BUDOWNICTWO I GEODEZJA »

GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA

(ang. GAS, WATER AND SANITARY ENGINEERING)

Czasopismo Polskiego Zrzeszenia Inżynierów i Techników Sanitarnych (PZiTS)
rok powstania: 1921
Miesięcznik

Tematyka:
Gazownictwo, wodociągi, kanalizacja, ochrona wód przed zanieczyszczaniem, urządzenia do oczyszczania wody i ścieków, ochrona atmosfery, kształtowanie i ochrona środowiska, zwalczanie hałasu, balneotechnika, oczyszczanie miast i osied... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.

prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 321,48 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 289,33 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 277,20 zł
prenumerata papierowa półroczna - 138,60 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 69,30 zł

okres prenumeraty:

*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.

Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2011-12

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Oczyszczanie wód z zawiesin w systemach hydrofitowych (Ewa Burszta-Adamiak, Janusz Łomotowski, Magdalena Kuśnierz, Bogumiła Smolińska)

Jednym z ważniejszych składników ładunku zanieczyszczeń w wodach opadowych i dołowych są zawiesiny [7,11,15]. Potrzeba ich usuwania wiąże się z koniecznością minimalizowania zagrożenia przed nadmiernym zanieczyszczeniem wód powierzchniowych. Bezpośrednie odprowadzanie wód z dużą ilością zawiesin do naturalnych cieków, mogłoby doprowadzić do nadmiernego nagromadzenia cząstek organicznych i mineralnych na dnie odbiornika, zamulenia koryta rzecznego i w konsekwencji do jego wypłycenia. W celu zapobiegania akumulacji zawiesin stosuje się różne systemy podczyszczające. Stosowane do tej pory tradycyjne metody oczyszczania wód, tj. za pomocą osadników współpracujących z piaskownikami, separatorów, oddzielaczy wirowych, itd. nie zawsze rozwiązują problemy związane z zanieczyszczeniem środowiska. Trudności w usuwaniu zawiesin metodami mechanicznymi wynikają z charakteru nanoszonych cząstek. Większość zawiesin występuje w postaci koloidalnej, co znacznie utrudnia proces ich oczyszczania konwencjonalnymi metodami. Dodatkowo konieczność usuwania awarii, wynikających z częstych zaniedbań eksploatacyjno- serwisowych, podraża koszty funkcjonowania urządzeń mechanicznych. Alternatywnym rozwiązaniem lub też formą wsparcia tradycyjnych rozwiązań oczyszczania wód i spływów opadowych oraz wód dołowych, mogą być biosystemy. Technologia oczyszczania wód z zawiesin przy użyciu filtra roślinnego polega na przepływie wody przez obszar zasiedlony roślinnością wodną i błotną, w wyniku czego następuje mechaniczne osiadanie zawiesin na roślinach oraz biochemiczne przyspieszanie procesów aglomeracji drobnych cząstek. Ułatwia to ich osiadanie w formie kłaczków. Oczyszczalnie tego typu charakteryzują się niskimi kosztami, niewymagającą technologią, wysoką tolerancją na różnice w ilości i jakości dopływu oraz elastycznością w zastosowaniu i wizualnym wpasowaniu w krajobraz [5]. Oczyszczalnie hydrofitowe są systemami dynamicznymi, których struktura i kompozy... więcej»

Wyznaczanie przepływu obliczeniowego wody w instalacji wodociągowej dla obiektów basenowych (Sebastian Englart, Edyta Dudkiewicz)

Zgodnie z warunkami technicznymi [1] instalacja wodociągowa powinna być zaprojektowana i wykonana w sposób zapewniający zaopatrzenie w wodę budynku, zgodnie z jego przeznaczeniem oraz spełniać wymagania określone w Polskiej Normie dotyczącej projektowania instalacji wodociągowych. W nowelizacji Rozporządzenia z 2010 roku [2] przywołano normę PN-92/B-01706 [3] między innymi w zakresie zasad ogólnych wymiarowania przewodów wodociągowych oraz w sposobie wyznaczania przepływu obliczeniowego wody. Norma podaje równania, pozwalające wyznaczyć przepływ obliczeniowy w budynkach mieszkalnych, budynkach biurowych oraz hotelach i domach towarowych. Dla instalacji wodociągowych w innych obiektach, zgodnie z normą, należy dobrać wzór do ustalenia przepływu obliczeniowego przez analogię do sposobu korzystania z instalacji przez użytkowników. Ponadto norma dopuszcza stosowanie innych metod obliczeniowych uzasadnionych technicznie. W literaturze, m.in. w [4], podano równania pozwalające wyznaczyć przepływ obliczeniowy dla szkół i szpitali. Równania dla tych obiektów zaczerpnięto z normy niemieckiej [5] i mogą stanowić uzupełnienie wzorów podanych w PN. Normy [3 i 4] nie podają jednak odpowiednich wzorów do obliczenia przepływu wody na zapleczu sanitarnym w obiektach basenów kąpielowych. Problematykę wyznaczania przepływu obliczeniowego w zakładach kąpielowych poruszono w artykule [7]. Autorzy [7] stwierdzili, że wzory podane w normie [3] nie mogą stanowić analogi dla zakładu basenowego i dla tego typu obiektu zalecono stosowanie metody obliczeniowej Szopenskiego, opisanej w publikacjach [8,9]. Wybór tej metody obliczeniowej, jest uzasadniony technicznie, a więc jest zgodny z PN [3]. W praktyce projektanci często sięgają jedynie do równań zamieszczonych w normie [3], wykorzystując wzory dla budynków mieszkalnych lub hoteli, nie uwzględniając, że w przypadku basenów wszystkie natryski mogą pracować jednocześnie [6], powodując duży przepływ wo... więcej»

Metoda wyboru Lokalnej Stacji Doczyszczania Wody (Maciej Malarski)

W większości nowo budowanych budynkach użytkowania zbiorowego o wysokim standardzie, instalowane są Lokalne Stacje Doczyszczania Wody. Ich zadaniem jest poprawianie parametrów jakości wody wykorzystywanej dla celów bytowo-sanitarnych i/lub celów technicznych w budynkach. Woda na cele bytowo-sanitarne powinna spełniać wymagania zawarte w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia [9]. Dostarczana do budynków woda wodociągowa może charakteryzować się podwyższonymi wartościami niektórych wskaźników wody (w skrajnych przypadkach wartości poszczególnych wskaźników mogą przekraczać wartości dopuszczalne). Dlatego dla celów bytowo-sanitarnych redukcja niepożądanych wskaźników jakości wody dotyczy głównie produktów korozji sieci wodociągowej, związków wypłukiwanych ze ścianek przewodów, wtórnych zanieczyszczeń mikrobiologicznych, a także nadmiernej dla konsumenta zawartości związków żelaza (ich wartość często zwiększa się w wyniku kontaminacji wody [7]) oraz nadmiernej ilości związków chloru. Woda na cele techniczne w budynkach użytkowania zbiorowego powinna charakteryzować się przede wszystkim znacznie mniejszą 474 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ gRUDZIEŃ 2011 twardością niż woda na cele bytowo-sanitarne, mniejszą skłonnością do wytrącania kamienia kotłowego, a także w wielu przypadkach mniejszym zagrożeniem występowania bakterii (w tym bakterii Legionella). W tym celu woda wodociągowa w LSDW, oprócz usunięcia z niej produktów kontaminacji wody, powinna być poddana dodatkowo procesom prowadzącym do: - usunięcia nadmiernych ilości związków chloru, - redukcji związków wpływających na twardość wody, - redukcji związków sprzyjających namnażaniu się bakterii. Należy zaznaczyć, że w budynkach o wyższym standardzie, decydent może życzyć sobie wody o lepszych właściwościach fizykochemicznych i biologicznych. Stosowane w LSDW procesy takie jak: filtracja, sorpcja, wymiana jonowa, odwrócona osmoza, utlenianie, wzbogacanie wody, dezynfekcja, wy... więcej»

Wstępna ocena studni awaryjnych na terenie miasta Rzeszowa (Janusz R. Rak, Piotr Koszelnik, Magdalena Mucha)

Podstawowym źródłem zaopatrzenia w wodę do spożycia Rzeszowa jest ujęcie i zakład uzdatniania wody (ZUW) w Zwięczycy, który czerpie wodę z rzeki Wisłok. Na terenie miasta znajduje się 187 studni publicznych (127 wierconych i 60 kopanych) będących w gestii MPWiK, o szacowanej wydajności 16 000 m3/d (667,1 m3/h) oraz 1100 studni indywidualnych [3]. Pod względem fizycznogeograficznym obszar Rzeszowa położony jest w obrębie: Kotliny Sandomierskiej, Pogórza Rzeszowskiego, a od południa graniczy z Pogórzem Strzyżowsko-Dynowskim. Na terenie miasta występują dwa poziomy wodonośne: neogeński i czwartorzędowy. Poziom neogeński występuje na niewielkim obszarze i charakteryzuje się nieznaczną miąższością, co powoduje, że nie ma znaczenia użytkowego. Poziom czwartorzędowy występuje w obrębie piaszczystożwirowych utworów tarasów Wisłoka i jest podstawowym poziomem wodonośnym [1]. Miąższość warstwy wodonośnej wynosi od kilku do kilkunastu metrów. W pradolinie Wisłoka potencjalna wydajność otworów studziennych wynosi od 5 do 30 m3/h. Głównym wskaźnikiem zanieczyszczeń wód podziemnych jest żelazo (nawet do 8,3 g/m3) i mangan (do 0,26 g/m3). Studnie publiczne wraz z lokalnym ujęciem głębinowym przy ul. Mazowieckiej (240 m3/d), stanowią awaryjne zaopatrzenie miasta w wodę [6]. W artykule przedstawiono wyniki analiz jakości wody z wybranych studni awaryjnych na terenie Rzeszowa oraz dokonano bilansu zaopatrzenia w wodę w sytuacji kryzysowej. 468 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ gRUDZIEŃ 2011 2. Materiał i metody W piętnastu studniach na terenie miasta przebadano wodę pod kątem jej jakości fizyczno-chemicznej. Badania przeprowadzono w maju 2009 r. [2]. Lokalizacja punktów pomiarowych przedstawiała się następująco: 1 - studnia przy ulicy Hetmańskiej, 2 - studnia przy ulicy Niedzielskiego, 3 - studnia przy ulicy Podwisłocze, 4 - studnia przy ulicy Świadka, 5 - studnia przy ulicy Popiełuszki, 6 - studnia przy ulicy Paderewskiego, 7 - stud... więcej»

Obsługa stacji redukcyjno-pomiarowych gazu ziemnego w oparciu o ocenę stanu technicznego. Część II. Przykłady zastosowań (Maciej Witek)

Realizacja działań eksploatacyjnych zależna od stanu technicznego obiektu technologicznego jest całkowicie nowym podejściem do zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania stacji gazowych w Polsce, wzorowanym na metodzie zarządzania ryzykiem rurociągów opublikowanej w 1991 r. przez W.K Muhlbauera [1] oraz niemieckich wytycznych branżowych opisanych w DVGW G 495 [2]. Przedstawioną w części I tego artykułu metodykę oceny punktowej można stosować w odniesieniu do stacji gazowych dla ciśnień wejściowych do 10 MPa wg [3,7], eksploatowanych w przesyle i dystrybucji gazu ziemnego. Forma obsługi stacji gazowej średniego lub wysokiego ciśnienia wg stanu technicznego wymaga od operatora sieci: a) nadzorowania pracy obiektu za pomocą telemetrii (wynika pośrednio z wartości wag punktowych modelu oceny), b) systematycznego gromadzenia i dokumentowania danych o wartościach mierzonych oraz wielkościach stanu poszczególnych elementów stacji, a także porównania wartości rzeczywistych z wymaganymi, c) analizy zakłóceń i awarii, w celu stwierdzenia przyczyn ich występowania oraz wyeliminowania potencjalnych zagrożeń poprzez działania profilaktyczne, d) wdrożenia programu szkoleń kadry technicznej, również w firmach serwisujących stacje gazowe, a przy nowych zatrudnieniach pracowników, uwzględniania kwalifikacji i zdobytego doświadczenia zawodowego. Metodykę oceny stanu technicznego stacji gazowych należy poddawać okresowej analizie i dostosowywać kryteria oraz ich wagi punktowe do zmian mających wpływ na użytkowanie obiektu oraz nabytego z czasem doświadczenia, w tym warunków działania danego operatora sieci, np. wpływ szkód górniczych. W pierwszym okresie wdrożenia w przedsiębiorstwie formy obsługi stacji redukcyjno- pomiarowych na podstawie stanu technicznego, zaleca się przeprowadzanie weryfikacji metodyki, nie rzadziej niż co 3 lata. Po dokonaniu dwóch pierwszych weryfikacji oraz dostosowaniu wagi kryteriów do specyfiki działania operatora, mo... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-11

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Zagospodarowanie popiołów ze spalania paliw stałych (Andrzej Białowiec, Wojciech Janczukowicz)

Ze względu na obecność w kopalnych paliwach stałych składników mineralnych, w trakcie energetycznego wykorzystania (spalania, zgazowania) powstają odpady poprocesowe: popioły lotne, żużle, mieszaniny popiołowo-żużlowe, mikrosfery, popioły z kotłów fluidalnych, gips z odsiarczania spalin metodą mokrą wapienną, odpady z odsiarczania spalin metodami półsuchymi i suchymi itp. Odpady te powstają głównie w energetyce zawodowej. Jednym z najważniejszych odpadów energetycznych są popioły lotne, wychwytywane po procesie spalenia metodą elektrostatyczną lub mechaniczną. Zastosowanie efektywnych urządzeń oczyszczania spalin powoduje ograniczenie emisji szkodliwych pierwiastków do atmosfery i na otaczające tereny. Przenosi również problem środowiskowy z emisji szkodliwych pierwiastków do atmosfery na ich obecność w wychwyconym popiele, odpadzie poprocesowym, który trzeba zagospodarować. Odpady w Polsce klasyfikowane są na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. Nr 112, poz. 1206). Głównym kryterium podziału jest źródło pochodzenia odpadu, a więc przynależność do specyficznej branży przymysłowej, usługowej lub sfery komunalnej. Dodatkowo w katalogu zostały oznaczone odpady uważane za niebezpieczne. Odpadowe popioły z procesów energetycznych klasyfikowane są do grupy odpadów pochodzących z procesów termicznych (grupa 10). Procesy termiczne to szerokie pojęcie. Stąd też, grupę 10 podzielono, aż na 16 podgrup, do których zaliczono: odpady z elektrowni i innych zakładów energetycznego spalania paliw; odpady z hutnictwa: żelaza, stali, aluminium, ołowiu, cynku, miedzi, srebra, złota, platyny, pozostałych metali nieżelaznych; odpady z odlewnictwa: żelaza, metali nieżelaznych; odpady z hutnictwa szkła; odpady z produkcji ceramiki budowlanej, szlachetnej i ogniotrwałej; odpady z produkcji spoiw naturalnych (np. cementu); odpady z krematoriów; odpady z produkcji żelazostopów. Nie... więcej»

Metody pośrednie wykrywania nieszczelności (Andrzej J. Osiadacz, Łukasz Kotyński)

