BUDOWNICTWO I GEODEZJA »

GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA

(ang. GAS, WATER AND SANITARY ENGINEERING)

Czasopismo Polskiego Zrzeszenia Inżynierów i Techników Sanitarnych (PZiTS)
rok powstania: 1921
Miesięcznik

Tematyka:
Gazownictwo, wodociągi, kanalizacja, ochrona wód przed zanieczyszczaniem, urządzenia do oczyszczania wody i ścieków, ochrona atmosfery, kształtowanie i ochrona środowiska, zwalczanie hałasu, balneotechnika, oczyszczanie miast i osied... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.

prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 321,48 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 289,33 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 277,20 zł
prenumerata papierowa półroczna - 138,60 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 69,30 zł

okres prenumeraty:

*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.

Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2011-12

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Wyznaczanie przepływu obliczeniowego wody w instalacji wodociągowej dla obiektów basenowych (Sebastian Englart, Edyta Dudkiewicz)

Zgodnie z warunkami technicznymi [1] instalacja wodociągowa powinna być zaprojektowana i wykonana w sposób zapewniający zaopatrzenie w wodę budynku, zgodnie z jego przeznaczeniem oraz spełniać wymagania określone w Polskiej Normie dotyczącej projektowania instalacji wodociągowych. W nowelizacji Rozporządzenia z 2010 roku [2] przywołano normę PN-92/B-01706 [3] między innymi w zakresie zasad ogólnych wymiarowania przewodów wodociągowych oraz w sposobie wyznaczania przepływu obliczeniowego wody. Norma podaje równania, pozwalające wyznaczyć przepływ obliczeniowy w budynkach mieszkalnych, budynkach biurowych oraz hotelach i domach towarowych. Dla instalacji wodociągowych w innych obiektach, zgodnie z normą, należy dobrać wzór do ustalenia przepływu obliczeniowego przez analogię do sposobu korzystania z instalacji przez użytkowników. Ponadto norma dopuszcza stosowanie innych metod obliczeniowych uzasadnionych technicznie. W literaturze, m.in. w [4], podano równania pozwalające wyznaczyć przepływ obliczeniowy dla szkół i szpitali. Równania dla tych obiektów zaczerpnięto z normy niemieckiej [5] i mogą stanowić uzupełnienie wzorów podanych w PN. Normy [3 i 4] nie podają jednak odpowiednich wzorów do obliczenia przepływu wody na zapleczu sanitarnym w obiektach basenów kąpielowych. Problematykę wyznaczania przepływu obliczeniowego w zakładach kąpielowych poruszono w artykule [7]. Autorzy [7] stwierdzili, że wzory podane w normie [3] nie mogą stanowić analogi dla zakładu basenowego i dla tego typu obiektu zalecono stosowanie metody obliczeniowej Szopenskiego, opisanej w publikacjach [8,9]. Wybór tej metody obliczeniowej, jest uzasadniony technicznie, a więc jest zgodny z PN [3]. W praktyce projektanci często sięgają jedynie do równań zamieszczonych w normie [3], wykorzystując wzory dla budynków mieszkalnych lub hoteli, nie uwzględniając, że w przypadku basenów wszystkie natryski mogą pracować jednocześnie [6], powodując duży przepływ wo... więcej»

Analiza produkcji, sprzedaży wody i awarii podsystemu dystrybucji wody wodociągu w Myślenicach (Barbara Budziło, Krzysztof Wierzba)

Celem pracy jest analiza produkcji i sprzedaży wody oraz awarii wodociągu myślenickiego w latach 2003-2008. Podstawę tej analizy stanowią dane zebrane z badań eksploatacyjnych w Miejskim Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji w Myślenicach. Zebrane dane dotyczą: produkcji wody, sprzedaży z uwzględnieniem poszczególnych celów oraz awaryjności podsystemu dystrybucji wody. Sprzedaż wody w analizowanym okresie na poszczególne cele kształtuje się następująco: największa ilość pobierana jest dla gospodarstw domowych ok. 55%, sprzedaż hurtowa ok. 21%, cele inne 15,7%, oraz zakłady przemysłowe 8,4%. Procentowy udział strat rzeczywistych wody w sieci wodociągowej waha się od 18% do 52,3%, a średnia wysokość strat wynosi 40%. W latach 2003-2008 sieć rozdzielcza uległa zwiększeniu o ok. 3,9%, a podłączenia wodociągowe o 11,5% w stosunku do 2003 r. Przewody sieci wodociągowej wykonane są z tworzywa sztucznego (PCV, PE) oraz stali, żeliwa i azbestocementu. Obecnie jest wiele prac na temat zapotrzebowania, produkcji, strat w sieci, awarii i uszkodzeń [1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11] równocześnie istnieją obszerne dane o wodociągach [12] w Polsce, które jednak nie objęły wszystkich Przedsiębiorstw i dlatego powinno się dalej uzupełniać te materiały. Wskaźniki intensywności uszkodzeń λ dla sieci rozdzielczej w Myślenicach wahają się od 0,85 do 0,3 uszk./km·rok (średnio 0,48 uszk./km·rok), a wskaźnik podłączeń wodociągowych w granicach od 1,02 do 0,5 uszk./km·rok (średnia wartość 0,72 uszk./km·rok). W 2008 r. zostały przekroczone dopuszczalne wartości wskaźnika λ co świadczy o potrzebie renowacji i odnowy sieci wodociągowej. Zmniejszenie wycieków wody ma także aspekt ekonomiczny i dlatego tak ważna jest konserwacja istniejącej sieci, a co za tym idzie, zmniejszenie jej awaryjności. Ogólna charakterystyka systemu zaopatrzenia w wodę System zaopatrzenia w wodę miasta Myślenic został oddany do eksploatacji w 1966 r. Obecnie pro... więcej»

Instalacje cyrkulacyjne ciepłej wody użytkowej Część ii – analiza porównawcza metod projektowania (Przemysław Muszyński)

Opracowanie stanowi kontynuację artykułu pt.: Instalacje cyrkulacyjne ciepłej wody użytkowej. Część I - współczesne metody projektowania. W tym artykule porównano metody projektowania instalacji cyrkulacyjnej c.w.u.. Dla przykładowego budynku wielorodzinnego zaprojektowano instalację rozprowadzającą ciepłą wodę użytkową oraz przewody cyrkulacyjne w oparciu przedstawione wcześniej metody projektowania (rys. 1).Wprowadzono numerację odcinków obliczeniowych, jak na powyższym rysunku. Działki instalacji rozprowadzającej c.w.u. oznaczono w kolorze czerwonym, natomiast działki instalacji cyrkulacyjnej w kolorze pomarańczowym.Analizie poddano wyniki obliczeń otrzymane następującymi metodami:  złożoną z równoważeniem statycznym, oznaczoną jako - ,  złożoną z równoważeniem dynamicznym, oznaczoną jako - ,  uproszczoną z równoważeniem statycznym, oznaczoną jako - . Dane podstawowe: ★ budynek mieszkalny z 5 kondygnacjami mieszkalnymi, ★ centralne przygotowanie ciepłej wody użytkowej, ★ 4 piony wodociągowe, ★ stały obieg wody cyrkulacyjnej na długości przewodów rozdzielczych i pionowych c.w.u., ★ instalacja rozprowadzająca c.w.u. oraz powrotna wykonana z rur stalowych, ★ minimalna temperatura wody w punkcie czerpalnym tp cz=55°C, ★ ... więcej»

Oczyszczanie wód z zawiesin w systemach hydrofitowych (Ewa Burszta-Adamiak, Janusz Łomotowski, Magdalena Kuśnierz, Bogumiła Smolińska)

Jednym z ważniejszych składników ładunku zanieczyszczeń w wodach opadowych i dołowych są zawiesiny [7,11,15]. Potrzeba ich usuwania wiąże się z koniecznością minimalizowania zagrożenia przed nadmiernym zanieczyszczeniem wód powierzchniowych. Bezpośrednie odprowadzanie wód z dużą ilością zawiesin do naturalnych cieków, mogłoby doprowadzić do nadmiernego nagromadzenia cząstek organicznych i mineralnych na dnie odbiornika, zamulenia koryta rzecznego i w konsekwencji do jego wypłycenia. W celu zapobiegania akumulacji zawiesin stosuje się różne systemy podczyszczające. Stosowane do tej pory tradycyjne metody oczyszczania wód, tj. za pomocą osadników współpracujących z piaskownikami, separatorów, oddzielaczy wirowych, itd. nie zawsze rozwiązują problemy związane z zanieczyszczeniem środowiska. Trudności w usuwaniu zawiesin metodami mechanicznymi wynikają z charakteru nanoszonych cząstek. Większość zawiesin występuje w postaci koloidalnej, co znacznie utrudnia proces ich oczyszczania konwencjonalnymi metodami. Dodatkowo konieczność usuwania awarii, wynikających z częstych zaniedbań eksploatacyjno- serwisowych, podraża koszty funkcjonowania urządzeń mechanicznych. Alternatywnym rozwiązaniem lub też formą wsparcia tradycyjnych rozwiązań oczyszczania wód i spływów opadowych oraz wód dołowych, mogą być biosystemy. Technologia oczyszczania wód z zawiesin przy użyciu filtra roślinnego polega na przepływie wody przez obszar zasiedlony roślinnością wodną i błotną, w wyniku czego następuje mechaniczne osiadanie zawiesin na roślinach oraz biochemiczne przyspieszanie procesów aglomeracji drobnych cząstek. Ułatwia to ich osiadanie w formie kłaczków. Oczyszczalnie tego typu charakteryzują się niskimi kosztami, niewymagającą technologią, wysoką tolerancją na różnice w ilości i jakości dopływu oraz elastycznością w zastosowaniu i wizualnym wpasowaniu w krajobraz [5]. Oczyszczalnie hydrofitowe są systemami dynamicznymi, których struktura i kompozy... więcej»

Wpływ składu granulometrycznego zanieczyszczeń na jakość wód i ścieków oczyszczanych w systemach ekologicznych (Agnieszka Tuszyńska, Katarzyna Kołecka)

Podstawowym zagrożeniem wód śródlądowych jest ich eutrofizacja, będąca głównie wynikiem odprowadzania niedostatecznie oczyszczonych ścieków i spływów powierzchniowych (Luederitz i in., 2001; Richter i Burchardt, 2009; Schroeder i in., 2006). Ostatnia Dyrektywa Ramowa dotycząca ochrony wód (RDW 2000/60/WE) wymusza obowiązek zapewnienia do roku 2015 "dobrej" jakości wód powierzchniowych. W związku z tym podejmowane regulacje prawne wprowadzają niższe wartości stężeń związków azotu i fosforu w oczyszczonych ściekach (Rozporz. MŚ: Dz.U. z dn. 09.12.2002 r.; Rozporz. MŚ: Dz.U. z dn. 01.03.2004 r.). W ostatnich latach coraz częściej zaobserwować można stosowanie ekologicznych systemów oczyszczających (ETS, w jęz. ang. Ecological Treatment Systems) m.in. do renaturalizacji wód powierzchniowych i doczyszczania ścieków komunalnych. W celu ochrony rzek i jezior przed dopływem wysokich ładunków zanieczyszczeń ze źródeł obszarowych, ekologiczne systemy buduje się najczęściej wzdłuż ich linii brzegowej. ETS-y projektuje się również jako III stopień oczyszczania biologicznego w oczyszczalniach konwencjonalnych. Systemy te mają za zadanie doczyszczać odpływające z osadników wtórnych ścieki z substancji organicznej i związków biogennych. Ich olbrzymią zaletą jest niska energochłonność. Są to również rozwiązania proste w budowie, tanie w eksploatacji, a przy tym doskonale wkomponowują się w krajobraz naturalny. Jak pokazują dotychczasowe doświadczenia z zastosowaniem analizy cyklu życia (w jęz. ang. Life Cycle Assessment LCA) w globalnej środowiskowej ocenie, stosowane dotychczas chemiczne metody strącania związków fosforu ze ścieków wypadają negatywnie w porównaniu z systemami ekologicznymi. Systemy ekologiczne ze względu na wysoki efekt ekologiczny i niskie koszty eksploatacji są rekomendowane do oczyszczania ścieków i wód powierzchniowych z zanieczyszczeń (Konieczny i Dobrucka, 2008). Budowa systemów ETS i zasiedlająca je roślinność umo... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-11

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Metody pośrednie wykrywania nieszczelności (Andrzej J. Osiadacz, Łukasz Kotyński)

Stale rozwijająca się gospodarka światowa wymaga ciągłych dostaw energii. Część zapotrzebowania na tę energię jest pokrywana przez gaz ziemny, rozprowadzany przez rozległe sieci gazociągów. Istotnym problemem związanym z przesyłaniem gazu na znaczne odległości, są nieszczelności w sieciach. W większości przypadków nieszczelności powstają na skutek przypadkowego uszkodzenia gazociągu (strona "trzecia") lub korozji ścianek gazociągu, bardzo często w miejscach łączenia elementów. Zdarzają się także przypadki nielegalnego podłączenia do sieci. Każdy wyciek gazu jest bardzo niebezpieczny, ponieważ przy odpowiedniej proporcji gazu i powietrza (od około 5-15% zawartości gazu w powietrzu) może powstać mieszanka wybuchowa. Szczególnie niebezpieczne mogą być wycieki w zimie. Zmarznięta ziemia nie przepuszcza gazu na zewnątrz, pozwala mu migrować na znaczne odległości gdzie niespodziewanie może dojść do wybuchu. Oprócz możliwości wybuchu gazu, nieszczelności niosą ze sobą również inne problemy. Wyciek gazu powoduje straty ekonomiczne. Kolejne straty ponoszone są na skutek przerwy w dostawie gazu związane z koniecznością naprawy uszkodzonego odcinka gazociągu. Koszty naprawy sieci oraz w niektórych przypadkach koszty rekultywacji terenów na których obszarze wystąpił wyciek są znaczne. Ogólnie, straty finansowe operatora zależeć będą od czasu wykrycia nieszczelności, zlokalizowania miejsca uchodzenia oraz szybkości naprawy uszkodzonego gazociągu. Metody stosowane do wykrywania nieszczelności muszą się charakteryzować dużą szybkością reakcji na wystąpienie wycieku oraz precyzją jego lokalizacji. Ogólnie metody wykrywania nieszczelności można podzielić na dwie grupy: ▲ metody zewnętrzne wykrywania nieszczelności (bezpośrednie), ▲ metody wewnętrzne wykrywania nieszczelności (pośrednie). Do metod zewnętrznych używa się wyspecjalizowanych czujników lub prowadzi się obserwację wizualną. Wykrycie nieszczelności za pomocą tych metod po... więcej»

Dynamika zmian ilości i składu ścieków w kanalizacji (Marek Zawilski, Agnieszka Brzezińska, Dawid Bandzierz, Ewa Badowska)

Analiza funkcjonowania systemów odprowadzania i unieszkodliwiania ścieków wymaga znajomości zmian ich ilości oraz składu. Zmienność ta jest szczególnie wyraźna w przypadku kanalizacji ogólnospławnej. Natężenie przepływu i skład ścieków pogody suchej zmienia się na skutek zmienności zużycia wody. W okresach opadów wahania te przybierają na sile, a ich skala zależy od charakteru opadu. Podobnie jest w okresach roztopów. Rozwój technik monitorowania ilości i składu ścieków umożliwia ostatnio poznanie opisanych trendów zmian z dużą dokładnością. Możliwe stało się szczegółowe poznanie szybkozmiennych wahań ilości i składu ścieków oraz przygotowanie na tej podstawie danych do modelowania systemów kanalizacyjnych, a także oczyszczalni ścieków. W artykule przedstawiono wyniki analiz dobowej dynamiki natężenia przepływu w wybranych punktach sieci kanalizacji ogólnospławnej Łodzi oraz dynamiki składu ścieków na dopływie do Grupowej Oczyszczalni Ścieków Łódzkiej Aglomeracji Miejskiej. 2. Przegląd literatury tematu Tematyka zmienności natężenia dopływu do oczyszczalni była poruszana wielokrotnie [1,2,3,4], jednak źródła literaturowe ograniczają się jedynie do podania przykładów z przebiegu przepływu ścieków w wybranych lokalizacjach, nie podając wartości współczynników nierównomierności godzinowej, niezwykle ważnych w projektowaniu i modernizacji systemów kanalizacyjnych i oczyszczalni ścieków. Współczynnik nierównomierności spływu ścieków wiąże się tradycyjnie z ich średnim natężeniem przepływu lub liczbą mieszkańców, przy czym dane literaturowe pozwalają na określenie tylko maksymalnych i minimalnych wartości tego współczynnika. Dane tego rodzaju są istotne dla modelowania systemów odprowadzania i unieszkodliwiania ścieków [6,7,8,9]. Polska literatura fachowa nie podaje bezpośrednich przykładów przebiegu zmian współczynników nierównomierności godzinowej stężenia poszczególnych zanieczyszczeń dla oczyszczalni ścieków w oparciu o war... więcej»

Oporność szczepów Escherichia coli (Krzysztof Barbusiński, Teresa Nalewajek)

Przemysł farmaceutyczny jest obecnie jednym z najważniejszych i najbardziej dochodowych. Wciąż prowadzone są zakrojone na szeroką skalę badania nad różnorodnymi lekami i coraz to nowe specyfiki wprowadzane są na rynek. Niestety obok dobrodziejstw z tego wynikających pojawiają się również nieprzewidziane wcześniej problemy. Pozostałości farmaceutyków, stanowiące zwykle niezmetabolizowane w organizmie frakcje, trafiają do ścieków i oczyszczalni komunalnych gdzie tylko częściowo są zatrzymywane lub degradowane. Większość dostaje się wraz z oczyszczonymi ściekami do wód powierzchniowych, skąd mogą trafić także do wody pitnej gdyż stosowane procesy uzdatniania nie usuwają ich w całości [1,2]. Kiedy w latach czterdziestych i pięćdziesiątych wprowadzono po raz pierwszy do lecznictwa antybiotyki oczekiwano, że całkowicie zlikwidują one choroby zakaźne. Stosunkowo szybko okazało się jednak, że bakterie mogą wykazywać zróżnicowaną oporność na niektóre grupy antybiotyków. Zjawisko nabytej oporności na antybiotyki zaobserwowano w początkach lat sześćdziesiątych u gronkowców wydzielających penicylinazę [3]. Podobne zjawisko zaobserwowano również u bakterii Gram-ujemnych. Przedstawicielem tej grupy jest Escherichia coli (pałeczka okrężnicy) obecna stale (podobnie jak paciorkowce kałowe Enterococcus faecalis i laseczki przetrwalnikujące Clostridium perfringens) w przewodzie pokarmowym człowieka oraz zwierząt, a zatem w ich wydalinach i stąd powszechnie występująca w ściekach bytowo-gospodarczych. Pałeczki Escherichia coli mogą stanowić nawet do 50% wszystkich bakterii w ściekach. W 1 gramie odchodów człowieka znajduje się około 1,3 x 107 komórek E. coli [4]. Większość szczepów Escherichia coli może wywołać u człowieka objawy średnio ciężkiej lub piorunującej biegunki z gorączką (enteritidis, gastroenteritidis) [3]. Ważne jest więc monitorowanie środowiska i zapobieganie rozprzestrzenianiu się tak zjadliwych szczepów. Doniesienia literatur... więcej»

Wodociągi na wsi w liczbach (Halina Kłoss-Trębaczkiewicz, Elżbieta Osuch-Pajdzińska)

W ostatnich latach ukazało się szereg analiz omawiających zakres usług wodociągowych w miastach oraz jego zmiany. Jako istotny parametr określający ten zakres przyjmowano przede wszystkim procent ludności miast objętych sieciowymi systemami wodociągowymi oraz wskaźniki takie jak: jednostkowe zużycie wody wodociągowej odnoszące się do jednego mieszkańca oraz jednostkowe długości przewodów wodociągowych na jednego mieszkańca. Wartości te były przedstawiane nie tylko w odniesieniu do liczby ludności w miastach, ale przede wszystkim w rozbiciu na poszczególne grupy wielkości miast - od miast bardzo małych do miast największych [1,2]. Podstawą do wyznaczenia tych wskaźników były dane statystyczne GUS1). Dane dotyczące zakresu świadczonych usług wodociągowych na wsi prezentowane w literaturze są bardzo skromne. Wynika to głównie z faktu ograniczonej dostępności tych danych. Wieś odgrywa znaczącą rolę w zużyciu wody wodocią- 1) Baza Danych Lokalnych GUS. gowej w Polsce. W roku 2000 jej udział wynosił 20%, a w roku 2009 - prawie 29%. Dopiero od kilku lat w Internecie pojawiła się Baza Danych Lokalnych GUS, w której prezentowane są informacje dotyczące wsi. W tym artykule przedstawiono charakterystykę zaopatrzenia w wodę wsi w roku 2000 oraz zmiany, jakie zaszły w ostatnich dziewięciu latach na tych terenach. Podstawą do wyznaczenia wskaźników określających zakres świadczenia usług wodociągowych na wsi były dane zawarte w Bazie Danych Lokalnych GUS. Zakres tych danych, dosyć ubogi w 2000 r., stopniowo ulegał poszerzeniu. Stąd też pełny zestaw wskaźników charakteryzujących usługi wodociągowe dotyczy lat 2005 i 2009. 2. Charakterystyka terenów wiejskich i struktura wsi w Polsce W Polsce jest ponad 2000 wsi, które należą do gmin wiejskich lub miejsko-wiejskich. Ogółem zamieszkuje je prawie 15 mln mieszkańców, co stanowi 39% ogółu mieszkańców Polski. Od roku 2000 liczba wsi utrzymuje się na stałym poziomie, natomiast w kolejnych latac... więcej»

Analiza stopnia wykorzystania przepustowości (Beata Tomczuk)

Według definicji Międzynarodowego Stowarzyszenia ds. Wody (International Water Association - IWA) mała oczyszczalnia ścieków to obiekt o przepustowości do 200 m3/d, obsługujący równoważną liczbę mieszkańców (RLM) poniżej 2000 [1]. Dzienis rozszerza pojęcie małej oczyszczalni ścieków do obiektów obsługujących od 10 do 15 000 RLM. Oczyszczalnie o wielkości od 10 do 2000 RLM definiuje jako oczyszczalnie wiejskie (lokalne), a od 2000 do 15 000 RLM to oczyszczalnie gminne, osiedlowe i małych miast. Jako kryterium podziału stosuje regulacje prawne dotyczące zawartości związków azotu i fosforu w ściekach oczyszczonych [9]. W opracowaniach GUS oczyszczalnie ścieków dzielone są zależnie od lokalizacji na oczyszczalnie wiejskie i miejskie [13]. Na takim też podziale bazuje artykuł, w którym szczególnej analizie poddano zlokalizowane na terenach wiejskich małe oczyszczalnie ścieków obsługujące poniżej 15 000 RLM. Są to obiekty, które problem niedociążenia hydraulicznego dotyka w największym stopniu. Technologie stosowane w małych oczyszczalniach są najczęściej rozpatrywane pod kątem prostoty, niezawodności i ekonomiki. Dokonując wyboru sposobu oczyszczania ścieków brana jest głównie pod uwagę liczba obsługiwanych mieszkańców i nakłady finansowe. W wielu przypadkach w rozważaniach pominięte zostają parametry ścieków oczyszczonych [5]. Obecnie obowiązujące wprowadzone Rozporządzenie Ministra Środowiska [16] uzależnia jakość ścieków oczyszczonych od wielkości oczyszczalni oraz od rodzaju odbiornika ścieków oczyszczonych. Zdejmuje z większości małych oczyszczalni obowiązek usuwania związków biogennych (azot, fosfor). Mimo to 22% wiejskich oczyszczalni ścieków zlokalizowanych w województwie podlaskim jest przystosowanych do ich podwyższonego usuwania. Wynika to z pozwoleń wodno-prawnych, które są zaostrzone w przypadku obiektów położonych na obszarach o szczególnych walorach przyrodniczych objętych ochroną prawną, a te stanowią 32% powierzc... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-10

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Zastosowanie zmodyfikowanego równania strat glebowych do określenia ilości rumowiska unoszonego (Bogusław Michalec, Karol Pęczek, Bartosz Leksander)

Eksploatacja stacji uzdatniania wody wymaga prowadzenia systematycznych pomiarów kontrolnych jakości ujmowanej wody. Podstawowymi cechami mającymi wpływ na jakość wody, usuwanymi w pierwszym etapie uzdatniania wody, jest zmącenie, którego wielkość zależy od zawartości zawiesin organicznych i nieorganicznych w ujmowanej wodzie. Zmącenie spowodowane zawiesinami nieorganicznymi można określić m.in. na podstawie pomiarów batometrycznych. Stosowane są również kontrolne pomiary jakości wody w celu określenia zmącenia, wykorzystujące optyczne właściwości drobnych zawiesin, powodujących rozproszenie światła. Najczęściej jednak ten sposób analizy jakości wody stosowany jest do określenia mętności i polega on na pomiarze natężenia światła przepuszczonego przez próbę wody (metody turbidymetryczne), lub natężenia światła rozproszonego (metody nefelometryczne). Jak podaje Dojlido i in. [3] mętność wody uwarunkowana jest obecnością różnych nierozpuszczonych związków organicznych i nieorganicznych, spowodowanych m.in. gliną, iłem, wytrąconymi związkami żelaza, manganu i glinu, rozpuszczonymi substancjami organicznymi, kwasami humusowymi, planktonem. Zatem w trakcie określenia mętności w badanej próbce mogą znajdować się mineralne części nieorganiczne, stanowiące zawiesinę. Określenie ilości materiału zawieszonego dopływającego do ujęcia wodnego ma istotne znaczenie ze względu na przebieg procesu uzdatniania wody. Dopływająca do ujęcia wody zawiesina mineralna stanowi drobnofrakcyjne rumowisko, którego natężenie można określić na podstawie pomiarów lub za pomocą formuł empirycznych. Pomiar rumowiska w cieku można wykonać za pomocą między innymi metod batometrycznych, fotometrycznych, elektrooporowych, ultradźwiękowy... więcej»

Jakość wód na obszarach polderowych Żuław Elbląskich jako wskaźnik środowiskowych skutków produkcji rolniczej (Tadeusz Marcinkowski, Anna Martyna)

Produkcja rolnicza jest znaczącym rodzajem ingerencji człowieka w środowisko przyrodnicze. Jej negatywny wpływ powoduje między innymi degradacje zasobów glebowo- wodnych oraz postępujące zanieczyszczenia powietrza nadmierną emisja pyłów i gazów cieplarnianych. Sygnalizowany problem dotyczy większości polskich gospodarstw rolnych, co z punktu widzenia obecnych oraz przyszłych celów i priorytetów Wspólnej Polityki Rolnej rodzi konieczność natychmiastowego poszukiwania skutecznych i możliwych do realizacji sposobów na jego rozwiązanie. Wśród rozlicznych rodzajów zanieczyszczeń wody, migrujących z terenu zagrody wiejskiej i użytków rolnych, miejsce szczególne zajmują azot i jego związki. Nie bez znaczenia jest również fosfor oraz często niedoceniany potas, który wprawdzie nie jest zaliczany do biogenów jednak jego rola w ekosystemach wodnych, zwłaszcza w procesach wzmożonej produkcji biomasy, a zatem i w procesach eutrofizacji, jest coraz częściej podkreślana i zauważana [1]. Zasoby wodne obszarów rolniczych, w porównaniu z wodami terenów seminaturalnych [2], z natury rzeczy charakteryzują się na ogół większa zawartością mineralnych form azotu, fosforu i potasu. Spośród wielu istotnych i dostatecznie poznanych przyczyn tego zjawiska, coraz częściej zwraca się uwagę na niezrównoważony obieg tych makroskładników pokarmowych w agroekosystemach, czego przyczyną jest powszechnie występujący nadmiar azotu, fosforu i potasu w produkcji rolniczej wielu gospodarstw rolnych, zaś skutkiem postępująca degradacja środowiska przyrodniczego, w tym zasobów wód gruntowych i powierzchniowych. W porównaniu z innymi regionami kraju, Żuławy Wiślane są bardziej narażone na rolnicze zanieczyszczenia wód. Wynika to ze specyficznych uwarunkowań lokalnych, związanych między innymi z właściwościami fizycznymi gleb żuławskich, dużą dynamiką obiegu wody w warunkach gospodarki polderowej oraz intensywnym sposobem gospodarowania na tych obszarach. Za liczące się... więcej»

Ilość związków biogennych wnoszonych z wodami rzeki Raby do zbiornika dobczyckiego w latach 2005-2009 (Włodzimierz Miernik, Agnieszka Cupak, Andrzej Wałęga)

Największe zagrożenie dla jakości wód powierzchniowych (zwłaszcza stojących) zmagazynowanych w jeziorach i sztucznych zbiornikach zaporowych stanowią związki biogenne (azotu i fosforu) odpowiedzialne za proces ich eutrofizacji. Pociąga on za sobą masowy rozwój roślinności wodnej, w szczególności glonów. Tak zwanym "zakwitom glonów", towarzyszy szereg negatywnych dla środowiska wodnego zjawisk. Można wśród nich wymienić: wyhamowanie procesu fotosyntezy, pogorszenie się warunków tlenowych oraz przenikanie toksycznych metabolitów i produktów rozkładu ich obumarłej biomasy [2, 6]. Obok eutrofizacji naturalnej, występuje też eutrofizacja antropogeniczna. Wywołują ją związki biogenne przedostające się do wód z tzw. punktowych (ścieki) lub obszarowych (resztki nawozów stosowanych w rolnictwie) źródeł zanieczyszczeń [4]. W wielu przypadkach wody magazynowane w sztucznych zbiornikach zaporowych stanowią podstawowe źródło zaopatrzenia ludności w wodę pitną, zwłaszcza dużych miast. Tak jest i w przypadku Krakowa, dla którego mieszkańców dostarcza się wodę przede wszystkim ze zbiornika dobczyckiego. Powstał on w wyniku przegrodzenia rzeki Raby w km 60+1 jej biegu, zaporą ziemno-betonową o wysokości 31,6 m. Przy normalnym poziomie piętrzenia ma on pojemność 99,2 mln m3 i zajmuje powierzchnię 970 ha. Zbiornik dobczycki jest GAZ, WOD A I TECHNIK A SANIT ARN A ■ PAŹDZIERNIK 2011 385 eksploatowany od 1987 r. [3]. Rzeka Raba dostarcza blisko 90% magazynowanej w nim wody, a pozostałe 10% pochodzi ze zlewni własnej, na której znajduje się kilka małych dopływów. Zawarte w nich ilości związków biogennych nie stanowiły poważnego zagrożenia dla jakości wód zbiornika dobczyckiego [5]. Stanowiły je natomiast biogeny dostarczane przez samą Rabę, których źródłem były ścieki oczyszczone, d... więcej»

Problemy montażowe i eksploatacyjne oczyszczalni gruntowo-roślinnych (Katarzyna Pawęska, Beata Malczewska, Krzysztof Kuczewski)

Potrzeba oczyszczania ścieków bytowych, nawet dla małych obiektów, staje się zasadniczym problemem wymagającym rozwiązania. Alternatywą dla lokalnych oczyszczalni ścieków są złoża roślinno-gruntowe. Według art. 42 ust. 4 Prawa Wodnego: w miejscach, gdzie budowa systemów kanalizacji zbiorczej nie przyniosłaby korzyści dla środowiska lub powodowałaby nadmierne koszty, należy stosować systemy indywidualne lub inne rozwiązania zapewniające ochronę środowiska [1]. Oczyszczalnie roślinno-gruntowe stały się bardzo popularne w krajach Unii Europejskiej jak również zyskały sobie wielu zwolenników w Polsce. Badania prowadzone w kraju i zagranicą wykazały skuteczną pracę tych złóż związaną z redukcją takich wskaźników zanieczyszczeń jak zawiesina, BZT5 oraz ChZT. Znacznie niższe efekty oczyszczania uzyskuje się dla wskaźników biogennych. Oczyszczanie ścieków w gruncie jest efektem złożonych procesów biochemicznych, fizycznych i chemicznych, które zachodzą w strefie aeracji i saturacji. Procesy oczyszczania ścieków w środowisku glebowym są złożone i przebiegają w trzech etapach: zatrzymanie ścieków w procesie infiltracji, mineralizacja zanieczyszczeń organicznych i sorpcja biologiczna produktów rozkładu przez rośliny. W glebie i gruncie dochodzi do dynamicznych zmian dobowych i sezonowych: wilgotności, składu biologicznego i powietrza glebowego oraz zmian intensywności procesów biochemicznych, fizycznych, chemicznych i zawartości substancji biogennych i refrakcyjnych. Procesy zachodzące na złożach gruntoworoślinnych cechują się kompleksowością, wynikającą ze współdziałania środowisk gruntowego, wodnego jak i roślinnego [2, 3, 4]. Podstawowymi parametrami opisującymi prace złóż są: obciążenie hydrauliczne, obciążenie ładunkiem zanieczyszczeń oraz rodzaj wypełnienia (uziarnienie). Natomiast wymiernie na efekt oczyszczania wpływa czas przepływu ścieków przez złoże, materiał wypełniający złoże oraz temperatura. Nierównomierne obciążenie hydrau... więcej»

Biogenne i tlenowe wskaźniki jakości wody dopływającej i odpływającej z wybranych zbiorników wodnych (Agnieszka Policht-Latawiec, Włodzimierz Kanownik, Włodzimierz Rajda)

W niniejszym artykule przeanalizowano BZT5, ChZTMn oraz stężenia O2 rozp., NH4 +, NO3 - i PO4 3- w wodach odpływających i (lub) dopływających do wybranych zbiorników. Ze względu na brak w niektórych pracach danych dotyczących wody na dopływie i odpływie ze zbiornika nie ma pełnej możliwości wyeksponowania roli danego zbiornika w zmianach stężenia składników w wodzie danego cieku. Materiały i ogólna charakterystyka zbiorników Dane do analizy dotyczą 22 zbiorników o różnej wielkości i funkcjach. Uzyskano je z 16 publikacji różnych autorów, zamieszczonych w różnych czasopismach w okresie 1985-2005 r. [1-2, 4-9, 11-18], w tym badań własnych dotyczących zbiornika w Domaniowie na rzece Radomce [31]. Rozmieszczenie zbiorników na terenie Polski przedstawia rycina 1, a podstawowe parametry i położenie geograficzne według Kondrackiego [10] w tab. 1. Zbiorniki znajdują się w siedmiu regionach kraju. Większość z nich (16) zlokalizowana jest na terenach górskich w Zewnętrznych Karpatach Zachodnich (10 zbiorników) i Wschodnich (2 zbiorniki) oraz w Sudetach (4 zbiorniki). Na terenach wyżynnych (Wyżyna Śląsko-Krakowska i Małopolska) znajduje się 5 zbiorników, natomiast na terenach niżej położonych (Wysoczyzna Podlasko-Białoruska i Nizina Środkowo-Polska) - 4 zbiorniki (tab.). Zbiorniki są zróżnicowane pod względem wielkości. Pięć z nich według Ciepielowskiego [3] zalicza się do kategorii małych, o całkowitej pojemności do 10 mln m3. Dziesięć zbiorników, o pojemności powyżej 10 mln m3, a poniżej 100 mln m3 zalicza się do średnich, 7 pozostałych to zbiorniki duże o pojemności 117-... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-9

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Modelowanie spływu ścieków opadowych ze zlewni miejskiej przy wykorzystaniu programu SWMM. Cz. II. Weryfikacja modelu. (Marek Zawilski, Grażyna Sakson)

W pierwszej części artykułu został omówiony przebieg i efekty kalibracji programu SWMM, który został dokonany dla rzeczywistej zlewni miejskiej w oparciu o pomierzone natężenia odpływu ścieków [1]. Przedmiotem kalibracji były takie parametry, jak: hydrauliczna szerokość spływu, współczynnik Manninga oraz wysokość retencji dla powierzchni uszczelnionych. Uzyskane dane wykorzystano następnie do obliczeń dla dwóch innych zlewni: "Dąbrowa Przemysłowa" w Łodzi, wyposażonej w sieć kanalizacji deszczowej (dla pomiarów z lat 1989-1991) oraz zlewni "Orzycka" w Warszawie, również wyposażonej w sieć kanalizacji deszczowej (dla pomiarów z lat 1977-1978 oraz 1988-1989) (rys. 1 i 2, tab.1). Dla zlewni "Dąbrowa Przemysłowa" weryfikację modelu przeprowadzono dla 52 zjawisk opadowych o różnej intensywności. Dane o opadach pochodziły z pomiarów własnych na jednym sta- Tabela 1 Charakterystyka analizowanych zlewni Parametr Jednostka "Dąbrowa Przemysłowa" Łódź "Orzycka" Warszawa Powierzchnia całkowita ha 335 289 Liczba zlewni cząstkowych ha 60 102 Zakres powierzchni zlewni cząstkowych ha 1.79-17.16 0.08-6.08 Średnia powierzchnia zlewni cząstkowej ha 5.68 2.83 Stopień uszczelnienia % 40.0 27.0 Spadek średni % 10 5 Rys. 1. Mapa zlewni "Dąbrowa Przemysłowa" w Łodzi w programie SWMM Rys. 2. Mapa zlewni "Orzycka" w Warszawie w programie SWMM 322 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ WRZESIEŃ 2011 nowisku pluwiometrycznym (zapisy bieżącej wysokości opadu na taśmach papierowych). Natężenia przepływu na wylocie kolektora głównego pochodziły z rejestracji napełnienia kanału w studzience limnigraficznej [2]. Dla zlewni "Orzycka" weryfikację modelu przeprowadzono dla 26 zjawisk opadowych o różnej intensywności, udostępnionych przez Instytut Ochrony ... więcej»

Metoda wyznaczenia parametrów metrologicznych gazomierza domowego (Orest Seredyuk, Lydia Vitvitskiy, Anna Vinnichuk, Zygmunt Warsza)

Ochrona zasobów naturalnych, ze względu na ograniczone ich występowanie we wnętrzu Ziemi, z każdym rokiem staje się coraz poważniejszym problemem na świecie. Problemy te są wspólne dla większości krajów. Na Ukrainie dotyczy to szczególnie gazu ziemnego, którego aż ok. 70% w stosunku do całkowitego zapotrzebowania kupuje się za granicą. Jednym ze znanych sposobów służących osiąganiu oszczędności energii i zwiększaniu efektywności wykorzystania tego gazu są jego dokładne i wiarygodne pomiary w przemyśle i w sferze bytowo-komunalnej. Polskiego Czytelnika może więc też zainteresować krótka charakterystyka stanu wyposażenia w gospodarstwach domowych w gazomierze na Ukrainie i propozycja budowy specjalnego przenośnego kalibratora do ich sprawdzania in situ bez demontażu. W ostatnich latach liczba liczników zużycia gazu zainstalowanych w gospodarstwach domowych na Ukrainie, zwanych tam gazomierzami domowymi, stale wzrasta i według przedsiębiorstwa "Naftogaz Ukrainy" już w 2006 r. wynosiła ona ok. 5 730 tys. sztuk, co stanowiło 47,1% ogólnej liczby mieszkań z instalacją gazową [1]. Obecnie liczba ta jest jeszcze większa. W pierwszej kolejności instaluje się gazomierze w mieszkaniach i domach ogrzewanych gazem (kotły, piecyki). Osiągnięto to już dla 89,7% ogólnej liczby tych pomieszczeń. Dla porównania gazomierze ma jedynie 13,4% mieszkań używających gaz tylko do gotowania. Równocześnie bardzo duża liczba gazomierzy przepracowała już pierwszy przedział czasu, po którym podlegają one obowiązkowi okresowej weryfikacji. Jest to dość droga i uciążliwa procedura, gdyż obejmuje demontaż licznika, dostarczenie go do miejsca sprawdzania i ponowny montaż u odbiorcy gazu. Rzeczywiste warunki pracy gazomierzy w gospodarstwach domowych na Ukrainie powodują też, że niektóre z ich rodzajów mogą dawać niewiarygodne odczyty. Świadczy o tym fakt, iż przy okresowej ich weryfikacji znaczną liczbę eliminuje się z dalszego użytkowania jako braki. Według d... więcej»

Dlaczego warto w technologii ścieków wykorzystywać bioreaktory ze złożem ruchomym? (Jolanta Podedworna, Monika Żubrowska-Sudoł)

Od wielu lat prowadzone są badania nad możliwością szerszego wykorzystania w procesach technologicznych komórek unieruchomionych. Immobilizacja biomasy jest procesem często występującym w przyrodzie, polegającym w istocie na wykorzystywaniu naturalnej skłonności mikroorganizmów przylegania do nawet bardzo gładkich powierzchni i w konsekwencji zatrzymywaniu na nich drobnoustrojów, co w pewien sposób ogranicza ich swobodny ruch, jednak nie przeszkadza penetracji substratów do komórki i wydalaniu z niej metabolitów. W technologii ścieków biomasa osiadła w postaci błony wytworzonej na nieruchomym nośniku, jest wykorzystywana od ponad 100 lat w procesach oczyszczania metodą złoża biologicznego. Jednak przez wielolecia, kiedy nie było jeszcze znane pojęcie immobilizacji, nie uświadamiano sobie korzyści jakie niesie wykorzystanie biomasy osiadłej. Częściej wskazywano na wady oczyszczania ścieków z zastosowaniem błony biologicznej, głównie niższą efektywność oczyszczania w warunkach podwyższonego obciążenia reaktora ładunkiem zanieczyszczeń organicznych i niezadowalający poziom usuwania biogenów. Obserwowany obecnie wzrost zainteresowania świadomą i celową aplikacją systemów z biomasą immobilizowaną w procesach związanych z oczyszczaniem ścieków, wynika z wieloletniego doświadczenia skutkującego wzrostem świadomości korzyści, jakie można osiągnąć z jej wykorzystania. Mikroorganizmy mogą być unieruchamiane nie tylko na podłożu nieruchomym ale także na ruchomych nośnikach poruszających się w toni ścieków, co w oczywisty sposób ułatwia dostęp substratu i tlenu do wnętrza wytworzonego biofilmu, a dodatkowo wzajemne uderzanie o siebie obrośniętych błoną kształtek w naturalny sposób przyczynia się do odrywania jej zewnętrznej warstwy i przyrostu nowych komórek, a tym samym "odmładzania" biomasy i zwiększania jej aktywności. W artykule, na podstawie dostępnej literatury i wieloletnich własnych doświadczeń badawczych, podjęto próbę zwięzłego... więcej»

Polski terminal gazu skroplonego (LNG) - geneza i ewolucja projektu (Adam Matkowski, Marcin Sienkiewicz)

Budowa terminalu odbioru gazu skroplonego w Świnoujściu to jedna z najważniejszych inwestycji infrastrukturalnych realizowanych w Polsce. Obiekt ten będzie miał dla naszego kraju znaczenie strategiczne, wzmocni bowiem znacząco bezpieczeństwo energetyczne i poprawi ekonomiczne warunki importu gazu. Uruchomienie w połowie 2014 r. gazo-portu pozwoli na realną dywersyfikację dostaw gazu ziemnego do Polski. Korzystanie z transportu morskiego umożliwi kontraktowanie gazu z dostawcami pochodzącymi z różnych rejonów świata i przy uwzględnieniu aktualnych tendencji na rynku Liquefied Natural Gas (LNG), pozwoli na uzyskanie niższych cen. 1. Rozwój rynku LNG na świecie a polskie gazownictwo w okresie PRL Pionierami komercyjnego wykorzystania gazu skroplonego byli Amerykanie. W 1959 r. zrealizowano pierwszą dostawę gazu skroplonego z Luizjany w USA do Canvey Island w Wielkiej Brytanii. W latach sześćdziesiątych nastąpił dynamiczny rozwój rynku LNG wraz z zagospodarowaniem złóż gazu ziemnego w Afryce Północnej i uruchomieniem terminali skraplających gaz w Algierii. Naturalnym rynkiem zbytu dla północno-afrykańskiego gazu skroplonego stała się Europa Zachodnia, a w tym przede wszystkim Francja, Włochy i Hiszpania. W kolejnych dwu dekadach wzrastało natomiast zapotrzebowanie na gaz w dynamicznie rozwijających się krajach wschodniej Azji, a szczególnie Japonii i Korei Południowej. Polska w owym czasie pozostawała poza rozwijającym się na świecie rynkiem LNG. W okresie drugiej fazy industrializacji lat siedemdziesiątych, podstawowym surowcem energetycznym pozostawał węgiel kamienny i brunatny, a sektor górniczy stał się głównym beneficjatem ówczesnej polityki inwestycyjnej. Środki finansowe skierowane zostały także do branży naftowej, która wzbogaciła się o nową rafinerię w Gdańsku oraz Naftoport i rurociąg Pomorski, które umożliwiały wykorzystanie surowca importowanego z rejonu Zatoki Perskiej. Funkcjonowanie sektora gazowego oparte było ... więcej»

Usuwanie mykoestrogenów, wydajność oraz morfologia membran nanofiltracyjnych w warunkach występowania foulingu i skalingu (Mariusz Dudziak)

Zaletą stosowania nanofiltracji w oczyszczaniu wody jest możliwość łącznego usuwania w tym procesie nadmiernej twardości, naturalnej materii organicznej (czyli prekursorów ubocznych produktów dezynfekcji), mikrozanieczyszczeń naturalnych i antropogenicznych, wirusów i bakterii, azotanów i arsenu [1]. W procesie nanofiltracji efektywność usuwania mikrozanieczyszczeń organicznych uzależniona jest od wielu czynników i zjawisk występujących podczas filtracji membranowej [1-2]. Wśród najważniejszych mechanizmów separacji mikrozanieczyszczeń wymienia się:  mechanizm sitowy (w większym stopniu usuwane są związki organiczne o cząsteczkach większych od porów membrany),  oddziaływanie hydrofobowo-hydrofobowe powodujące zjawisko adsorpcji związku na membranie,  oddziaływanie elektrostatyczne (głównie odpychanie elektrostatyczne pomiędzy ujemnie naładowaną cząsteczką związku a powierzchnią membrany). Trzy powyżej wymienione mechanizmy mogą być związane z właściwościami fizyko-chemicznymi usuwanych związków jak i z charakterystyką użytej membrany [2-3]. Efektywność usuwania mikrozanieczyszczeń uzależniona jest również od parametrów oczyszczanej wody jak i warunków operacyjnych procesu [1-4]. Fouling i skaling membran, powodowany przez substancję organiczną i nieorganiczną, to powszechne zjawiska towarzyszące filtracji membranowej. Poza obniżeniem wydajności membrany, zjawiska te powodują również zmianę jej morfologii oraz ładunku powierzchniowego [5-6], co może mieć wpływ na właściwości separacyjne membran. Słuszne wydaje się zatem porównawcze wyznaczenie retencji mikrozanieczyszczeń dla membrany nowej i warunkach występowania zjawiska foulingu i skalingu, co jest założeniem tego ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-7-8

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Przetwórstwo i dystrybucja żywności w zrównoważonym rozwoju - wybrane zastosowania wskaźnika śladu węglowego (Piotr Konieczny, Jan Pikul)

Zmniejszenie uciążliwości środowiskowej dla otoczenia zarówno zakładów przemysłowych wielu branż jak i obiektów gospodarki komunalnej (ściekowej i odpadowej) staje się coraz częściej celem równie ważnym jak zagadnienia produkcyjne i ekonomiczne. Jak pokazuje praktyka, uwarunkowania środowiskowe dotyczą także w znaczącym stopniu przemysłowej produkcji, przetwórstwa i dystrybucji żywności, mającej wieloraki wpływ na otoczenie w całym łańcuchu działań od "pola do stołu" (rys. 1) [1].Identyfikacja i monitorowanie kluczowych aspektów środowiskowych wpisane jest w koncepcję zarządzania środowiskowego i ma coraz częściej wymiar systemowy. Zgodnie z polityką ekologiczną państwa, wybrane cele ochrony środowiska są realizowane obecnie w myśl zasady tzw. zrównoważonego rozwoju (ang. sustainable development). Wiele przedsiębiorstw branży spożywczej, zwłaszcza dużych koncernów międzynarodowych, działających na rynkach światowych, wykorzystuje zasady ekoauditów, ekobilansów i ekoprojektowania, w tym zwłaszcza znormalizowaną metodę oceny cyklu życia (ang. Life Cycle Assessment), poszukując rozwiązań materiałowych i technologicznych wykazujących najmniejsze szkodliwe oddziaływania środowiskowe. Jest to obecnie ważny element nie tylko wizerunku ale i strategii konkurencyjności przedsiębiorstw rolno-spożywczych [2,3]. Z obszernej problematyki analiz środowiskowych wszelkiego rodzaju przedsięwzięć, nowością, także dla sektora rolno-spożywczego, jest ocena tzw. śladu węglowego (ang. Carbon Footprint - CFP). W jednej z kilku dostępnych wersji [4] jest on definiowany jako wskaźnik mierzący "całkowitą ilość emisji gazów cieplarnianych wyrażoną w ekwiwalentach dwutlenku węgla (CO2) w odniesieniu do produktu, ale także procesu lub usługi, z uwzględnieniem całego cyklu życia tego produktu, włączając jego składowanie i unieszkodliwianie". Rosnąca liczba publikacji, projektów badawczych i inicjatyw zmierzających do upowszechnienia tego nowego podejścia p... więcej»

Analiza wpływu wartości współczynnika opóźnienia na przepływy obliczeniowe w kanałach deszczowych (Andrzej Królikowski, Jadwiga Królikowska, Piotr Tutak)

W obliczeniach przepływów w kanałach deszczowych metodą stałych natężeń występuje współczynnik opóźnienia (φ), wynikający ze zjawiska retencji spływu wód deszczowych z powierzchni zlewni. Jest on najczęściej wyznaczany ze wzoru Bürkli, w zależności od powierzchni zlewni (na ogół) lub długości kanału (znacznie rzadziej). O jego bezwzględnej wartości decyduje stopień pierwiastka (n), przyjmowany na podstawie kształtu i charakterystyki zlewni, mając do dyspozycji najczęściej trzy wartości (n) (4,6,8). Doświadczenie wykazało, że bardzo nieprecyzyjne kryteria wyboru (n) powodują, że otrzymywane na ich podstawie wartości spływu są niedokładne i niedostosowane do warunków lokalnych. Propozycja zwiększenia liczby wartości wykładnika potęgi (n) we wzorze Bürkli wynikła z potrzeby rozszerzenia możliwości dokonania dokładniejszych obliczeń. W związku z tym zaproponowano w pracy [5] ich uszczegółowienie i dokładniejsze dostosowanie do warunków terenowych, pozwalające na poprawienie dokładności obliczeń szczególnie, że metoda stałych natężeń stosowana do obliczeń hydraulicznych przepływów w kanałach deszczowych daje w opinii specjalistów zaniżające wyniki w stosunku do metody granicznych natężeń, zwłaszcza wartości q obliczanej z wzoru Błaszczyka, która również jest oceniana jako zbyt niska w porównaniu do współcześnie opracowanych zależności, opartych o bardziej współczesne ciągi obserwacji wysokości opadów [4]. W tym artykule zaprezentowano analizę obliczeniową wpływu wartości współczynnika opóźnienia określanego na podstawie w/w propozycji na przepływy obliczeniowe w kanałach deszczowych, której zadaniem było sprawdzenie celowości praktycznego stosowania zaproponowanych (nadal dyskusyjnych) kryteriów przyjmowania wartości (n). Wstępna rewizja zaprezentowanej propozycji wykazała, że jest sens wprowadzenia zmian i uzupełnień, zmierzających do zwiększenia dokładności obliczeń i częstszego stosowania metody stałych natężeń do wymiar... więcej»

Badania stanów eksploatacyjnych systemów kanalizacji ciśnieniowej pod kątem ich niezawodności (Katarzyna Miszta-Kruk, Jan Żółciński )

Systemy Kanalizacji Ciśnieniowej (SKC) należą do tak zwanych niekonwencjonalnych systemów odprowadzania ścieków. W kanalizacji ciśnieniowej przepływ jest wymuszony ciśnieniem wytworzonym w urządzeniach zbiornikowo-tłocznych (UZT) w odróżnieniu od kanalizacji tradycyjnej, w której przepływ ścieków odbywa się grawitacyjnie, na ogół częściowo wypełnionymi kanałami. Koncepcje ciśnieniowego przesyłu ścieków powstawały już pod koniec XIX w. kiedy rozwój techniki pozwolił na konstruowanie urządzeń umożliwiających pompowanie ścieków. Warto w tym miejscu wspomnieć, o pierwszej w Polsce sieci kanalizacji ciśnieniowej zaprojektowanej i wybudowanej w 1899 r. w Olsztynie, która obsługiwała wówczas ok. 93% mieszkańców miasta i odprowadzała ok. 3000 m3 ścieków w ciągu doby [3,4,8]. Idea kanalizacji ciśnieniowej powróciła pod koniec lat 60. XX wieku wraz z skonstruowaniem małych urządzeń do przetłaczania ścieków ze stałymi zanieczyszczeniami [14]. Urządzenia te zbierały ścieki z poszczególnych posesji, a następnie przetłaczały je do przewodu kanalizacyjnego pracującego pod ciśnieniem. Tak powstał współczesny model kanalizacji ciśnieniowej. Obecnie, obserwuje się duże zainteresowanie tego typu systemami jako alternatywa dla kanalizacji grawitacyjnej. Stosowanie kanalizacji ciśnieniowej wskazane jest przede wszystkim na obszarach o stosunkowo luźnej zabudowie (budownictwo jednorodzinne, zabudowa wiejska, itp.), na terenach o niewielkim zróżnicowaniu wysokościowym, a w szczególności na terenach płaskich. System kanalizacji ciśnieniowej znajduje swoje zastosowanie również tam, gdzie ścieki powstają tylko okresowo np.: campingi, ośrodki wypoczynkowe, w niekorzystnych warunkach gruntowych i wodnych, na obszarach stref ochronnych czy na obrzeżach zbiorników wodnych. Kanalizację ciśnieniową można również stosować do odbioru ścieków w metrze, przejściach podziemnych z parkingów, dużych hal przemysłowych, placów budów, do przeładunku ścieków ze stat... więcej»

Ocena wpływu zmniejszonego zużycia wody w miejskich jednostkach osadniczych na hydraulikę sieci kanalizacyjnej na przykładzie Łodzi (Grażyna Mozolewska, Marcin Siwocha)

Szybki postęp cywilizacyjny umożliwia rozwój infrastruktury technicznej, poprawiającej stan sanitarny miejskich jednostek osadniczych i komfort życia ich mieszkańców. Łatwiejszy dostęp do wody pitnej skutkował wzrostem jej zużycia. Spodziewane utrzymanie tej tendencji przejawiało się dostosowywaniem przepisów, ustalających normy jednostkowego zużycia wody. Określane w nich wartości były podstawą projektowania obiektów, urządzeń oraz sieci wodociągowych i kanalizacyjnych. Upadek wielu gałęzi przemysłu, wprowadzenie opomiarowania indywidualnych odbiorców wody oraz coraz powszechniejsze zastosowanie wodooszczędnych przyborów sanitarnych i sprzętu gospodarstwa domowego odwróciły, w końcu XX wieku, obserwowany dotychczas trend. Zużycie wody, które bezpośrednio wpływa na ilość odprowadzanych ścieków, drastycznie spadło. Zjawisko to przez ekologów postrzegane jest pozytywnie, gdyż ingerencja człowieka w środowisko jest mniejsza, zarówno przy korzystaniu z wód naturalnych, jak i przy odprowadzaniu ścieków. Natomiast eksploatatorzy systemów zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków oceniają je w kategoriach problemu. Przepustowość obiektów i urządzeń wodociągowych, jak również oczyszczalni ścieków i warunki pracy jej układu technologicznego, można łatwo dostosować do zaistniałej sytuacji. Problem stanowią nowe warunki eksploatacji przewodów wodociągowych i kanalizacyjnych. 2. Zasady wymiarowania przekrojów kanalizacyjnych Prawidłowo zaprojektowana sieć kanalizacyjna powinna gwarantować szybkie zebranie i odprowadzenie (najlepiej do oczyszczalni) wszystkich rodzajów ścieków, powstających w jednostce osadniczej. Na terenach silnie zurbanizowanych jest to na ogół kanalizacja pełna, rozwiązana na trzy sposoby: sieć ogólnospławna, rozdzielcza lub półrozdzielcza. Projektowanie kanałów (przewodów kanalizacyjnych) polega na wyznaczeniu kształtu i wymiaru, określeniu napełnienia ściekami oraz prędkości przepływu na podstawie ilości ścieków... więcej»

Nowy Sekretarz Generalny PZITS

W dniu 28 marca 2011 roku Zarząd Główny Polskiego Zrzeszenia Inżynierów i Techników Sanitarnych powołał Pana mgr inż. Wiesława Olechnowicza na funkcję Sekretarza Generalnego Stowarzyszenia. Wiesław Olechnowicz jest absolwentem Wydziału Inżynierii Sanitarnej Politechniki Warszawskiej. W 1956 roku uzyskał tytuł inżyniera budownictwa sanitarnego w specjalizacji ogrzewnictwa i wentylacji, w 1961 roku tytuł magistra inżyniera urządzeń cieplnych i zdrowotnych, a w 1972 roku ukończył Studium Podyplomowe w zakresie ciepłownictwa. W 1964 roku uzyskał uprawnienia budowlane w specjalności ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-6

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Propozycja sposobu określania wskaźnika gotowości prostych podsystemów zaopatrzenia w wodę (Wojciech Dąbrowski, Małgorzata Niedziołek, Micajah McGarity)

Rys. 1a. Pogl.dowy rysunek o informacjach na temat awarii i usterek zebranych w okresie pomi.dzy oddaniem kana.u do u.ytku i pierwszym przegl.dem eksploatacyjnym, albo pomi.dzy kolejnymi przegl.dami 210 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ˇ CZERWIEC 2011 Intensywno.. uszkodze. W literaturze krajowej dotycz.cej niezawodno.ci systemow zaopatrzenia w wod. przyjmuje si. cz.sto, bez bada. sprawdzaj.cych, .e procesy pracy i odnowy, s. stacjonarne. Dok.adniej za.o.enie to opiera si. na przyj.ciu, .e intensywno.. uszkodze. elementu zaopatrzenia najpierw po jego wykonaniu jest wi.ksza, ale w bardzo krotkim czasie spada do sta.ej warto.ci i utrzymuje j. przez d.ugi okres czasu, a. do chwili, gdy obiekt w wyniku d.ugotrwa.ego u.ytkowania utraci zdolno.. normalnej pracy i intensywno.. uszkodze. ulegnie zwi.kszeniu [9]. Idealistyczne za.o.enia co do takich zmian w czasie intensywno.ci uszkodze. przedstawiono na rys. 2. Chocia. w literaturze krajowej bardzo cz.sto wyst.puj. powo.ania na trzy fazy intensywno.ci uszkodze., zgodnie z rys. 2, to jednak przytaczanym argumentem jest zgodno.. stanowisk w tej sprawie, a nie obserwacje poczynione na okre.lonych obiektach infrastruktury podziemnej. Dlatego interesuj.ce jest przyjrzenie si. temu problemowi na podstawie obiektywnej rzeczywisto.ci. Definicja wska.nika gotowo.ci Niestacjonarny wska.nik gotowo.ci K(t) zosta. tak zdefiniowany (1) aby charakteryzowa. strumienie zdarze. .praca . odnowah [9]: K(t) = (Ę +Ö.exp{- (Ę+Ö) .t})/(Ę+Ö) (1) gdzie: K(t) . niestacjonarny wska.nik gotowo.ci, Ö = É = 1/Tp, Tp . czas pracy, É(t) . intensywno.. uszkodze., Ę = 1/Tn Tn . czas odnowy, Ę . intensywno.. odnowy, limt¨‡ K(t) = K K . stacjonarny wska.nik gotowo.ci. Dla sta.ej intensywno.ci uszkodze. (faza II na rys. 2 i 3) czas pracy bezuszkodzeniowej ma charakter wyk.adniczy, a za miar. niezawodno.ci przyjmuje si. st... więcej»

Eksperymentalne badania hydraulicznych warunków pracy powietrznego podnośnika (Marek Kalenik, Paweł Przybylski)

Powietrzne podnośniki w przeszłości stosowano do transportu cieczy zarówno w systemach wodociągowych jak i kanalizacyjnych. Aktualnie powietrzne podnośniki są często stosowane do podnoszenia cieczy w małych kontenerowych przydomowych oczyszczalniach ścieków i dużych grupowych oczyszczalniach ścieków [4,7,8,14]. W dostępnej literaturze naukowotechnicznej mało jest informacji na temat zasad ich wymiarowania i budowy [5,12,16,20,21]. W szczególności brak jest informacji jak należy zaprojektować mieszacz powietrzno-wodny aby uzyskać jak najlepsze parametry pracy powietrznego podnośnika. W artykule przedstawiono analizę wyników badań, dotyczących wpływu różnych rozwiązań konstrukcyjnych mieszaczy powietrzno-wodnych na hydrauliczne warunki pracy powietrznego podnośnika. Zakres badań obejmował wyznaczenie charakterystyk wysokości podnoszenia i wydajności dla trzech typów mieszaczy powietrzno-wodnych zastosowanych w wybudowanym powietrznym podnośniku. 2. Opis stanowiska pomiarowego Na rys. 1 przedstawiono budowę i zasadę działania stanowiska do badań hydraulicznych warunków pracy powietrznego podnośnika. Do zbiornika (7) o pojem-ustabilizo- Rys. 2. Konstrukcja mieszacza powietrzno-wodnego: a) typu 1, b) typu 2, c) typu 3, 1 . przezroczysty ruroci.g t.oczny, 2 . stalowa ko.cowka do pod..czenia elastycznego ruroci.gu powietrznego, 3 . komora mieszania, 4 . otwory QP QW Q Q W P a) 1 2 0,30 m Q Q W P QW QP b) 1 3 4 2 0,30 m 0,30 m Q Q W P QW QP c) 1 3 4 2 0,30 m 0,30 m GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ˇ CZERWIEC 2011 221 waniu si. przep.ywu mieszaniny powietrzno-wodnej w ruroci.gu t.ocznym (9) wykonywano odczyt wysoko.ci podnoszenia wody H w powietrznym podno.niku. Odczyt wysoko.ci podnoszenia wody H wykonywany by. na podzia.ce (25) znajduj.cej si. na ruroci.gu t.ocznym (9). Podzia.ka (25) wyskalowana zosta.a z dok.adno.ci. do centymetra. W celu zminimalizowania wp.ywu pulsacyjnego charakteru przep.ywu ... więcej»

Jakość wód powierzchniowych i podziemnych w Dolinie Lejowej w Tatrach (Bogumiła Kasprzyk, Ewa Kisielowska)

Tatry są jednym z niewielu zachowanych obszarów, gdzie jakość wód podziemnych oraz powierzchniowych, jest uznawana za bardzo wysoką. Jeśli tylko ograniczymy kontakt ludzkiej działalności na tym terenie, zachowamy wody najwyższej klasy czystości. Zanieczyszczenia związane z wszelką działalnością człowieka bezpośrednio w górach, mają większe znaczenie właśnie na obszarach krasowych, gdzie ewentualne skażenie może się dostać do wody podziemnej niemal natychmiast, bez etapu infiltracji, a bardzo szybko może rozprzestrzenić się na znaczne odległości. Oznacza to, że wędrując wzdłuż tatrzańskich potoków nie zawsze możemy śmiało sięgać po łyk ożywczej wody, zwłaszcza w dolinach. Szczególnie tych, które są położone w pobliżu miejsc atrakcyjnych turystycznie. W przypadku korzystania z wody źródlanej margines bezpieczeństwa jest o wiele większy, ale i w tych przypadkach należy się upewnić, czy aby źródło, z którego wody chcemy się napić, nie jest równocześnie miejscem pojenia owiec czy dzikich zwierząt. Woda jest dobrym rozpuszczalnikiem, który zawiera najrozmaitsze substancje rozpuszczone i zawieszone oraz żywe organizmy przystosowane do życia w tym środowisku. Wszelkie zmiany składu lub stanu wód, wywołane bezpośrednią lub pośrednią działalnością człowieka, która powoduje zmniejszenie przydatności wód do jednego lub wszystkich celów, którym mogłyby służyć w swym naturalnym stanie, uważa się za zanieczyszczenie wód. Niestety, nie zawsze te zmiany są zauważalne, ponieważ często przebiegają na tyle wolno, że trudno jest je zaobserwować. Zaistniała więc konieczność sprawdzenia jakości potoków i źródeł górskich w Dolinie Lejowej, w aspekcie ich chemizmu oraz czystości sanitarnej, w związku z prowadzonym w okresie letnim, tzw. kulturowym wypasem owiec na znajdujących się na terenie doliny licznych polanach oraz wzmożonym ruchem turystycznym, mogącym w istotny sposób wpływać na czystość tych wód [2]. 2. Cel i zakres badań W artykule przedst... więcej»

Wpływ związków polimerowych pochodzenia mikrobiologicznego na fouling membran w biologicznych reaktorach membranowych – studium literaturowe (Monika Czyżewska, Ewa Witkowska)

Zintegrowanie biologicznego oczyszczania ścieków metodą osadu czynnego z filtracją na membranach ultra- lub mikrofiltracyjnych w technologii MBR (z ang. Membrane Biological Reactor) ma szereg zalet, do których można zaliczyć przede wszystkim zmniejszenie objętości reaktora biologicznego, brak osadników wtórnych oraz wysoką efektywność separacji ścieków oczyszczonych od osadu czynnego niezależnie od charakterystyki sedymentacyjnej osadu, itp. Mimo, że technologia ta zdaje się być prostym połączeniem dwóch znanych technologii, to należy ją traktować jako nowe rozwiązanie techniczne i rozpatrywać całościowo, tzn. brać pod uwagę fakt, że zarówno osad czynny wpływa na pracę modułów membranowych, jak i reżim pracy membran ma wpływ na strukturę osadu czynnego. Stąd, w technologii MBR istnieje konieczność zwrócenia uwagi na czynniki, które w "klasycznej" technologii osadu czynnego nie stanowią istotnych parametrów procesowych bądź zupełnie nie występują. Na przykład indeks osadu nie jest w tym rozwiązaniu parametrem informacyjnym, natomiast istotna jest kontrola podciśnienia będącego siłą napędową filtracji, intensywności backflushu, czy kontrola tzw. foulingu. Wynika to z faktu, że mieszanina ścieków komunalnych i osadu czynnego zawiera cząstki zawieszone, koloidy, rozpuszczalne związki wielkocząsteczkowe, kłaczki osadu, wolne bakterie itp., które podczas filtracji na membranach porowatych osadzają się zarówno na powierzchni membran, jak i w porach. Z biegiem czasu skutkuje to powstawaniem warstwy pokrywającej powierzchnię membrany. Do pewnego momentu jest to zjawisko korzystne i pożądane z uwagi na wzrost stopnia separacji (tzw. wpracowanie się membran), jednak dalszy wzrost warstwy pokrywającej skutkuje zmniejszeniem ilości filtratu odprowadzanego z jednostkowej powierzchni membrany i/lub koniecznością zwiększenia siły napędowej filtracji, czyli (pod)ciśnienia, co wiąże się ze zwiększonym zużyciem energii [1]. Zjawiska skutkujące ... więcej»

Regionalne dysparytety rozwoju infrastruktury kanalizacyjnej (Mirosław Gorczyca)

Stan rozwoju infrastruktury kanalizacyjnej jest ważnym wyznacznikiem osiągniętego poziomu standardu życia w kraju i troski o niepogarszanie jakości środowiska naturalnego oraz kompensowania zaistniałych antropogenicznych jego naruszeń. Jak dotąd, nie nadąża on - między innymi - za rozwojem infrastruktury wodociągowej, dla której stanowi komplementarny element, w kontekście szeroko rozumianej gospodarki wodno-ściekowej. Ważnym elementem strategii wyrównywania regionalnych dysparytetów ogólnego rozwoju i warunków życia ludności jest rozbudowa urządzeń kanalizacyjnych na terenach obszarów zapóźnionych w tym zakresie. W informacji tej ukazane będzie szerokie spektrum faktografii stanu naszej infrastruktury kanalizacyjnej, głównie w regionalnych jej aspektach, ze szczególnym uwzględnieniem 2009 r., oparte na danych G/łównego U/rzędu S/tatystycznego. Urządzenia kanalizacji według stanu właścicielskiego Urządzenia kanalizacji mają różną formę systemu właścicielskiego (por. tab. 1). Dominuje tu sektor publiczny, w gestii którego znajdowało się 93,9% sieci, z tego 93,5% w miastach i 94,7% na wsi oraz 93,6% przyłączy do budynków mieszkalnych (92,5% i 95,4%). Rozmieszczenie przewodów kanalizacyjnych odnośnie ich ogólnej długości było zbliżone w miastach i na wsi, oczywiście abstrahując od ich zdolności przepustowej, która w miastach była zapewne znacząco wyższa. Za to zdecydowanie niższy był udział wsi w łącznej liczbie przyłączy (38,1%). GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ CZERWIEC 2011 215 Tabela 2 Zmiany stanu urządzeń kanalizacyjnych w latach 2000-2009 oraz ich stan w 2009 r. w ujęciu regionalnym Lata, Regiony, województwa Sieć a ogólnospławna i na ścieki gospodarcze (km) Przyłącza prowadzące do budynków mieszkalnychb (szt.) ogółem miasta wieś ogółem miasta wieś Polska 2000 2005 2007 2008 2009 51 110,4 80 130,8 89 505,8 94 791,6 100 201,5 34 948,2 43 310,3 45 969,5 47 848,8 49 747,8 16 162,2 36 820,5 43 536,3 46... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-5

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Racjonalizacja konstrukcji regulatorów wirowych ze względu na efektywność dławienia przepływu cieczy (Andrzej Kotowski, Patryk Wójtowicz)

Regulatory przep.ywu cieczy i gazow s. powszechnie stosowane w technice, wsz.dzie tam, gdzie wyst.puje potrzeba d.awienia strumienia obj.to.ci b.d. masy. W tradycyjnych regulatorach (typu: kryza, zw..ka czy zawor) odbywa si. to kosztem zmniejszenia przekroju poprzecznego przewodu, na ktorym s. zamontowane. W rezultacie powodowa. to mo.e ich zatykanie, szczegolnie w przypadku cieczy zanieczyszczonych. Dodatkowo, ruchome cz..ci mechaniczne obni.aj. niezawodno.. dzia.ania takich urz.dze.. Wad tych pozbawione s. regulatory wirowe. Wykorzystuje si. tutaj energi. rozporz.dzaln. nap.ywaj.cej cieczy do wywo.ania w urz.dzeniu ruchu wirowego z uformowanym rdzeniem gazowym, w wyniku czego powstaje wysoki opor przep.ywu. Regulatory wirowe cechuje stosunkowo prosta budowa, a brak ruchomych cz..ci i tzw. wolny przelot kuli, gwarantuje wysok. niezawodno.. ich dzia.ania. Szersze zastosowanie takich urz.dze. w kraju, w tym zw.aszcza w in.ynierii ochrony .rodowiska, utrudnia wysoki jednostkowy koszt zakupu, a tak.e niedost.pno.. jawnych charakterystyk przep.ywu, gdy. chroni. je zagraniczne patenty. Badania przedmiotowych regulatorow zrealizowano w Instytucie In.ynierii Ochrony .rodowiska Politechniki Wroc.awskiej, w ramach projektow badawczych [1,2] i pracy doktorskiej [3]. Ogo.em zbadano na modelach fizycznych, w skali po.technicznej, 168 wariantow konstrukcji, zabudowy i eksploatacji regulatorow wirowych. Na tej podstawie sformu.owano zasady wymiarowania oraz stosowania optymalnych konstrukcji regulatorow hydrodynamicznych. Opracowano i zg.oszono do opatentowania siedem w.asnych konstrukcji regulatorow wirowych, ktore zapewniaj. dodatkowy efekt napowietrzania strumienia cieczy wyp.ywaj.cej z komory wirowej dwoma lub wi.cej otworami. Napowietrzenie strumienia ma bowiem istotne znaczenie technologiczne, gdy. pozwala m.in. zapobiega. zagniwaniu .ciekow w kanalizacji, czy te. intensyfikowa. naturalny proces samooczyszczania si. wody. Wdro.enie d... więcej»

Mobilność metali ciężkich w osadach ściekowych na wybranym przykładzie (Jolanta Latosińska, Jarosław Gawdzik)

Określanie mobilności jest ważne przy ocenie ryzyka wiążącego się z wprowadzeniem do środowiska substancji zawierających składniki niebezpieczne, np. metali ciężkich. Stosowane techniki analityczne umożliwiają określenie stężenia form mobilnych metali ciężkich. Specjacja metali ciężkich w zależności od rodzaju ekstraktowanej matrycy może być przeprowadzona według różnych procedur. Najpopularniejszą metodą uzyskiwania próbek do badań specjacji metali jest ekstrakcja sekwencyjna, która polega na ługowaniu z próbki różnych form metali przy pomocy specjalnych procedur. Istnieje kilka sposobów przeprowadzania tego procesu. Różnią się one rodzajem użytych odczynników, czasem reakcji czy temperaturą dodawanych ekstrahentów. W tabeli 1 przedstawiono ogólne zalecenia dla dwóch metod ekstrakcji, będących modyfikacjami opracowanej w 1979 roku metody Tessier’a [1]. Problem specjacji jest istotny z punktu widzenia oszacowania zdolności migracji różnych form metali z osadów ściekowych i wciąż jest przedmiotem badań wykorzystujących tą metodę analizy [1 - 12]. W pracy [9] wykazano, że mobilność metali ciężkich dostarczonych do gleby wraz z dawką osadów jest mocno ograniczona. Największa jest w glebach piaszczystych o niskim pH. Najbardziej skłonnym do przemieszczania się metalem jest cynk - to właśnie on dominuje w odciekach z próbek wg [9]. Autorzy [9] poddali badaniom profile pozyskane z nieużytkowanej gleby wapiennej. Gleba ta wykazywała jedynie śladowe zawartości metali ciężkich. Próbki pobierano w sumie czterokrotnie w miesięcznych odstępach czasu. Każda partia obejmowała 12 prób; 3 z nich wykorzystano do wypełnienia kolumn (o wysokości 60 cm) w stanie niezmienionym i były traktowane jako próba L0 - wzorcowa. Pozostałe kolumny wypełniono osadami pochodzącymi z miejscowej oczyszczalni ścieków zmieszanymi z wierzchnią piętnastocentymetrową warstwą gleby wapiennej. Ilości dodanych osadów odpowiadały następującym wartościom: 30 Mg/ha... więcej»

Wyniki statycznej symulacji przepływu gazu w sieci niskiego ciśnienia (Jolanta Szoplik)

Jednym ze sposobow dostarczania gazu do odbiorcow komunalnych jest transport sieci. gazow.. Sieci budowane s. w s.siedztwie innej infrastruktury podziemnej, co powoduje, .e jej struktura cz.sto odzwierciedla uk.ad ulic i jest powi.zana z g.sto.ci. zaludnienia. To wszystko powoduje, .e sieci maj. z.o.on. budow. i nie ma mo.liwo.ci dowolnej zmiany jej struktury. Dlatego te. usprawnienie przep.ywu w danej sieci oraz optymalne wykorzystanie jej mo.liwo.ci jest zagadnieniem wa.nym i aktualnym. W przypadku wielu systemow rzeczywistych (np. sieci gazowych) nie jest mo.liwe badanie jego zachowania w warunkach innych ni. aktualnie panuj.ce. W takiej sytuacji opracowuje si. model matematyczny takiego systemu, ktory jest pewnym uproszczeniem rzeczywisto.ci. Model systemu mo.e by. jednak wykorzystany do symulowania zachowania si. uk.adu w reakcji na wymuszenie. Symulacja jest przyk.adem eksperymentu, wykonanego z pomoc. odpowiedniego algorytmu i komputera. Du.. zalet. symulacji komputerowej jest jej powtarzalno.., a ka.de zadanie symulacji, przy tych samych warunkach pocz.tkowych, mo.na powtarza. niesko.czenie wiele razy. Eksperyment taki jest prawie niemo.liwy do zrealizowania w warunkach rzeczywistych, gdy. technicznie bardzo skomplikowane jest wykonanie bezpo.rednich pomiarow pewnych wielko.ci charakteryzuj.cych prac. systemu. Przeprowadzenie szeregu symulacji dla ro.nych warunkow pocz.tkowych pozwala natomiast otrzyma. ro.ne rozwi.zania i wybra. najlepsze spo.rod uzyskanych. Taki przyk.ad wykorzystania wynikow symulacji mo.na potraktowa. jako quasi-optymalizacj. [1], ktora mo.e by. uznana za wystarczaj.c. wowczas, gdy relacje mi.dzy elementami systemu oraz wymuszenia nie s. dok.adnie poznane, co powoduje, .e model matematyczny systemu jest du.ym uproszczeniem rzeczywistego systemu. Przyk.adem systemu, w ktorym z technicznego punktu widzenia, trudno jest wykona. bezpo.rednie pomiary wielko.ci parametrow charakteryzuj.cych przep.yw w ru... więcej»

Techniki fish i pcr w badaniach bakterii akumulujących polifosforany (Adam Muszyński, Artur Tomasz Mielczarek, Per Halkjær Nielsen)

W procesach oczyszczania .ciekow z podwy.szonym usuwaniem zwi.zkow fosforu wykorzystuje si. mikroorganizmy posiadaj.ce zdolno.. akumulowania polifosforanow (PAO). Uk.ady ze zwi.kszonym biologicznym usuwaniem fosforu ze .ciekow (EBPR), pracuj.ce na skal. techniczn., by.y dotychczas projektowane i eksploatowane bez dok.adnej znajomo.ci mikroorganizmow zasiedlaj.cych osad czynny. Odkrycie w latach pi..dziesi.tych ubieg.ego wieku zdolno.ci osadu czynnego do zwi.kszonego usuwania fosforu ze .ciekow na drodze biologicznej by.o dzie.em przypadku, za. konfiguracje kolejnych reaktorow EBPR opracowywano nie na podstawie wiedzy o procesach mikrobiologicznych, ale na drodze do.wiadcze. in.ynierskich (Seviour i wsp., 2003). Izolacja i identyfikacja PAO, przeprowadzane za pomoc. metod hodowlanych, pozwalaj. na wykrycie tylko niektorych rodzajow mikroorganizmow. Na podstawie tych bada. przez pewien czas 190 GAZ, WODA I TECHNIK A SANIT ARNA ˇ MAJ 2011 uznawano rodzaj Acinetobacter za jedyny posiadaj.cy w.a.ciwo.ci PAO (Fuhs i Chen, 1975). Dopiero badania z zastosowaniem technik molekularnych (Fluorescence In Situ Hybridization . FISH, Microautoradiography . MAR, FISH-MAR, Polymerase Chain Reaction . PCR, Denaturating Gradient Gel Electrophoresis . DGGE) wykaza.y du.. ro.norodno.. grup filogenetycznych bakterii w osadzie czynnym w uk.adach EBPR (Flowers i wsp., 2008; He i wsp., 2007; Kong i wsp., 2004; Oehmen i wsp., 2007; Peterson i wsp., 2008). Do dzi., modelowym organizmem jest Candidaus Accumulibacter phosphatis. W fazie anaerobowej bakterie te pobieraj. lotne kwasy t.uszczowe (LKT), ktore s. substratem do tworzenia wewn.trzkomorkowych polimerow . poli-Ŕ-hydroksykwasow (PHA). Synteza PHA wymaga energii w postaci ATP; .rod.em ortofosforanow przy..czanych do ADP s. polifosforany (poli-P) ulegaj.ce hydrolizie. W wyniku syntezy PHA nast.puje uwalnianie ortofosforanow z komorek mikroorganizmow. W warunkach tlenowych, PAO wykorzys... więcej»

Regionalne dysparytety rozwoju infrastruktury wodociągowej (Mirosław Gorczyca)

Stan i poziom rozwoju infrastruktury wodociągowej, a także standard objęcia ludności usługami wodociągowymi są znaczącym miernikiem poziomu statusu cywilizacyjnego. Zróżnicowanie regionalne w tym zakresie jest sui generis "papierkiem lakmusowym" tego, czy strategia rozwojowa prowadzi do wyrównywania warunków życia ludności różnych regionów kraju, w tym przede wszystkim dysparytetów między miastem a wsią. W artykule ukazane zostało obszerne spektrum zróżnicowania rozwoju infrastruktury wodociągowej w ujęciu regionalnym, w oparciu o dane Głównego Urzędu Statystycznego, dotyczące przede wszystkim stanu w 2009 r. Charakter własności wodociągów Urządzenia wodociągowe mają różnorodną formę właścicielską (tab. 1). Tabela 2 Urządzenia wodociągowe w 2009 r. - w ujęciu regionalnym Wyszczególnienie Sieć wodociągowa rozdzielczaa (km) Przyłącza prowadzące do budynków mieszkalnychb (szt.) Zdroje uliczne (szt.) ogółem miasta wieś ogółem miasta wieś ogółem w tym wieś Polska 267 332,1 59 955,0 207 377,1 4 849 250 1 870 446 2 978 804 5 669 2 542 Region Centralny 60 549,3 11 077,2 49 472,1 1 015 871 349 952 665 919 1 938 513 łódzkie 21 483,3 3 882,7 17 600,6 360 207 116 281 243 926 1 082 170 mazowieckie 39 066,0 7 194,5 31 871,5 655 664 233 671 421 993 856 343 Region Południowy 37 192,1 14 660,3 22 531,8 956 423 472 243 484 180 798 247 małopolskie 17 324,2 4 112,8 13 211,4 402 272 141 849 260 423 280 80 śląskie 19 867,9 10 547,5 9 320,4 554 151 330 394 223 757 518 167 Region Wschodni 56 091,7 8 754,9 47 336,8 1 021 060 292 419 728 641 1 734 930 lubelskie 18 871,5 2 580,9 16 290,6 338 862 84 319 254 543 1 016 591 podkarpackie 13 139,6 2 596,8 10 542,8 285 498 82 172 203 326 162 52 podlaskie 11 937,5 1 736,4 10 201,1 174 841 67 742 107 099 141 57 świętokrzyskie 12 143,1 1 840,8 10 302,3 221 859 58 186 163 673 415 230 Region Północno-Zachodni 43 732,6 10 176,1 33 556,5 761 226 311 163 450 063 503 353 lubuskie 6 143,1 1 869,2 ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-4

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Ocena wpływu sposobów wymiarowania hybrydowych systemów złoża ruchomego i osadu czynnego IFAS na projektowaną wielkość bioreaktora (Arkadiusz Grajlich)

Technologia złoża ruchomego MBBR (ang. Moving Bed Biofilm Reactors) jest rozwiązaniem pośrednim pomiędzy technologiami osadu czynnego i złóż biologicznych. Polega na wprowadzeniu do komór biologicznych kształtek, które zawieszone w oczyszczanych ściekach stanowią nośnik biomasy rozwijającej się w postaci błony biologicznej. Nośniki biomasy charakteryzują się niewielkimi wymiarami od kilku mm do kilku cm i wykonane są najczęściej z tworzyw sztucznych, choć mogą to być również inne materiały, np. materiały włókniste lub pianka poliuretanowa. Istotny jest dobór odpowiedniej gęstości tworzywa, najlepiej z przedziału 0,91÷1,05 kg/dm3 tak, aby po pokryciu błoną biologiczną o gęstości około 1,05 kg/dm3 uzyskać ciężar właściwy zbliżony do gęstości ścieków. W reaktorach SBR stosuje się nieco większe gęstości z uwagi na konieczność sedymentacji kształtek z biofilmem przed dekantacją ścieków oczyszczonych. Kształt nośników powinien być taki, aby zapewnić jak największą powierzchnię dostępną do rozwoju mikroorganizmów. Powierzchnia właściwa stosowanych kształtek waha się w szerokim przedziale 100÷1400 m2/m3 objętości nasypowej złoża. Błona biologiczna rzadko rozwija się na całej powierzchni nośników. W zależności od producenta kształtek przyjmuje się, że biofilm rozwija się głównie na ich wewnętrznych częściach, nie narażonych na ścieranie wynikające z ciągłego uderzania o siebie poszczególnych elementów złoża [1,2,3] lub, że aktywny wzrost biofilmu występuje na zewnętrznej powierzchni kształtki, gdzie następuje jego ciągłe ścieranie [4]. Uwzględniając powyższe założenia, przyjmuje się czynną powierzchnię właściwą nieco mniejszą, z przedziału od 80 do 1200 m2/m3. Maksymalne wypełnienie złożem ruchomym objętości reaktora uwarunkowane jest zapewnieniem swobodnego ruchu złoża. Stosuje się najczęściej wypełnienie od 7% do nawet 70% pojemności komory. Ruch kształtek w zależności od typu reaktora wywoływany jest za pomocą mieszadeł mechaniczn... więcej»

Badania właściwości mechanicznych armatury stosowanej w instalacjach, sieciach gazowych i wodociągowych (Andrzej Wiśniowicz, Agnieszka Luty)

Armatura gazowa i wodociągowa zainstalowana w budynkach, a także armatura zamontowana w sieciach, podlega działaniu różnych czynników występujących w sposób ciągły lub krótko terminowo. Na armaturę działa zarówno płyn, który płynie wewnątrz armatury, orurowanie, do którego armatura jest podłączona, jak i czynniki zewnętrzne pochodzące od otaczającego środowiska i działanie człowieka wynikające z użytkowania armatury. Wszystkie te czynniki powinny być uwzględnione w trakcie projektowania armatury. Zaprojektowana armatura powinna sprawnie i bezpiecznie funkcjonować w całym okresie użytkowania. Badania typu powinny potwierdzić zasadność przyjętych rozwiązań konstrukcyjnych. Badania powinny być odpowiednio dobrane i przeprowadzone w warunkach modelujących warunki rzeczywiste. Armatura w sposób ciągły podlega oddziaływaniu ciśnienia wewnętrznego, sił pochodzących od instalacji lub sieci. Wpływa na nią otoczenie, a więc takie czynniki jak temperatura, agresywność atmosfery - korozja, naprężenia powstałe w czasie montażu, a także krótkoterminowe oddziaływanie np. wysokiej temperatury w czasie pożaru, ruchy powstałe w wyniku osiadania budynków, drgania komunikacyjne i działania terrorystyczne. Armatura poza spełnieniem wymagań wynikających z właściwości przenoszonego medium powinna posiadać odpowiednie właściw... więcej»

Zjawisko uderzenia hydraulicznego w gazociągu (Andrzej J. Osiadacz, Paweł Kaczyński )

Zjawisko uderzenia hydraulicznego powstaje w momencie gwałtownej zmiany parametrów przepływu płynu w przewodzie ciśnieniowym. Przyczyną zjawiska jest zgromadzona w płynącym strumieniu płynu energia kinetyczna, ulegająca zamianie na energię potencjalną ściśliwości cieczy i sprężystości rur. Skokowa zmiana wartości prędkości i strumienia masy przepływającego płynu powoduje miejscową zmianę udziałów energii kinetycznej i potencjalnej w energii całkowitej, co wyraża się wzrostem lub spadkiem ciśnienia. Wartość uderzenia zależy od szybkości przepływu płynu, różnicy ciśnienia, czasu przepływu fali powrotnej, materiału ścianki rury, oraz właściwości termodynamicznych płynu. Prędkość rozprzestrzeniania się fal zaburzeń zależy od właściwości płynu i przewodu. Ogólna zależność przedstawiająca prędkość dźwięku przedstawia poniższy wzór: (1) gdzie: c - prędkość fali ciśnienia, E - moduł Younga ścianki przewodu, D - średnica przewodu, e - grubość ścianki, ρ - gęstość płynu, K - moduł sprężystości objętościowej cieczy. Układ równań opisujący nieustalony przepływ gazu w gazociągu Do opisu szybkich zmian przepływu gazu w gazociągu najczęściej stosowany jest model hiperboliczny postaci: (2) gdzie: p - ciśnienie, t - czas, QN - strumień gazu, 2 1 c K D K e E ρ =  +      1 2 3 0 | | N N N N p Q t x Q p Q Q t x p α α α ∂ ∂ + = ∂ ∂ ∂ ∂ = + ∂ ∂ 2 1 2 3 2 N N c N A A f c DA ρ α α ρ ρ = = α = x - współrzędna, ρN - gęstość, c - prędkość dźwięku w gazie, f - współczynnik oporów hydraulicznych, D - średnica, A - pole przekroju. Przy tworzeniu powyższego modelu przyjęto następujące założenia: przepływ gazu jest nieustalony - zarówno średnia prędkość w dowolnym przekroju rurociągu jak i ciśnienie są funkcjami czasu. przepływ jednowymiarowy - długoś... więcej»

IV międzynarodowa konferencja CEE GAS SUMMIT w Warszawie: "POLSKA A ŚWIATOWY RYNEK GAZU" (Krystyna Kuchta)

W dniach 7 i 8 lutego 2011 r. miała miejsce kolejna czwarta edycja konferencji CEE GAS SUMMIT pt. "Polska a światowy rynek gazu". Organizatorem tego bardzo interesującego branżę gazowniczą przedsięwzięcia była firma Top Consulting Conferences & Trainings (TCCT). Patronat medialny objęła, między innymi, Gaz Woda i Technika Sanitarna. Honorowego otwarcia konferencji dokonał Podsekretarz Stanu Ministerstwa Skarbu Państwa Pan Mikołaj Budzanowski. Formuła konferencji to 17 wygłoszonych prelekcji oraz 1 dyskusja panelowa. Celem konferencji było omówienie procesów związanych z rozwijającym się polskim rynkiem gazu w powiązaniu z zasadami i wymaganiami UE i rozwijającym się światowym rynkiem gazu. Tematyka konferencji dotyczyła kierunków dywersyfikacji dostaw gazu ziemnego dzisiaj i w przyszłości, rozbudowy systemów gazowych, połączeń międzysystemowych, tzw. Interkonektorów, europejskich projektów infrastrukturalnych oraz źródeł ich finansowania. Prelegentami byli przedstawiciele takich firm i instytucji jak: Ministerstwo Skarbu Państwa; Ministerstwo Gospodarki; PGNiG SA; OGP GAZSYSTEM SA; AB LIETUVOS DUJOS (Litwa); SOCAR Azerbejdżan; Komisja Europejska - Dyrekcja Generalna ds. Energii - Wydział B1 Bezpieczeństwo dosta... więcej»

Badania mikrostacji uzdatniania wody w systemie eSpring (Witold Olszewski, Ewa Zborowska, Rafał Grochowski )

Woda dostarczana siecią wodociągową do odbiorców nie zawsze spełnia oczekiwania konsumentów. Dla producenta i dostawcy wody wodociągowej obligatoryjne są wymagania określone w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi [7]. W przypadku wód mineralnych, obowiązuje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 roku, w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych [8]. Wodociągi miejskie z powodu niedostatku dobrych jakościowo źródeł, korzystają z ujęć powierzchniowych, które są bezpośrednio narażone na skutki degradacji środowiska i są bardziej zanieczyszczone, niż wody podziemne [4,9]. Istotny problem w dystrybucji wody, zwłaszcza na terenie dużych miast i aglomeracji, gdzie systemy dystrybucji stanowią rozległe sieci wodociągowe, stanowią wtórne zanieczyszczenia, obniżone właściwości organoleptyczne i trudności związane z ciągłością utrzymania pewności bakteriologicznej wody. Subiektywna, nierzadko negatywna ocena jakości wody pobieranej z wodociągu przez konsumentów spowodowana jest przede wszystkim jej nieprzyjemnym zapachem, nieakceptowanym smakiem oraz podwyższoną barwą czy mętnością. Uzasadnia to poszukiwanie alternatywnych źródeł czystej, zdrowej, smacznej wody na potrzeby spożywcze, nie budzącej wątpliwości, co do jej jakości. Konsumenci coraz częściej korzystają z dostępnej w handlu wody butelkowanej, pobierają wodę z ujęć oligoceńskich, a także inwestują w zakup systemu doczyszczania wody wodociągowej. Jednym z wielu dostępnych rozwiązań jest mikrostacja uzdatniania wody wodociągowej w systemie eSpring. Przedmiotem tego artykułu jest analiza porównawcza jakości wody wodociągowej doczyszczanej w mikrostacji w systemie eSpring w odniesieniu do wody wodociągowej, wody oligoceńskiej z wybranego zdroju i dostępnych w sprzedaży wód butelkowanych różnych producentów. Zjawisko kontaminacji w przewodach sieci wodociągowej Problem... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-3

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Zasady doboru rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych do budowy przewodów wodociągowych

Pod redakcją: M. Kwietniewskiego, M. Tłoczek i L. Wysockiego Autorzy: W. Dąbrowski, M. Kwietniewski, R. Miłaszewski, B. Morga, A. Roszkowski, J. Starzyński, K. Szatkiewicz, M. Tłoczek, B. Wichrowska, L. Wysocki. Wydanie: Izba Gospodarcza "Wodociągi Polskie". Bydgoszcz styczeń 2011. Stron 363.ISBN 987-83-906-5-1 Książka naukowo-techniczna, przygotowana pod patronatem Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w m st Warszawie SA oraz Izby Gospodarczej "Wodociągi Polskie", powstała, wychodząc naprzeciw potrzebie rozwiązania problemu doboru rozwiązań materiałowych do budowy sieci wodociągowych. Problem ten nabiera w ostatnich latach coraz większego znaczenia wobec b... więcej»

Usuwanie substancji organicznych z wód podziemnych (Izabela Krupińska)

W wodach podziemnych oprócz żelaza i manganu mogą występować również związki organiczne, najczęściej substancje humusowe. Obecność substancji organicznych nie tylko utrudnia usuwanie związków żelaza z wody, ale jest przyczyną powstawania ubocznych produktów utleniania chemicznego i dezynfekcji. Najczęściej podczas dezynfekcji wody, ale także i w sieci wodociągowej, substancje organiczne reagując z chlorem, w wyniku reakcji substytucji, tworzą związki chloroorganiczne o właściwościach kancerogennych i mutagennych. Niebezpieczne są również aldehydy (np. formaldehyd), produkty utleniania substancji organicznych ozonem, wykazujące bardzo dużą aktywność mutagenną [4]. Nadmierna obecność substancji organicznych w wodzie jest również przyczyną braku biologicznej stabilności wody wprowadzanej do sieci wodociągowej. Właściwe oczyszczanie tego typu wód wymaga więc skutecznego usuwania substancji organicznych [1,4,6]. Jak wykazują wyniki badań [4,9], dopuszczalna zawartość biodegradowalnego rozpuszczonego węgla organicznego w wodzie wprowadzanej do sieci wodociągowej nie powinna przekraczać 150-200 (300) mgC/m3. W związku z tym, do układu oczyszczania powinien być włączony proces koagulacji, umożliwiający usunięcie substancji organicznych występujących w połączeniach z żelazem w postaci koloidów oraz częściową eliminację rozpuszczonych związków żelazoorganicznych. Nie wyklucza się również stosowania adsorpcji na węglu aktywnym [3,4]. Analiza informacji literaturowych [8] wskazuje, że stopień usuwania zanieczyszczeń organicznych w procesie koagulacji zwiększa się wraz z rosnącą masą cząsteczkową i stopniem aromatyczności związków. O efektywności usuwania zanieczyszczeń organicznych współdecydują także: rodzaj, liczba i pozycja grup funkcyjnych. Wykazano również, że ze wzrostem pH wody zwiększa się stopień dysocjacji związków organicznych i do ich usunięcia wymagane są większe dawki koagulantów [4,8]. Podczas koagulacji koagulantami glino... więcej»

Badania użytkowanych gazowych przepływowych ogrzewaczy wody (Grzegorz Czerski, Czesław Butrymowicz, Zbigniew A. Tałach)

W Polsce do przygotowania ciepłej wody użytkowej najczęściej wykorzystuje się gazowe urządzenia grzewcze. Są to przede wszystkim przepływowe ogrzewacze wody, a ich ilość szacuje się na ok. 2 mln zainstalowanych urządzeń. W większości są to urządzenia typu B z otwartą komorą spalania, czyli pobierające powietrze do spalania z pomieszczenia, w którym pracują i wyprowadzające spaliny na zewnątrz pomieszczenia. Ich niewłaściwie użytkowanie grozi zatruciem produktami spalania a czasami nawet utratą życia. Dodatkowe zagrożenie stanowi fakt, iż często są to urządzenia przestarzałe, kilkunastoletnie a nawet kilkudziesięcioletnie wymagające natychmiastowej wymiany. Tradycyjne gazowe przepływowe ogrzewacze wody wyposażone są w przerywacz ciągu a spaliny odprowadzane są na zasadzie ciągu naturalnego w przewodzie kominowym (urządzenie Typu B1). Przerywacz ciągu wpływa zarówno na pracę urządzenia gazowego, jak i działanie wentylacji grawitacyjnej i układu odprowadzania spalin [1]. Powszechnie w naszym kraju stosowane są jeszcze w mieszkaniach urządzenia starego typu, wyposażone w palniki inżekcyjne (PG6 a nawet PG4), w których zapalenie płomienia jest dokonywane poprzez palnik dyżurny (tzw. świeczkę). Płomień dyżurny zużywa ok. 150÷200 m3 gazu w ciągu roku [2]. Sprawność tych urządzeń przy nominalnej mocy wynosi ok. 80%. Oferowane obecnie na rynku gazowe przepływowe ogrzewacze wody z otwartą komorą spalania mają moce znamionowe od ok. 15 do 30 kW i sprawności cieplną rzędu 84÷87%. Są to urządzenia wiszące, o małych gabarytach, wyposażone najczęściej w automatyczny zapłon, posiadające możliwość regulowania temperatury i wydajności ogrzewanej wody. Automatyczny zapłon dokonywany jest przy pomocy iskry wytwarzanej dzięki baterii lub hydrogeneratora (turbinki napędzanej przepływem wody). Urządzenia te są wyposażone w czujnik odwrócenia ciągu, który odcina dopływ gazu w razie wypływu spalin do pomieszczenia. Należy jednak zwrócić uwagę, że nie... więcej»

Kluczowe zagadnienia modelowania matematycznego systemów kanalizacyjnych na przykładzie dużej sieci ogólnospławnej (Maciej Grzenda, Lothar Fuchs, Thomas Beeneken, Norbert Wronowski)

W ciągu ostatnich lat miasta są coraz częściej nawiedzane przez powodzie i podtopienia. Przyczyn tego stanu rzeczy należy szukać nie tylko w zmianach klimatycznych, ale również w coraz intensywniej postępującym w okresie ostatnich dziesięcioleci zamykaniu nawierzchni na obszarach miejskich zlewni. Sieci kanalizacyjne, których część pochodzi jeszcze z XIX stulecia, przez długi okres były w stanie dać sobie radę z tymi dodatkowymi spływami, ponieważ nasi przodkowie zbudowali je z hojnym zapasem i dzięki temu stworzyli wystarczające rezerwy pojemności. Teraz rezerwy te są często już wyczerpane, a zwymiarowanie sieci przy wykorzystaniu zwykłego postępowania przyniosłoby w wyniku średnice, których nie dałoby się już uzasadnić ekonomicznie. Ponadto, zwłaszcza w przypadku systemów kanalizacji ogólnospławnej, wymagania dotyczące częstotliwości zrzutów zmieniły się w znaczący sposób, tak, że nieraz konieczne są dodatkowe zbiorniki retencyjne, aby spełnić wymagania stawiane obecnie zrzutom w kanalizacji ogólnospławnej. Zwykłe ręczne obliczanie nie daje już możliwości sprawdzenia wydajności hydraulicznej sieci kanalizacyjnych, względnie rejestrowania zrzutów z kanalizacji ogólnospławnej. Konieczne jest tutaj zastosowanie modeli sieci kanalizacyjnych, które są w stanie precyzyjnie odzwierciedlić kompleksowe procesy. Praca prezentuje praktyczne doświadczenia z realizacji projektu modelowania dla dużego systemu kanalizacji ogólnospławnej. W pierwszej części zawarto dyskusję zasad symulacji pracy systemów kanalizacyjnych i możliwości wykorzystania stworzonych modeli. Część ta stanowi podstawę dla prezentacji zagadnień gromadzenia danych koniecznych dla procesu budowy i kalibracji modelu oraz samego procesu kalibracji modelu i realizacji analiz długookresowych. 2. Problem modelowania systemów kanalizacyjnych Celem modelowania systemów kanalizacji jest odwzorowanie ich zachowania w różnych warunkach. Już w odległej przeszłości, wykorzystywan... więcej»

Przeciwpożarowe zaopatrzenia w wodę stacji gazowych zgodnie z rozporządzeniem MSWiA (Dz.U.09.124.1030) (Andrzej Barczyński)

W rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg przeciwpożarowych (Dz.U.09.124.1030) [1] w § 6 ust. 4 znajduje się zapis "wymagana ilość wody do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia pożaru dla stacji paliw i stacji gazu płynnego oraz stacji gazu ziemnego wynosi 10 dm3/s". W związku z powyższym wielu fachowców zajmujących się zagadnieniami bhp i ppoż uważało, że zapis ten dotyczy wszystkich stacji gazowych w rozumieniu rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 lipca 2001 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe (Dz. U. Nr 97, poz. 1055) [2] tzn. stacji redukcyjnych, redukcyjno-pomiarowych, pomiarowych, regulacyjnych, mieszalni gazu, instalacji do uzdatniania gazu, rozdziału gazu. Konsekwencją takiej interpretacji zapisu byłaby konieczność instalowania na terenie stacji gazowych hydrantów lub innych źródeł wody dla celów ppoż (np. studnie, zbiorniki wody), co w dużym stopniu zwiększyłoby koszty budowy i eksploatacji tych obiektów. Odmienne zdanie miały w tej sprawie służby techniczne z Wielkopolskiej Spółki Gazownictwa, którzy uważali, że z punktu widzenia zarówno prawnego jak i technicznego oraz ekonomicznego nie ma obowiązku wyposażania st... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-2

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Uwagi o wykładzinach CIPP (Andrzej Kolonko, Cezary Madryas)

Renowacje przewodów z zastosowaniem wykładzin CIPP należą do najczęściej stosowanych technologii odnowy infrastruktury sieciowej. Szacuje się, że w Niemczech udział tej technologii w odnowie przewodów kanalizacyjnych przekracza już 50% [15] (a jak to podano w [10] 80%, co wydaje się mało prawdopodobne). Na dzień dzisiejszy, w Polsce brak jest aktualnych danych statystycznych dotyczących aplikowanych technologii renowacji. Prace przy ich gromadzeniu prowadzi zespół prof. Mariana Kwietniewskiego z Politechniki Warszawskiej, co pozwala przypuszczać, że wkrótce zostaną one opublikowane. Mimo braku takich danych, temat rehabilitacji technicznej przewodów kanalizacyjnych z zastosowaniem wykładzin CIPP, ze względu na ich częste stosowanie również w naszym kraju, budzi uzasadnione zainteresowanie środowiska. Czytając publikacje pojawiające się w różnych wydawnictwach można odnieść wrażenie, że pewne sprawy wymagają uściślenia i uporządkowania. To właśnie jest celem tego opracowania, w którym nie omawia się zagadnień elementarnych gdyż można je znaleźć w innych opracowaniach [6,9]. 2. Podstawowe pojęcia Wykładziny CIPP, które są tworzone z włókniny poliestrowej o strukturze filcowej (wzmacnianej lub nie wzmacnianej innymi materiałami), względnie z maty z włókien szklanych, nasyconych jedną z wielu możliwych do zastosowania żywic syntetycznych, nazywane są bardzo różnie co prowadzi często do nieporozumień. Dokumentem regulującym problem nazewnictwa jest norma PNEN 13689 "Zalecenia dotyczące klasyfikacji i projektowania systemów rurowych z tworzyw sztucznych stosowanych do renowacji" [20]. Norma ta jest europejskim dokumentem przewodnim, w którym zdefiniowano rodziny technik renowacyjnych, stosowanych do bezciśnieniowych i ciśnieniowych rurociągów z wykorzystaniem rur, kształtek i wyposażenia z tworzyw sztucznych. Dokument ten został opracowany przez Komitet Techniczny CEN/TC 155 "Systemy przewodów rurowych i rur osłonowych z tworzyw ... więcej»

Ocena wpływu wykładziny cementowej w rurociągach żeliwnych na jakość przesyłanej nimi wody – badania wstępne (Beata Kowalska, Dariusz Kowalski, Marian Kwietniewski, Anna Musz, Jacek Wąsowski )

Żeliwo sferoidalne jest odlewniczym stopem żelaza z węglem, w którym podczas krzepnięcia odlewu, dzięki dodaniu niewielkich ilości magnezu lub ceru, grafit wydziela się w postaci kulistych cząstek. Taka postać grafitu wpływa na poprawę właściwości mechanicznych materiału w porównaniu z żeliwem szarym. W stosunku do niego rury z żeliwa sferoidalnego charakteryzują się dużą plastycznością, dzięki czemu wytrzymują lokalne przeciążenia, które nie powodują ich pękania, a jedynie miejscowe odkształcenia rury. Rury te charakteryzują się także dużą odpornością na naprężenia boczne i znaczne wartości ciśnienia wewnętrznego. Dlatego w ostatnich latach są one wykorzystywane do budowy sieci wodociągowych, szczególnie w miejscach, gdzie istnieje zagrożenie wstrząsami, czyli pod autostradami i ulicami o dużym nasileniu ruchu, na terenach zurbanizowanych, w dużych aglomeracjach miejskich i przemysłowych oraz na obszarach o złożonej budowie geologicznej. Żeliwo sferoidalne jak większość wyrobów metalowych ulega korozji. Aby jej zapobiegać stosuje się różnego rodzaju powłoki ochronne zarówno na wewnętrznych jak i na zewnętrznych powierzchniach rur. Najbardziej popularne wykładziny wewnętrzne wykonywane są z zaprawy cementowej. W przypadku wody pitnej wykładzinę wykonuje się zazwyczaj z cementu portlandzkiego lub cementu glinowego (stosowanego dla wody bardziej agresywnej o pH od 4.5 do 10). Zewnętrzne powierzchnie rur pokrywane są powłokami cynkowymi, cynkowo-aluminiowymi, zabezpieczane lakierem bitumicznym, czy tworzywami epoksydowymi [1]. Głównym składnikiem cementu jest klinkier portlandzki, którego udział w zależności od rodzaju cementu wynosi od 95% (cement portlandzki bez dodatków) do 15% (cement hutniczy). Klinkier portlandzki jest produktem spiekania w temperaturze około 1450oC, mieszaniny surowców składających się z wapieni i glinokrzemianów. Głównymi pierwiastkami wchodzącymi w skład cementu są krzem, wapń, glin, żelazo i siarka, op... więcej»

Skuteczność oczyszczania ścieków w oczyszczalniach przydomowych z osadem czynnym i złożem biologicznym (Małgorzata Makowska, Bartosz Drapiński)

Poważnym problemem na terenach wiejskich jest odprowadzanie i unieszkodliwianie ścieków. Coraz powszechniejsze stało się zaopatrzenie ludności w wodę z sieci wodociągowych (64% gospodarstw), co spowodowało znaczny wzrost ilości powstających ścieków. Jednak tylko 18% gospodarstw (22,6% ludności) na terenach wiejskich korzysta z sieci kanalizacyjnej, a 25,7% z oczyszczalni ścieków [12]. Zabudowa charakteryzuje się tam bardzo dużym rozproszeniem, co sprawia, że budowa zbiorczych sieci kanalizacyjnych jest inwestycją niezwykle kosztowną. Magazynowanie ścieków w zbiornikach bezodpływowych i ich wywożenie do często odległej zbiorczej oczyszczalni ścieków jest też stosunkowo drogie. W tej sytuacji bardzo dobrym rozwiązaniem jest budowa przydomowych oczyszczalni ścieków, co umożliwia zbieranie i unieszkodliwianie ścieków w miejscu, w którym powstają. Przydomowe oczyszczalnie ścieków (POŚ) to systemy obsługujące nie więcej niż 50 mieszkańców (PN-EN 12566). Przy zużyciu wody od 100 do 150 dm3/Md odpowiada to przepustowości od 5 do 7,5 m3/d. W Polsce liczba POŚ osiągnęła w 2008 r. ok. 50 tys. szt. Co oznacza, że korzysta z nich ok. 1% ludności. Dla porównania, w Niemczech pracuje ok. 2 mln takich systemów, a w USA z POŚ korzysta 25-30% ludności [11]. Ocenia się, że w Europie będzie pracowało w przyszłości ok. 10 mln POŚ [2]. W Polsce systemy te będą obsługiwały ok. 10% ludności. W krajach wysokorozwiniętych stosuje się coraz powszechniej - oprócz najprostszych rozwiązań, jakimi są osadniki gnilne z drenażami rozsączającymi lub filtrami piaskowymi - urządzenia na wyższym poziomie technologicznym (osad czynny, złoża biologiczne, reaktory hybrydowe). Zapewniają one większą skuteczność oczyszczania ścieków, jednak wymagają umiejętnej i fachowej eksploatacji [4], umożliwiającej niezawodną pracę [6], ustalili odsetek przekroczeń dopuszczalnych wartości ChZT na podstawie ponad 2700 przebadanych POŚ z osadem czynnym i złożem biologicznym, na ... więcej»

Strefy kontrolowane gazociągu wybudowanego technologią wiercenia kierunkowego pod terenem leśnym (Andrzej Barczyński, Henryk Grabowski)

Gazowe sieci przesyłowe i dystrybucyjne, jako inwestycje liniowe przechodzą przez tereny o zróżnicowanym statusie własnościowym (np. grunty prywatne samorządowe, jednostki państwowe) i ochronnym (np. parki, lasy, Natura 2000). Przed rozpoczęciem projektowania inwestycji liniowej należy uzyskać decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (WZZT), o które inwestor występuje zgodnie z ustawą o zagospodarowaniu przestrzennym [3] do właściwego organu samorządu terytorialnego. Jeżeli dla terenu planowanej budowy uchwalony jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, to decyzję WZZT wydaje odpowiedni organ administracji terenowej, po zasięgnięciu odpowiednich opinii. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub gdy plan ten nie ma charakteru obowiązującego, projekt decyzji WZZT, przygotowany przez osobę posiadającą uprawnienia urbanistyczne, podlega rozpatrzeniu w trybie rozprawy administracyjnej, po zasięgnięciu odpowiednich opinii. Treść wniosku o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu określa art. 41, ust. 2 ustawy [3]. W przypadku budowy gazociągu przez tereny leśne właściwym do wydania opinii do projektu WZZT jest Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych, na podstawie delegacji w art. 5.1 ustawy [7]. Przy zastosowaniu tradycyjnej metody ułożenia gazociągu (metoda wykopowa) przez tereny leśne należy się liczyć z koniecznością załatwienia lub wykonania następujących spraw:  wymagana jest wycinka lasu przed budową (pas technologiczny) dla zapewnienia prac montażowych,  w czasie eksploatacji gazociągu jest konieczne wydzielenie pasa gruntu, o szerokości po 2 m z obu stron osi gazociągu, bez drzew i krzewów oraz określenie strefy kontrolowanej [9],  zmiana sposobu użytkowania gruntu z leśnej na inną, w związku z zabudowywaną infrastrukturą podziemną, co szczególnie jest trudne do zrealizowania w przypadku, gdy teren ma status "NATURA 2000",... więcej»

Zastosowanie schematu McCormacka do wyznaczenia parametrów fali obniżenia w kanale dopływowym do przepompowni ścieków (Michał Szydłowski, Justyna Machalińska, Piotr Zima)

W pracy przedstawiono metodę, wyniki oraz praktyczne zastosowanie numerycznych obliczeń hydraulicznych fali obniżenia w kanale otwartym. Fala taka może powstać w korycie między innymi wskutek nagłego zwiększenia przepływu w dolnym biegu kanału, by następnie zacząć przemieszczać się pod prąd. Zjawisko takie może zostać wywołane nagłym włączeniem układu pompowego zlokalizowanego na odpływie z kanału. Z tego typu układami hydraulicznymi można spotkać się w sieciach kanałów melioracyjnych i kanalizacyjnych, gdy warunki zewnętrze nie pozwalają na grawitacyjne odprowadzanie wody lub ścieków z kolektora. Fala obniżenia, czyli znaczne, miejscowe obniżenie poziomu zwierciadła w przekroju kanału przed pompownią może zakłócić jej pracę, a nawet spowodować wyłączenie pomp z powodu chwilowego przekroczenia minimalnego poziomu wody. W skrajnej sytuacji może się nawet okazać, że przy źle dobranej lub niewłaściwie sterowanej pompowni dopływ wody jest zbyt mały w stosunku do chwilowej wydajności pomp, co grozi lokalnym opróżnieniem kanału. Z tego powodu ważne jest, aby w projektowanych układach hydraulicznych kanałów otwartych z pompowym odprowadzaniem wody lub ścieków z kolektora zbiorczego, wyznaczyć parametry fali spiętrzenia i dokonać oceny wpływu pracy pompowni na hydrauliczne warunki przepływu w kolektorze. Rys. 1. Schemat lokalizacji kanału dopływowego i kolektora głębokowodnego Kana dop ywowy Oczyszczalnia cieków D bogórze Kolektor g bokowodny Przepompownia Zatoka Pucka 54 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ LUTY 2011 Wspomniany problem przedstawiono na przykładzie przepływu ścieków oczyszczonych na końcowym odcinku kanału otwartego doprowadzającego ścieki z Oczyszczalni Ścieków Dębogórze do przepompowni w Mechelinkach (gm. Kosakowo, woj. pomorskie). Zadaniem tej pompowni jest tłoczenie oczyszczonych ścieków komunalnych z miasta Gdyni, przez podwodny kolektor, do Zatoki Puckiej. Hydrauliczne charakterystyki morskiego fragmentu... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-1

KUP TERAZ »

DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

KUPUJĘ - 12h tylko 73.80 zł »

KUPUJĘ - 4h tylko 43.05 zł »

KUPUJĘ - 1h tylko 24.60 zł »

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

W numerze m.in.:

Specjacja metali ciężkich w komunalnych osadach ściekowych na przykładzie wybranej oczyszczalni ścieków (Jarosław Gawdzik)

Wpływ substancji chemicznych na organizmy żywe zależy nie tylko od całkowitej zawartości tych substancji w środowisku, ale przede wszystkim od form i postaci, w której się znajdują. Zróżnicowane formy fizyczne i chemiczne danego pierwiastka nazywamy specjacją, zaś analiza specjacyjna to identyfikacja tych form i ich ilościowe oznaczanie w badanym obiekcie. Nowoczesne techniki analityczne umożliwiają obecnie precyzyjne określenie stężenia form mobilnych - które migrują z osadu do nawożonej gleby bądź rekultywowanego gruntu, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny ryzyka skażenia [2]. Uzasadnione jest również oznaczenie niemobilnych form metali ciężkich, nie mających istotnego znaczenia w aspekcie toksykologicznym (w określonych warunkach środowiskowych). W literaturze fachowej można znaleźć liczne prace z zakresu badań nad sekwencyjną ekstrakcją metali ciężkich z gleb, osadów ściekowych i rzecznych (morskich) oraz z kompostów. Przykłady tych prac przedstawiono w załączonym spisie piśmiennictwa [4-6,15]. Problematyka specjacyjna pojawiła się wówczas, gdy stwierdzono, że różne związki tego samego pierwiastka mogą mieć odmienne oddziaływanie na organizm ludzki. Świadomość tego faktu spowodowała szersze zainteresowanie analizą specjacyjną zarówno w środowiskach naukowych, jak i tych związanych z przemysłem i gospodarką. Obecnie specjację wykorzystuje się przede wszystkim do [14]:  określenia toksycznego działania poszczególnych pierwiastków, a zwłaszcza metali ciężkich na ekosystem,  badań naukowych nad problematyką obiegu i przemian pierwiastków w przyrodzie, co wykorzystuje się do opracowania odpowiednich modeli, np.: migracji zanieczyszczeń,  przebiegu procesów technologicznych, których wydajność i efektywność zależna jest od obecności odpowiedniej formy metalu. Ekstrakcja sekwencyjna (tab. 1) jest bardzo często stosowaną metodą frakcjonowania gleb, osadów oraz odpadów. Posiada ona również wa... więcej»

Ekspertyzy konstrukcyjne kolektorów kanalizacyjnych (Andrzej Kuliczkowski, Emilia Kuliczkowska)

Często uważa się, iż badania kanałów techniką video są wystarczające do dokonania wyboru odpowiedniej technologii ich odnowy. Dalej pokazano, iż w niektórych przypadkach przed podjęciem decyzji o potrzebie ich odnowy konieczne jest wykonanie ekspertyzy konstrukcyjnej. Ekspertyza konstrukcyjna może wykazać, że mimo zaobserwowania pewnych uszkodzeń w badanym kanale, np. korozji jego ścian wewnętrznych, z uwagi na wyższy od wymaganego współczynnik bezpieczeństwa konstrukcji tego kanału, jego odnowa nie jest konieczna. Z kolei w przypadku gdy ekspertyza konstrukcyjna wykaże iż odnowa jest niezbędna, jej wyniki umożliwią dobór bardziej efektywnej ekonomicznie technologii odnowy kanału, w tym np. grubości powłoki odnowieniowej niż gdyby miało to miejsce w alternatywnym przypadku braku ekspertyzy, a tym samym braku dokładnych informacji o parametrach materiałowych, geometrycznych i wytrzymałościowych kanału przewidzianego do odnowy, w tym o stanie technicznym kanału od strony zewnętrznej (niemożliwym do zbadania kamerą video). Problematyka ekspertyz konstrukcyjnych przewodów kanalizacyjnych wraz z przykładami trzech różnych ekspertyz została zaprezentowana m.in. w [1], a przewodów wodociągowych w [2]. Poniżej po uzasadnieniu celowości wykonywania ekspertyz konstrukcyjnych przewodów kanalizacyjnych opisano kolejne dwa skrajnie różne przykłady ekspertyz kanalizacyjnych, jeden wskazujący w sytuacji gdy już planowano odnowę poszukując optymalnej technologii, iż odnowa nie jest konieczna oraz drugi, gdy wstępnie planowano jedynie uszczelnienie nieszczelnych złączy rur, a okazało się iż jest konieczna bezwykopowa odnowa kanału w wersji rekonstrukcyjnej. 2. Możliwości oceny stanu technicznego przewodów kanalizacyjnych w oparciu o wyniki ich badań techniką video W zdecydowanej większości przypadków brak jest możliwości dokonania oceny bezpieczeństwa konstrukcji przewodów kanalizacyjnych w oparciu o wyniki ich badań techniką video. Kamera... więcej»

TARGI W EKO-KLIMACIE ZAKOŃCZONE

Prezentacja najnowszych rozwiązań z zakresu ochrony środowiska i gospodarki komunalnej, pokazy maszyn w ruchu, rozmowy biznesowe prowadzone na stoiskach oraz blisko 50 specjalistycznych konferencji i warsztatów - tak wyglądały tegoroczne edycje Międzynarodowych Targów Ochrony Środowiska POLEKO oraz Międzynarodowych Targów Techniki Komunalnej KOMTECHNIKA, które odbyły się w Poznaniu w dniach 23-26 listopada 2010 r. Na cztery dni Poznań zamienił się w europejskie centrum informacji związanej z ekologią, efektywnym wykorzystaniem energii oraz gospodarką odpadami i recyklingiem. Ekspozycja targów POLEKO i KOMTECHNIKA zajęła łącznie powierzchnię ponad 15.000 m2 i zgromadziła około 700 wystawców i firm reprezentowanych z 20 krajów: Austrii, Australii, Belgii, Czech, Danii, Finlandii, Francji, Holandii, Japonii, Kanady, Lichtensteinu, Luksemburga, Niemiec, Norwegii, Polski, Szwajcarii, Szwecji, Ukrainy, Wielkiej Brytanii i Włoch. Honorowy patronat nad tegoroczną edycją targów POLEKO objął Minister Środowiska, dr hab. inż. Andrzej Kraszewski. Ekspozycję targową odwiedziło blisko 20 tysięcy zwiedzających. Mieli oni okazję zapoznać się z prezentowanymi przez wystawców najnowszymi produktami i technologiami z zakresu ochrony środowiska. Targi cieszyły się też ogromnym zainteresowaniem mediów tak branżowych, jak i lokalnych oraz ogólnopolskich. W sumie akredytowało się blisko 300 dziennikarzy. Podczas Gali Otwarcia rozdano prestiżowe wyróżnienia: Złote Medale i nagrody Acantus Aureus. Złotym Medalem, wyróżnieniem przyznawanym najlepszym targowym produktom, uhonorowano 9 firm w ramach targów POLEKO oraz 3 uczestniczące w targach KOMTECHNIKA. W gronie laureatów Złotego... więcej»

Środowisko elektromagnetyczne w przyrodzie (Maciej Basiura)

Kiedyś ludzie nie znali natury zjawisk określanych dziś jako elektromagnetyczne, przypisując ich źródłom magiczne właściwości. W bliższych nam czasach poszczególne zjawiska były traktowane rozdzielnie, np. światło, transmisja radiowa, wyładowania atmosferyczne lub elektrostatyczne, magnetyzm. Naturalne środowisko elektromagnetyczne można wyobrazić sobie jako wektorowe pole występujące w całej przestrzeni. Pole to składa się z trzech współistniejących pól: pola elektrycznego, magnetycznego i elektromagnetycznego [4]. W przestrzeni wypełnionej przez pole elektryczne, na umieszczone ładunki elektryczne działa siła. Jednocześnie ładunki elektryczne są źródłem tego typu pola. Szczególnym przypadkiem pola elektrycznego jest pole elektrostatyczne, którego źródłem są ładunki elektryczne pozostające w spoczynku. Natomiast pole magnetyczne to przestrzeń, w której na poruszające się ładunki elektryczne, a także na ciała mające moment magnetyczny, działa siła. Pole magnetyczne jest wywoływane przez poruszające się ładunki elektryczne oraz niektóre materiały posiadające stały moment magnetyczny. Unifikację elektryczności i magnetyzmu przyniosła w XIX w. praca szkockiego fizyka i matematyka Jamesa Clerka Maxwella. Podał cztery prawa [4,5], które opisują środowisko elektromagnetyczne: 1. Prawo Faradaya - zmienne w czasie pole magnetyczne wytwarza pole elektryczne. 2. Prawo Ampere’a rozszerzone przez Maxwella - płynący prąd oraz zmienne pole elektryczne wytwarzają wirowe pole magnetyczne. 3. Prawo Gaussa dla elektryczności - źródłem pola elektrycznego są ładunki. 4. Prawo Gaussa dla magnetyzmu - pole magnetyczne jest bezźródłowe, linie pola magnetycznego są zamknięte. Pole elektromagnetyczne jest to rozchodząca się w przestrzeni fala, posiadające jako składowe zmienne pole elektryczne oraz zmienne pole magnetyczne. Pola te są do siebie wzajemnie prostopadłe oraz są prostopadłe do kierunku propagacji fali. W zależności od częstotliwo... więcej»

Zarządzanie chemikaliami w świetle obowiązujących przepisów prawnych (Marta Dobrzańska, Ewa Kukulska-Zając, Elżbieta Kusina)

Współczesna cywilizacja nie może funkcjonować bez użycia tysięcy substancji i preparatów chemicznych, których ogromna liczba i różnorodność często w ogóle nie jest dostrzegana. Nie ma dziedziny w życiu człowieka bez stosowania w niej chemikaliów. Substancje chemiczne są niezwykle potrzebne człowiekowi i choć przynoszą tak wiele korzyści, mają jednak często działanie zagrażające jego zdrowiu, a nawet życiu, mogą również wpływać niekorzystnie na stan naszego środowiska, począwszy od etapu produkcji, poprzez transport i stosowanie aż do momentu składowania lub recyklingu, kiedy to stają się odpadami. Produkcja i handel chemikaliami w obecnej sytuacji ekonomicznej ma charakter globalny. Stąd zagrożenia niesione przez chemikalia są takie same na całym świecie. Jest więc oczywiste, że od lat celem polityki Wspólnoty Europejskiej w odniesieniu do chemikaliów, poprzez wprowadzenie nowych dyrektyw i rozporządzeń dotyczących obrotu chemikaliami na poziomie globalnym, jest stworzenie efektywnego systemu nadzoru nad substancjami chemicznymi, w tym stosowanie trafnych ocen ryzyka oraz podejmowanie środków ostrożności adekwatnych do zagrożeń. Wytwarzanie, rozprowadzanie i stosowanie chemikaliów jest w związku z tym przedmiotem szeregu regulacji prawnych, zarówno na poziomie wspólnotowym jak i krajowym, podobnie jak ograniczenia nałożone na te działania oraz dopuszczalne stężenia substancji chemicznych w elementach środowiska. Aby zapewnić bezpieczną produkcję, transport, stosowanie i usuwanie chemikaliów na poziomie globalnym, Unia Europejska wprowadziła w ostatnich latach dwa istotne rozporządzenia. Z dniem 1 czerwca 2007 r. weszło w życie Rozporządzenie (WE) Nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »