profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły
r e k l a m a
FAIL (the browser should render some flash content, not this).

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
r e k l a m a
FAIL (the browser should render some flash content, not this). CZASOPISMA WIELOBRANŻOWE »

AURA


(ang. ENVIRONMENT PROTECTION)

Czasopismo Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT (FSNT NOT)
rok powstania: 1973
Miesięcznik

Tematyka:
Kształtowanie i ochrona środowiska. Popularyzacja ochrony wód, powietrza i gleby oraz walki z hałasem i wibracjami. Stan środowiska, jego zagrożenia oraz metody i rozwiązania służące jego poprawie. Szeroki wachlarz problemów etycznyc... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma AURA i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 233,28 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 209,95 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 94,50 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 47,25 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2011-12

zeszyt-3152-aura-2011-12.html

 
W numerze m.in.:
Odrodzenie PTT (Jerzy SZILDER)
"Kronika odrodzenia PTT 1981- 1989" autorstwa Stefana Maciejewskiego, jest udokumentowaniem historii wskrzeszania Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, kontynuatora Towarzystwa Tatrzańskiego, pierwszego w Polsce stowarzyszenia turystycznego, które działało w latach 1873-1950. "Kronika…" jest pierwszym tomem serii "Zeszyty Historyczne". Nie jest przypadkiem, że pozycja ta została wydana teraz. W tym roku przypada bowiem 30 rocznica odrodzenia PTT oraz 22 rok nieprzerwanej formalnoprawnej działalności jako organizacji pożytku publicznego. Historię reaktywowania PTT przybliżyliśmy na łamach AURY nr 10/2011. "Kronika" skupia się na niesprzyjających okolicznościach komunistycznej rzeczywistości i pozwala zrozumieć, jak skomplikowane było to przedsięwzięcie. Lic... więcej»

Usuwanie drzew rosnących na drodze (Wojciech RADECKI)
Pytanie: Czy usunięcie drzew, które wyrosły na drodze gminnej lat, zezwolenia, czy jest obciążone opłatami i czy organ udzielający zezwolenia może je uzależnić do dokonania nasadzeń zastępczych? Urząd Gminy Wołczyn Odpowiedź: Przedstawiony mi do rozważania problem prawny jest dość nietypowy. Otóż na nieutwardzonej drodze gminnej prowadzącej do pól uprawnych wyrosły drzewa, właśnie na drodze, a nie na poboczu czy w pobliżu drogi. Przez wiele lat one nikomu nie przeszkadzały, ale kiedy we wsi pojawił się ciężki sprzęt rolniczy okazało się, że drzewa utrudniają dojazd do pól. Konieczność usunięcia tych drzew jest zrozumiała, ale one przekroczyły już wiek 10 lat, a wobec tego pojawiają się trzy pytania: 1) czy usunięcie tych drzew w ogóle wymaga zezwolenia, skoro droga nie jest miejscem, w którym by mogły rosnąć drzewa; owszem, one mogą rosnąć "przy" drodze, ale nie "na" drodze, 2) jeżeli wymaga zezwolenia - czy za opłatą, czy bez opłaty, czy organ udzielający zezwolen... więcej»

Politycy nie interesują się ochroną środowiska (Edward GARŚCIA)
W IV kwartale 2011 roku przyszedł na świat siedmiomiliardowy mieszkaniec naszej planety. Liczba i tempo imponujące, bo przecież jeszcze 500 lat temu zasiedlało Ziemię około 500 mln osób. W ciągu następnych 300 lat liczba ta powiększyła się do miliarda. Kolejne podwojenie, czyli dwa miliardy ludzi, nastąpiło po 110 latach. W ostatnim stuleciu na powiększenie się ludności świata o jeden miliard wystarczyło 12 do 14 lat. 8 miliardów ma nas być w 2025 r. Siedmiomiliardowa populacja to ogromne brzemię kłopotów dla matki Ziemi zwłaszcza że nie ma ona pomocy w zaprowadzeniu odpowiedniej gospodarki i ochrony jej zasobów. Wiemy, co na tej ziemi się wyprawia. Bezsensowne konfl ikty ... więcej»

Polska prezydencja o środowisku (Jolanta ZIENTEK-VARGA)
Druga połowa 2011 roku to okres intensywnej pracy Inspekcji Ochrony Środowiska; wynika to z polskiego przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej. O konkretnych działaniach mówił 17 listopada 2011 podczas konferencji przygotowanej dla przedstawicieli ekologicznych organizacji pozarządowych i mediów Andrzej Jagusiewicz, główny inspektor ochrony środowiska.Intensywne prace na dobre rozpoczęły się na początku września br., kiedy to odbyło się pierwsze spotkanie Grupy Roboczej ds. Międzynarodowych Aspektów Środowiska, której przewodniczył Andrzej Jagusiewicz. Bardzo ważna była zorganizowana w październiku br. 10 Konferencja Stron Konwencji Bazylejskiej w Cartagenie (Kolumb... więcej»

Magiczna moc jemioły (Krystyna BONENBERG)
Jemioła stała się nieodzownym elementem wystroju naszych domów od świąt Bożego Narodzenia po Trzech Króli. Tradycyjnie pod gałązką tej rośliny całujemy bliskich, stanowi ona również rekwizyt zalotów. Jemioła od pradawnych czasów związana byłą z rozmaitymi świętami i sferą sacrum. Zawdzięcza to swojej nietypowej biologii - jemioła nie jest bowiem zwykłą rośliną, ale pasożytem, żerującym na drzewach. Według Encyklopedii biologicznej, "Jemioła pospolita (Viscum) pochodzi z rodziny gązewnikowatych (Loranthaceae), który obejmuje ok. 70 gatunków pasożytniczych lub półpasożytniczych krzewów i krzewinek, rosnących na pniach i gałęziach drzew. Występują w strefach umiarkowanych i ciepłych całego świata. Pod korą żywiciela wykształcają rozgałęziony system ssawek, którymi pobierają wodę i substancje mineralne, natomiast dzięki zielonym pędom i liściom samodzielnie asymilują. W Polsce spotykane są 3 gatunki, z których najczęstszym jest jemioła pospolita (Viscum album) pasożytująca na drzewach liściastych i (rzadko) szpilkowych. Owoce z kleistym mią... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-11

zeszyt-3123-aura-2011-11.html

 
W numerze m.in.:
Czy energetyka słoneczna ma w Polsce przyszłość? (Maciej NOWICKI)
Wszystkie długoterminowe prognozy wskazują, że era paliw kopalnych jako źródła energii dla ludzkości zbliża się do końca. Ich zasoby, występujące w niewielu regionach świata, wyczerpują się, a wraz z tym rosną ich ceny. Już dawno stały się one narzędziem prowadzenia polityki, a nawet przyczyną konfl iktów zbrojnych. W miarę zmniejszania się ich zasobów konfl ikty te mogą się potęgować. Jeszcze niedawno uważano, że jedyną alternatywą jest rozwój technologii jądrowych, ale nadal są one niebezpieczne, drogie (a więc dostępne tylko dla krajów bogatych), z nierozwiązanym problemem odpadów radioaktywnych. I w tym przypadku nie unika się importu paliwa, którego zasoby występują tylko w niewielu krajach.Alternatywą znacznie bardziej obiecującą dla paliw kopalnych są tak zwane odnawialne źródła energii, jak energia rzek, wiatru, słońca, energia z biomasy i geotermalna. Ich światowe zasoby wielokrotnie przewyższają potrzeby ludzkości, a przy tym te źródła energii stale się odnawiają, a więc się nie wyczerpują. Są to technologie bezpieczne w użyciu i dostępne dla wszystkich krajów świata, chociaż nie wszędzie opłacalne. W Polsce najlepiej rozwija się rynek biomasy oraz wykorzystanie energii wiatru, chociaż stale jeszcze rozwój ten jest zbyt powolny. Nasz nizinny kraj ma niewielkie zasoby energii wodnej, a energię geotermalną opłaca się wykorzystywać jedynie w miastach mających dobrze rozwiniętą sieć ciepłowniczą. Najwięcej znaków zapytania związanych jest natomiast z wykorzystaniem energii słońca. Najczęściej powtarzanym zastrzeżeniem jest stwierdzenie, że w Polsce mamy zbyt słabe promieniowanie słoneczne, aby opłacało się je efektywnie wykorzystywać. Ale przecież w skali roku w naszym kraju dochodzi do powierzchni ziemi około 50% energ... więcej»

Co nowego w instalacjach? (Zbigniew SZPIL)
Z urządzeń wykorzystujących energię odnawialną, zawartą w naszym otoczeniu, w ostatnich kilku latach bezsprzecznie najbardziej wzrosła ilość instalacji solarnych. Zainstalowanie na dachu chociażby kilku kolektorów słonecznych, służących przygotowaniu ciepłej wody użytkowej, jest modne i w dobrym tonie. Moda, jak rzadko, ze wszech miar pożyteczna. Na wzrost zainteresowania techniką solarną z jednej strony wpłynęła znaczna obniżka cen tak samych kolektorów jak i pozostałych elementów zestawu, a z drugiej stałe podwyżki cen nośników energii konwencjonalnej. Przyzwoitej jakości kolektor płaski o powierzchni około 2,0 m2 można kupić już za niewiele ponad 1000 zł, a kompletny zestaw dla domu jednorodzinnego dostępny jest od 6000 zł, przy czym roczny koszt eksploatacji tego typu instalacji szacuje się na około 120 zł. Stopień wzrostu sprzedaży najlepiej charakteryzują liczby. W roku 2008 sprzedano w kraju 130 000 m2 kolektorów, w roku 2009 - 144 000 m2, a łączna powierzchnia zainstalowanych w kraju solarów przekracza 0,5 mln m2. Dążymy do osiągnięcia w roku 2020 aż ośmio... więcej»

Perspektywy rozwoju polskiej energetyki (Andrzej GARDZILEWICZ)
W ostatnim czasie jesteśmy informowani o zbliżającym się kryzysie energetycznym. Środki masowego przekazu ostrzegają o inwestycyjnej zapaści polskich elektrowni, wyczerpaniu się paliw kopalnianych oraz o wzrastających zagrożeniach ekologicznych środowiska. Taki stan rzeczy powoduje w społeczeństwie niepokój, który wynika z niejasnych, często przeciwstawnych opinii dotyczących naszej przyszłości.Swe racje przedstawiają nie tylko dotychczasowi monopoliści opartej na węglu energetyki, ale też zwolennicy nowych, często nie do końca sprawdzonych technologii, którzy są popierani głównie przez ekologów. Wreszcie swoje propozycje i ograniczenia formułują koncerny zmonopolizowane przez międzynarodowy kapitał. Budzi optymizm, że mimo tych przeciwności coraz częściej do publicznej wiadomości przebijają się słuszne przesłanki, traktujące o potrzebie zrównoważonego rozwoju produkcji energii. Do końca jednak nie wiadomo, na czym ten rozwój będzie się w Polsce w przyszłości opierał. Aktualnie swe zamierzenia formułuje rząd, który ciągle spełnia funkcję głównego inwestora i koordynatora. Gra idzie o olbrzymie pieniądze, dziesiątki miliardów euro, tyle kosztuje krajowa energetyka, która stanowi o naszym bezpieczeństwie. Potrzebna jest zatem wyjaśniająca dyskusja, która powinna odpowiedzieć, na co stawiać w polskiej energetyce w bliskiej i dalszej perspektywie. Dyskusję najlepiej zrealizować w oparciu o przygotowane przez specjalistów rzetelne dane i istniejące - niestety - coraz większe ograniczenia. Otrzymane informacje nie zadowolą wszystkich, nie zwolnią też rządu i decydentów od odpowiedzialności podjęcia stosownej polityki, powinny jednak z prognoz wyeliminować mrzonki i półprawdy. Pozycją wyjściową w dyskusji musi być określenie poziomu produkcji energii w Polsce i sposobu pokrycia zapotrzebowania na energię elektryczną i cieplną. Ich ocena jest trudna, bo energia cieplna, która stanowi o większości, nie jest w Polsce licz... więcej»

LISTY DO REDAKCJI
Antyedukacja na Podlasiu. Otrzymaliśmy 16 stron krytycznej oceny trzech książek: Gawędy Simony Kossak: Trzy Żywioły, wydanych przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Białymstoku, a fi nansowanych przez białostocki WFOŚiGW. Z braku miejsca drukujemy zaledwie tylko początkowy fragment tego listu, sygnalizujący probem: Antyedukacja na Podlasiu 􀁺 Gawędy Simony Kossak 􀁺 Trzy Żywioły: 􀁺 Niechlujstwo 􀁺 Niewiedza 􀁺 Brak kompetencji Niecały rok temu trafi ła w moje ręce książka z gawędami pani profesor Simony Kossak - jednej z najbardziej szanowanych i cenionych przeze mnie osób - pt. Dlaczego w trawie piszczy. Za jej wydanie okazała się odpowiedzialna Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku. Cieszyłam się niezmiernie wraz z Dyrekcją, kiedy otrzymali (zresztą zasłużenie) Podlaską Markę Roku 2010 za to wydawnictwo. Nie kryłam wzruszenia i radości, kiedy usłyszałam, że ukazała się kontynuacja gawęd mojej ukochanej Pani Profesor, do tego aż w trzech tomach! Radość nie trwała jednak długo. Na wstępie moje zdziwienie wzbudziło przeniesienie na papier gawęd Pani Profesor bez żadnej obróbki redakcyjnej. Opowieści nie zostały wygładzone i "przerobione" na język pisany, co jest niezbędne, przy przelewaniu wywiadu czy też rozmowy na papier. Wiadomo, że język mówiony nie jest wolny od licznych powtórzeń, skrótów, potknięć itp. Wydrukowane w tym wydaniu teksty zawierają liczne niezręcznosci stylistyczne, błędy interpunkcyjne i - co najgorsze - merytoryczne! Mnogość błędów interpunkcyjnych bądź stylistycznych sprawia, że czasem nie sposób ... więcej»

Gospodarka odpadami na przykładzie Krakowa (Józefa FAMIELEC)
Rozwiązania w gospodace odpadami komunalnymi powinny być podporządkowane dyrektywie ramowej UE, która zaleca zapobieganie powstawaniu odpadów, przygotowanie do ponownego zużycia, recykling i inne metody odzysku, unieszkodliwianie1. Organy administracji publicznej muszą przygotować plan gospodarki odpadami lub ich zespół, w których powinny być uregulowane m.in. sposoby unieszkodliwiania i składowania odpadów . Gospodarka odpadami Krakowa została określona uchwałą Rady Miasta Krakowa z 1 lipca 2009 roku oraz jej nowelizacją - uchwałą z 4 listopada 2009 w sprawie aktualizacji "Planu gospodarki odpadami dla Miasta Krakowa na lata 2008-2011 z perspektywą na lata 2012-2015". Wybrany wariant II planu zakłada uruchomienie w 2013 roku Zakładu Termicznego Przekształcenia Odpadów (ZTPO), którego przygotowanie, budowę i eksploatację Gmina powierzyła uchwałą z 9 kwietnia 1997 Krakowskiemu Holdingowi Komunalnemu SA (KHK). Wybrany wariant (nazywany systemem) obejmuje: 􀁺 dalsze funkcjonowanie selektywnego zbierania odpadów (w systemie "gniazd segregacji"), 􀁺 dalsze funkcjonowanie zbierania odpadów w systemie dwupojemnikowym/ workowym, 􀁺 eksploatację funkcjonujących na terenie miasta instalacji recyklingu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów, to jest składowiska odpadów komunalnych "Barycz", zakładu segregacji odpadów zbieranych selektywnie "Barycz", sortowni odpadów mieszanych ZGK Sp. z o.o., kompostowni odpadów zielonych Ekokonsorcjum "Efekt", kompostowni odpadów zielonych "Barycz", zakładu demontażu odpadów wielkogabarytowych, zbiorczych punktów gromadzenia odpadów. Wydzielone - w wyniku selektywnego zbierania odpadów - surowce wtórne (tworzywa sztuczne, szkło, papier i makulatura) oraz odpady "suche", wydzielone uzależniow systemie dwupojemnikowym kierowane będą do funkcjonujących na terenie miasta sortowni. Natomiast odpady "mokre", wydzielone w systemie dwupojemnikowym, oraz odpady niese... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-10

zeszyt-3093-aura-2011-10.html

 
W numerze m.in.:
Regulacja prawna stanów smogowych w krajach zachodnich (Edward GARŚCIA)
W wielu krajach, w których wystąpiło zjawisko smogu (Anglia, USA, Szwecja, RFN, Austria), wydano odpowiednie przepisy regulujące tryb postępowania władz zarządzających środowiskiem. Przepisy szczegółowe, opierające się na podstawowych aktach prawnych, dotyczą: - określenia zjawiska smogu i kryteriów ogłaszania stanów alarmowych, - określenia sposobu realizacji prac przygotowawczych i sporządzania programów ograniczenia emisji z urządzeń stacjonarnych w przypadku wystąpienia smogu, - zasad ruchu pojazdów spalinowych, - zasad postępowania niektórych służb publicznych, - zasad postępowania i zachowania się ludności. Regulacja prawna sytuacji smogowych w RFN Podstawowym aktem prawnym regulującym w RFN ochronę powietrza jest uchwalona 15 marca 1974 r. ustawa o ochronie przed szkodliwym wpływem na środowisko zanieczyszczeń powietrza, hałasu, wibracji i podobnych czynników, zwana w skrócie ustawą o ochronie przed imisjami (Bundes- Immissionsschutzgesetz). Problematyki smogu dotyczą dwa paragrafy tej ustawy: § 40 i § 49. Pierwszy z nich upoważnia rządy krajowe do wydawania rozporządzeń zakazujących lub ograniczających ruch samochodowy na obszarach, na których wystąpił smog. Drugi upoważnia rządy krajowe do wydawania rozporządzeń określających dla obszarów, na których może wystąpić smog: - zasady eksploatacji urządzeń emitujących zanieczyszczenia, - zasady zużywania paliw (eliminowanie paliw zanieczyszczających powietrze). W celu unifi kacji rozporządzeń wykonawczych Rada ds. Ochrony przed Imisjami opracowała wzór rozporządzenia o smogu, który został przyjęty 4 grudnia 1987 r. na konferencji ministrów ochrony środowiska krajów związkowych (Musterentwurf 1987 einer Smog-Verordnung). Projekt rozporządzenia podzielony jest na siedem rozdziałów obejmujących 16 paragrafów. Integralną częścią rozporządzenia są cztery załączniki, które każdy kraj opracowuje we własnym zakresie. Rozdział pierwszy określa zakres stosow... więcej»

Reguła Weitzmana (Tomasz ŻYLICZ)
W poprzednim numerze AURY (9/11) wyjaśniałem pojęcie optymalnego poziomu ochrony środowiska. Jest on wyznaczony zrównaniem się krańcowych korzyści z krańcowymi kosztami społecznymi (MB=MSC). Jego osiągnięcie możliwe jest np. po nałożeniu specjalnego podatku, zwanego podatkiem Pigou. Powoduje on, że podmiot gospodarczy, który przerzuca na otoczenie część obciążeń w formie kosztów zewnętrznych, musi owe koszty wziąć pod uwagę i w rezultacie chroni środowisko w sposób uzasadniony ekonomicznie. Ale jeśli umiemy sporządzić ... więcej»

Polska prezydencja - przygotowania do Rio+20
W dniach 15 - 17 września br. odbyła się we Wrocławiu XIX doroczna sesja plenarna i konferencja sieci EEAC - Europejskich Rad Konsultacyjnych Środowiska i Zrównoważonego Rozwoju. Organizatorami były: Państwowa Rada Ochrony Środowiska, niemiecka Rat für Nachhaltige Entwicklung i belgijska Conseil Fédéral du Développment. W trakcie obrad Bernard Błaszczyk, podsekretarz stanu w Ministrestwie Środowiska, przedstawił przygotowania resortu do przyszłorocznej Konferencji Rio+20 w Brazylii.Konferencja Rio+20 odbędzie się w czerwcu 2012 r. - 20 lat po zorganizowanej w czerwcu 1992 roku w Rio de Janeiro konferencji Narodów Zjednoczonych na temat. środowiska i rozwoju. Światowa Konferencja Rio+20 będzie najważniejszym wydarzeniem międzynarodowym w zakresie zrównoważonego rozwoju w ciągu ostatnich 20 lat. Przygotowania do Konferencji to również wyzwanie dla polskiej prezydencji w Radzie UE, gdyż przypada ona w czasie wypracowywania stanowiska UE na tę konferencję. Głównym celem konferencji jest zabezpieczenie i odnowienie zobowiązań politycznych na rzecz zrównoważonego rozwoju, ustalenie postępu i niedociągnięć w realizacji uzgodnionych zobowiązań oraz odniesienie się do nowych i pilnych wyzwań w tej dziedzinie. Zarówno UE, jak i inne kraje, stoi przed koniecznością znalezienia odpowiedzi na pilne wyzwania rozwojowe, gospodarcze, społeczne i środowiskowe. W os... więcej»

Postępowanie mandatowe w sprawie wykroczenia wędkarskiego (Wojciech RADECKI)
Pytanie: Czy po ostatniej nowelizacji ustawy o rybactwie śródlądowym można nakładać na wędkarzy grzywny za wykroczenia w postępowaniu mandatowym? Jerzy Janowski, Wrocław Odpowiedź: Wskutek niepojętej niefrasobliwości ustawodawcy jest to wykluczone. Sprawdźmy, jak do tego doszło. Przepisy karne zamieszczone w ustawie z 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (tekst pierwotny DzU z 1985 r. nr 21, poz. 91) zmieniały się wielokrotnie. W wersji pierwotnej wszystkie czyny zabronione tą ustawą pod groźbą kary były wykroczeniami, za które art. 27 przewidywał najsurowsze znane wówczas kary "wykroczeniowe", tj. alternatywnie areszt do 3 miesięcy, ograniczenie wolności do 3 miesięcy, grzywnę do 5000 zł z obowiązkowym orzeczeniem kar dodatkowych: nawiązki, przepadku i zakazu amatorskiego połowu ryb. Ten stan prawny utrzymał się przez jedenaście lat do wejścia w życie ustawy z 27 września 1996 r. o zmianie ustawy o rybactwie śródlądowym (DzU nr ... więcej»

RECENZJE
Nauczyciel wobec zróżnicowań społecznych Prezentowana książka jest pracą zbiorową pod redakcją Romy Kwiecińskiej i Mirosława J. Szymańskiego, wydaną przez Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Tematem jest pozycja nauczciela i szkoły w zmieniającym się świecie, z uwzględnieniem polskiej specyfi ki. Książkę rozpoczyna szkic Mirosława J. Szymańskiego, który kreśli fi lozofi czno-społeczne tło współczesnych przemian. Nie bez znaczenia dla nauczania i szkolnictwa jest to, że żyjemy w epoce przemian cywilizacyjnych i ekonomicznych. Kultura nasza jest dodatkowo kulturą ryzyka, które nie tylko jest wpisane w indywidualne wybory, ale i w sytuacje zbiorowe związane z gospodarką (widmo kryzysu), sytuacją międzynarodową (widmo wojny jądrowej). Szkoda, że Mirosław J. Szymański nie wspominał o kryzysie ekologicznym. Nasze poczynania mogą zostać zniweczone przez anomalie pogodowe oraz katastrofy ekologiczne, zmiany klimatu. W takich właśnie warunkach zmienności spo... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-9

zeszyt-3065-aura-2011-9.html

 
W numerze m.in.:
KRONIKA EKOLOGICZNA
NOWE ZASADY FINANSOWANIA PARKÓW NARODOWYCH. 18 sierpnia Sejm RP przyjął zmiany do ustawy o ochronie przyrody i ustawy o lasach. Ich celem jest zapewnienie sprawnego funkcjonowania i fi nansowania działalności parków narodowych, które po przekształceniu w państwowe osoby prawne, zyskają możliwość zatrzymania swoich przychodów i przeznaczania ich na cele ochrony przyrody. Przypomnijmy, że od stycznia 2011 r. weszły w życie nowe przepisy o fi nansach publicznych, co spowodowało m. in. likwidację gospodarstw pomocniczych funkcjonujących przy parkach narodowych; gospodarstwa te gromadziły środki z działalności parków i wykorzystywały je na własne potrzeby. Po ich likwidacji stało się konieczne stworzenie innego mechanizmu fi nansowania i zdecydowano o przekształceniu parków narodowych (państwowych jednostek budżetowych) w państwowe osoby prawne. Według znowelizowanej ustawy, państwowa osoba prawna - p... więcej»

Zrównoważone życie w mieście (Jerzy SZILDER)
Tematem wyjazdu Cleantech (AURA 8/2011, Fińskie innowacje energetyczne), było również zrównoważone życie w mieście, o którym mówiono w Centrum Nauki i Biznesu w Lahti. Lahti Science and Business Park jest ośrodkiem rozwoju czystych technologii w Skandynawii. Jest koordynatorem klastra Cleantech Finland. Głównymi celami są rozwój i wdrażanie fi ńskich rozwiązań na świecie. Dąży do stworzenia w regionie miasta światowej klasy centrum rozwoju nauki i badań na rzecz środowiska. Lahti jest siódmym co do wielkości miastem w Finlandii znanym powszechnie z sześciu już światowych mistrzostw świata w narciarstwie klasycznym. Ma ponad 100 tys. mieszkańców. Na terenie Lahti Science and Business Park znajduje się Lahti Cleantech Park, który zajmuje prawie 14 km2 powierzchni, działa na jego terenie około 50 organizacji zajmujących się badaniami nad czystymi technologiami głównie fi rm i uniwersytetów (m. in. wydział inżynierii środowiska Uniwersytetu Helsińskiego). Znajduje się tu również Centrum Badań nad Energią Odnawialną Energon (Renewable Energy Research Centre). Ośrodek ten został otwarty wiosną 201... więcej»

Usuwanie drzew i krzewów w parku krajobrazowym (Wojciech RADECKI)
Pytanie: Jaki jest lub może być wpływ dyrektora parku krajobrazowego na likwidowanie zadrzewień nadwodnych w parku krajobrazowym, jeżeli taka likwidacja prowadzona przez dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej wynika z potrzebny ochrony przeciwpowodziowej? Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego Odpowiedź: Ustawa z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (DzU z 2009 r. nr 151, poz. 1220 ze zm.) w art. 17 ust. 1 pkt 3 pozwala na wprowadzenie na obszarze parku krajobrazowego zakazu likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych. Nawet jeżeli taki zakaz zostanie wprowadzony, nie ma on zastosowania w sytuacji, gdy likwidacja wynika m.in. z potrzeb ochrony przeciwpowodziowej. Ta regulacja pozostaje w związku z przepisami ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (DzU z 2005 r. nr 239, poz. 2019 ze zm.), ostatnio znowelizowanej ustawą z 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (DzU nr 32, poz. 159). Najważniejszym motywem nowelizacji było wprowadzen... więcej»

Nadzór Inspekcji Ochrony Środowiska nad międzynarodowym przemieszczaniem odpadów w 2010 roku
Zasady międzynarodowego przemieszczania odpadów reguluje rozporządzenie (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 roku w sprawie przemieszczania odpadów, przyjęte we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej dla zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska podczas przemieszczania odpadów. Określone w rozporządzeniu 1013/ /2006 procedury i systemy kontroli międzynarodowego przemieszczania odpadów zależne są od ich rodzaju, pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania oraz trybu postępowania z nimi w miejscu przeznaczenia, tzn odzysku czy unieszkodliwienia. W prawie polskim przepisy rozporządzenia zostały uzupełnione ustawą z 29 czerwca 2007 roku o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, która to unormowała kwestie pozostawione do rozstrzygnięcia państwom członkowskim UE, m.in. organy krajowe wydające decyzje w sprawie przemieszczania odpadów, sposób i zakres wydawanych decyzji czy przepisy i sankcje karne dotyczące naruszeń obowiązków w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów, w tym nielegalnego obrotu odpadów. Do ustawy wydano akty wykonawcze, regulujące wybrane kwestie międzynarodowego przemieszczania odpadów, w tym rozporządzenie Ministra Środowiska z 24 czerwca 2008 r. w sprawie rodzajów odpadów, których przywóz w celu unieszkodliwiania jest zabroniony. Podstawową zasadą jest, że przed przystąpieniem do przesyłania odpadów objętych uzyskaniem zezwolenia, przedsiębiorca jest obowiązany zawiadomić kompetentne organy państw na trasie przewozu o zamiarze przemieszczenia odpadów, przedkładając właściwemu organowi swojego państwa dokument zgłoszenia. Rozpoczęcie przewozu odpadów jest możliwe dopiero po uzyskaniu przez fi rmę zezwoleń na ich przemieszczenie od kompetentpadów jest wydawanie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska decyzji na przywóz odpadów do Polski, ich wywóz z kraju i tranzyt odpadów przez terytorium Polski. Udzielając zezwoleń na... więcej»

Optymalny poziom ochrony środowiska (Tomasz Żylicz)
Ekonomiści lubią wykresy. A już jak są dwie linie, to wiadomo, że ich przecięcie musi coś wyznaczać. Owa ulubiona przez ekonomistów technika nie była w tym cyklu nadużywana. W AURZE 8/09 była wykorzystana, by pokazać, że instrumenty zapewniające ten sam efekt ekologiczny mogą mieć bardzo odmienne skutki fi nansowe. Zaś w AURZE 6/11 służyła zilustrowaniu nieoptymalności uśredniania standardów. Tym razem zostanie wykorzystana do analizy optymalnego poziomu ochrony środowiska. Dla nieekonomisty pojęcie to może się wydawać nonsensowne, skoro wiadomo, że im więcej, tym lepiej, bo środowisko trzeba chronić za wszelką cenę. Ale właśnie... Czy za każdą cenę? Wielokrotnie na tych łamach sugerowano, że nie wszelkim kosztem, tylko takim, który jest uzasadniony osiągniętymi korzyściami (AURA 10/07 i 2/09). Spróbujmy to uściślić, pamiętając wszakże, iż praktyczne obliczenie potrzebnych wielkości może być bardzo trudne. Załóżmy jednak, że dysponujemy takim... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-8

zeszyt-3043-aura-2011-8.html

 
W numerze m.in.:
Ekorozwój to zachowanie proporcji (Jerzy BORKIEWICZ)
Z okazji beatyfi kacji papieża Jana Pawła II trudno nie wspomnieć o jego wielkich zasługach dla zrównoważonego rozwoju, a generalnie ekorozwoju. W historii współczesnej cywilizacji nie wymyślono donioślejszej i bardziej znamiennej w skutkach idei, zapewniającej całej ludzkości racjonalny rozwój. Rezultatem tej świadomości była Deklaracja z Rio oraz globalny program działania Agenda 21 podpisany podczas Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w czerwcu 1992 roku. Dokumenty te stanowią podstawę powszechnie uznanych w świecie kierunków określających działania zmierzające do zapewnienia zrównoważonego rozwoju naszej planety. Znamiennym rozwinięciem i potwierdzeniem tych tez było orędzie papieża Jana Pawła II z 12 marca 1999 roku do członków Papieskiej Akademii Nauk, poświęcone problematyce zrównowa... więcej»

Przekonująca koncepcja (Stanisław JUCHNOWICZ)
Projekt jest rezultatem społecznego zaangażowania i wysiłku Polskiego Klubu Ekologicznego, wspartego fi nansowo przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Jest pierwszym w kraju projektem planowania przestrzennego wykonanym przez organizację ekologiczną. Dotyczy przyszłości obszaru nadmorskiego o wielkich walorach przyrodniczych i kulturowych poddawanego presji urbanizacyjnej i degradacji. Dotyczy również formowania kierunków polityki przestrzennej Gdańska, mającej zasadniczy wpływ na przyszłość tego obszaru. Twórcza praca zespołu zorganizow... więcej»

PARAGRAF I ŚRODOWISKO (Wojciech RADECKI)
Ochrona siedlisk przyrodniczych.Pytanie: Czy wydane w 2001 r. rozporządzenie w sprawie określenia rodzajów siedlisk przyrodniczych podlegających ochronie jeszcze obowiązuje? Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Przemyślu Odpowiedź: Ustawa z 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (DzU nr 114, poz. 492) w ciągu pierwszych 10 lat obowiązywania była kilkunastokrotnie nowelizowana. Doniosłe znaczenie miała ustawa z 7 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody (DzU z 2001 r. nr 3, poz. 21), która zmieniła wiele przepisów oraz wprowadziła kilkanaście nowych, w tym m.in.: - art. 2a zawierający tzw. słowniczek, tj. defi nicję 17 terminów w ustawie; pkt 11 defi niował siedlisko przyrodnicze jako obszar lądowy lub wodny, naturalny lub półnaturalny, wyodrębniony w oparciu o cechy geografi czne, abiotyczne i biotyczne, - art. 35a, który w ust. 1 stanowił, że siedliska przyrodnicze poddaje się pod ochronę w drodze ustanowienia przez właściwy organ formy ochrony przyrody wybranej spośr... więcej»

KRONIKA EKOLOGICZNA
REFORMA GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI. Prezydent Bronisław Komorowski podpisał ustawę o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Reforma gospodarki odpadami komunalnymi, przygotowana przez Ministerstwo Środowiska, zakłada przekazanie kompleksowego zarządzania odpadami gminom. Dzięki tym zmianom mieszkańcy nie będą już musieli samodzielnie zawierać umów z fi rmami odbierającymi odpady. Gminy będą przeprowadzały przetargi na odbiór odpadów, gospodarowały środkami pochodzącymi z opłat pobieranych od mieszkańców za wywóz odpadów, a od fi rm egzekwowały odpowiednią jakość usług. Taki system gospodarki odpadami obowiązuje już we wszystkich krajach Unii Europejskiej, poza Polską i Węgrami. Przewidywane wejście w życie ustawy to styczeń 2012 r. 􀁺 DLA ROZWOJU GMIN PUSZCZAŃSKICH. Gminy powiatu hajnowskiego (z terenu Puszczy Białowieskiej) dostaną dofi nansowanie na swoje inwestycje proekologiczne ze środków Narodowego Fun... więcej»

Jak chronić pas nadmorski? (Bartosz MACIKOWSKI, Piotr SAMÓL)
Nie będzie nadużyciem, jeśli powiemy, że Sopot, a także większość dzielnic Gdańska i Gdyni, są wciśnięte między brzeg morza i porośnięte lasami morenowe wzgórza. Malowniczy styk zatoki, miasta i olszynowych lasów zostaje w pamięci każdego odwiedzającego Trójmiasto. Miejska zabudowa skupia się wzdłuż głównej arterii komunikacyjnej - drogi i linii kolejowej, łączącej Gdańsk z Gdynią. Jedynie miejsca, gdzie miejska zabudowa dotarła bezpośrednio nad brzeg morski, to Sopot, Orłowo i śródmieście Gdyni. Poza tymi gęsto zabudowanymi dzielnicami, większość plaż od Brzeźna po port w Gdyni sąsiaduje z terenami zielonymi. Ten nie tak gęsto zabudowany obszar Trójmiasta, położony bezpośrednio nad Zatoką, zwykło się nazwać "Pasem Nadmorskim". Z uwagi na centralne położenie Sopotu rozróżnić możemy część północną i południową, które od końca XIX w. nie są już ze sobą połączone. Nasze opracowanie dotyczy tylko tej drugiej części, położonej w granicach miasta Gdańska i Sopotu. Południowa część pasa nadmorskiego jest położona między ujściem Martwej Wisły, a przystanią rybacką w Sopocie. Jego zachodnią (dość miękką) granicę stanowią duże osiedla mieszkaniowe Gdańska - Żabianka, Przymorze, Zaspa, Wrzeszcz oraz niewielka, ale pośpiesznie przebudowywana przed Euro 2012, Letnica. Niestety, w przyszłości granica między nimi a terenami zielonymi będzie jeszcze bardziej czytelna, ponieważ ma po niej przebiegać tzw. Droga Zielona - dwujezdniowa arteria, łącząca wymienione dzielnice z obwodnicą Trójmiasta (S6). Podkreślmy, że cechą charakterystyczną pasa nadmorskiego jest dominacja terenów zielonych, które w ostatnich latach poddawane są niestety coraz większej presji urbanizacyjnej. Grozi to tym, że las nadmorski, Park Reagana, relikty boru sosnowego porastającego wydmy, parki zdrojowe w Jelitkowie i Brzeźnie, nieużytki w strefach ochrony ujęć wody (Zaspa, Czarny Dwór, ul. Bitwy pod Płowcami), ciąg Potoku Oliwskiego czy reliktu lasu łęg... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-7

zeszyt-3021-aura-2011-7.html

 
W numerze m.in.:
Ekoturystyka - nowy produkt turystyczny regionu (Małgorzata SZTORC)
Turystyka ekologiczna powstała dzięki społecznym ruchom ochrony środowiska lat 70. i 80. Prekursorem był meksykański architekt Hector Ceballos Lascuráin, który podczas weekendów wraz z turystami zagranicznymi podpatrywał ptaki w rezerwatach. W ciągu kilku następnych lat ta forma turystyki była podstawą narodowych planów turystycznych. Istota ekoturystyki Ekoturystyka uważana jest za fi lozofi ę podróżowania. Wchodzi w skład turystyki aktywnej [5]. Ze względu na motyw wyjazdu turystycznego wyróżniamy turystykę krajoznawczą, kwalifi kowaną, zdrowotną, socjalną, etniczną, motywacyjną, kulturalną i edukacyjną, ekologiczną (ekoturystykę), alternatywną, wiejską [8]. W przypadku turystyki wiejskiej, zaliczanej do turystyki alternatywnej, można wyodrębnić agroturystykę. W innych defi - nicjach turystyka alternatywna traktowana jest jako połączenie elementów ekoturystyki i agroturystyki oraz składnik turystyki zróżnicowanej [6]. Do ekologicznych celów tej ostatniej zaliczamy: - ochronę i trwałe użytkowanie zasobów naturalnych, - redukcję odpadów i zanieczyszczeń, - ochronę różnorodności biologicznej. W literaturze wystepują najczęściej dwa terminy określające turystykę ekologiczną, naukowy - ekoturyzm oraz branżowy - ekoturystyka. Określają one fi lozofi ę życia z naturą. Drugi jest nowym terminem stosowanym w literaturze turystycznej. Dlatego też może być utożsamiany często z pojęciami eko-agroturystyka [12]. Opisane powiązania turystyki ekologicznej z agroturystyką i turystyką wiejską przedstawiono na rysunku.Ekoturyzm uważany jest za formę rozwoju i funkcjonowania turystyki jako gospodarki, sposobu zachowań oraz postaw turystów. Utożsamiany z propagowaniem odpoczynku blisko natury, a jednocześnie będący odpowiedzią na industrializację, urbanizację oraz nadmierną eksploata... więcej»

Prof. Andrzej Jajszczyk, dyrektor Narodowego Centrum Nauki, gościem AURY
W spotkaniu Kolegium Redakcyjnego AURY 1 czerwca br. uczestniczył profesor Andrzej Jajszczyk, dyrektor Narodowego Centrum Nauki (NCN) w Krakowie. Redaktor naczelny Edward Garścia przedstawił działalność redakcji i poprosił Gościa o poinformowanie, jaki jest cel i zadania NCN, jak przebiegają prace organizacyjne oraz czy dobór prac badawczych będzie zgodny z zasadami zrównoważonego rozwoju. Prof. Jajszczyk: Narodowe Centrum Nauki działa ofi cjalnie od 4 marca br. Jest rządową agencją wykonawczą powołaną do wspierania działalności naukowej w zakresie badań podstawowych, czyli prac eksperymentalnych lub teoretycznych, przede wszystkim w celu zdobycia nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów, bez nastawienia na praktyczne zastosowa... więcej»

Co mają zmysły do środowiska ? Oczy i zmysł wzroku (Krystyna BONENBERG)
Krystyna BONENBERG TAJEMNICE ZDROWIA 7/2011 33 Czy wzrokiem można zabić ? Zabić? To jest pytanie. Ale na pewno można wydać wyrok, zdetronizować z zajmowanej pozycji społecznej, zranić, obrzucić piorunującym spojrzeniem. Powinniśmy pamiętać, że w kontaktach między ludźmi s... więcej»

Dbajmy o język ojczysty (Edward GARŚCIA)
W dniach 5-7 maja br. obradował w Katowicach Kongres Języka Polskiego. Nawoływano na nim do używania poprawnej polszczyzny, zwracano się szczególnie do mediów, które odgrywają na tym polu niezmiernie ważną rolę. Problemem jest wprowadzanie do naszej mowy obcych terminów. Są sytuacje, kiedy pojawia się nowy produkt, nowe zjawisko, które w polskim języku nie istnieje i przyjmujemy dla nich obce nazwy. Braliśmy takie nazwy z języka niemieckiego czy łaciny. Nowe dziedziny, związane z komputeryzacją, informatyką, Internetem, wymagały polskich nazw i z reguły pożyczaliśmy je z angielskiego. Unifi kacja językowa w globalnym świecie uzasadnia takie postępowanie. Są jednak przypadki, że mając polskie terminy, koniecznie chcemy je zastępować obcymi. Także do ochrony środowiska lubimy wprowadzać obce słowa, które mają automatycznie podnieść poziom i ważność naszych działań. ... więcej»

Co nowego w instalacjach? (Zbigniew SZPIL)
7/2011 27 Oszczędzając energię, chronisz środowisko (1) secesyjnych kamienic z frontonami bogato zdobionymi wymyślną sztukaterią a konserwatorem zabytków. Ściany należy ocieplić, ale ozdoby bezwzględnie zrekonstruować, aby zdobiące miasta elewacje nie straciły dawnego piękna. Może znowu zawód sztukatora wróci do dawnej świetności. Podobno chciano też izolacją przysłonić piękną mozaikę na południowej ścianie krakowskiego biurowca Biprostalu. Niestety, trzeba godzić piękne z pożytecznym. Aktualnie obowiązujące przepisy określają roczne zapotrzebowanie na energię do ogrzewania, wentylacji i przygotowanie ciepłej wody użytkowej nie więcej niż 90-120 kWh/m2. Praktycznie, warstwa izolacyjna ścian zewnętrznych powinna w tym przypadku wynosić około 12 cm, a stropodachu około 16 cm. Współczynnik przenikania ciepła U dla ścian z... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-6

zeszyt-2990-aura-2011-6.html

 
W numerze m.in.:
Bogactwo krajobrazu (Olgierd GEBLEWICZ)
Województwo zachodniopomorskie zachwyca bogactwem krajobrazów oraz dobrze zachowanymi cennymi siedliskami przyrodniczymi. Ich zróżnicowanie dowodzi różnorodności występującej tu fl ory i fauny. O unikatowości przyrody regionu świadczy to, że blisko połowa powierzchni województwa to obszary chronione. Są to Parki Narodowe Woliński i Drawieński, ponad sto rezerwatów przyrody, siedem parków krajobrazowych, 26 obszarów chronionego krajobrazu. 37,6% powierzchni województwa objętych jest programem Natura 2000. Ochrona środowiska jest ważnym elementem strategii rozwoju województwa, zajmuje szczególne miejsce w planowaniu przestrzennym, polityce rolnej, leśnej i innych dziedzinach gospodarki. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej, postęp technologiczny i respektowanie zasady "zanieczyszczający płaci" sprzyjały rozwojowi ochrony środowiska. Wysoka pozycja problematyki środowiskowej wpływa na kształtowanie prawa krajowego i stymuluje prowadzenie badań naukowych na rzecz rozwoju nowych technologii oraz na kreowanie postawy "eko". Świadomość zależności między wynikami ekonomicznymi a stanem środowiska naturalnego jest stymulatorem racjonalniejszego wykorzystania energii i zasobów naturalnych. W ostatniej dekadzie coraz więcej przedsiębiorstw w regionie zaczęło redukować emisję zanieczyszczeń. Samorząd województwa zachodniopomorskiego opiniuje projekty aktów prawnych, projekty dokumentów krajowych, a także opiniuje bądź uzgadnia projekty dokumentów powiatowych i gminnych. Po wejściu w życie ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska i ustawy o odpadach, samorząd województwa opracował program ochrony środowiska województwa zachodniopomorskiego oraz plan gospodarki odpadami. Ostatnia aktualizacja zawiera koncepcję regionalizacji województwa - tworzenia celowych związków gmin do gospodarki odpadami. Dziesięć lat temu w województwie zachodniopomorskim było ponad 100 skład... więcej»

Furia wcielona (Krystyna BONENBERG)
Od lat 70. XX wieku pojęciem "agresja" nauka określa każde zachowanie, w którego wyniku celowo krzywdzi się drugą osobę, rani ją lub niszczy. Zalicza się do tego zarówno ataki fi zyczne, jak też werbalne oraz inne formy psychicznego znęcania się. Obserwując boiska szkolne wychowawcy zauważyli, że w złości mali chłopcy częściej używają pięści, a dziewczęta szyderstwa. Ani jedno, ani drugie nie kończy się dobrze. Świat w cieniu Kaina? Kto w to nie wierzy, niech sobie przeczyta historię świata - napisał Leopold Szondi w Gestalten des Bősen. Miało to miejsce w 1969 r. Podchwycił to "Time" i nie dobierając słów z należytą poważnym magazynom odpowiedzialnością stwierdził: "człowiek jest najbardziej agresywnym zwierzęciem na ziemi, ponieważ największą przyjemność znajduje w torturowaniu i zabijaniu innych zwierząt, łącznie ze swymi bliźnimi". Czy był to w nauce temat odkrywczy? Nie, nie był, bo jak się okazuje, tezę, że człowiek ma skłonności mordercze i aspołeczne, głosił w połowie XVI wieku angielski fi lozof Thomas Hobbes, widząc w człowieku jedynie samozachowawczy popęd i żądzę władzy. Z tą żądzą władzy nic się nie zmieniło. Zupełnie przeciwną tezę głosił w wie... więcej»

Młode pokolenia - nadzieją na lepszą współpracę (Maciej NOWICKI)
Był zimny listopadowy poranek 1989 roku, kiedy w Krzyżowej na Dolnym Śląsku odprawiana była Msza święta pojednania polsko-niemieckiego, Msza przebaczenia i nadziei na lepszą, wspólną przyszłość. Premier Mazowiecki z kanclerzem Kohlem podali sobie ręce na znak pokoju, rozpoczynając nowy rozdział w naszych stosunkach. Uścisnąłem rękę ministra środowiska Niemiec Klausa Töpfera. Także i my, na naszym polu, chcemy dobrej współpracy. Ta współpraca została ofi cjalnie zadekretowana w czerwcu 1991 roku w Traktacie o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. W urzędzie kanclerskim w Bonn traktat podpisali: premier Polski Jan Krzysztof Bielecki i kanclerz Niemiec Helmut Kohl. Zaraz po nich z ministrem Töpferem podpisałem Umowę o współpracy w ochronie środowiska. Wszyscy wtedy wyczuwaliśmy, że przeżywamy historyczne chwile. Po latach minister Töpfer będzie wspominał, że razem budowaliśmy podwaliny pod nową Europę. Umowa o współpracy w ochronie środowiska przewidywała m.in. powołanie Rady Ochrony Środowiska na szczeblu ministrów, co było ważnym gestem ze strony Niemiec, bo tego typu Radę kraj ten miał jedynie z Francją. Już we wrześniu 1991 roku odbyło się pierwsze posiedzenie Rady, na którym m.in. powołano Komisję Odrzańską, Radę Parku Krajobrazowego Dolnej Odry, utworzono grupy robocze do terenów przygranicznych, edukacji ekologicznej, ochrony przyrody i do gospodarki odpadami, szczególnie dla przeciwdziałania ich transgranicznemu transportowi. Jak widać, Rada ta nie była ciałem fasadowym, ale narzędziem do rozwiązywania konkretnych problemów środowiskowych w obydwu krajach. Dalsze losy Rady Ochrony Środowiska przebiegały różnie. Były okresy ożywionych kontaktów i okresy zastoju, ale ta cenna inicjatywa nie umarła i nadal co roku ministrowie, w gronie ekspertów, omawiają najważniejsze problemy bilateralne, ale także problemy europejskie i światowe. Jest to też niezwykle potrzebny kanał informacyjny dla sygnalizowania problemów na... więcej»

KRONIKA EKOLOGICZNA
O PRZYSZŁOŚCI KLIMATU W BRUKSELI. Spotkanie Major Economies Forum on Energy and Climate (MEF) odbyło się w dniach 26-27 kwietnia w siedzibie Komisji Europejskiej w Brukseli. Dotyczyło przyszłości ochrony klimatu na świecie oraz porozumienia, jakie powinno zostać wypracowane w Durbanie podczas polskiej prezydencji w UE. Do negocjacji z największymi gospodarkami świata, takimi jak USA, Chiny czy Brazylia po raz pierwszy dołączyła Polska, którą reprezentował prof. Andrzej Kraszewski, minister środowiska. 􀁺 19. SESJA KOMISJI TRWAŁEGO ROZWOJU NZ (CSD 19) odbyła się w Nowym Jorku w dniach 2-13 maja. P... więcej»

Współpraca przynosi korzyści obu krajom (Andrzej KRASZEWSKI)
Republika Federalna Niemiec od wielu lat jest największym gospodarczym partnerem Polski, a przy tym jest najpotężniejszym sąsiadem, krajem demokratycznym, dysponującym najnowocześniejszymi technologiami, nauką na najwyższym światowym poziomie oraz wzorcową samorządnością. Jest też krajem, w którym sprawy ochrony środowiska traktowane są bardzo poważnie, jako niezbędny czynnik zrównoważonego rozwoju kraju. Z wszystkich tych względów niezmiernie cieszy fakt, że nasze stosunki z zachodnim sąsiadem możemy rozwijać jako dobrosąsiedzkie, przynoszące korzyści obydwu stronom. Symbolicznym początkiem takich właśnie stosunków było, moim zdaniem, utworzenie w 1991 r. na szczeblu ministrów, podczas podpisania traktatu między RP i RFN o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, Polsko-Niemieckiej Rady Ochrony Środowiska, jak również powołanie do życia Polsko- Niemieckiej Komisji Sąsiedzkiej ds. Ochrony Środowiska, która jest ciałem wspomagającym Radę. Ze strony polskiej umowę podpisał wspólnie z ministrem Klausem Töpferem prof. Maciej Nowicki, mój poprzednik na stanowisku ministra środowiska i przyjaciel. Rada Ochrony Środowiska zajmuje się opracowywaniem zadań, kierunków i najważniejszych zagadnień dla współpracy w dziedzinie ochrony środowiska, a także uzgadnianiem strategii regionalnej i międzynarodowej polityki dotyczącej środowiska oraz wspieraniem współpracy na obszarze przygranicznym. Na posiedzeniu Rady w Dreźnie w 2009 roku podkreślono znaczenie ścisłej współpracy w dziedzinie ochrony klimatu. Położono również nacisk na pionierską rolę Unii Europejskiej w międzynarodowych negocjacjach w sprawie klimatu. Szczególną uwagę zwrócono na kwestie pomocy najbiedniejszym krajom w zakresie działań adaptacyjnych przez zaproponowanie odpowiedniego fi nansowania i dostępu do technologii. Wspomnę też, że ministrowie wymienili poglądy na temat realizacji unijnego pakietu klimatyczno-energetycznego w Polsce i Niemczech. Dodam, że ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-5

zeszyt-2967-aura-2011-5.html

 
W numerze m.in.:
RECENZJE (Kinga BONENBERG)
Autorką prezentowanej książki jest dr hab. Bożena Wojtowicz, geograf, dydaktyk, podróżnik, kieruje Zakładem Dydaktyki Geografi i Instytutu Geografi i Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Związana jest ponadto z Wyższą Szkołą Umiejętności w Kielcach, gdzie kieruje Katedrą Turystyki i Rekreacji. Jest autorką ponad 180 prac naukowych. Jest również współautorką podręczników szkolnych. Problematyka książki dotyczy spraw ważnych dla Polski, zwłaszcza w świetle postrzegania nas przez resztę państw europejskich jako kraju zanieczyszczonego, o niskim poziomie edukacji ekologicznej mimo przyjętych międzynarodowych zobowiązań. Trwały i zrównoważony rozwój, do którego dąży Unia Europejska, jest szansą przetrwania ludzkości przy jednoczesnym zachowaniu środowiska naturalnego dla przyszłych pokoleń. Dlatego też wdrażanie tej tematyki powinno rozpocząć się już na etap... więcej»

Wykorzystanie osadów ściekowych do produkcji biogazu (Joanna WILK)
Ochrona środowiska naturalnego jest jednym z zagadnień warunkujących potrzebę wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Niemniej, istnieją takie odnawialne źródła energii, co do których nie ma wątpliwości, że ich energetyczne wykorzystanie będzie sprzyjało ochronie środowiska naturalnego. Do takich źródeł będzie należał biogaz, otrzymywany na skutek fermentacji metanowej osadów ściekowych powstających w komunalnych oczyszczalniach ścieków. Oczyszczalnia ścieków usuwa zanieczyszczenia znajdujące się w ściekach komunalnych w sposób mechaniczny i biologiczny. W pierwszej fazie oczyszczania ścieki przepływając przez kraty, pozostawiają na nich grube zawiesiny - tzw. skratki. Następnie w piaskowniku usuwany jest piasek i żwir. W osadnikach wstępnych oddzielane są od ścieków osady. Kolejno ścieki przepompowywuje się Wykorzystanie osadów ściekowych do produkcji biogazu Joanna WILK przy zachowaniu odpowiednich warunków fi zycznych. Ze względu na temperaturę procesu rozróżnia się trzy rodzaje fermentacji: psychrofi lową - przebiegającą w temperaturach niskich: 5-20oC, mezofi lową - w temperaturach 30-38oC, oraz fermentację termofi lową - w temperaturach wysokich 45-55oC. W przypadku osadów ściekowych powszechnie stosowana jest fermentacja mezofi lowa, przy optymalnej temperaturze 35-37oC. Wyróżnia się cztery fazy procesu fermentacji metanowej: ... więcej»

Dwieście lat rejestracji zmian poziomu Morza Bałtyckiego (Roman MARKS, Halina KOWALEWSKA-KALKOWSKA)
Jeszcze dwieście lat temu o zmianach poziomów morza, tak na Bałtyku, jak i na innych akwenach, wiedzieliśmy tylko tyle, że występują. Natomiast o skali obserwowanych zmian, a zwłaszcza o procesach wpływających na ich wahania, nie wiedzieliśmy praktycznie nic. Jednak, po sukcesach związanych ze zbudowaniem pierwszych przyrządów pozwalających na precyzyjne obserwacje zmienności zjawisk w powietrzu atmosferycznym, rozpoczęto intensywne poszukiwania metod i przyrządów pozwalających na dokładniejsze pomiary zmian obserwowanych na powierzchni mórz i oceanów. Najważniejszymi punktami zwrotnymi w toku zdarzeń było zbudowanie w 1643 roku przez włoskich fi zyków Ewangelistę Torricellego i Vincenza Vivianiego pierwszego przyrządu do precyzyjnego pomiaru zmian ciśnienia powietrza [11]; a później wykalibrowanie pierwszej skali do pomiaru temperatury powietrza przez Daniela Fahrenheita w Gdańsku, w zimie roku 1708/1709 [7]. Te pierwsze przyrządy pomiarowe umożliwiły już rejestrowanie najważniejszych procesów atmosferycznych i zachęciły do poszukiwania metod i instrumentów, które by rejestrowały inne zjawiska na morzu. W tym względzie stosunkowo łatwe do technicznego rozwiązania stały się precyzyjne pomiary wahań poziomu morza. Jednak podstawową trudnością okazało się skonstruowanie oprzyrządowania pozwalającego na prowadzenie ciągłych obserwacji takich zmian i jednocześnie porównywania danych rejestrowanych w różnych miejscach przez dłuższy czas. Konieczne okazało się też utworzenie wielopunktowej sieci pomiarowej oraz wyznaczenie tzw. poziomu odniesienia w stosunku do wodowskazów i rejestratorów (mareografów) rozlokowanych w pierwszej kolejności nad Morzem Północnym i Bałtykiem. Idealnym miejscem do prowadze... więcej»

Analiza cyklu życia (Tomasz ŻYLICZ)
"Analiza cyklu życia" (Life Cycle Analysis, LCA) ma na celu wszechstronne zbadanie wpływu produktu na środowisko przyrodnicze i zasoby naturalne. Zaczyna się ona od przygotowań do produkcji - a w szczególności od wydobycia surowców i dostarczenia energii - następnie obejmuje proces produkcji i konsumpcji, kończy zaś na zagospodarowaniu odpadu. Z uwagi na jej całościowy charakter analiza ta nosi niekiedy nazwę "od kołyski do grobu" (Craddle to Grave), a skoro właściwie "grobu" nie powinno być ze względu na recykling, to pojawia się również nazwa "od kołyski do kołyski" (Craddle to Craddle). Znana jest również pod nazwą "bilansu ekologicznego" (ecobalance) ze względu na drobiazgowe badanie wymiany materii z otoczeniem. W jeszcze innych w hipotezach, jakie jeszcze metamorfozy w przyszłości przejdzie dany odpad. Ale konkretne umiejscowienie "kołyski" i "grobu" nie powinno być dekretowane przez producenta lub użytkownika, a raczej powinno być wynikiem przyjęcia jakiejś ogólnie zaakceptowanej metody. ... więcej»

Rekultywacja składowiska zaolejonych odpadów w Brzegu (Jan SIUTA, Danuta GARUS)
Składowisko odpadów płynnych zlokalizowano u podnóża skarpy tarasy zalewowej w dolinie Odry. Baseny (laguny) składowiska oddziela od tarasy zalewowej zapora ziemna o wysokości około 10 m, a jej nachylenie wynosi 1 : 2,5. Skarpę zabezpieczono wykładziną z włókniny pokrytą płytami betonowymi ażurowymi 10 x 100 x 8 cm. W dolnej części zaporę podparto murkiem ze stalowych bursów typu LARSEN. Szerokość korony wału ziemnego wynosi 6,0 m, a jej rzędne 146-148,8 (średnia 148,5) m n.p.m. Rzędne przyległej części terasy zalewowej mieszczą się w przedziale 134,2-136,0 m n.p.m. Przyległą wyżynę pokrywają utwory polodowcowe: piaski, pospółki, żwiry, gliny pylaste, gliny piaszczyste. W roku 1995 powierzchnie lagun i rzędne piętrzenia odpadów ciekłych wynosiły:  laguna 1 - 1700 m2 i 147,25 m n.p.m,  laguna 2 - 3200 m2 i 147,34 m n.p.m,  laguna 3 - 2800 m2 i 147,03 m n.p.m,  laguna 4 - 3700 m2 i 146,97 m n.p.m. Deponowane odpady zawierały około 50% wody, 8-10% oleju, trochę śluzu nasiennego i kwasów tłuszc... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-4

zeszyt-2920-aura-2011-4.html

 
W numerze m.in.:
Instalujmy urządzenia przyjazne środowisku (Tadeusz PETER)
Na Warmii i Mazurach już od "Dni Ochrony Drwęcy", która miały swój początek w 1984 roku, rozpoczęła się edukacja społeczeństwa poszanowania przyrody. W miarę upływu lat nabierała coraz szerszego zasięgu w całym dorzeczu rzeki ( ponad 5,5 tysiąca kilometrów kwadratowych powierzchni). Stopniowo edukacją ekologiczną obejmowano coraz więcej lokalnych samorządów. I tak po kilku latach zadaniami edukacyjnymi zajęły się władze dwóch województw: warmińsko-mazurskiego i kujawsko- pomorskiego, w tym siedem powiatów i 18 samorządów lokalnych. oraz Toruń i Inowrocław. Każdego roku w czerwcu w jednym z czterech miast powiatowych (Ostróda, Nowe Miasto Lubawskie, Brodnica i Golub- Dobrzyń), położonych nad Drwęcą, odbywa się podsumowanie inicjatyw ekologic... więcej»

Zakłócony bilans energetyczny człowieka ?! (Krystyna BONENBERG)
W potocznym rozumieniu słowo środowisko odnosi się niemal wyłącznie do czynników fi zycznych, odbieranych przez organy zmysłowe, oraz do sił społecznych, będących dorobkiem wspólnoty. Jednak na biologię i zachowanie człowieka wpływa wiele, nie do końca poznanych, silnie oddziałujących czynników, często trudno uchwytnych, a więc w konsekwencji niedocenianych. Na przykład z reguły nie bierze się pod uwagę w należytej skali skutków działania fal elektromagnetycznych, z wyjątkiem prądów słabych, ani rytmów biologicznych związanych z cyklicznymi zmianami pór dnia i roku, a także faz księżyca. Tak więc środowisko odbierane zmysłami jest zaledwie częścią środowiska fi zyczno-chemicznego. Okazało się na przykład, że zwierzęta odbierają informacje różnymi, dawniej nieznanymi kanałami, takimi jak fale ultradzwiękowe w przypadku nietoperzy, fale podczerwone w przypadku ciem i jadowitych węży z rodziny Crotalidae, grzechotnikowatych, albo za pośrednictwem wydzielanych przez wiele organizmów substancji zwanych feromonami. Jak wynika z badań, ludzie reagują na fale radiowe i pola magnetyczne, a zmiany pogody wpływają na system nerwowy, krzepliwość krwi, ciśnienie oraz inne procesy fi zjologiczne. Pytanie, czy i w jakim stopniu pola EM oddziałują na człowieka, stawiano juz wielokrotnie. Dziś jest ono bardziej naglące, gdyż z roku na rok przybywa na całym świecie urządzeń wytwarzających te pola. W wyniku tego natężenie sztucznych pól przekroczyło tysiąc, a w wielu miejscach naw... więcej»

Plenarne posiedzenie PROŚ
Plenarne posiedzenie Państwowej Rady Ochrony Środowiska, któremu przewodniczył prof. Tomasz Winnicki, przewodniczący Rady, odbyło się 10 marca br. w Ministerstwie Środowiska. W obradach uczestniczył Bernard Błaszczyk, podsekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska, który omówił dwa najważniejsze zagadnienia dotyczące pracy resortu. Pierwsze to przygotowania do Szczytu Ziemi Rio +20, które zbiegają się częściowo z polską prezydencją w Unii Europejskiej. Zgromadzenie Ogólne ONZ Rezolucją A/RES/64/236 postanowiło zorganizować w dniach 14 - 16 maja 2012 r. Konferencję Zrównoważonego Rozwoju (UNCSD) w Rio de Janeiro w Brazylii. Określa się ją w mediach jako Rio+20. Konferencja Rio+20 odbędzie się w 20 lat po zorganizowanej w czerwcu 1992 roku w Rio de Janeiro Konferencji Narodów Zjednoczonych nt. Środowiska i Rozwoju, podczas której uzgodniono i przyjęto zasady zrównoważonego rozwoju. Najważniejszym osiągnięciem konferencji było uzgodnienie Deklaracji z Rio de Janeiro w sprawie środowiska i rozwoju oraz uzgodnionego zbioru zaleceń ekonomicznych, socjalnych i środowiskowych zawartych w Agendzie 21. Dziesięć lat po Konferencji w Rio uzgodniono w Johanesburgu plan wdrażania Ag... więcej»

Wścieklizna antyekologiczna (Ludwik TOMIAŁOJĆ)
Wiara w swą nieomylność oraz odbierające rozsądek zacietrzewienie przenosi się już z polityków także na niektórych dziennikarzy. Ujawniają to przypadki nienawistnych wypowiedzi na stronie www.wnp.pl oraz www.podziekujzielonym. pl, z których pierwsza domena, wbrew nazwie Wirtualny Nowy Przemysł, jest agresywną obroną nie chcącego utracić zysków akurat starego przemysłu. Już same tytuły, pod którymi występują niektórzy przeciwnicy ekologów i tezy o ocieplaniu się klimatu, jako zarzucające przeciwnej stronie świadome oszustwa, wyglądają na manipulacje robione na zamówienie. Na przykład książka dr. Tomasza Teluka nosi tytuł "Mitologia efektu cieplarnianego" (2008), tymczasem w kwestii efektu cieplarnianego żadnej mitologii nie ma, bo od dwóch stuleci panuje pełna zgoda, że to prawidłowy opis niepodważalnie zachodzącego zjawiska fi zycznego. Kłamstwem jest zatem i insynuacją zdanie, że termin ten "wymyśliła lewica osłabiona politycznie po sukcesach rządów R. Reagana i M. Thatcher". Oczywiście winni są też jakoby ekologowie i zieloni (wtłaczani do lewicy, mimo ich deklaracji, że "nie są ani po prawej, ani po lewej stronie; Anthony Giddens, 2001). Wreszcie: "Największym kłamstwem ekologów jest uczynienie z dwutlenku węgla ... groźnej dla życia trucizny" - to z pomocą takiej fałszywki na stronie www.wnp.pl reklamuje Telukowe dzieło redaktor strony. Dalej sprzeciwia się on straszeniu obywateli "bezpodstawnymi kłamstwami o ociepleniu klimatu", choć już ok. 40 światowych gremiów naukowych, w tym 13 narodowych akademii nauk, oraz kilka światowych kongresów naukowych potwierdziło istotny wzrost temperatury na Ziemi. Trzeba zatem nieustannie ostrzegać Czytelników chroniąc ich umysły przed ordynarnymi fałszami. Ktoś, kto nadaje swym wypowiedziom charakter oskarżeń, uwypuklających rzekomą niemoralność adwersarzy, jakoś "wie na pewno", że ekolodzy "zawsze kłamią". Jednak zarzut taki znaczy, że - znając prawdę, świadomie roz... więcej»

Wiedeń - program gospodarki terenami zieleni
Wiedeń znany był dotąd głównie jako miasto o szczególnym charakterze, którego powszechnie rozpoznawane cechy to wartości historii i tradycji, związane z warunkami geopolitycznymi, w jakich powstało i rozwijało się przez dwadzieścia wieków. Okoliczności powstania i specyfi cznych czynników, wpływających na kształtowanie głównych funkcji miasta, zadecydowały o powstaniu wpływowego ośrodka politycznego, jak też o wykształceniu się wyjątkowej funkcji ośrodka kultury, w tym zwłaszcza - począwszy od XVIII wieku - europejskiej stolicy muzyki. Z pewnością mniej jest znana nowa rola miasta, która rozpoczęła się w ostatnich latach XX wieku, a mianowicie nie tylko europejskiego, ale również światowego ośrodka tworzenia i realizacji nowoczesnych metod kształtowania zespołów i obszarów zurbanizowanych oraz urbanizujących się. Wiedeń dysponuje obecnie licznymi programami rozwoju różnorodnych elementów i funkcji miasta, z których 14 uzyskało najwyższą ocenę Międzynarodowej Komisji ONZ spośród ok. 1600 przedłożonych opracowań. Wiedeń zajmuje obecnie pierwsze miejsce w Europie, a trzecie w skali globalnej pod względem standardów życia mieszkańców, bezpieczeństwa, ponadto jest najlepiej zarządzanym (spośród 215 analizowanych) miastem świata. Niezwykle ważny dla miasta jest program gospodarowania zielenią w makro- i mikroskali stolicy Austrii. Ideą przewodnią tworzenia programu gospodarowania zielenią jest tworzenie modelu miasta przyszłości, które będzie oceniane w kategoriach ist... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-3

zeszyt-2882-aura-2011-3.html

 
W numerze m.in.:
Nie należy liczyć na budżet (Tomasz ŻYLICZ)
Bardzo często narzekamy, że wiadomo, co zrobić, tylko brakuje pieniędzy. Jest to uproszczenie. "Brakowanie pieniędzy" polega na tym, że ktoś, kto ma te pieniądze, woli je przeznaczyć na coś innego. W szczególności winimy budżet, że nie daje tyle, co trzeba. Jeśli nie istnieje alternatywa dla fi nansowania budżetowego, to sprawa robi się trudna. Ale często taka alternatywa istnieje, tylko z rozpędu oczekujemy, że władza da pieniądze na coś, na co nie musi. Gospodarka wodna jest przykładem sektora, który wydaje się krytycznie uzależniony od fi nansowania budżetowego, choć w istocie mógłby w większej mierze fi nansować się z funduszy prywatnych. Ekonomia poucza, że władza publiczna musi fi nansować podaż tzw. dóbr publicznych (AURA 12/2009 i 1/2010). Natomiast podaż tzw. dóbr prywatnych może być lepiej sfi nansowana ze źródeł prywatnych. Różnica między dobrami publicznymi i prywatnymi polega na tym, że pierwsze zaspokajają jednocześnie potrzeby wielu osób lub przedsiębiorstw. Ich ewentualna sprzedaż byłaby kłopotliwa, ponieważ obowiązuje "odpowiedzialność zbiorowa" i ten, kto kupi, dzieli się korzyściami z innymi. Po cóż więc ma kupować, skoro m... więcej»

Egzotyczne podróże w głąb kosmetyków – oleje i masła (Barbara WŁUDYKA)
Rynek stale szuka czegoś nowego i niekoniecznie wyznaje zasadę, że tylko rośliny z własnej strefy klimatycznej są odpowiednie do spożycia czy pielęgnacji. Czemu nie spróbować czegoś innego lub tworzyć połączenia składników z lokalnych źródeł i odległych siedlisk? Teoria globalnej wioski znajduje wyraz w najbliższym sklepie spożywczym, gdzie obok soku z marchwi znajdujemy napoje z maracui, owoców liczii czy ananasów, nie dziwi połączenie jabłka z bananem, papai z maliną. Także w pielęgnacji nie stanowi to dysonansu, bo roślinność z dalekich stron stanowi dla Europejczyka źródło egzotycznych surowców do pielęgnacji skóry. Oto przykłady: masło Kokum Garcinia indica Seed Butter masło Murumuru Astrocaryum murumuru Butter masło Mango Mangifera indica (Mango) Esters masło Ucu Virola surinamensis Butter masło Mafura Trichilia emetica (Mafura Fruit) Butter masło Illipe Shorea stenoptera Seed Butter olej Andiroba Carapa guaianensis Seed Oil olej Copaiba Copaifera offi cinalis Oil olej Mongongo Schinzioph... więcej»

Stosowanie żużli - korzyści czy zagrożenia? (Monika KASINA, Marek MICHALIK)
Często spotykamy się z stosowaniem materiałów odpadowych związanych z przemysłem hutniczym (żużli). Niekiedy budzi to nasze obawy. Czy są one uzasadnione? Na początek warto przybliżyć charakterystykę tego materiału i przedstawić kilka ważnych czynników, które mogą zachęcić do jego używania. W Polsce najczęściej stosowane są żużle związane z metalurgią żelaza. Żużel jest produktem ubocznym, powstającym w wyniku procesów hutniczych. Najbardziej rozpowszechnione są dwa rodzaje żużla, związane z dwoma głównymi procesami hutniczymi: wielkopiecowy - powstający przy produkcji surówki, oraz konwertorowy - powstający w trakcie wytapiania stali. Żużel wielkopiecowy jest jasnoszary, charakteryzuje się porowatą strukturą, chropowatą, jamistą powierzchnią z wieloma ostrymi krawędziami. Żużel konwertorowy jest czarny bądź ciemnobrązowy, przypomina z wyglądu bazalt, jest bardzo masywny [12]. Ze względu na swoje własności technologiczne, takie jak wytrzymałość na ściskanie, odporność na uderzenia i kruszenie, odporność na polerowanie, zamarzanie i odmarzanie itp., które są porównywalne, a niejednokrotnie znacznie lepsze niż właściwości surowców naturalnych takich, jak bazalt czy granit, żużle są coraz częściej traktowane jako materiał alternatywny [11], wykorzystywany w wielu gałęziach przemysłu, między innymi w hydrotechnice, hutnictwie, produkcji cementu czy nawozów sztucznych. W wielu krajach Europy, także w Polsce, żużle z produkcji surówki czy stali są materiałem alternatywnym szeroko wykorzystywanym w budownictwie drogowym. Może on być wykorzystany nie tylko jako warstwa służąca do podbudowy dróg, materiał służący do wzmacniania po... więcej»

Sieć Natura 2000 - ważna sprawa (Jolanta ZIENTEK–VARGA)
"O Naturze wciąż nie za dużo". Tak można określić ideę, która przyświeca realizowanemu przez Instytut na rzecz Ekorozwoju projektowi "Szerokie wody Natury 2000" fi nansowanemu ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Celem projektu nie jest promocja sieci, ale rzetelne informowanie o niej, szeroka akcja edukacyjna. Informowanie i edukowanie Polaków o tym jest konieczne, bo - jak się okazuje - wciąż za mało wiemy, czym naprawdę jest sieć, jaka jest jej rola, czemu służy, w jaki sposób wzbogaca możliwo- Sieć Natura 2000 - ważna sprawa m... więcej»

Profesor Jana Siuta
Profesor Jan Siuta, znawca inżynierii ekologicznej, od wielu lat członek rady programowej AURY, otrzymał tytuł profesora honorowego Uniwersytetu Warmińsko- Mazurskiego w Olsztynie. Gratulując wyróżnienia pozwalamy sobie przypomnieć życiorys naukowy i dorobek Profesora. Jan Siuta urodził się w roku 1928 w miejscowości Wrońsko w województwie łódzkim. W czasie okupacji hitlerowskiej nie miał możliwości kształcenia się. Liceum Rolniczo-Hodowlane w Bratoszewicach ukończył w roku 1948. Na studiach w Wyższej Szkole Gospodarstwa Wiejskiego w Łodzi pogłębił swą wiedzę o glebie, został zatrudniony w Katedrze Gleboznawstwa. W 1950 r. WSGW w Łodzi przeniesiono do Olsztyna; tam w Wyższej Szkole Rolnictwa w 1953 r. Jan Siuta obronił pracę magist... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-2

zeszyt-2864-aura-2011-2.html

 
W numerze m.in.:
Żyjemy w świecie głęboko podzielonym (Anna MARZEC)
Skrajne ubóstwo (na jedną osobę przypada mniej niż 2 dolary na dzień) jest udziałem 40 procent ludności świata (1). Do tej czterdziestoprocentowej populacji należy tylko 5 procent globalnych dochodów. Natomiast 20 procent światowej populacji dysponuje aż 75 procentami światowych dochodów. Nędza z jednej strony a bogactwo z drugiej - dzieli państwa. W krajach środkowej Afryki czy w Afganistanie dochód na jednego mieszkańca (GDP per capita) jest 30 do 40 razy niższy niż w krajach OECD. Finansowa różnica dzieli też społeczeństwa w obrębie jednego kraju. Najbardziej ostre różnice w dochodach grup społecznych występują w Korei, Meksyku, Turcji, w USA i Polsce (2). Ponad 80% ludności świata żyje w krajach, w których następuje coraz głębsze zróżnicowanie dochodów (1). Zatem tylko jedna piąta światowej populacji żyje w krajach, w których albo maleje fi - nansowe zróżnicowanie społeczne, albo utrzymuje się status quo. Skrajne lub umiarkowane ubóstwo powoduje dalsze konsekwencje w postaci całkowitego braku lub niedostatecznej opieki lekarskiej, niedożywienia dzieci, znacznie wyższej śmiertelności wśród dzieci i dorosłych. Inna deprawacja to trudności w dostępie młodzieży do wykształcenia i wynikające z tego - dziedziczenie ubóstwa oraz zamknięcie drogi do awansu społecznego. Jakby tego było mało, ludzi dzielą też różne religie a właściwie - obecne w niemal wszystkich religiach świata - grupy religijnych ekstremistów. Wspomniane wyżej różnice występują nie tylko współcześnie - były także obecne tysiące lat w historii ludzkości, choć stopień intensywności negatywnych zjawisk i ich zasięg bywał różny. Oddziaływały na ograniczonym obszarze i nie powodowały zagrożeń dla całej ówczesnej ludzkości. Różnice w odpowiedzialności za klimat W ostatnich kilkudziesięciu latach pojawił się nowy problem. Dociera on powoli do świadomości coraz szerszych kręgów społecznych. Jest to niekorzystna - a raczej należałoby ją określić ja... więcej»

Cancun - sukces czy porażka? (Tomasz ŻYLICZ)
Meksykańskie miasto było w grudniu 2010 miejscem COP-16, czyli szesnastego spotkania państw-stron Konwencji Klimatycznej. Poprzednie spotkania w Kopenhadze (COP-15) i Poznaniu (COP-14) były przedmiotem licznych analiz, również na łamach AURY (zob. np. 2/2010 i 1/2009). Często słyszy się opinie oskarżycielskie, obwiniające bogatych o niszczenie światowego klimatu. Rzeczywiście, trzeba zapewne zgodzić się z tym, że to głównie bogaci w XIX i XX wieku wyemitowali tak dużo dwutlenku węgla, iż jego stężenie w atmosferze niepokojąco wzrosło. Jeśli jednak komuś zależy na ratowaniu klimatu, to zamiast koncentrować się na wskazywaniu winy ex post, powinien raczej troszczyć się o ograniczenie emisji ex ante. A świadomość tej prostej prawdy bynajmniej nie jest powszechna. Czterdzieści krajów rozwiniętych gospodarczo - tzw. Aneks I Konwencji Klimatycznej - ma nadal wysoką emisję, która jednak nie rośnie, i ma malejący udział w globalnej sumie (poniżej połowy). Natomiast zatrważająco rośnie emisja z pozostałych krajów, a - co gorsza - kraje te p... więcej»

Natura 2000 na Torfowiskach Orawsko-Nowotarskich (Bożena KOTOŃSKA, Magdalena SZYMAŃSKA)
Projekt PL0494 "Warunki zarządzania obszarem dorzecza i ochroną różnorodności biologicznej dla zapewnienia zrównoważonego rozwoju obszarów cennych przyrodniczo na przykładzie zlewni Czarnej Orawy stanowiącej część transgranicznego dorzecza Dunaju" realizowany jest wspólnie przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie i Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Krakowie. Współfi nansowany jest ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego, dzięki wsparciu udzielonemu przez Islandię, Liechtenstein oraz Norwegię. Zakresem Projektu objęte są działania planistyczne, które zapewnią racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi, poprawę stanu wód oraz zachowanie bioróżnorodności zgodnie z dyrektywami unijnymi. Celem Projektu jest zachowanie bioróżnorodności gatunków przez kształtowanie właściwego podejścia człowieka do przyrody i współgodzenia interesów użytkowników wód w poszanowaniu zasobów naturalnych. Projekt realizowany jest w obszarze dorzecza międzynarodowego - zlewni Czarnej Orawy leżącej w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej. Kotlina Orawsko-Nowotarska, położona między Tatrami i Beskidami, odznacza się bogatym i zróżnicowanym środowiskiem przyrodniczym. Na szczególną uwagę zasługuje występujący w jej obrębie największy w południowej Polsce kompleks torfowisk wysokich. Kompleks ten stanowi aż 5% powierzchni wszystkich torfowisk wysokich w Polsce. To tu znajduje się drugie pod względem wielkości w kraju torfowisko wysokie kopułowe - Puścizna Wielka. Mimo wielowiekowego użytkowania eksploatacyjnego tych miejsc, wiele z nich zachowało się w stosunkowo dobrym stanie (Łajczak, 2006). W celu ich ochrony utworzono obszar chronionego krajobrazu oraz włączono je do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000. W roku 2004 Polska zgłosiła do Komisji ... więcej»

Afrykański as w kosmetykach (Barbara WŁUDYKA)
Popularność olejów roślinnych w kosmetykach wynika z ich działania biologicznego, są dobrym źródłem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Możliwość wykorzystania egzotycznych nazw czy miejsca pochodzenia kusi z kolei marketingowców, by zaskoczyć rynek czymś nowym, egzotycznym. W przypadku Shea butter, opisywanego na opakowaniach kosmetyków pod różnymi nazwami: masło shea, masło karité, olej z masłosza, wg INCI Butyrospermum Parkii (Shea Butter Fruit) - egzotyka ze względu na afrykańskie korzenie idzie w parze z wszechstronnością i wielofunkcyjnością tego surowca. To składnik w pełni zasługujący na uznanie i świetnie działający na skórę. Z Afryki na światowe półki Masło shea wytwarzane jest z orzechów masłosza, drzewa masłowego, pochodzącego z Afryki. Na Czarnym Lądzie stosowane jest powszechnie od setek lat nie tylko do pielęgnacji skóry oraz włosów, ale też w kuchni. Drzewo masłoszowe uważane jest za święte, masło służy do namaszczania w rytualnych obrzędach, służyło do oświetlania pomieszczeń, produkcji mydła, jest lekiem, kosmetykiem, pożywieniem, zbiory wyznaczają rytm istnienia. Masłosza spotykamy w środkowej i zachodniej Afryce, w obszarze czystej ekologicznie sawanny. To duży atut tego produkt... więcej»

KRONIKA EKOLOGICZNA
60 LAT BADAŃ INSTYTUTU MORSKIEGO. W ub. roku Instytut Morski w Gdańsku obchodził jubileusz 60-lecia. Z tej okazji odbyła się międzynarodowa konferencja poświęcona dotychczasowej działalności Instytutu oraz planom na przyszłość. Tematem dyskusji były m.in. najważniejsze projekty badawcze dotyczące Morza Bałtyckiego. Chwalono się pierwszą polską jednostką przystosowaną do badań strefy przybrzeżnej i płytkich wód zalewowych. Statek IMOR, jako pływające specjalistyczne laboratorium, jest jednostką Zakładu Oceanografi i Operacyjnej od 2006 roku. Z użyciem statku oraz innych jednostek pływających, w zeszłym roku wykonano m.in. pomiary echosondą wielowiązkową o wysokiej rozdzielczości na długości prawie 10 tys. km bieżących profi li, czy też pomiary sonarem bocznym na długości ponad 12 tys. km profi li. Powierzchnia obszarów, dla których wykonano te pomiary wyniosła ponad 800 km2. Sukcesem zakończyły się również... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-1

zeszyt-2833-aura-2011-1.html

 
W numerze m.in.:
Beskid Niski, Wysowa-Zdrój (Bronisław JANIEC)
Nadtyuł zaczerpnięto z dzieła ks. Stanisława Staszica O ziemiorodztwie Karpatow i innych gor i rownin Polski, które ukazało się niemal dwa wieki temu. Ten wielki przyrodnik, słusznie zwany ojcem polskiej geologii, podaje ważne i ciągle aktualne informacje o przyrodzie nieożywionej. Jego wielka wiedza miała również odniesienia aplikacyjne. Wspomnieć należy choćby o jednym, że tężnie w Ciechocinku o długości 1800 m zbudowano w 1828 roku właśnie z inicjatywy Staszica. Dziś obiekt ten jest unikatowy w skali świata. Wody mineralne, często kwalifi kowane jako wody lecznicze, spotykane są częściej w obszarach górskich (zmiany struktury - tektonika), a niekiedy nawet płytko występują. Egzemplifi kacją powyższego stwierdzenia są stosunki hydrogeologiczne osady Wysowa-Zdrój w Karpatach, położonej w Beskidzie Niskim, między Beskidem Sądeckim a Bieszczadami. Środowisko przyrodnicze Polskie Karpaty tworzą pasma górskie Tatry, Pieniny, Gorce oraz Beskidy, a wśród nich, idąc od zachodu: Beskid Mały, Makowski, Żywiecki, Wyspowy i Sądecki jako Beskidy Zachodnie, oraz Beskid Niski i Góry Ondawskie (na Słowacji) - Beskidy Środkowe. Pod względem geologiczno-strukturalnym całe Beskidy tworzą tzw. Karpaty Zewnętrzne. W obydwu ich podprowincjach występuje wielka jednostka geologiczna głównie wieku trzeciorzędowego, zwana fl iszem. Flisz to zespół morskich osadów okruchowych dużej miąższości, w skład których wchodzą naprzemianległe warstwy zlepieńców, piaskowców, mułowców i łupków ilastych, jako wynik działalności prądów zawiesinowych; są to prądy gęstościowe z dużą ilością materiału okruchowego w zawieszeniu, przemieszczające się po nachylonym dnie morskim. Poza wymienionymi utworami we fl iszu występuje również sól kamienna (halityt), ropa naftowa i gaz ziemny. Są to utwory o bardzo różnej podatności na procesy rozpuszczania chemicznego przez wody podziemne, konsekwencją czego jest zróżnicowany ich skład chemiczny i mineraliza... więcej»

Południowa Kielecczyzna atrakcyjna florystycznie (Kamila MUSIAŁ)
Południowozachodnia część województwa świętokrzyskiego, gminy Sędziszów i Słupia Jędrzejowska, to teren oddalony od ważnych ośrodków miejskich. Peryferyjność objawia się przede wszystkim słabo rozwiniętą infrastrukturą gospodarczą oraz zaniedbaniem, będącym wynikiem słabej pozycji ekonomicznej subregionu, a także tradycyjnego sposobu gospodarowania. Problemem jest także ogromne bezrobocie w regionie, gdzie słabo rozwinięty jest przemysł i usługi, a trudno określić go jako szczególnie atrakcyjny turystycznie. Przekonanie o mniejszej atrakcyjności przyrodniczej sprawiło, iż roślinność tego terenu nie została gruntownie zbadana, do czego być może przyczyniło się w jakimś stopniu i to, że została awansem uznana za mało zróżnicowaną, a jej zbiorowiska jako niewyróżniające się niczym szczególnym. Chociaż terytorium to nie zostało w dostatecznym stopniu eksplorowane od strony przyrodniczej, w żaden sposób nie można określić fl ory tego obszaru jako monotonnej czy ubogiej w gatunki roślin naczyniowych, czyli paprotniki i rośliny nasienne. Ważną cechą tego obszaru jest to, że ponad 70% powierzchni ogólnej zajęte jest przez tereny rolnicze. Dlatego też dominującym składnikiem krajobrazu są pola uprawne, poprzecinane płatami lasów, co tworzy swoisty krajobraz leśno polny. Istotne jest także i to, że są to tereny wyżynne, z wysokościami bezwzględnymi, sięgającymi niewiele ponad 300 m n.p.m. W gminie jest kilka większych lokalnych wzniesień, jednakże wysokości względne sięgają najwyżej kilkadziesiąt metrów od podnóża wzgórz. To wszystko świadczy o niżowym charakterze fl ory regionu, na którym jest raczej niewiele gatunków określanych jako górskie. W obu tych gminach dominują bardzo liczne, lecz niewielkie gospodarstwa rolnicze, zwykle o powierzchni ok. 3-5 ha. W strukturze uprawy łąki i pastwiska stanowią około 20% wszystkich użytków rolnych. Pozostałą część zajmuje uprawa ziemniaków, a także zbóż na glebach mniej uwod... więcej»

WIADOMOŚCI Z INTERNETU (Adam WIECZOERK)
Domowe elektrownie na ogniwa paliwowe Wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła przy niskiej emisji gazów cieplarnianych i bez zanieczyszczeń wydaje się prawie niemożliwe. Bliskie tego celu są ogniwa paliwowe SOFC (ze stałym tlenkiem). Duńscy naukowcy zajmujący się zagadnieniem od ponad 20 lat twierdzą, że są bliżsi wprowadzenia "pod strzechy" domowych generatorów prądu i ciepła, wykorzystujących ogniwa ze stałym tlenkiem. Ich zaletą jest wysoka efektywność, która przekłada się na niską emisję gazów cieplarnianych i ograniczenie emisji tlenków siarki i azotu. Ogniwa SOFC są płaskie, o grubości niewiele większej niż kartka papieru, i wytwarzają prąd o napięciu 1 wolta. Aby mogły osiągnąć odpowiednią moc i napięcie, łączy się je w specjalnych obudowach. Duńscy naukowcy nawiązali już współpracę z producentami systemów grzewczych i energetycznych, aby projekt mógł wyjść poza laborato... więcej»

RECENZJE (Kinga BONENBERG)
Leksykon opłat za korzystanie ze środowiska Jest to dwudziesty ósmy leksykon wydany przez ofi cynę UNIMEX, przedstawiający w zwięzły sposób stan prawny na maj 2010, a dotyczący opłat i kar pieniężnych związanych z korzystaniem ze środowiska. Dokonując wyboru opłat i kar pieniężnych autorzy kierowali się głównie kryterium zaliczania danej należności do wpływów funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej wszystkich szczebli. Opłaty i administracyjne kary pieniężne dotyczą głównie działalności gospodarczej - stąd też autorzy starali się w sposób przystępny przekazać wiedzę prowadzącym taką działalność, aby mogli samodzielnie ustalić, czy określone przedsięwzięcie stanowi przedmiot opłaty, czy kary, a następnie odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób p... więcej»

Niezwykła moc oleju arganowego (Barbara WŁUDYKA)
Od zarania dziejów znany jest z wyjątkowej mocy olej wytłaczany z owoców endemicznych drzew arganowych (Argania spinosa L.), rosnących wyłącznie w ekologicznie czystym środowisku Maroka. Argania żelazna, bo tak inaczej nazywa się to drzewo, od wieków stanowi ważny element życia Berberów. Obszar, na jakim rośnie, to wapienne, kamieniste, suche obszary pustynne południowo-zachodniej części kraju, region Sus, między Agadirem, Marrakeszem i as-Sawira (Essaouria) oraz w pobliżu Wadżdy (Oujda). Od nazwy rejonu, w którym rośnie, bywa określane drzewem Sus. Obecnie lasy arganowe rosną na obszarze 9000 km² i zostały w 1998 roku wpisane na listę rezerwatów biosfery UNESCO. Krzewiaste, cierniste, wiecznie zielone drzewa o sękatym pniu żyją od 120 do 450 lat. Wyrastają na 8 do10 metrów, ale pełną produktywność osiągają dopiero mając 40 do 60 lat. Od tysięcy lat walczą z pustynnieniem obszarów Maroka. Skutecznie opierają się trudnym warunkom rosnąc u wrót pustyni i nie występukwiaty. Owoce wielkości migdałów rozwijają się przez rok, by ostatecznie dojrzeć od czerwca do lipca kolejnego roku. Są zielone, przypominają wyglądem oliwkę, ale większe i mocniej zaokrąglone. Pachną słodko, jednak mają grubą i gorzką skórkę. Wewnątrz znajdziemy mleczny miąższ i twardy orzech. Orzech zawiera tłuste nasiona, jedno, dwa, czasem trzy. Z nasion wytłacza się olej, a miąższ i skórka służy jako pasza dla zwierząt. Orzechy ni... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»