Stale rozwijająca się gospodarka światowa wymaga ciągłych dostaw energii. Część zapotrzebowania na tę energię jest pokrywana przez gaz ziemny, rozprowadzany przez rozległe sieci gazociągów. Istotnym problemem związanym z przesyłaniem gazu na znaczne odległości, są nieszczelności w sieciach. W większości przypadków nieszczelności powstają na skutek przypadkowego uszkodzenia gazociągu (strona "trzecia") lub korozji ścianek gazociągu, bardzo często w miejscach łączenia elementów. Zdarzają się także przypadki nielegalnego podłączenia do sieci. Każdy wyciek gazu jest bardzo niebezpieczny, ponieważ przy odpowiedniej proporcji gazu i powietrza (od około 5-15% zawartości gazu w powietrzu) może powstać mieszanka wybuchowa. Szczególnie niebezpieczne mogą być wycieki w zimie. Zmarznięta ziemia nie przepuszcza gazu na zewnątrz, pozwala mu migrować na znaczne odległości gdzie niespodziewanie może dojść do wybuchu. Oprócz możliwości wybuchu gazu, nieszczelności niosą ze sobą również inne problemy. Wyciek gazu powoduje straty ekonomiczne. Kolejne straty ponoszone są na skutek przerwy w dostawie gazu związane z koniecznością naprawy uszkodzonego odcinka gazociągu. Koszty naprawy sieci oraz w niektórych przypadkach koszty rekultywacji terenów na których obszarze wystąpił wyciek są znaczne. Ogólnie, straty finansowe operatora zależeć będą od czasu wykrycia nieszczelności, zlokalizowania miejsca uchodzenia oraz szybkości naprawy uszkodzonego gazociągu. Metody stosowane do wykrywania nieszczelności muszą się charakteryzować dużą szybkością reakcji na wystąpienie wycieku oraz precyzją jego lokalizacji. Ogólnie metody wykrywania nieszczelności można podzielić na dwie grupy: ▲ metody zewnętrzne wykrywania nieszczelności (bezpośrednie), ▲ metody wewnętrzne wykrywania nieszczelności (pośrednie). Do metod zewnętrznych używa się wyspecjalizowanych czujników lub prowadzi się obserwację wizualną. Wykrycie nieszczelności za pomocą tych metod po... więcej»

Obsługa stacji redukcyjno-pomiarowych gazu ziemnego (Maciej Witek)

Operator sieci gazowej jest odpowiedzialny za jej użytkowanie bez zakłóceń w dostawach gazu ziemnego, w sposób bezpieczny oraz efektywny, tzn. uwzględniający koszty działań eksploatacyjnych. Istotę podejmowania każdej decyzji stanowi wybór jednego spośród wielu wariantów, które powinny być poddane wszechstronnej i wnikliwej ocenie. Eksploatowany obiekt techniczny lub jego określona część, może podlegać ocenie jakościowej wg przyjętych kryteriów. Przez ocenę jakościową należy rozumieć pewien osąd wartościujący, powstały w wyniku zastosowania sformalizowanej metodyki postępowania, który składa się z pewnej liczby ocen cząstkowych wg przyjętych kryteriów mających charakter obiektywny, co nie oznacza pozbawienia cech względności. Dotychczas stosowanym w Polsce sposobem utrzymania stacji gazowych jest obsługa planowa, która polega na wykonywaniu czynności eksploatacyjnych w przyjętych z góry (ex ante) regularnych przedziałach czasowych. W artykule przedstawiono odmienną metodykę planowania czasookresów czynności eksploatacyjnych, opartą o ocenę stanu technicznego użytkowanych w warunkach polskich stacji redukcyjno-pomiarowych dla ciśnień wejściowych do 10 [MPa]. Został opisany sposób określania wartości punktowej parametrów składających się na współczynnik oceny (WO), wyznaczany przez operatora systemu dostawy gazu w przypadku stosowania formy obsługi zależnej od stanu technicznego danej stacji. Obsługa stacji gazowej w oparciu o jej stan techniczny jest wzorowana na znanym w literaturze podejściu do oceny użytkowanych urządzeń technicznych, polegającym na wartościowaniu ryzyka eksploatacji na podstawie oceny punktowej. Mimo tego jest całkowicie nowym podejściem do obsługi stacji redukcyjno- pomiarowych w Polsce, który został opracowany na podstawie wytycznych niemieckiego stowarzyszenia branżowego Deutscher Vereinigung des Gas-Wasserfaches Zeszyt G 495 [1]. Metodami punktowymi można również oceniać poziom ryzyka użytkowania ga... więcej»

Dynamika zmian ilości i składu ścieków w kanalizacji (Marek Zawilski, Agnieszka Brzezińska, Dawid Bandzierz, Ewa Badowska)

Analiza funkcjonowania systemów odprowadzania i unieszkodliwiania ścieków wymaga znajomości zmian ich ilości oraz składu. Zmienność ta jest szczególnie wyraźna w przypadku kanalizacji ogólnospławnej. Natężenie przepływu i skład ścieków pogody suchej zmienia się na skutek zmienności zużycia wody. W okresach opadów wahania te przybierają na sile, a ich skala zależy od charakteru opadu. Podobnie jest w okresach roztopów. Rozwój technik monitorowania ilości i składu ścieków umożliwia ostatnio poznanie opisanych trendów zmian z dużą dokładnością. Możliwe stało się szczegółowe poznanie szybkozmiennych wahań ilości i składu ścieków oraz przygotowanie na tej podstawie danych do modelowania systemów kanalizacyjnych, a także oczyszczalni ścieków. W artykule przedstawiono wyniki analiz dobowej dynamiki natężenia przepływu w wybranych punktach sieci kanalizacji ogólnospławnej Łodzi oraz dynamiki składu ścieków na dopływie do Grupowej Oczyszczalni Ścieków Łódzkiej Aglomeracji Miejskiej. 2. Przegląd literatury tematu Tematyka zmienności natężenia dopływu do oczyszczalni była poruszana wielokrotnie [1,2,3,4], jednak źródła literaturowe ograniczają się jedynie do podania przykładów z przebiegu przepływu ścieków w wybranych lokalizacjach, nie podając wartości współczynników nierównomierności godzinowej, niezwykle ważnych w projektowaniu i modernizacji systemów kanalizacyjnych i oczyszczalni ścieków. Współczynnik nierównomierności spływu ścieków wiąże się tradycyjnie z ich średnim natężeniem przepływu lub liczbą mieszkańców, przy czym dane literaturowe pozwalają na określenie tylko maksymalnych i minimalnych wartości tego współczynnika. Dane tego rodzaju są istotne dla modelowania systemów odprowadzania i unieszkodliwiania ścieków [6,7,8,9]. Polska literatura fachowa nie podaje bezpośrednich przykładów przebiegu zmian współczynników nierównomierności godzinowej stężenia poszczególnych zanieczyszczeń dla oczyszczalni ścieków w oparciu o war... więcej»

Wodociągi na wsi w liczbach (Halina Kłoss-Trębaczkiewicz, Elżbieta Osuch-Pajdzińska)

W ostatnich latach ukazało się szereg analiz omawiających zakres usług wodociągowych w miastach oraz jego zmiany. Jako istotny parametr określający ten zakres przyjmowano przede wszystkim procent ludności miast objętych sieciowymi systemami wodociągowymi oraz wskaźniki takie jak: jednostkowe zużycie wody wodociągowej odnoszące się do jednego mieszkańca oraz jednostkowe długości przewodów wodociągowych na jednego mieszkańca. Wartości te były przedstawiane nie tylko w odniesieniu do liczby ludności w miastach, ale przede wszystkim w rozbiciu na poszczególne grupy wielkości miast - od miast bardzo małych do miast największych [1,2]. Podstawą do wyznaczenia tych wskaźników były dane statystyczne GUS1). Dane dotyczące zakresu świadczonych usług wodociągowych na wsi prezentowane w literaturze są bardzo skromne. Wynika to głównie z faktu ograniczonej dostępności tych danych. Wieś odgrywa znaczącą rolę w zużyciu wody wodocią- 1) Baza Danych Lokalnych GUS. gowej w Polsce. W roku 2000 jej udział wynosił 20%, a w roku 2009 - prawie 29%. Dopiero od kilku lat w Internecie pojawiła się Baza Danych Lokalnych GUS, w której prezentowane są informacje dotyczące wsi. W tym artykule przedstawiono charakterystykę zaopatrzenia w wodę wsi w roku 2000 oraz zmiany, jakie zaszły w ostatnich dziewięciu latach na tych terenach. Podstawą do wyznaczenia wskaźników określających zakres świadczenia usług wodociągowych na wsi były dane zawarte w Bazie Danych Lokalnych GUS. Zakres tych danych, dosyć ubogi w 2000 r., stopniowo ulegał poszerzeniu. Stąd też pełny zestaw wskaźników charakteryzujących usługi wodociągowe dotyczy lat 2005 i 2009. 2. Charakterystyka terenów wiejskich i struktura wsi w Polsce W Polsce jest ponad 2000 wsi, które należą do gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich. Ogółem zamieszkuje je prawie 15 mln mieszkańców, co stanowi 39% ogółu mieszkańców Polski. Od roku 2000 liczba wsi utrzymuje się na stałym poziomie, natomiast w kolejnych latac... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-10

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Analiza zmian podstawowych wskaźników eutrofizacji wód w zbiorniku retencyjnym Turawa (Adam Rak)

Celem podjętych badań i analiz jest ocena zmian podstawowych wskaźników eutrofizacji wód zbiornika Turawa w powiązaniu z przebiegiem zmian ilości retencjonowanej wody w poszczególnych okresach roku. Dotychczas zalecane dla zbiornika metody poprawy jego stanu ekologicznego koncentrowały się na działaniach związanych na poprawie jakości wody powierzchniowej dopływającej do zbiornika ze zlewni Małej Panwi, poprzez redukcję biogenów. Konieczna jest także likwidacja punktowych źródeł zanieczyszczeń na jej obszarze (np. likwidacja hałdy odpadu hutniczego w Ozimku). Dużą rolę w zanieczyszczeniu zbiornika Turawa przypisuje się osadom zgromadzonych na jego dnie. Stąd proponowane są zabiegi polegające na zneutralizowaniu i odizolowaniu od biosfery substancji odżywczych (biogenów), zanieczyszczeń i toksyn wewnątrz zbiornika, bez wydobycia osadu dennego na powierzchnię [1]. W myśl art. 9, ust. 1, pkt. 4 ustawy [2] przez eutrofizację rozumie się "wzbogacanie wody biogenami, w szczególności związkami azotu lub fosforu, powodującymi przyspieszony wzrost glonów oraz wyższych form życia roślinnego, w wyniku którego następują niepożądane zakłócenia biologicznych stosunków w środowisku wodnym oraz pogorszenie jakości tych wód". Wartości graniczne podstawowych wskaźników eutrofizacji wód powierzchniowych, powyżej których występuje eutrofizacja określono w tab. 1. Materiał i metody Zbiornik retencyjny "Turawa" jest nizinnym, zaporowym zbiornikiem retencyjnym na rzece Mała Panew. Jego powierzchnia wynosi ponad 20 km2, a maksymalna pojemność retencji 106,18 mln m3. Zlewnia rzeki Małej Panwi do przekroju zbiornika liczy 1423 km2 i leży na obszarach Wyżyny Śląskiej i Równiny Opolskiej. Źródłami zanieczyszczeń wód rzeki Małej Panwi jest działalność rolnicza, ścieki komunalne i odpady przemysłowe [4, 5]. Zbiornik posiada dobrą łączność hydrauliczną z wodami podziemnymi [6]. Zbiornik "Turawa", jako zbiornik przepływowy jest osadnikiem rumowiska unoszonego... więcej»

Zróżnicowanie stężeń jonów żelaza i manganu w ujmowanych zwykłych wodach podziemnych województwa małopolskiego (Stefan Satora, Paweł Satora, Tomasz Kotowski)

Żelazo i mangan są pierwiastkami bardzo pospolitymi w skorupie ziemskiej. Biorą one czynny udział w obiegu hipergenicznym pierwiastków i mają ogromne znaczenie fizjologiczne. Pierwotnym źródłem jonów żelaza i manganu w wodach podziemnych są produkty wietrzenia chemicznego powszechnie występujących ciemnych minerałów skał magmowych m in. amfiboli, piroksenów, oliwinów i biotytu [1, 2, 3]. W opracowaniu na podstawie kilkuset analiz chemicznych wód podziemnych pobranych ze studni wierconych na terenie województwa małopolskiego ujmujących wody z utworów różnego wieku (czwartorzędowych, mioceńskich, paleogeńskich, kredowych, jurajskich, triasowych, permskich, karbońskich i dewońskich) podjęto próbę określenia zmienności, najczęściej występujących oraz ekstremalnych wielkości stężeń Feog i Mnog. W budowie geologicznej województwa małopolskiego można wyróżnić jednostki tektoniczne takie jak: Karpaty (wewnętrzne, Pieniński Pas Skałkowy oraz zewnętrzne) występujące w jego południowej części i zajmujące ok. 80% jego powierzchni, zapadlisko przedkarpackie w części środkowej oraz od strony północnej nieckę miechowską, monoklinę śląsko- krakowską oraz zapadlisko górnośląskie. Stratygraficznie z fliszowymi utworami Karpat wewnętrznych związane są podziemne wody w utworach oligoceńskich, fliszowymi Karpatami zewnętrznymi wody w skałach kredy górnej i paleogenu, zapadliskiem przedkarpackim wody z utworów mioceńskich, z niecką miechowską wody z osadów kredy Nidy, monokliną śląsko-krakowską wody w piętrach jurajskim i triasowym a zapadliskiem górnośląskim wody w utworach permu, karbonu i dewonu [6]. Materiał i metody Geologiczny materiał badawczy wykorzystany w opracowaniu został udostępniony przez Oddział Karpacki Państwowego InstytuGAZ, WOD A I TECHNIK A SANIT ARN ... więcej»

Przebieg wybranych epizodów opadowych na obszarze aglomeracji krakowskiej w aspekcie modelowania sieci kanalizacji deszczowej (Grzegorz Kaczor, Andrzej Wałęga)

Obecnie powszechną praktyką, przy wymiarowaniu i sprawdzaniu pracy sieci kanalizacji deszczowej, jest stosowanie zaawansowanych technik modelowania hydrologicznego i hydrodynamicznego [5]. Podejście to wymaga jednak szczegółowej informacji o przebiegu zjawisk opadowych, nie tylko w aspekcie znajomości natężenia i czasu trwania deszczy, ale także najbardziej prawdopodobnego rozkładu opadu w postaci tzw. syntetycznego hietogramu. Wykorzystywane są w tym celu hietogramy opadu w postaci krzywych bezwymiarowych, opracowane przez NRCS (National Resources Conservation Services) [6], DVWK (Deutscher Verband für Wasserwirtschaft und Kulturbau) [2], deszczy Eulera [5] lub hietogramów syntetycznych [1]. Celem badań była ocena możliwości opisu rozkładu opadu, o czasie trwania 24 godzin, za pomocą bezwymiarowych krzywych opracowanych przez DVWK oraz uzyskanych z rozkładu beta. Analizę przeprowadzono na danych opadowych z 2010 r., uzyskanych ze stacji opadowych zlokalizowanych na terenie aglomeracji krakowskiej. Materiał i metody Materiałem wyjściowym, wykorzystanym w analizie, były największe epizody opadowe, zanotowane w 2010 r. na wybranych posterunkach opadowych zlokalizowanych na terenie aglomeracji krakowskiej. Analizowano opady o czasie trwania 24 godzin z krokiem czasowym wynoszącym 1 godzinę. Dane pomiarowe uzyskano za pomocą deszczomierzy elektronicznych typu OP2, zainstalowanych na terenie oczyszczalni ścieków w Bielanach, Sidzinie, Skotnikach i Wadowie (rys. 1) w ramach badań własnych Katedry Inżynierii Sanitarnej i Gospodarki Wodnej Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Do analizy wybierano... więcej»

Oczyszczone ścieki jako alternatywne źródło wody w świetle zmian klimatu w krajach Unii Europejskiej (Anna Bożek, Marzenna Strońska, Urszula Szyjkowska)

Kraje europejskie, szczególnie te północne, mają duże rezerwy wodne, bardzo rygorystyczne standardy środowiskowe i stosunkowo wysokie ceny wody. W państwach europejskich położonych na południu występują natomiast bardzo ograniczone rezerwy wody dostępne do wykorzystania. Sytuacja ta jest bezpośrednią konsekwencją warunków klimatycznych występujących na tych obszarach Europy. Stwarza to potrzebę podjęcia prac mających na celu odnawianie i powiększanie zasobów wód w miejscach objętych jej deficytem. Działania te przynoszą znaczące korzyści dla rolnictwa (nawadnianie upraw), dla przemysłu (woda do chłodzenia), rekreacji (utrzymanie obszarów krajobrazowych, nawadnianie pól golfowych), a także pozwalają na uzupełnianie zasobów wód podziemnych (rys. 1). Rys. 1. Bezpośrednie i pośrednie wykorzystanie ścieków oczyszczonych Miasto Rolnictwo Miasto Stacja Uzdatniania Wody Oczyszczalnia Scieków Zasilanie wód podziemnych Dezynfekcja Przemysł Studnia Zrzut do rzeki Scieki Rys. 2. Lokalizacja realizowanych projektów dotyczących odnowionej wody w Europie Poniżej na rys. 2 przedstawiono rozmieszczenie realizowanych projektów dotyczących wtórnego wykorzystania wód w Europie, z którego wyraźnie wynika, ze Europa Centralna (w tym Polska) i Wschodnia nie jest objęta tymi pracami. Ponowne wykorzystanie oczyszczonych ścieków uznane jest za działanie priorytetowe zarówno w Ramowej Dyrektywie Wodnej (RDW), jak i w Dyrektywie 96/61/WE Integrated Pollution Prevention Control (IPPC), w sprawie zintegrowanego zapobiegania i ograniczania (kontroli) zanieczyszczeń. Obecnie na terenie krajów UE brak jest jednolitych i obowiązujących przepisów prawnych. W celu określenia niedoborów wody wprowadzono pojęcie wskaźnika eksploatacji wody WEI. Jest to wielkość określana stosunkiem objętości rocznego zużycia wody do objętości możliwych do uzyskania zasobów wodnych. W okresie gdy stopa zużycia wody przekracza 20% rezerw, gospodarka wodna powinna stać si... więcej»

Zawartość rtęci w osadach dennych wybranych jezior lobeliowych Pomorza Zachodniego (Lilla Mielnik, Joanna Podlasińska)

Ważną rolę w ekosystemach wodnych odgrywają ich osady denne. Z powodu ich zdolności do zatrzymywania zanieczyszczeń, w tym metali, są dobrym wskaźnikiem jakości wody i rejestratorem skutków działalności antropogenicznej. Większość docierających do wód powierzchniowych zanieczyszczeń nieorganicznych, w tym metali ciężkich oraz toksycznych związków organicznych o małej rozpuszczalności i trudno ulegających degradacji, w końcowym etapie migracji zatrzymywana jest właśnie w osadach dennych. Związki metali ciężkich są zanieczyszczeniami o znanym działaniu szkodliwym. Do najbardziej niebezpiecznych dla środowiska i człowieka, ze względu na działanie i rozpowszechnianie zalicza się związki rtęci, a także ołowiu i kadmu. Rtęć jest bardzo specyficznym pierwiastkiem, którego związki wykazują zróżnicowane właściwości fizyczne i chemiczne. Źródłem rtęci w osadach wodnych jest m.in. depozycja zanieczyszczeń z atmosfery, które są wynikiem dawniej stosowania rtęciowej zaprawy nasiennej, a także wykorzystywania osadów ściekowych i odpadów komunalnych do nawożenia gleb. Jednak najistotniejszym źródłem zanieczyszczenia środowiska rtęcią jest przede wszystkim spalanie węgli i hutnictwo metali. W skałach litosfery zawartość tego pierwiastka jest niewielka. Według geochemicznych kryteriów oceny zanieczyszczenia osadów dennych rzek i jezior zawartość rtęci w osadach niezanieczyszczonych nie przekracza 0,2 mg·kg-1 [1]. Celem prezentowanego artykułu jest ocena zawartości rtęci w osadach dennych jezior lobeliowych, które stanowią specyficzną i unikatową, nawet w skali światowej, grupę jezior. Metodyka Do badań wybrano 7 jezior lobeliowych (rys.), różniących się budową morfometryczną, sposobem zagospodarowania zlewni, trofią oraz termiką wód (tab. 1). Próby osadów przeznaczonych do badań pobierano w okresie stagnacji letniej. Osady z warstwy powierzchniowej około 20 cm pobierano aparatem rurowym Kajaka, a następnie 4-6 prób pobranych losowo z je... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-9

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Polski terminal gazu skroplonego (LNG) - geneza i ewolucja projektu (Adam Matkowski, Marcin Sienkiewicz)

Budowa terminalu odbioru gazu skroplonego w Świnoujściu to jedna z najważniejszych inwestycji infrastrukturalnych realizowanych w Polsce. Obiekt ten będzie miał dla naszego kraju znaczenie strategiczne, wzmocni bowiem znacząco bezpieczeństwo energetyczne i poprawi ekonomiczne warunki importu gazu. Uruchomienie w połowie 2014 r. gazo-portu pozwoli na realną dywersyfikację dostaw gazu ziemnego do Polski. Korzystanie z transportu morskiego umożliwi kontraktowanie gazu z dostawcami pochodzącymi z różnych rejonów świata i przy uwzględnieniu aktualnych tendencji na rynku Liquefied Natural Gas (LNG), pozwoli na uzyskanie niższych cen. 1. Rozwój rynku LNG na świecie a polskie gazownictwo w okresie PRL Pionierami komercyjnego wykorzystania gazu skroplonego byli Amerykanie. W 1959 r. zrealizowano pierwszą dostawę gazu skroplonego z Luizjany w USA do Canvey Island w Wielkiej Brytanii. W latach sześćdziesiątych nastąpił dynamiczny rozwój rynku LNG wraz z zagospodarowaniem złóż gazu ziemnego w Afryce Północnej i uruchomieniem terminali skraplających gaz w Algierii. Naturalnym rynkiem zbytu dla północno-afrykańskiego gazu skroplonego stała się Europa Zachodnia, a w tym przede wszystkim Francja, Włochy i Hiszpania. W kolejnych dwu dekadach wzrastało natomiast zapotrzebowanie na gaz w dynamicznie rozwijających się krajach wschodniej Azji, a szczególnie Japonii i Korei Południowej. Polska w owym czasie pozostawała poza rozwijającym się na świecie rynkiem LNG. W okresie drugiej fazy industrializacji lat siedemdziesiątych, podstawowym surowcem energetycznym pozostawał węgiel kamienny i brunatny, a sektor górniczy stał się głównym beneficjatem ówczesnej polityki inwestycyjnej. Środki finansowe skierowane zostały także do branży naftowej, która wzbogaciła się o nową rafinerię w Gdańsku oraz Naftoport i rurociąg Pomorski, które umożliwiały wykorzystanie surowca importowanego z rejonu Zatoki Perskiej. Funkcjonowanie sektora gazowego oparte było ... więcej»

Zasadność montowania układów zabezpieczających punkty wyjścia z systemu przesyłowego w świetle Rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu gazowego (Andrzej Barczyński)

W wyniku podziału systemu gazowego na przesył i dystrybucję w 2002 r., w Polsce powstało ponad 1300 punktów wyjścia z systemu przesyłowego do dystrybucyjnego. Obecnie próbuje się ograniczyć ilość tych punktów poprzez budowanie układów pomiarowych na wejściu do gazociągu dystrybucyjnego w/c, do którego podłączone są stacje redukcyjne w/c zasilające poszczególne strefy Zasadność montowania układów zabezpieczających punkty wyjścia z systemu przesyłowego w świetle Rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu gazowego Andrzej Barczyński*) *) Andrzej Barczyński - WSG Sp. z o.o. dystrybucyjne (rys. 1). W tym przypadku gazociąg dystrybucyjny w/c jest zbiornikiem akumulacyjnym (buforem) dla podłączonych do niego stref dystrybucyjnych, pozwalającym na zapewnienie ciągłości dostaw gazu, nawet w przypadku chwilowego przerwania dopływu gazu z systemu przesyłowego. Zdecydowana jednak większość tych punktów, to stacje redukcyjno- pomiarowe w/c, przy czym pomiar może być po stronie średniego ciśnienia (ten przypadek występuje najczęściej) lub przed stacją (pomiar na wysokim ciśnieniu) - schematycznie przedstawiono na r... więcej»

Dlaczego warto w technologii ścieków wykorzystywać bioreaktory ze złożem ruchomym? (Jolanta Podedworna, Monika Żubrowska-Sudoł)

Od wielu lat prowadzone są badania nad możliwością szerszego wykorzystania w procesach technologicznych komórek unieruchomionych. Immobilizacja biomasy jest procesem często występującym w przyrodzie, polegającym w istocie na wykorzystywaniu naturalnej skłonności mikroorganizmów przylegania do nawet bardzo gładkich powierzchni i w konsekwencji zatrzymywaniu na nich drobnoustrojów, co w pewien sposób ogranicza ich swobodny ruch, jednak nie przeszkadza penetracji substratów do komórki i wydalaniu z niej metabolitów. W technologii ścieków biomasa osiadła w postaci błony wytworzonej na nieruchomym nośniku, jest wykorzystywana od ponad 100 lat w procesach oczyszczania metodą złoża biologicznego. Jednak przez wielolecia, kiedy nie było jeszcze znane pojęcie immobilizacji, nie uświadamiano sobie korzyści jakie niesie wykorzystanie biomasy osiadłej. Częściej wskazywano na wady oczyszczania ścieków z zastosowaniem błony biologicznej, głównie niższą efektywność oczyszczania w warunkach podwyższonego obciążenia reaktora ładunkiem zanieczyszczeń organicznych i niezadowalający poziom usuwania biogenów. Obserwowany obecnie wzrost zainteresowania świadomą i celową aplikacją systemów z biomasą immobilizowaną w procesach związanych z oczyszczaniem ścieków, wynika z wieloletniego doświadczenia skutkującego wzrostem świadomości korzyści, jakie można osiągnąć z jej wykorzystania. Mikroorganizmy mogą być unieruchamiane nie tylko na podłożu nieruchomym ale także na ruchomych nośnikach poruszających się w toni ścieków, co w oczywisty sposób ułatwia dostęp substratu i tlenu do wnętrza wytworzonego biofilmu, a dodatkowo wzajemne uderzanie o siebie obrośniętych błoną kształtek w naturalny sposób przyczynia się do odrywania jej zewnętrznej warstwy i przyrostu nowych komórek, a tym samym "odmładzania" biomasy i zwiększania jej aktywności. W artykule, na podstawie dostępnej literatury i wieloletnich własnych doświadczeń badawczych, podjęto próbę zwięzłego... więcej»

Modelowanie spływu ścieków opadowych ze zlewni miejskiej przy wykorzystaniu programu SWMM. Cz. II. Weryfikacja modelu. (Marek Zawilski, Grażyna Sakson)

W pierwszej części artykułu został omówiony przebieg i efekty kalibracji programu SWMM, który został dokonany dla rzeczywistej zlewni miejskiej w oparciu o pomierzone natężenia odpływu ścieków [1]. Przedmiotem kalibracji były takie parametry, jak: hydrauliczna szerokość spływu, współczynnik Manninga oraz wysokość retencji dla powierzchni uszczelnionych. Uzyskane dane wykorzystano następnie do obliczeń dla dwóch innych zlewni: "Dąbrowa Przemysłowa" w Łodzi, wyposażonej w sieć kanalizacji deszczowej (dla pomiarów z lat 1989-1991) oraz zlewni "Orzycka" w Warszawie, również wyposażonej w sieć kanalizacji deszczowej (dla pomiarów z lat 1977-1978 oraz 1988-1989) (rys. 1 i 2, tab.1). Dla zlewni "Dąbrowa Przemysłowa" weryfikację modelu przeprowadzono dla 52 zjawisk opadowych o różnej intensywności. Dane o opadach pochodziły z pomiarów własnych na jednym sta- Tabela 1 Charakterystyka analizowanych zlewni Parametr Jednostka "Dąbrowa Przemysłowa" Łódź "Orzycka" Warszawa Powierzchnia całkowita ha 335 289 Liczba zlewni cząstkowych ha 60 102 Zakres powierzchni zlewni cząstkowych ha 1.79-17.16 0.08-6.08 Średnia powierzchnia zlewni cząstkowej ha 5.68 2.83 Stopień uszczelnienia % 40.0 27.0 Spadek średni % 10 5 Rys. 1. Mapa zlewni "Dąbrowa Przemysłowa" w Łodzi w programie SWMM Rys. 2. Mapa zlewni "Orzycka" w Warszawie w programie SWMM 322 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ WRZESIEŃ 2011 nowisku pluwiometrycznym (zapisy bieżącej wysokości opadu na taśmach papierowych). Natężenia przepływu na wylocie kolektora głównego pochodziły z rejestracji napełnienia kanału w studzience limnigraficznej [2]. Dla zlewni "Orzycka" weryfikację modelu przeprowadzono dla 26 zjawisk opadowych o różnej intensywności, udostępnionych przez Instytut Ochrony ... więcej»

Metoda wyznaczenia parametrów metrologicznych gazomierza domowego (Orest Seredyuk, Lydia Vitvitskiy, Anna Vinnichuk, Zygmunt Warsza)

Ochrona zasobów naturalnych, ze względu na ograniczone ich występowanie we wnętrzu Ziemi, z każdym rokiem staje się coraz poważniejszym problemem na świecie. Problemy te są wspólne dla większości krajów. Na Ukrainie dotyczy to szczególnie gazu ziemnego, którego aż ok. 70% w stosunku do całkowitego zapotrzebowania kupuje się za granicą. Jednym ze znanych sposobów służących osiąganiu oszczędności energii i zwiększaniu efektywności wykorzystania tego gazu są jego dokładne i wiarygodne pomiary w przemyśle i w sferze bytowo-komunalnej. Polskiego Czytelnika może więc też zainteresować krótka charakterystyka stanu wyposażenia w gospodarstwach domowych w gazomierze na Ukrainie i propozycja budowy specjalnego przenośnego kalibratora do ich sprawdzania in situ bez demontażu. W ostatnich latach liczba liczników zużycia gazu zainstalowanych w gospodarstwach domowych na Ukrainie, zwanych tam gazomierzami domowymi, stale wzrasta i według przedsiębiorstwa "Naftogaz Ukrainy" już w 2006 r. wynosiła ona ok. 5 730 tys. sztuk, co stanowiło 47,1% ogólnej liczby mieszkań z instalacją gazową [1]. Obecnie liczba ta jest jeszcze większa. W pierwszej kolejności instaluje się gazomierze w mieszkaniach i domach ogrzewanych gazem (kotły, piecyki). Osiągnięto to już dla 89,7% ogólnej liczby tych pomieszczeń. Dla porównania gazomierze ma jedynie 13,4% mieszkań używających gaz tylko do gotowania. Równocześnie bardzo duża liczba gazomierzy przepracowała już pierwszy przedział czasu, po którym podlegają one obowiązkowi okresowej weryfikacji. Jest to dość droga i uciążliwa procedura, gdyż obejmuje demontaż licznika, dostarczenie go do miejsca sprawdzania i ponowny montaż u odbiorcy gazu. Rzeczywiste warunki pracy gazomierzy w gospodarstwach domowych na Ukrainie powodują też, że niektóre z ich rodzajów mogą dawać niewiarygodne odczyty. Świadczy o tym fakt, iż przy okresowej ich weryfikacji znaczną liczbę eliminuje się z dalszego użytkowania jako braki. Według d... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-7-8

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Przetwórstwo i dystrybucja żywności w zrównoważonym rozwoju - wybrane zastosowania wskaźnika śladu węglowego (Piotr Konieczny, Jan Pikul)

Zmniejszenie uciążliwości środowiskowej dla otoczenia zarówno zakładów przemysłowych wielu branż jak i obiektów gospodarki komunalnej (ściekowej i odpadowej) staje się coraz częściej celem równie ważnym jak zagadnienia produkcyjne i ekonomiczne. Jak pokazuje praktyka, uwarunkowania środowiskowe dotyczą także w znaczącym stopniu przemysłowej produkcji, przetwórstwa i dystrybucji żywności, mającej wieloraki wpływ na otoczenie w całym łańcuchu działań od "pola do stołu" (rys. 1) [1].Identyfikacja i monitorowanie kluczowych aspektów środowiskowych wpisane jest w koncepcję zarządzania środowiskowego i ma coraz częściej wymiar systemowy. Zgodnie z polityką ekologiczną państwa, wybrane cele ochrony środowiska są realizowane obecnie w myśl zasady tzw. zrównoważonego rozwoju (ang. sustainable development). Wiele przedsiębiorstw branży spożywczej, zwłaszcza dużych koncernów międzynarodowych, działających na rynkach światowych, wykorzystuje zasady ekoauditów, ekobilansów i ekoprojektowania, w tym zwłaszcza znormalizowaną metodę oceny cyklu życia (ang. Life Cycle Assessment), poszukując rozwiązań materiałowych i technologicznych wykazujących najmniejsze szkodliwe oddziaływania środowiskowe. Jest to obecnie ważny element nie tylko wizerunku ale i strategii konkurencyjności przedsiębiorstw rolno-spożywczych [2,3]. Z obszernej problematyki analiz środowiskowych wszelkiego rodzaju przedsięwzięć, nowością, także dla sektora rolno-spożywczego, jest ocena tzw. śladu węglowego (ang. Carbon Footprint - CFP). W jednej z kilku dostępnych wersji [4] jest on definiowany jako wskaźnik mierzący "całkowitą ilość emisji gazów cieplarnianych wyrażoną w ekwiwalentach dwutlenku węgla (CO2) w odniesieniu do produktu, ale także procesu lub usługi, z uwzględnieniem całego cyklu życia tego produktu, włączając jego składowanie i unieszkodliwianie". Rosnąca liczba publikacji, projektów badawczych i inicjatyw zmierzających do upowszechnienia tego nowego podejścia p... więcej»

Analiza wpływu wartości współczynnika opóźnienia na przepływy obliczeniowe w kanałach deszczowych (Andrzej Królikowski, Jadwiga Królikowska, Piotr Tutak)

W obliczeniach przepływów w kanałach deszczowych metodą stałych natężeń występuje współczynnik opóźnienia (φ), wynikający ze zjawiska retencji spływu wód deszczowych z powierzchni zlewni. Jest on najczęściej wyznaczany ze wzoru Bürkli, w zależności od powierzchni zlewni (na ogół) lub długości kanału (znacznie rzadziej). O jego bezwzględnej wartości decyduje stopień pierwiastka (n), przyjmowany na podstawie kształtu i charakterystyki zlewni, mając do dyspozycji najczęściej trzy wartości (n) (4,6,8). Doświadczenie wykazało, że bardzo nieprecyzyjne kryteria wyboru (n) powodują, że otrzymywane na ich podstawie wartości spływu są niedokładne i niedostosowane do warunków lokalnych. Propozycja zwiększenia liczby wartości wykładnika potęgi (n) we wzorze Bürkli wynikła z potrzeby rozszerzenia możliwości dokonania dokładniejszych obliczeń. W związku z tym zaproponowano w pracy [5] ich uszczegółowienie i dokładniejsze dostosowanie do warunków terenowych, pozwalające na poprawienie dokładności obliczeń szczególnie, że metoda stałych natężeń stosowana do obliczeń hydraulicznych przepływów w kanałach deszczowych daje w opinii specjalistów zaniżające wyniki w stosunku do metody granicznych natężeń, zwłaszcza wartości q obliczanej z wzoru Błaszczyka, która również jest oceniana jako zbyt niska w porównaniu do współcześnie opracowanych zależności, opartych o bardziej współczesne ciągi obserwacji wysokości opadów [4]. W tym artykule zaprezentowano analizę obliczeniową wpływu wartości współczynnika opóźnienia określanego na podstawie w/w propozycji na przepływy obliczeniowe w kanałach deszczowych, której zadaniem było sprawdzenie celowości praktycznego stosowania zaproponowanych (nadal dyskusyjnych) kryteriów przyjmowania wartości (n). Wstępna rewizja zaprezentowanej propozycji wykazała, że jest sens wprowadzenia zmian i uzupełnień, zmierzających do zwiększenia dokładności obliczeń i częstszego stosowania metody stałych natężeń do wymiar... więcej»

Nowy Sekretarz Generalny PZITS

W dniu 28 marca 2011 roku Zarząd Główny Polskiego Zrzeszenia Inżynierów i Techników Sanitarnych powołał Pana mgr inż. Wiesława Olechnowicza na funkcję Sekretarza Generalnego Stowarzyszenia. Wiesław Olechnowicz jest absolwentem Wydziału Inżynierii Sanitarnej Politechniki Warszawskiej. W 1956 roku uzyskał tytuł inżyniera budownictwa sanitarnego w specjalizacji ogrzewnictwa i wentylacji, w 1961 roku tytuł magistra inżyniera urządzeń cieplnych i zdrowotnych, a w 1972 roku ukończył Studium Podyplomowe w zakresie ciepłownictwa. W 1964 roku uzyskał uprawnienia budowlane w specjalności ... więcej»

O konieczności ujednolicenia zasad tworzenia modeli opadów miarodajnych do wymiarowania kanalizacji w Polsce (Andrzej Kotowski)

Projektowanie kanalizacji deszczowej bądź ogólnospławnej, wraz z obiektami typu przelewy burzowe, zbiorniki retencyjne czy oczyszczalnie ścieków, napotyka w Polsce na trudność wynikającą z braku wiarygodnej metody określania miarodajnego do wymiarowania kanalizacji natężenia deszczu. Model opadów Błaszczyka z 1954 r. [1,2,3] znacznie zaniża bowiem wyniki obliczeń strumieni wód deszczowych, co wykazano w licznych analizach porównawczych [4-9]. Ma to swoje konsekwencje w wymiarowaniu odwodnień terenów wg wymagań normy PN-EN 752 (z 2008 r.) - dostosowanej do zaleceń Europejskiego Komitetu Normalizacji (CEN) odnośnie ujednolicenia do 2050 r. ochrony terenów zurbanizowanych przed wylewami z kanalizacji w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Wynika stąd konieczność pilnego zastąpienia modelu Błaszczyka nowymi, dokładniejszymi modelami, w tym o zasięgu lokalnym, na podstawie których możliwe byłoby w przyszłości opracowanie atlasu opadów maksymalnych w Polsce, na wzór atlasu KOSTRA w Niemczech [10,11]. Podstawową formą ilościowego opisu deszczy, są jak dotychczas, modele na zależność: wysokości h opadu lub intensywności I bądź natężenia jednostkowego q, od czasu jego trwania t i prawdopodobieństwa wystąpienia p. Związki te prezentowane są najczęściej w postaci krzywych typu DDF (Depth-Duration-Frequency) bądź też krzywych typu IDF (Intensity-Duration-Frequency) dla różnych prawdopodobieństw p lub zamiennie częstości C = 1/p wystąpienia opadu. Pierwsze, historyczne modele powstały w Polsce z pomiarów wysokości opadów za pomocą prostych rejestratorów typu deszczomierz Hellmanna. Często też wykorzystywano zarejestrowane sumy opadów godzinowych, przeliczane następnie na mniejsze interwały czasowe. Wzorowano się przy tym na modelach radzieckich (Aleksiejewa i Gorbaczewa) czy niemieckich (Reinholda). Z tych względów modele te należy uznać z założenia za przybliżone. Współczesne modele opadów oparte są już na dyskretyzacji danych, odc... więcej»

Problemy eksploatacyjne systemów kanalizacji podciśnieniowej (Ryszard Błażejewski, Radosław Matz)

Ze względu na coraz trudniejsze warunki miejscowe kanalizowanych terenów, trudno jest oprzeć transport ścieków wyłączenie na sile grawitacji. W terenie o rozproszonej zabudowie, płytko występujących wodach gruntowych, bez sprzyjającego ukształtowania terenu systemy grawitacyjne często okazują się zbyt kosztowne. Alternatywnym rozwiązaniem kanalizacji zbiorczej mogą być w takich przypadkach systemy grawitacyjno-tłoczne, ciśnieniowe lub podciśnieniowe. Transport ścieków w kanalizacji podciśnieniowej następuje pod wpływem cyku następujących po sobie zmian gradientów ciśnienia w przewodach podciśnieniowych. Wywołany otwarciem zaworu opróżniającego dopływ porcji ścieków i powietrza powoduje lokalne podwyższenie ciśnienia i przepływ powietrza oraz ścieków w kierunku obszarów ciśnienia niższego, podtrzymywanych przez stację próżniowo-pompową. Po zamknięciu zaworu opróżniającego następuje wyrównanie ciśnienia w obrębie odcinka zamkniętego podniesieniami (ang. lifts). W artykule przeanalizowano najczęściej występujące problemy związane z eksploatacją systemów kanalizacji podciśnieniowej, obsługujących nieduże miejscowości w Polsce i w Stanach Zjednoczonych AP. 2. Niezawodność kanalizacji podciśnieniowej Tak jak w każdym systemie technicznym, kanalizacja podciśnieniowa jest narażona na awarie. Dotyczą one zarówno stacji próżniowo- pompowej (SPP), studzienek zaworowych, zaworów opróżniających i przewodów. Na podstawie danych uzyskanych od czterech polskich operatorów kanalizacji podciśnieniowej (nie określonych, niestety, z na290 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ LIPIEC-SIERPIEŃ 2011 zwy) Miszta-Kruk [1] przeanalizowała niezawodność następujących elementów tych systemów: - studzienek zbiorczych z zaworem opróżniającym, - sieci przewodów podciśnieniowych, obejmujących przewody główne i przyłącza doprowadzające ścieki ze studzienek zbiorczych, - stacji próżniowo-pompowych, - rurociągów przesyłowych. W trzyletnim okresie zanotowa... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-6

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Jakość wód powierzchniowych i podziemnych w Dolinie Lejowej w Tatrach (Bogumiła Kasprzyk, Ewa Kisielowska)

Tatry są jednym z niewielu zachowanych obszarów, gdzie jakość wód podziemnych oraz powierzchniowych, jest uznawana za bardzo wysoką. Jeśli tylko ograniczymy kontakt ludzkiej działalności na tym terenie, zachowamy wody najwyższej klasy czystości. Zanieczyszczenia związane z wszelką działalnością człowieka bezpośrednio w górach, mają większe znaczenie właśnie na obszarach krasowych, gdzie ewentualne skażenie może się dostać do wody podziemnej niemal natychmiast, bez etapu infiltracji, a bardzo szybko może rozprzestrzenić się na znaczne odległości. Oznacza to, że wędrując wzdłuż tatrzańskich potoków nie zawsze możemy śmiało sięgać po łyk ożywczej wody, zwłaszcza w dolinach. Szczególnie tych, które są położone w pobliżu miejsc atrakcyjnych turystycznie. W przypadku korzystania z wody źródlanej margines bezpieczeństwa jest o wiele większy, ale i w tych przypadkach należy się upewnić, czy aby źródło, z którego wody chcemy się napić, nie jest równocześnie miejscem pojenia owiec czy dzikich zwierząt. Woda jest dobrym rozpuszczalnikiem, który zawiera najrozmaitsze substancje rozpuszczone i zawieszone oraz żywe organizmy przystosowane do życia w tym środowisku. Wszelkie zmiany składu lub stanu wód, wywołane bezpośrednią lub pośrednią działalnością człowieka, która powoduje zmniejszenie przydatności wód do jednego lub wszystkich celów, którym mogłyby służyć w swym naturalnym stanie, uważa się za zanieczyszczenie wód. Niestety, nie zawsze te zmiany są zauważalne, ponieważ często przebiegają na tyle wolno, że trudno jest je zaobserwować. Zaistniała więc konieczność sprawdzenia jakości potoków i źródeł górskich w Dolinie Lejowej, w aspekcie ich chemizmu oraz czystości sanitarnej, w związku z prowadzonym w okresie letnim, tzw. kulturowym wypasem owiec na znajdujących się na terenie doliny licznych polanach oraz wzmożonym ruchem turystycznym, mogącym w istotny sposób wpływać na czystość tych wód [2]. 2. Cel i zakres badań W artykule przedst... więcej»

Propozycja sposobu określania wskaźnika gotowości prostych podsystemów zaopatrzenia w wodę (Wojciech Dąbrowski, Małgorzata Niedziołek, Micajah McGarity)

Rys. 1a. Pogl.dowy rysunek o informacjach na temat awarii i usterek zebranych w okresie pomi.dzy oddaniem kana.u do u.ytku i pierwszym przegl.dem eksploatacyjnym, albo pomi.dzy kolejnymi przegl.dami 210 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ˇ CZERWIEC 2011 Intensywno.. uszkodze. W literaturze krajowej dotycz.cej niezawodno.ci systemow zaopatrzenia w wod. przyjmuje si. cz.sto, bez bada. sprawdzaj.cych, .e procesy pracy i odnowy, s. stacjonarne. Dok.adniej za.o.enie to opiera si. na przyj.ciu, .e intensywno.. uszkodze. elementu zaopatrzenia najpierw po jego wykonaniu jest wi.ksza, ale w bardzo krotkim czasie spada do sta.ej warto.ci i utrzymuje j. przez d.ugi okres czasu, a. do chwili, gdy obiekt w wyniku d.ugotrwa.ego u.ytkowania utraci zdolno.. normalnej pracy i intensywno.. uszkodze. ulegnie zwi.kszeniu [9]. Idealistyczne za.o.enia co do takich zmian w czasie intensywno.ci uszkodze. przedstawiono na rys. 2. Chocia. w literaturze krajowej bardzo cz.sto wyst.puj. powo.ania na trzy fazy intensywno.ci uszkodze., zgodnie z rys. 2, to jednak przytaczanym argumentem jest zgodno.. stanowisk w tej sprawie, a nie obserwacje poczynione na okre.lonych obiektach infrastruktury podziemnej. Dlatego interesuj.ce jest przyjrzenie si. temu problemowi na podstawie obiektywnej rzeczywisto.ci. Definicja wska.nika gotowo.ci Niestacjonarny wska.nik gotowo.ci K(t) zosta. tak zdefiniowany (1) aby charakteryzowa. strumienie zdarze. .praca . odnowah [9]: K(t) = (Ę +Ö.exp{- (Ę+Ö) .t})/(Ę+Ö) (1) gdzie: K(t) . niestacjonarny wska.nik gotowo.ci, Ö = É = 1/Tp, Tp . czas pracy, É(t) . intensywno.. uszkodze., Ę = 1/Tn Tn . czas odnowy, Ę . intensywno.. odnowy, limt¨‡ K(t) = K K . stacjonarny wska.nik gotowo.ci. Dla sta.ej intensywno.ci uszkodze. (faza II na rys. 2 i 3) czas pracy bezuszkodzeniowej ma charakter wyk.adniczy, a za miar. niezawodno.ci przyjmuje si. st... więcej»

Oczyszczanie ścieków poprodukcyjnych w układzie chemiczno-biologicznym: Fenton-SBR (Krzysztof Piaskowski, Renata Świderska-Dąbrowska)

Wysoki potencjał oksydacyjny oraz duża reaktywność wolnych rodników hydroksylowych powstających w procesach pogłębionego utleniania (Advanced Oxidation Processes - AOPs) zwiększyły możliwości zastosowań metod AOPs do usuwania substancji toksycznych oraz trudno rozkładalnych, występujących najczęściej w ściekach przemysłowych. Najpopularniejszą i jedną ze skuteczniejszych metod chemicznego utleniania jest proces Fentona, który posiada zdolność utleniania większości złożonych i odpornych na rozkład związków organicznych. Przykładem takich związków są: fenole, ketony, alkohole, benzen, nitrobenzen, toluen, p-toluen, anilina, p-nitrofenol, związki humusowe, SPC oraz barwniki. Wysoką skuteczność utleniania uzyskuje się również w przypadku pestycydów fosfoorganicznych, pestycydów z grupy węglowodorów chlorowanych oraz opornego na degradację herbicydu triazynowego - atrazyny [1-6]. Ze względu na szeroki zakres zastosowania, proces Fentona jest wykorzystywany w oczyszczaniu ścieków z przemysłu chemicznego, z produkcji klejów mocznikowych, pigmentów, ścieków zapałczanych, z pralni, ścieków włókienniczych, pofarbiarskich oraz celulozowo-papierniczych, itp. Rosnąca ilość oraz różnorodność substancji chemicznych obecnych w ściekach, często trudno rozkładalnych i toksycznych, stwarza problemy z ich skutecznym usuwaniem ze ścieków oraz degradacją do form bezpiecznych dla środowiska. Kierowanie takich ścieków bezpośrednio do oczyszczalni biologicznych, nieprzystosowanych do usuwania wielu substancji chemicznych opornych na biodegradację powoduje jedynie przeniesienie zanieczyszczeń do innej fazy (stałej - osady) albo obserwowany wzrost w ściekach oczyszczonych ilości produktów metabolizmu oraz półproduktów rozkładu substancji organicznych, trudnych do całkowitej eliminacji [7,8]. Biologiczne oczyszczalnie ścieków przemysłowych narażone są często również na szkodliwe oddziaływanie stężonych zanieczyszczeń na mikroorganizmy osadu czynnego. Wy... więcej»

Eksperymentalne badania hydraulicznych warunków pracy powietrznego podnośnika (Marek Kalenik, Paweł Przybylski)

Powietrzne podnośniki w przeszłości stosowano do transportu cieczy zarówno w systemach wodociągowych jak i kanalizacyjnych. Aktualnie powietrzne podnośniki są często stosowane do podnoszenia cieczy w małych kontenerowych przydomowych oczyszczalniach ścieków i dużych grupowych oczyszczalniach ścieków [4,7,8,14]. W dostępnej literaturze naukowotechnicznej mało jest informacji na temat zasad ich wymiarowania i budowy [5,12,16,20,21]. W szczególności brak jest informacji jak należy zaprojektować mieszacz powietrzno-wodny aby uzyskać jak najlepsze parametry pracy powietrznego podnośnika. W artykule przedstawiono analizę wyników badań, dotyczących wpływu różnych rozwiązań konstrukcyjnych mieszaczy powietrzno-wodnych na hydrauliczne warunki pracy powietrznego podnośnika. Zakres badań obejmował wyznaczenie charakterystyk wysokości podnoszenia i wydajności dla trzech typów mieszaczy powietrzno-wodnych zastosowanych w wybudowanym powietrznym podnośniku. 2. Opis stanowiska pomiarowego Na rys. 1 przedstawiono budowę i zasadę działania stanowiska do badań hydraulicznych warunków pracy powietrznego podnośnika. Do zbiornika (7) o pojem-ustabilizo- Rys. 2. Konstrukcja mieszacza powietrzno-wodnego: a) typu 1, b) typu 2, c) typu 3, 1 . przezroczysty ruroci.g t.oczny, 2 . stalowa ko.cowka do pod..czenia elastycznego ruroci.gu powietrznego, 3 . komora mieszania, 4 . otwory QP QW Q Q W P a) 1 2 0,30 m Q Q W P QW QP b) 1 3 4 2 0,30 m 0,30 m Q Q W P QW QP c) 1 3 4 2 0,30 m 0,30 m GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ˇ CZERWIEC 2011 221 waniu si. przep.ywu mieszaniny powietrzno-wodnej w ruroci.gu t.ocznym (9) wykonywano odczyt wysoko.ci podnoszenia wody H w powietrznym podno.niku. Odczyt wysoko.ci podnoszenia wody H wykonywany by. na podzia.ce (25) znajduj.cej si. na ruroci.gu t.ocznym (9). Podzia.ka (25) wyskalowana zosta.a z dok.adno.ci. do centymetra. W celu zminimalizowania wp.ywu pulsacyjnego charakteru przep.ywu ... więcej»

Wpływ związków polimerowych pochodzenia mikrobiologicznego na fouling membran w biologicznych reaktorach membranowych – studium literaturowe (Monika Czyżewska, Ewa Witkowska)

Zintegrowanie biologicznego oczyszczania ścieków metodą osadu czynnego z filtracją na membranach ultra- lub mikrofiltracyjnych w technologii MBR (z ang. Membrane Biological Reactor) ma szereg zalet, do których można zaliczyć przede wszystkim zmniejszenie objętości reaktora biologicznego, brak osadników wtórnych oraz wysoką efektywność separacji ścieków oczyszczonych od osadu czynnego niezależnie od charakterystyki sedymentacyjnej osadu, itp. Mimo, że technologia ta zdaje się być prostym połączeniem dwóch znanych technologii, to należy ją traktować jako nowe rozwiązanie techniczne i rozpatrywać całościowo, tzn. brać pod uwagę fakt, że zarówno osad czynny wpływa na pracę modułów membranowych, jak i reżim pracy membran ma wpływ na strukturę osadu czynnego. Stąd, w technologii MBR istnieje konieczność zwrócenia uwagi na czynniki, które w "klasycznej" technologii osadu czynnego nie stanowią istotnych parametrów procesowych bądź zupełnie nie występują. Na przykład indeks osadu nie jest w tym rozwiązaniu parametrem informacyjnym, natomiast istotna jest kontrola podciśnienia będącego siłą napędową filtracji, intensywności backflushu, czy kontrola tzw. foulingu. Wynika to z faktu, że mieszanina ścieków komunalnych i osadu czynnego zawiera cząstki zawieszone, koloidy, rozpuszczalne związki wielkocząsteczkowe, kłaczki osadu, wolne bakterie itp., które podczas filtracji na membranach porowatych osadzają się zarówno na powierzchni membran, jak i w porach. Z biegiem czasu skutkuje to powstawaniem warstwy pokrywającej powierzchnię membrany. Do pewnego momentu jest to zjawisko korzystne i pożądane z uwagi na wzrost stopnia separacji (tzw. wpracowanie się membran), jednak dalszy wzrost warstwy pokrywającej skutkuje zmniejszeniem ilości filtratu odprowadzanego z jednostkowej powierzchni membrany i/lub koniecznością zwiększenia siły napędowej filtracji, czyli (pod)ciśnienia, co wiąże się ze zwiększonym zużyciem energii [1]. Zjawiska skutkujące ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-5

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Zmienność temperatury ścieków w otwartym bioreaktorze przepływowym (Piotr Bugajski, Grzegorz Kaczor )

Temperatura jest jednym z podstawowych czynników wpływających na przebieg procesów usuwania zanieczyszczeń zachodzących w oczyszczalniach ścieków. Dotyczy to zarówno małych indywidualnych, systemów oczyszczania, jak i większych zbiorczych oczyszczalni ścieków [1,2,3,4]. Temperatura ścieków ma wpływ na procesy zachodzące już w urządzeniach do oczyszczania mechanicznego, ponieważ wpływa na procesy sedymentacji i flotacji zanieczyszczeń mineralnych i organicznych. Natomiast największy wpływ wywiera ona na procesy zachodzące w urządzeniach do biologicznego unieszkodliwiania zanieczyszczeń, tzw. bioreaktorach. Wyższa temperatura ścieków w okresie letnim wpływa na wzrost efektywności oczyszczania, natomiast niższa w okresie zimowym (wynikająca z wychłodzenia ścieków w bioreaktorach) wpływa na spowolnienie procesów biologicznych [5,6,7]. Dotyczy to wskaźników zanieczyszczeń tlenowych, takich jak BZT5, ChZT, jak również biogennych (związków azotu i fosforu). Przyjmuje się, że temperatura ścieków w bioreaktorach poniżej 12ºC powoduje niedostateczną skuteczność usuwania związków azotu i fosforu. W aktualnie obowiązującym w Polsce Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 28 stycznia 2009 r., dotyczącym jakości ścieków odprowadzanych do środowiska, właśnie temperatura ścieków poniżej 12ºC w bioreaktorach pozwala nie uwzględniać wartości azotu ogólnego w ocenie pracy oczyszczalni ścieków [8]. W warunkach klimatycznych Polski, okres kiedy temperatura ścieków jest niższa od 12ºC może wynosić od 3 do nawet 5 miesięcy w ciągu roku, w zależności od regionu kraju. Szczególnie na południu kraju (w regionach górskich i podgórskich) okres zimowy jest znacznie dłuższy w porównaniu do zachodnich, czy północnych regionów kraju. Wiele systemów oczyszczania ścieków stosowanych w Polsce jest "zapożyczonych" z innych krajów. Technologia oczyszczania ścieków, która sprawdza się w warunkach cieplejszego klimatu, może nie osiągać wymaganych ... więcej»

Regionalne dysparytety rozwoju infrastruktury wodociągowej (Mirosław Gorczyca)

Stan i poziom rozwoju infrastruktury wodociągowej, a także standard objęcia ludności usługami wodociągowymi są znaczącym miernikiem poziomu statusu cywilizacyjnego. Zróżnicowanie regionalne w tym zakresie jest sui generis "papierkiem lakmusowym" tego, czy strategia rozwojowa prowadzi do wyrównywania warunków życia ludności różnych regionów kraju, w tym przede wszystkim dysparytetów między miastem a wsią. W artykule ukazane zostało obszerne spektrum zróżnicowania rozwoju infrastruktury wodociągowej w ujęciu regionalnym, w oparciu o dane Głównego Urzędu Statystycznego, dotyczące przede wszystkim stanu w 2009 r. Charakter własności wodociągów Urządzenia wodociągowe mają różnorodną formę właścicielską (tab. 1). Tabela 2 Urządzenia wodociągowe w 2009 r. - w ujęciu regionalnym Wyszczególnienie Sieć wodociągowa rozdzielczaa (km) Przyłącza prowadzące do budynków mieszkalnychb (szt.) Zdroje uliczne (szt.) ogółem miasta wieś ogółem miasta wieś ogółem w tym wieś Polska 267 332,1 59 955,0 207 377,1 4 849 250 1 870 446 2 978 804 5 669 2 542 Region Centralny 60 549,3 11 077,2 49 472,1 1 015 871 349 952 665 919 1 938 513 łódzkie 21 483,3 3 882,7 17 600,6 360 207 116 281 243 926 1 082 170 mazowieckie 39 066,0 7 194,5 31 871,5 655 664 233 671 421 993 856 343 Region Południowy 37 192,1 14 660,3 22 531,8 956 423 472 243 484 180 798 247 małopolskie 17 324,2 4 112,8 13 211,4 402 272 141 849 260 423 280 80 śląskie 19 867,9 10 547,5 9 320,4 554 151 330 394 223 757 518 167 Region Wschodni 56 091,7 8 754,9 47 336,8 1 021 060 292 419 728 641 1 734 930 lubelskie 18 871,5 2 580,9 16 290,6 338 862 84 319 254 543 1 016 591 podkarpackie 13 139,6 2 596,8 10 542,8 285 498 82 172 203 326 162 52 podlaskie 11 937,5 1 736,4 10 201,1 174 841 67 742 107 099 141 57 świętokrzyskie 12 143,1 1 840,8 10 302,3 221 859 58 186 163 673 415 230 Region Północno-Zachodni 43 732,6 10 176,1 33 556,5 761 226 311 163 450 063 503 353 lubuskie 6 143,1 1 869,2 ... więcej»

Hybrydowe systemy hydrofitowe Część I. Humifikacja materiału organicznego (Zbigniew Dąbek)

W przydomowych hybrydowych systemach hydrofitowych (HSH) [7], reprezentowanych przez obiekty złożone z co najmniej dwóch filtrów wegetacyjnych o zmienionej konfiguracji (poziome i pionowe złoża), realizowany jest wysokosprawny system biologicznego rozkładu materiału organicznego. Generalną istotą systemu, obok złoża z przepuszczalnego materiału mineralnego, jest zasiedlenie złoża heliofitami (wynurzonymi roślinami bagiennymi), których system korzeniowy i proces transpiracji jest wystarczająco intensywny (nawet trzy-krotnie większy niż parowanie równoważnej do nasadzenia powierzchni wody). Heliofity zapewniają jednocześnie mineralizacje osadów organicznych, dzięki rozrastającym się wielokierunkowo kłączy i korzeni. Ryzosfera najczęściej stosowanych roślin bagiennych i wodolubnych makrolitów, to przede wszystkim sieć drenujących złoże przestrzeni napowietrzających, podpowierzchniowych i w głąb złoża. To sieć mikrosfer tlenowych przylegających bezpośrednio do kłączy i korzeni [9,10]. W doświadczalnej instalacji eksploatowanej na Stacji Badawczej Fitoremediacji, od 2006 r. prowadzono uprawy w podłożu inertnym, wieloletnich roślin nitrofitowych (z rodziny Oenotheraceae - Wiesiołkowate, rodzaju Epilobium-Wierzbownica) o budowie systemu korzeniowego w formie rozłogów, pozwalające na pozytywne rokowania skutecznej redukcji stężeń zanieczyszczeń. Substancje organiczne, dopływające wraz z separowanymi ściekami [4] na HSH, ulegają rozkładowi mikrobiologicznemu i enzymatycznemu utlenianiu [11], do form zezwalających na syntezę kwasów humusowych (HA). Przepuszczalność złoża inertnego (luźny materiał ceramiczny lub alternatywny), ulega w czasie eksploatacji, częstym zmianom. Podlega też mechanizmom powodującym wzrost efektywności redukcji stężeń zanieczyszczeń. W tym też rozumieniu, nie istnieje ograniczenie czasowe eksploatacji omawianego systemu, spowodowane rozkładem materiału organicznego. Zanieczyszczenia te, podczas długoletniej eksp... więcej»

Ocena możliwości optymalizacji procesu koagulacji - doświadczenia z eksploatacji układów technologicznych z sedymentacją i flotacją ciśnieniową (Jolanta Gumińska, Marcin Kłos)

Prawidłowo prowadzony proces koagulacji jest warunkiem uzyskania wody uzdatnionej o wymaganej jakości. Podstawowymi zanieczyszczeniami wód powierzchniowych, które wymagają usunięcia są związki mineralne, które nadają wodzie mętność oraz nierozpuszczone i rozpuszczone związki organiczne, głównie kwasy humusowe, w przypadku niektórych wód okresowo również mikroorganizmy planktonowe oraz produkty ich metabolizmu. Dla tego typu wód istnieje niebezpieczeństwo powstawania ubocznych produktów dezynfekcji i zgodnie z wytycznymi EPA (Environmental Protection Agency) wymagane jest prowadzenie tzw. pogłębionej koagulacji (enhanced coagulation). Proces uzdatniania jest wówczas optymalizowany pod kątem uzyskania lepszej efektywności usuwania zanieczyszczeń organicznych. Jednak uzdatnianie, którego celem jest usuwanie zanieczyszczeń związków organicznych jest nie tylko znacznie trudniejsze w porównaniu do typowego sposobu prowadzenia tego procesu, ale wymaga także odmiennego sposobu optymalizacji koagulacji. Podstawowa trudność w prowadzeniu pogłębionej koagulacji wynika z faktu, iż zakres dawki skutecznej dla usuwania prekursorów UPU i UPD oraz dla usuwania mętności jest różny. Skutkuje to podwyższoną mętnością wody opuszczającej osadniki lub komory flotacji i przeciążeniem filtrów zawiesiną pokoagulacyjną. Problem optymalizacji procesu koagulacji pojawia się zarówno przy prowadzeniu procesu z zastosowaniem koagulantów hydrolizujących, jak i wstępnie zhydrolizowanych. Dlatego już na etapie testów laboratoryjnych należy podjąć kluczową decyzję, czy będziemy optymalizować proces pod kątem usuwania zawiesin, czy też związków rozpuszczonych. Optymalizacja wielkości dawki oraz pozostałych parametrów technologicznych powinna uwzględniać różnice w charakterze działania reagentów hydrolizujących i wstępnie zhydrolizowanych oraz mechanizmy ich działania, ze szczególnym uwzględnieniem większej zdolności koagulantów wstępnie zhydrolizowanych do neut... więcej»

Mobilność metali ciężkich w osadach ściekowych na wybranym przykładzie (Jolanta Latosińska, Jarosław Gawdzik)

Określanie mobilności jest ważne przy ocenie ryzyka wiążącego się z wprowadzeniem do środowiska substancji zawierających składniki niebezpieczne, np. metali ciężkich. Stosowane techniki analityczne umożliwiają określenie stężenia form mobilnych metali ciężkich. Specjacja metali ciężkich w zależności od rodzaju ekstraktowanej matrycy może być przeprowadzona według różnych procedur. Najpopularniejszą metodą uzyskiwania próbek do badań specjacji metali jest ekstrakcja sekwencyjna, która polega na ługowaniu z próbki różnych form metali przy pomocy specjalnych procedur. Istnieje kilka sposobów przeprowadzania tego procesu. Różnią się one rodzajem użytych odczynników, czasem reakcji czy temperaturą dodawanych ekstrahentów. W tabeli 1 przedstawiono ogólne zalecenia dla dwóch metod ekstrakcji, będących modyfikacjami opracowanej w 1979 roku metody Tessier’a [1]. Problem specjacji jest istotny z punktu widzenia oszacowania zdolności migracji różnych form metali z osadów ściekowych i wciąż jest przedmiotem badań wykorzystujących tą metodę analizy [1 - 12]. W pracy [9] wykazano, że mobilność metali ciężkich dostarczonych do gleby wraz z dawką osadów jest mocno ograniczona. Największa jest w glebach piaszczystych o niskim pH. Najbardziej skłonnym do przemieszczania się metalem jest cynk - to właśnie on dominuje w odciekach z próbek wg [9]. Autorzy [9] poddali badaniom profile pozyskane z nieużytkowanej gleby wapiennej. Gleba ta wykazywała jedynie śladowe zawartości metali ciężkich. Próbki pobierano w sumie czterokrotnie w miesięcznych odstępach czasu. Każda partia obejmowała 12 prób; 3 z nich wykorzystano do wypełnienia kolumn (o wysokości 60 cm) w stanie niezmienionym i były traktowane jako próba L0 - wzorcowa. Pozostałe kolumny wypełniono osadami pochodzącymi z miejscowej oczyszczalni ścieków zmieszanymi z wierzchnią piętnastocentymetrową warstwą gleby wapiennej. Ilości dodanych osadów odpowiadały następującym wartościom: 30 Mg/ha... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-4

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Badania mikrostacji uzdatniania wody w systemie eSpring (Witold Olszewski, Ewa Zborowska, Rafał Grochowski )

Woda dostarczana siecią wodociągową do odbiorców nie zawsze spełnia oczekiwania konsumentów. Dla producenta i dostawcy wody wodociągowej obligatoryjne są wymagania określone w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi [7]. W przypadku wód mineralnych, obowiązuje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 roku, w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych [8]. Wodociągi miejskie z powodu niedostatku dobrych jakościowo źródeł, korzystają z ujęć powierzchniowych, które są bezpośrednio narażone na skutki degradacji środowiska i są bardziej zanieczyszczone, niż wody podziemne [4,9]. Istotny problem w dystrybucji wody, zwłaszcza na terenie dużych miast i aglomeracji, gdzie systemy dystrybucji stanowią rozległe sieci wodociągowe, stanowią wtórne zanieczyszczenia, obniżone właściwości organoleptyczne i trudności związane z ciągłością utrzymania pewności bakteriologicznej wody. Subiektywna, nierzadko negatywna ocena jakości wody pobieranej z wodociągu przez konsumentów spowodowana jest przede wszystkim jej nieprzyjemnym zapachem, nieakceptowanym smakiem oraz podwyższoną barwą czy mętnością. Uzasadnia to poszukiwanie alternatywnych źródeł czystej, zdrowej, smacznej wody na potrzeby spożywcze, nie budzącej wątpliwości, co do jej jakości. Konsumenci coraz częściej korzystają z dostępnej w handlu wody butelkowanej, pobierają wodę z ujęć oligoceńskich, a także inwestują w zakup systemu doczyszczania wody wodociągowej. Jednym z wielu dostępnych rozwiązań jest mikrostacja uzdatniania wody wodociągowej w systemie eSpring. Przedmiotem tego artykułu jest analiza porównawcza jakości wody wodociągowej doczyszczanej w mikrostacji w systemie eSpring w odniesieniu do wody wodociągowej, wody oligoceńskiej z wybranego zdroju i dostępnych w sprzedaży wód butelkowanych różnych producentów. Zjawisko kontaminacji w przewodach sieci wodociągowej Problem... więcej»

IV międzynarodowa konferencja CEE GAS SUMMIT w Warszawie: "POLSKA A ŚWIATOWY RYNEK GAZU" (Krystyna Kuchta)

W dniach 7 i 8 lutego 2011 r. miała miejsce kolejna czwarta edycja konferencji CEE GAS SUMMIT pt. "Polska a światowy rynek gazu". Organizatorem tego bardzo interesującego branżę gazowniczą przedsięwzięcia była firma Top Consulting Conferences & Trainings (TCCT). Patronat medialny objęła, między innymi, Gaz Woda i Technika Sanitarna. Honorowego otwarcia konferencji dokonał Podsekretarz Stanu Ministerstwa Skarbu Państwa Pan Mikołaj Budzanowski. Formuła konferencji to 17 wygłoszonych prelekcji oraz 1 dyskusja panelowa. Celem konferencji było omówienie procesów związanych z rozwijającym się polskim rynkiem gazu w powiązaniu z zasadami i wymaganiami UE i rozwijającym się światowym rynkiem gazu. Tematyka konferencji dotyczyła kierunków dywersyfikacji dostaw gazu ziemnego dzisiaj i w przyszłości, rozbudowy systemów gazowych, połączeń międzysystemowych, tzw. Interkonektorów, europejskich projektów infrastrukturalnych oraz źródeł ich finansowania. Prelegentami byli przedstawiciele takich firm i instytucji jak: Ministerstwo Skarbu Państwa; Ministerstwo Gospodarki; PGNiG SA; OGP GAZSYSTEM SA; AB LIETUVOS DUJOS (Litwa); SOCAR Azerbejdżan; Komisja Europejska - Dyrekcja Generalna ds. Energii - Wydział B1 Bezpieczeństwo dosta... więcej»

Charakterystyka mikrobiologiczna ścieków komunalnych i zagrożenia związane z obecnością w nich mikroorganizmów patogennych (Marcin Kaźmierczuk, Liliana Kalisz)

W zależności od pochodzenia, ścieki mają różny skład jakościowy. Zgodnie z dyrektywą 91/271/EWG w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych, definicja ścieków, oznacza ścieki bytowe lub mieszaninę ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi i/ lub wodami opadowymi. Ścieki bytowe to ścieki z osiedli mieszkaniowych i terenów usługowych, powstające najczęściej w wyniku funkcjonowania gospodarstw domowych. Ścieki komunalne (bytowo-gospodarcze) zawierają szczególnie dużą ilość zawiesin (odchody, wydzieliny błon śluzowych ludzi i zwierząt, odpadki produktów spożywczych), związków organicznych (białka, tłuszcze, węglowodany) i nieorganicznych (związki biogenne). Są to głównie związki chemiczne (substancje) ulegające całkowitej lub częściowej biodegradacji w warunkach tlenowych i beztlenowych oznaczane jako suma związków organicznych, wyrażane wartością BZT5. Wraz z wydalinami i wydzielinami związanymi z funkcjami życiowymi człowieka oraz różnych zwierząt do ścieków dostają się mikroorganizmy, w tym również chorobotwórcze. Równie poważnym źródłem mikroorganizmów przedostających się do ścieków jak wszelkiego rodzaju wydaliny, wydzieliny lub odchody są resztki zepsutych produktów żywnościowych [Dumontet i in. 2001]. Te ogromne liczby mikroorganizmów na obszarze terenów zurbanizowanych wraz z odchodami oraz innymi wydalinami lub wydzielinami dostają się do ścieków. Spektrum gatunkowe i rodzajowe mikroorganizmów w komunalnych lub bytowo-gospodarczych ściekach zależy od stanu zdrowia mieszkańców zamieszkujących daną zlewnię obsługiwaną przez oczyszczalnię ścieków. Dominuje w nich przeważnie flora bakteryjna fizjologiczna ale mogą też występować inne organizmy chorobotwórcze, bakterie potencjalnie chorobotwórcze i oportunistyczne, wirusy, grzyby strzępkowe, drożdże i drożdżopodobne, cysty i oocysty pierwotniaków oraz jaja pasożytów jelitowych. Bakterie chorobotwórcze ludzkie oraz pochodzenia odzwierzęcego izolowane z próbek ścieków komu... więcej»

Efekty generacji lotnych kwasów tłuszczowych w osadnikach wstępnych o wydłużonym czasie zatrzymania osadu (Krzysztof Iskra, Stanisław Miodoński)

W technologii procesów oczyszczania ścieków komunalnych priorytetowe znaczenie ma usuwanie związków fosforu i azotu. W przypadku fosforu częstym zabiegiem wspomagającym jest chemiczne strącanie. Ta możliwość w wielu wypadkach jest nadużywana zamiast prób zoptymalizowania metody biologicznego usuwania fosforu. Kluczowym czynnikiem wpływającym na proces biologicznego eliminowania fosforu jest podaż w ściekach dopływających łatwo przyswajalnego węgla organicznego. Wystarczająca ilość związków węgla w komorze beztlenowej korzystnie wpływa na uwalnianie ortofosforanów, a co za tym idzie, na zwiększony ich pobór w strefie tlenowej. Jedną z metod intensyfikacji biologicznej defosfatacji jest pozyskiwanie lotnych kwasów tłuszczowych (LKT) z osadu wstępnego w procesie jego kwaśnej fermentacji w osadniku wstępnym [1]. Podstawową funkcją osadnika wstępnego jest usunięcie ze ścieków surowych frakcji zawiesin łatwoopadających i tym samym zredukowanie niektórych zanieczyszczeń, jak np. BZT5 lub ChZT, przed dalszym, biologicznym oczyszczaniem ścieków. Proponowana, zmodyfikowana metoda eksploatacji osadnika wstępnego pozwala z jednej strony utrzymać podstawową funkcję osadnika i odciążyć reaktory biologiczne z doprowadzanej tam zawiesiny, lecz przede wszystkim uzyskać warunki dla konwersji części ChZT ścieków surowych w kierunku BZT5 (i LKT), poprzez zorganizowanie tzw. "aktywnego osadnika wstępnego". Polega to na celowym "przeładowaniu" osadnika zawiesiną osadu, co sprzyja jej zagniwaniu. Następuje wówczas hydroliza części substratów organicznych, oznaczanych jako ChZT, w kierunku substancji prostszych, łatwo przyswajalnych w procesie denitryfikacji i defosfatacji biologicznej - LKT. Zmodyfikowana metoda produkcji LKT w trybie "aktywnego osadnika wstępnego" (AOWs) jest zatem skuteczną, alternatywną metodą w stosunku do generacji LKT w wydzielonych zagęszczaczach osadu wstępnego. Przewaga AOWs polega na stabilnej podaży LKT do procesu biolo... więcej»

Wirtualne laboratorium modelowania procesów technologicznych w Inżynierii Środowiska (Mirosław Żukowski )

Powszechnie wiadomo, że wykład nie jest optymalną formą przekazywania wiedzy studentom. Równie ważne są zajęcia praktyczne, które na uczelniach technicznych realizowane są między innymi w postaci laboratoriów. Jest to najbardziej efektywna lecz zarazem najdroższa forma kształcenia. Dlatego też w ostatnim czasie obserwuje się wyraźny trend do ograniczania ilości godzin oraz zwiększania ilości studentów w grupach laboratoryjnych. Niewątpliwie odbije się to na jakości kształcenia przyszłych inżynierów. Jednym ze sposobów umożliwiających podniesienie atrakcyjności przekazywanej wiedzy a jednocześnie zwiększenia efektywności jej przyswajania przez studentów jest symulacja procesów technologicznych oraz towarzyszących im zjawisk fizycznych i chemicznych za pomocą specjalnie dedykowanych aplikacji internetowych. Oprogramowanie to pozwala na odzwierciedlenie przebiegu wielu eksperymentów i ćwiczeń laboratoryjnych na ekranie monitora komputerowego tworząc środowisko tak zwanego laboratorium wirtualnego. Do zalet tego typu rozwiązania możemy zaliczyć minimalny koszt eksploatacyjny. Utrzymanie tradycyjnych laboratoriów z przedmiotów wchodzących w zakres Inżynierii Środowiska jest bardzo kosztowne, gdyż bezpośrednio zależy od ilości i ceny szkła oraz odczynników, a także pensji personelu pomocniczego. Drugą niezaprzeczalną zaletą interaktywnych wizualizacji jest całkowita eliminacja wielu zagrożeń zdrowia wynikających z nieuwagi lub nieprzestrzegania regulaminów i przepisów BHP przez studentów. Unika się również ewentualnego uszkodzenia lub zniszczenia drogiej aparatury pomiarowej. Bezstresowa forma zajęć, które także mogą być przeprowadzane poza uczelnią jest również nie bez znaczenia. Pamiętajmy jednak, że jak na razie, wykonanie zajęć laboratoryjnych w warunkach rzeczywistych jest najlepszą formą wykształcenia wielu praktycznych umiejętności manualnych przez studentów. 150 GAZ, WODA I TECH... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-3

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Odżelazianie i odmanganianie wód podziemnych w złożach chalcedonitowych (Joanna Jeż-Walkowiak, Marek M. Sozański, Łukasz Weber)

Zaostrzenie wymagań stawianych wodzie do picia powoduje konieczność intensyfikacji technologii uzdatniania wód podziemnych w wielu wodociągach w Polsce. WHO ustaliło zalecane wartości stężeń żelaza i manganu w wodzie przeznaczonej do picia na poziomie 0,3 mgFe/L i 0,1 mgMn/L [1]. Zjednoczona Europa zaostrzyła te wytyczne przyjmując za maksymalne, dopuszczalne stężenia wartości 0,2 mgFe/L i 0,05 mgMn/L [2]. Te wartości są również obowiązującymi w Polsce na podstawie Rozporządzenia Ministra Zdrowia, dotyczącego wymagań stawianych wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi [3]. Układ technologiczny uzdatniania wód podziemnych w polskich zakładach uzdatniania wody składa się zwykle z procesów napowietrzania i filtracji pospiesznej [4]. Stosowane złoża filtracyjne powinny charakteryzować się wysoką efektywnością usuwania żelaza i manganu i nie stwarzać trudności eksploatacyjnych. Nie bez znaczenia są koszty zakupu złoża i koszty eksploatacyjne, związane z procesem płukania. Rodzaj materiału filtracyjnego i właściwie dobrane parametry procesowe filtracji decydują o efektywności procesu uzdatniania [5,6]. Do najczęściej wykorzystywanych w uzdatnianiu wód podziemnych złóż filtracyjnych należą złoża kwarcowe, antracytowo-kwarcowe i złoża oksydacyjne. Ekonomicznie uzasadnionym rozwiązaniem jest usprawnienie procesu filtracji poprzez wymianę starych złóż filtracyjnych na nowe, bardziej efektywnie usuwające żelazo i mangan, materiały filtracyjne. Celem opisanych w tym artykule badań było ustalenie parametrów procesu filtracji przez złoże chalcedonitowe oraz określenie wpływu prędkości filtracji na efektywność procesu. Przedmiot, zakres i metodyka badań Przedmiotem badań jest chalcedonit - nowe naturalne złoże filtracyjne. Chalcedonit wydobywany jest w kopalni Inowłódz, eksploatującej złoże "Teofilów". Skałę chalcedonitową buduje w większości krzemionka bezpostaciowa o reaktywnym charakterze (około 95%). Ponadto w skład chalcedonitu wc... więcej»

Podczyszczanie ścieków opadowych – rozwiązania, możliwości, efekty Część I. Charakterystyka ścieków opadowych. Usuwanie zawiesiny (Jadwiga Królikowska)

Z cyklem obiegu wody w przyrodzie związane są naturalne zjawiska opadów deszczu i śniegu. W warunkach nienaruszonych działalnością człowieka wody opadowe wsiąkają w grunt lub spływają po powierzchni i tworzą cieki wodne. Przyroda w naturalny sposób zorganizowała sobie gospodarowanie wodami opadowymi. Niestety intensywne antropogeniczne przekształcanie znacznych obszarów, budowa "betonowych" miast, zakłóciły naturalne wsiąkanie wód opadowych do gruntu. Rozbudowana sieć kanalizacyjna odprowadza niemal całą ilość wody do odbiorników. Przy długotrwałych, nawalnych deszczach rozwiązanie to jest jedną z ważniejszych przyczyn występowania katastrofalnych powodzi. Do historii przeszedł już okres, w którym wody opadowe można było traktować jako "umownie czyste". Wody (ścieki) opadowe zawierają znaczne ilości zawiesiny wraz z zagregowanymi zanieczyszczeniami takimi jak związki organiczne, metale ciężkie, bakterie itd. Problem ograniczenia niekorzystnego wpływu ścieków opadowych na środowisko gruntowe i wodne jest tematem wielu prac naukowobadawczych, również tej pracy. Polska przystępując do struktur unijnych była zobowiązana do dostosowania polskiego systemu prawnego do obowiązującego prawa UE we wszystkich dziedzinach. Podstawą przepisów UE jest zrównoważony rozwój, w Polsce obowiązkiem konstytucyjnym, a w UE ujęty w Europejskiej Polityce Ekologicznej. Ma ona na celu stworzenie takich warunków rozwoju, które pozwolą na zaspokojenie teraźniejszych potrzeb bez poświęcania zdolności przyszłych pokoleń do zaspokojenia swoich potrzeb. Działania Wspólnoty w obszarze ochrony środowiska opierają się na:  działaniach zapobiegawczych,  likwidacji powstałych szkód w środowisku, zwłaszcza u źródeł ich powstania,  zasadzie pokrywania kosztów szkód przez sprawcę. W myśl tego zasadą zrównoważonego rozwoju (gospodarowania) wodami deszczowymi jest zatrzymanie części lub całości deszczu na terenie, na który deszcz spadł, powo... więcej»

Zasady doboru rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych do budowy przewodów wodociągowych

Pod redakcją: M. Kwietniewskiego, M. Tłoczek i L. Wysockiego Autorzy: W. Dąbrowski, M. Kwietniewski, R. Miłaszewski, B. Morga, A. Roszkowski, J. Starzyński, K. Szatkiewicz, M. Tłoczek, B. Wichrowska, L. Wysocki. Wydanie: Izba Gospodarcza "Wodociągi Polskie". Bydgoszcz styczeń 2011. Stron 363.ISBN 987-83-906-5-1 Książka naukowo-techniczna, przygotowana pod patronatem Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w m st Warszawie SA oraz Izby Gospodarczej "Wodociągi Polskie", powstała, wychodząc naprzeciw potrzebie rozwiązania problemu doboru rozwiązań materiałowych do budowy sieci wodociągowych. Problem ten nabiera w ostatnich latach coraz większego znaczenia wobec b... więcej»

Kluczowe zagadnienia modelowania matematycznego systemów kanalizacyjnych na przykładzie dużej sieci ogólnospławnej (Maciej Grzenda, Lothar Fuchs, Thomas Beeneken, Norbert Wronowski)

W ciągu ostatnich lat miasta są coraz częściej nawiedzane przez powodzie i podtopienia. Przyczyn tego stanu rzeczy należy szukać nie tylko w zmianach klimatycznych, ale również w coraz intensywniej postępującym w okresie ostatnich dziesięcioleci zamykaniu nawierzchni na obszarach miejskich zlewni. Sieci kanalizacyjne, których część pochodzi jeszcze z XIX stulecia, przez długi okres były w stanie dać sobie radę z tymi dodatkowymi spływami, ponieważ nasi przodkowie zbudowali je z hojnym zapasem i dzięki temu stworzyli wystarczające rezerwy pojemności. Teraz rezerwy te są często już wyczerpane, a zwymiarowanie sieci przy wykorzystaniu zwykłego postępowania przyniosłoby w wyniku średnice, których nie dałoby się już uzasadnić ekonomicznie. Ponadto, zwłaszcza w przypadku systemów kanalizacji ogólnospławnej, wymagania dotyczące częstotliwości zrzutów zmieniły się w znaczący sposób, tak, że nieraz konieczne są dodatkowe zbiorniki retencyjne, aby spełnić wymagania stawiane obecnie zrzutom w kanalizacji ogólnospławnej. Zwykłe ręczne obliczanie nie daje już możliwości sprawdzenia wydajności hydraulicznej sieci kanalizacyjnych, względnie rejestrowania zrzutów z kanalizacji ogólnospławnej. Konieczne jest tutaj zastosowanie modeli sieci kanalizacyjnych, które są w stanie precyzyjnie odzwierciedlić kompleksowe procesy. Praca prezentuje praktyczne doświadczenia z realizacji projektu modelowania dla dużego systemu kanalizacji ogólnospławnej. W pierwszej części zawarto dyskusję zasad symulacji pracy systemów kanalizacyjnych i możliwości wykorzystania stworzonych modeli. Część ta stanowi podstawę dla prezentacji zagadnień gromadzenia danych koniecznych dla procesu budowy i kalibracji modelu oraz samego procesu kalibracji modelu i realizacji analiz długookresowych. 2. Problem modelowania systemów kanalizacyjnych Celem modelowania systemów kanalizacji jest odwzorowanie ich zachowania w różnych warunkach. Już w odległej przeszłości, wykorzystywan... więcej»

Dezynfekcja ścieków bytowo-gospodarczych (Michał Michałkiewicz, Joanna Jeż-Walkowiak, Marek M. Sozański)

Dezynfekcja, czyli odkażanie jest procesem niszczenia drobnoustrojów, w szczególności chorobotwórczych, metodami fizycznymi i chemicznymi. Woda stanowi poważny czynnik w przenoszeniu chorób zakaźnych. Źródłem zakażeń przenoszonych przez wodę są najczęściej wydaliny i wydzieliny ludzkie znajdujące się w ściekach bytowo- gospodarczych i w ściekach szpitalnych, głównie z oddziałów zakaźnych, wydaliny zwierzęce występujące w ściekach z ferm hodowlanych, ścieki z zakładów utylizacji odpadów zwierzęcych i niektórych zakładów przetwórstwa rolno-spożywczego, a także wody opadowe i roztopowe. Niebezpieczne patogenne wirusy, bakterie chorobotwórcze, protisty (pierwotniaki), grzyby i różne postacie inwazyjne robaków pasożytniczych występują w ogromnych ilościach we wszystkich ściekach bytowo-gospodarczych, komunalnych, rolniczych i opadowych. Zaniechanie dezynfekcji ścieków pochodzących np. ze szpitali chorób zakaźnych mogłoby spowodować niekontrolowane rozprzestrzenianie się groźnych chorób. Nie ustabilizowane biologicznie osady ściekowe nie nadają się do wykorzystania rolniczego jako nawóz, a niekiedy nie wolno ich nawet składować na wysypiskach odpadów komunalnych. Podobnie osady z mechanicznego oczyszczania ścieków (skratki i piasek z piaskowników), które powstają jako odpady podczas procesu oczyszczania ścieków, mogą stanowić poważne źródło chorobotwórczych mikroorganizmów. Z tego też powodu muszą być one dezynfekowane, co w praktyce objawia się najczęściej jako proces higienizacji za pomocą wapna chlorowanego. Proces ten jest jednak mało efektywny, gdyż nie niszczy on wszystkich pasożytów i bakterii chorobotwórczych. W ten sposób trafiają one na składowiska odpadów doprowadzając do skażenia zarówno samych składowisk, jak i okolicznych terenów poprzez ich przenikanie do wód podziemnych i powierzchniowych, a także do atmosfery w postaci bioaerozoli [1]. Liczne przykłady chorobotwórczych drobnoustrojów przenoszonych drogą wodną (śc... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-2

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Unieszkodliwianie komunalnych osadów ściekowych na drodze współspalania (Sebastian Werle)

W 2009 r. wytworzono w Polsce ponad 600 tys. ton s.m komunalnych osadów ściekowych (KOŚ) [1] i szacuje się, że w roku 2018 ilość ta wyniesie aż 706,6 tys. ton s.m. [2]. Oczyszczalnie ścieków komunalnych, obsługują 63,1% społeczeństwa [3]. W krajach Europy Zachodniej wskaźnik ten wynosi 78%. Dane te wskazują na konieczność rozwoju sieci oczyszczalni ścieków, a tym samym jasno wskazują na fakt, iż ilość produkowanych osadów będzie rosnąć. W pracy przedstawiono analizę teoretyczną możliwości współspalania komunalnych osadów ściekowych z węglem kamiennym w obiektach energetyki zawodowej (kotły WR-25, CFB-420 oraz OP-230). Przeprowadzona analiza uwzględnia różny udział masowy osadów ściekowych w badanej mieszance paliwowej (0%-20%) i szeroki zakres zmian stosunku nadmiaru powietrza λ w komorze spalania (1,1-1,5). W oparciu o uzyskane wyniki przeprowadzono również analizę ekologiczną procesu współspalania osadów ściekowych, a także ocenę ekonomiczną przedsięwzięcia. Ramy prawne wykorzystania komunalnych osadów ściekowych Dominującym kierunkiem zagospodarowania KOŚ w Polsce jest ich unieszkodliwianie przez składowanie. Z punktu widzenia zobowiązań wynikających z wprowadzania prawa wspólnotowego jest to wysoce niekorzystne. Głównym problemem jest brak instalacji do termicznego przekształcania osadów ściekowych. Działania związane z przeróbką osadów są regulowane odpowiednimi przepisami prawnymi. Podstawowymi aktami prawnymi związanymi z postępowaniem z komunalnymi osadami ściekowymi są: Ustawa o odpadach [4], Rozporządzenie Ministra Środowiska [5] oraz Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy [6]. Przepisy te wynikają z transpozycji do prawa krajowego aktów prawnych Unii Europejskiej (UE). Wśród nich należy wymienić Dyrektywę 91/271/EEC (Urban Waste Water Treatement Directive) [7] wraz z jej poprawką - Dyrektywą 98/15/EC, nakazującą przetwarzanie osadów ściekowych. Drugą z Dyrektyw jest tzw. "Dyrektywa osadowa" - The Sewage S... więcej»

Skuteczność oczyszczania ścieków w oczyszczalniach przydomowych z osadem czynnym i złożem biologicznym (Małgorzata Makowska, Bartosz Drapiński)

Poważnym problemem na terenach wiejskich jest odprowadzanie i unieszkodliwianie ścieków. Coraz powszechniejsze stało się zaopatrzenie ludności w wodę z sieci wodociągowych (64% gospodarstw), co spowodowało znaczny wzrost ilości powstających ścieków. Jednak tylko 18% gospodarstw (22,6% ludności) na terenach wiejskich korzysta z sieci kanalizacyjnej, a 25,7% z oczyszczalni ścieków [12]. Zabudowa charakteryzuje się tam bardzo dużym rozproszeniem, co sprawia, że budowa zbiorczych sieci kanalizacyjnych jest inwestycją niezwykle kosztowną. Magazynowanie ścieków w zbiornikach bezodpływowych i ich wywożenie do często odległej zbiorczej oczyszczalni ścieków jest też stosunkowo drogie. W tej sytuacji bardzo dobrym rozwiązaniem jest budowa przydomowych oczyszczalni ścieków, co umożliwia zbieranie i unieszkodliwianie ścieków w miejscu, w którym powstają. Przydomowe oczyszczalnie ścieków (POŚ) to systemy obsługujące nie więcej niż 50 mieszkańców (PN-EN 12566). Przy zużyciu wody od 100 do 150 dm3/Md odpowiada to przepustowości od 5 do 7,5 m3/d. W Polsce liczba POŚ osiągnęła w 2008 r. ok. 50 tys. szt. Co oznacza, że korzysta z nich ok. 1% ludności. Dla porównania, w Niemczech pracuje ok. 2 mln takich systemów, a w USA z POŚ korzysta 25-30% ludności [11]. Ocenia się, że w Europie będzie pracowało w przyszłości ok. 10 mln POŚ [2]. W Polsce systemy te będą obsługiwały ok. 10% ludności. W krajach wysokorozwiniętych stosuje się coraz powszechniej - oprócz najprostszych rozwiązań, jakimi są osadniki gnilne z drenażami rozsączającymi lub filtrami piaskowymi - urządzenia na wyższym poziomie technologicznym (osad czynny, złoża biologiczne, reaktory hybrydowe). Zapewniają one większą skuteczność oczyszczania ścieków, jednak wymagają umiejętnej i fachowej eksploatacji [4], umożliwiającej niezawodną pracę [6], ustalili odsetek przekroczeń dopuszczalnych wartości ChZT na podstawie ponad 2700 przebadanych POŚ z osadem czynnym i złożem biologicznym, na ... więcej»

Strefy kontrolowane gazociągu wybudowanego technologią wiercenia kierunkowego pod terenem leśnym (Andrzej Barczyński, Henryk Grabowski)

Gazowe sieci przesyłowe i dystrybucyjne, jako inwestycje liniowe przechodzą przez tereny o zróżnicowanym statusie własnościowym (np. grunty prywatne samorządowe, jednostki państwowe) i ochronnym (np. parki, lasy, Natura 2000). Przed rozpoczęciem projektowania inwestycji liniowej należy uzyskać decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (WZZT), o które inwestor występuje zgodnie z ustawą o zagospodarowaniu przestrzennym [3] do właściwego organu samorządu terytorialnego. Jeżeli dla terenu planowanej budowy uchwalony jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to decyzję WZZT wydaje odpowiedni organ administracji terenowej, po zasięgnięciu odpowiednich opinii. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub gdy plan ten nie ma charakteru obowiązującego, projekt decyzji WZZT, przygotowany przez osobę posiadającą uprawnienia urbanistyczne, podlega rozpatrzeniu w trybie rozprawy administracyjnej, po zasięgnięciu odpowiednich opinii. Treść wniosku o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu określa art. 41, ust. 2 ustawy [3]. W przypadku budowy gazociągu przez tereny leśne właściwym do wydania opinii do projektu WZZT jest Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, na podstawie delegacji w art. 5.1 ustawy [7]. Przy zastosowaniu tradycyjnej metody ułożenia gazociągu (metoda wykopowa) przez tereny leśne należy się liczyć z koniecznością załatwienia lub wykonania następujących spraw:  wymagana jest wycinka lasu przed budową (pas technologiczny) dla zapewnienia prac montażowych,  w czasie eksploatacji gazociągu jest konieczne wydzielenie pasa gruntu, o szerokości po 2 m z obu stron osi gazociągu, bez drzew i krzewów oraz określenie strefy kontrolowanej [9],  zmiana sposobu użytkowania gruntu z leśnej na inną, w związku z zabudowywaną infrastrukturą podziemną, co szczególnie jest trudne do zrealizowania w przypadku, gdy teren ma status "NATURA 2000",... więcej»

Uwagi o wykładzinach CIPP (Andrzej Kolonko, Cezary Madryas)

Renowacje przewodów z zastosowaniem wykładzin CIPP należą do najczęściej stosowanych technologii odnowy infrastruktury sieciowej. Szacuje się, że w Niemczech udział tej technologii w odnowie przewodów kanalizacyjnych przekracza już 50% [15] (a jak to podano w [10] 80%, co wydaje się mało prawdopodobne). Na dzień dzisiejszy, w Polsce brak jest aktualnych danych statystycznych dotyczących aplikowanych technologii renowacji. Prace przy ich gromadzeniu prowadzi zespół prof. Mariana Kwietniewskiego z Politechniki Warszawskiej, co pozwala przypuszczać, że wkrótce zostaną one opublikowane. Mimo braku takich danych, temat rehabilitacji technicznej przewodów kanalizacyjnych z zastosowaniem wykładzin CIPP, ze względu na ich częste stosowanie również w naszym kraju, budzi uzasadnione zainteresowanie środowiska. Czytając publikacje pojawiające się w różnych wydawnictwach można odnieść wrażenie, że pewne sprawy wymagają uściślenia i uporządkowania. To właśnie jest celem tego opracowania, w którym nie omawia się zagadnień elementarnych gdyż można je znaleźć w innych opracowaniach [6,9]. 2. Podstawowe pojęcia Wykładziny CIPP, które są tworzone z włókniny poliestrowej o strukturze filcowej (wzmacnianej lub nie wzmacnianej innymi materiałami), względnie z maty z włókien szklanych, nasyconych jedną z wielu możliwych do zastosowania żywic syntetycznych, nazywane są bardzo różnie co prowadzi często do nieporozumień. Dokumentem regulującym problem nazewnictwa jest norma PNEN 13689 "Zalecenia dotyczące klasyfikacji i projektowania systemów rurowych z tworzyw sztucznych stosowanych do renowacji" [20]. Norma ta jest europejskim dokumentem przewodnim, w którym zdefiniowano rodziny technik renowacyjnych, stosowanych do bezciśnieniowych i ciśnieniowych rurociągów z wykorzystaniem rur, kształtek i wyposażenia z tworzyw sztucznych. Dokument ten został opracowany przez Komitet Techniczny CEN/TC 155 "Systemy przewodów rurowych i rur osłonowych z tworzyw ... więcej»

Ocena wpływu wykładziny cementowej w rurociągach żeliwnych na jakość przesyłanej nimi wody – badania wstępne (Beata Kowalska, Dariusz Kowalski, Marian Kwietniewski, Anna Musz, Jacek Wąsowski )

Żeliwo sferoidalne jest odlewniczym stopem żelaza z węglem, w którym podczas krzepnięcia odlewu, dzięki dodaniu niewielkich ilości magnezu lub ceru, grafit wydziela się w postaci kulistych cząstek. Taka postać grafitu wpływa na poprawę właściwości mechanicznych materiału w porównaniu z żeliwem szarym. W stosunku do niego rury z żeliwa sferoidalnego charakteryzują się dużą plastycznością, dzięki czemu wytrzymują lokalne przeciążenia, które nie powodują ich pękania, a jedynie miejscowe odkształcenia rury. Rury te charakteryzują się także dużą odpornością na naprężenia boczne i znaczne wartości ciśnienia wewnętrznego. Dlatego w ostatnich latach są one wykorzystywane do budowy sieci wodociągowych, szczególnie w miejscach, gdzie istnieje zagrożenie wstrząsami, czyli pod autostradami i ulicami o dużym nasileniu ruchu, na terenach zurbanizowanych, w dużych aglomeracjach miejskich i przemysłowych oraz na obszarach o złożonej budowie geologicznej. Żeliwo sferoidalne jak większość wyrobów metalowych ulega korozji. Aby jej zapobiegać stosuje się różnego rodzaju powłoki ochronne zarówno na wewnętrznych jak i na zewnętrznych powierzchniach rur. Najbardziej popularne wykładziny wewnętrzne wykonywane są z zaprawy cementowej. W przypadku wody pitnej wykładzinę wykonuje się zazwyczaj z cementu portlandzkiego lub cementu glinowego (stosowanego dla wody bardziej agresywnej o pH od 4.5 do 10). Zewnętrzne powierzchnie rur pokrywane są powłokami cynkowymi, cynkowo-aluminiowymi, zabezpieczane lakierem bitumicznym, czy tworzywami epoksydowymi [1]. Głównym składnikiem cementu jest klinkier portlandzki, którego udział w zależności od rodzaju cementu wynosi od 95% (cement portlandzki bez dodatków) do 15% (cement hutniczy). Klinkier portlandzki jest produktem spiekania w temperaturze około 1450oC, mieszaniny surowców składających się z wapieni i glinokrzemianów. Głównymi pierwiastkami wchodzącymi w skład cementu są krzem, wapń, glin, żelazo i siarka, op... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-1

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Projektowanie wielopompowych układów kanalizacyjnych o złożonej strukturze (Maciej Ways)

Problem projektowania złożonych układów kanalizacyjnych, zasilanych periodycznie pompami w n punktach, pojawił się w inżynierii sanitarnej przed kilkudziesięciu laty, w związku z gwałtownym upowszechnieniem pompowni ścieków. Zaczęto je stosować nie tyle do lokalnego podniesienia rzędnej kanału grawitacyjnego, co do współpracy z często coraz bardziej złożoną siecią przewodów tłocznych i pompowni [1]. Co prawda już wcześniej znane i stosowane były podobne, z punktu widzenia hydrauliki, układy ujęć wody podziemnej złożone z n studzien, połączonych wspólną siecią przewodów [2]. Z wielu powodów były one jednak łatwiejsze do projektowania, przy czym przyczyną podstawową była, jak się wydaje, stosunkowo ograniczona liczba studzien i typów pomp, co projektantom stwarzało możliwość analizowania wszystkich możliwych stanów obliczeniowych metodą przeglądu zupełnego. Dodatkowym ułatwieniem był w tym przypadku praktyczny brak jakichkolwiek (prócz ekonomicznych) ograniczeń w zakresie prędkości i czasu przepływu, długie cykle i stabilna praca pomp głębinowych, niewielka rozległość układów przy znacznej głębokości studzien i stosunkowo duże średnice. Powodowało to, że w układach tych statyczne wysokości podnoszenia dominowały nad dynamicznymi i ewentualne błędy projektowe tylko w skrajnych przypadkach owocowały zauważalnymi negatywnymi konsekwencjami eksploatacyjnymi. Projektowanie układów kanalizacyjnych, zasilanych działającymi periodycznie (bądź wręcz sporadycznie) pompami, było już w Polsce tematem licznych opracowań i publikacji, z których część wymieniono w piśmiennictwie [3-15]. Sprawa nie doczekała się jednak powszechnie stosowanej i aprobowanej przez środowisko metodologii, co zarówno mało doświadczonym projektantom jak i rutyniarzom stojącym na straży starych i sprawdzonych rozwiązań, stwarza trudne do pokonania bariery. Co prawda generalnie w budownictwie doczekaliśmy czasów totalnej dominacji procedur prawno-biurokratycznych nad ... więcej»

Wynik obserwacji mikroskopowych osadu czynnego a zmiany parametrów fizyko-chemicznych oznaczanych w oczyszczalni ścieków (Dagna Sołtysik, Daria Błaszczyk, Ilona Bednarek)

W ciągu ostatnich dziesięcioleci coraz powszechniej do biologicznego oczyszczania ścieków wykorzystuje się osad czynny [1]. Oczyszczanie ścieków za pomocą osadu czynnego wzoruje się na naturalnie występującym zjawisku samooczyszczania wód powierzchniowych i polega na mineralizacji zanieczyszczeń organicznych przez mikroorganizmy [2]. Za przekształcanie związków organicznych odpowiedzialne są bakterie właściwe (zaliczamy tu bakterie należące do różnych rodzajów i gatunków np.: Azotobacter, Pseudomonas, Comamonas). Dzięki nim w wyniku licznych reakcji biochemicznych złożone związki chemiczne są metabolizowane do wody, dwutlenku węgla, azotanów, siarczanów i fosforanów. Wśród mikroorganizmów osadu czynnego, oprócz bakterii właściwych, występują także inne grupy organizmów zapewniające prawidłowe funkcjonowanie osadu. Są to: organizmy nitkowate (bakterie, grzyby, promieniowce), pierwotniaki (orzęski, wiciowce, korzenionóżki, słonecznice) oraz zwierzęta wielokomórkowe (np. nicienie, wrotki) [3]. Dwie istotne cechy mikroorganizmów, a mianowicie: zdolność do wytwarzania polimerowych substancji zewnątrzkomórkowych oraz specyficzna nitkowata budowa, powodują ich łączenie się ze sobą w tzw. kłaczki, będące podstawową jednostką funkcjonalnostrukturalną osadu czynnego [4,5]. Zaistniałe w czasie oczyszczania warunki wpływają na mikroorganizmy tworzące kłaczki. I tak np. przewaga jednego typu związków w ściekach powoduje nadmierny rozrost organizmów, dla których jest on źródłem energii czy też składnikiem budulcowym. Podobnie wiek osadu, obciążenie, stopień natlenienia wiążą się ze zmianami w obrębie drobnoustrojów. To z kolei powoduje zmiany w strukturze, rozmiarze i kształcie kłaczka. Zatem mikroskopowa ocena kłaczków daje wiele informacji dotyczących warunków pracy osadu czynnego [3,6]. Wysoka skuteczność oczyszczania ścieków jest możliwa dzięki współpracy wszystkich grup mikroorganizmów, a zachwianie równowagi ilościowej pomiędzy nimi... więcej»

Zarządzanie chemikaliami w świetle obowiązujących przepisów prawnych (Marta Dobrzańska, Ewa Kukulska-Zając, Elżbieta Kusina)

Współczesna cywilizacja nie może funkcjonować bez użycia tysięcy substancji i preparatów chemicznych, których ogromna liczba i różnorodność często w ogóle nie jest dostrzegana. Nie ma dziedziny w życiu człowieka bez stosowania w niej chemikaliów. Substancje chemiczne są niezwykle potrzebne człowiekowi i choć przynoszą tak wiele korzyści, mają jednak często działanie zagrażające jego zdrowiu, a nawet życiu, mogą również wpływać niekorzystnie na stan naszego środowiska, począwszy od etapu produkcji, poprzez transport i stosowanie aż do momentu składowania lub recyklingu, kiedy to stają się odpadami. Produkcja i handel chemikaliami w obecnej sytuacji ekonomicznej ma charakter globalny. Stąd zagrożenia niesione przez chemikalia są takie same na całym świecie. Jest więc oczywiste, że od lat celem polityki Wspólnoty Europejskiej w odniesieniu do chemikaliów, poprzez wprowadzenie nowych dyrektyw i rozporządzeń dotyczących obrotu chemikaliami na poziomie globalnym, jest stworzenie efektywnego systemu nadzoru nad substancjami chemicznymi, w tym stosowanie trafnych ocen ryzyka oraz podejmowanie środków ostrożności adekwatnych do zagrożeń. Wytwarzanie, rozprowadzanie i stosowanie chemikaliów jest w związku z tym przedmiotem szeregu regulacji prawnych, zarówno na poziomie wspólnotowym jak i krajowym, podobnie jak ograniczenia nałożone na te działania oraz dopuszczalne stężenia substancji chemicznych w elementach środowiska. Aby zapewnić bezpieczną produkcję, transport, stosowanie i usuwanie chemikaliów na poziomie globalnym, Unia Europejska wprowadziła w ostatnich latach dwa istotne rozporządzenia. Z dniem 1 czerwca 2007 r. weszło w życie Rozporządzenie (WE) Nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządz... więcej»

TARGI W EKO-KLIMACIE ZAKOŃCZONE

Prezentacja najnowszych rozwiązań z zakresu ochrony środowiska i gospodarki komunalnej, pokazy maszyn w ruchu, rozmowy biznesowe prowadzone na stoiskach oraz blisko 50 specjalistycznych konferencji i warsztatów - tak wyglądały tegoroczne edycje Międzynarodowych Targów Ochrony Środowiska POLEKO oraz Międzynarodowych Targów Techniki Komunalnej KOMTECHNIKA, które odbyły się w Poznaniu w dniach 23-26 listopada 2010 r. Na cztery dni Poznań zamienił się w europejskie centrum informacji związanej z ekologią, efektywnym wykorzystaniem energii oraz gospodarką odpadami i recyklingiem. Ekspozycja targów POLEKO i KOMTECHNIKA zajęła łącznie powierzchnię ponad 15.000 m2 i zgromadziła około 700 wystawców i firm reprezentowanych z 20 krajów: Austrii, Australii, Belgii, Czech, Danii, Finlandii, Francji, Holandii, Japonii, Kanady, Lichtensteinu, Luksemburga, Niemiec, Norwegii, Polski, Szwajcarii, Szwecji, Ukrainy, Wielkiej Brytanii i Włoch. Honorowy patronat nad tegoroczną edycją targów POLEKO objął Minister Środowiska, dr hab. inż. Andrzej Kraszewski. Ekspozycję targową odwiedziło blisko 20 tysięcy zwiedzających. Mieli oni okazję zapoznać się z prezentowanymi przez wystawców najnowszymi produktami i technologiami z zakresu ochrony środowiska. Targi cieszyły się też ogromnym zainteresowaniem mediów tak branżowych, jak i lokalnych oraz ogólnopolskich. W sumie akredytowało się blisko 300 dziennikarzy. Podczas Gali Otwarcia rozdano prestiżowe wyróżnienia: Złote Medale i nagrody Acantus Aureus. Złotym Medalem, wyróżnieniem przyznawanym najlepszym targowym produktom, uhonorowano 9 firm w ramach targów POLEKO oraz 3 uczestniczące w targach KOMTECHNIKA. W gronie laureatów Złotego... więcej»

Specjacja metali ciężkich w komunalnych osadach ściekowych na przykładzie wybranej oczyszczalni ścieków (Jarosław Gawdzik)

Wpływ substancji chemicznych na organizmy żywe zależy nie tylko od całkowitej zawartości tych substancji w środowisku, ale przede wszystkim od form i postaci, w której się znajdują. Zróżnicowane formy fizyczne i chemiczne danego pierwiastka nazywamy specjacją, zaś analiza specjacyjna to identyfikacja tych form i ich ilościowe oznaczanie w badanym obiekcie. Nowoczesne techniki analityczne umożliwiają obecnie precyzyjne określenie stężenia form mobilnych - które migrują z osadu do nawożonej gleby bądź rekultywowanego gruntu, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny ryzyka skażenia [2]. Uzasadnione jest również oznaczenie niemobilnych form metali ciężkich, nie mających istotnego znaczenia w aspekcie toksykologicznym (w określonych warunkach środowiskowych). W literaturze fachowej można znaleźć liczne prace z zakresu badań nad sekwencyjną ekstrakcją metali ciężkich z gleb, osadów ściekowych i rzecznych (morskich) oraz z kompostów. Przykłady tych prac przedstawiono w załączonym spisie piśmiennictwa [4-6,15]. Problematyka specjacyjna pojawiła się wówczas, gdy stwierdzono, że różne związki tego samego pierwiastka mogą mieć odmienne oddziaływanie na organizm ludzki. Świadomość tego faktu spowodowała szersze zainteresowanie analizą specjacyjną zarówno w środowiskach naukowych, jak i tych związanych z przemysłem i gospodarką. Obecnie specjację wykorzystuje się przede wszystkim do [14]:  określenia toksycznego działania poszczególnych pierwiastków, a zwłaszcza metali ciężkich na ekosystem,  badań naukowych nad problematyką obiegu i przemian pierwiastków w przyrodzie, co wykorzystuje się do opracowania odpowiednich modeli, np.: migracji zanieczyszczeń,  przebiegu procesów technologicznych, których wydajność i efektywność zależna jest od obecności odpowiedniej formy metalu. Ekstrakcja sekwencyjna (tab. 1) jest bardzo często stosowaną metodą frakcjonowania gleb, osadów oraz odpadów. Posiada ona również wa... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »