profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
r e k l a m a
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik

Czasopismo dofinansowane w 2010 r. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

r e k l a m a
FAIL (the browser should render some flash content, not this).

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 371,88 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 334,69 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 327,60 zł
prenumerata papierowa półroczna - 163,80 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 81,90 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2011-12

zeszyt-3149-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-12.html

 
W numerze m.in.:
XLIII Międzyuczelniana Konferencja Metrologów (Jarosław Makal)
W dniach 21-23 września 2011 r. w Białymstoku odbyła się XLIII Międzyuczelniana Konferencja Metrologów zorganizowana przez Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej. Patronat nad konferencją objęli: mgr inż. Janina Maria Popowska - Prezes Głównego Urzędu Miar w Warszawie, prof. Tadeusz Citko - rektor Politechniki Białostockiej oraz Komisja Metrologii Oddziału Polskiej Akademii Nauk w Katowicach. Konferencja ta jest jedną z najstarszych organizowanych w Polsce. Każdego roku, od 42 lat, kolejna uczelnia wyższa przyjmuje na siebie obowiązki gospodarza spotkań młodych naukowców - metrologów z doświadczonymi profesorami. Politechnika Białostocka była nim ostatnio w 1999 r. (XXI MKM). Do... więcej»

Zużycie energii elektrycznej w nowoczesnym gospodarstwie domowym (Jakub Kaźmierczak, Jacek Paś)
Energia elektryczna jest nowoczesnym, uniwersalnym i wygodnym w użytkowaniu nośnikiem energii. Niestety nie jest tanim medium. Biorąc pod uwagę ostatnią dekadę, zużycie energii elektrycznej w przeciętnym gospodarstwie domowym w Polsce wzrosło o ok. 40%. Głównym powodem jest zwiększenie liczby urządzeń elektrycznych wykorzystywanych w domach do codziennego użytku (rys. 1).O tym, że lodówko-zamrażarka, włączony niemal cały dzień telewizor i komputer, kuchenka elektryczna, czajnik elektryczny czy codzienne używanie zmywarki i pralki pochłania najwięcej energii spośród domowych odbiorników elektrycznych dzisiaj wiedzą już niemal wszyscy. W celu zmniejszenia zużycia energii elektrycznej (zwłaszcza w kontekście coraz większej dbałości o ekosystem) produkuje się coraz nowocześniejsze urządzenia codziennego użytku, pobierające relatywnie mniej prądu (o znacznie wyższej efektywności energetycznej), tradycyjne żarówki żarowe (wykorzystujące tylko 6% energii na światło) zastępuje się energooszczędnymi świetlówkami kompaktowymi, itp. Wydaje się wiele zaleceń dotyczących odpowiedniego użytkowania tych wielkich pożeraczy energii elektrycznej, tak aby w jak największym stopniu zminimalizować koszty ich eksploatacji. Niestety w naszych domach jest duża grupa urządzeń, która z racji małych gabarytów, niewielkiego chwilowego poboru mocy czy małej częstotliwości działania jest przez nas niedostrzegana. Jednak wraz z rozwojem techniki tych drobnych, małych urządzeń w naszych domach stale przybywa i rośnie niestety również ilość zużywanej przez nie energii. W ostatnim czasie wg wielu źródeł [1, 2], pobór prądu przez te urządzenia sięga 10-15% całkowitego zużycia w przeciętnym gospodarstwie domowym (rys. 2). Rok LXXIX 2011 nr 12 19 ANALIZY - BADANIA - PRZEGLĄDY znamionowej ale także do czasu użytkowania. Dlatego w związku z dużą częstotliwością ich wykorzystywania w znaczącym stopniu decydują o całkowitym poborze prądu. Na... więcej»

Warystorowe ograniczniki przepięć w obwodach pojemnościowych z łącznikami próżniowym (Joanna Budzisz, Zbigniew Wróblewski)
Analiza zjawisk łączeniowych występujących przy komutacji obwodów pojemnościowych łącznikami próżniowymi wykazuje, że jedną z głównych przyczyn powstawania niebezpiecznych przepięć oraz przetężeń prądowych może być sam łącznik próżniowy. Wartość generowanych przez łącznik próżniowy przepięć zależy od specyficznych dla tego rodzaju łączników mechanizmów ich powstawania: naturalnego ucinania prądu, wymuszonego (wirtualnego) ucinania prądu, eskalacji napięcia powrotnego oraz zapłonów późnych (pojedynczych lub wielokrotnych, jedno- lub wielobiegunowych). Wystąpienie danego mechanizmu przepięć zależy od właściwości łącznika próżniowego, a zwłaszcza od prądu ucięcia, charakterystyk wzrostu wytrzymałości połukowej i zdolności gaszenia łuków prądu wielkiej częstotliwości, a także od parametrów i konfiguracji wyłączanego obwodu charakteryzowanego impedancją falową [9]. Nadmierne przepięcia oraz przetężenia prądowe pojawiają się zwłaszcza przy wyłączeniach baterii kondensatorów, podczas których występują w łączniku próżniowym wielokrotne ponowne zapłony łuku. Zapłony takie powstają, gdy w czasie otwierania się łącznika przejściowe napięcie powrotne na jego stykach przekroczy chwilową wytrzymałość na przebicie powiększającej się przerwy zestykowej. Prąd wyrównawczy o dużej częstotliwości towarzyszący tym zapłonom może zostać zgaszony przy pierwszym lub kolejnym swym przejściu przez zero. Większy odstęp, który w międzyczasie osiągnęły styki otwierającego się łącznika i odpowiadająca mu większa wytrzymałość na przebicie powoduje, że następny zapłon może wystąpić przy wyższej wartości napięcia powrotnego na stykach. Przepływ wywołanego nim prądu wyrównawczego zostaje ponownie przerwany w podany sposób. Zjawisko to może powtarzać się kilka razy. Powtarzające się zapłony kończą się, kiedy napięcie na stykach otwierającego się łącznika jest mniejsze od wytrzymałości elektrycznej przerwy zestykowej. Wynikające z tego przepięcia, odpowiadające ... więcej»

Początki rozwoju zabezpieczeń częstotliwościowych
Schossig W.: Protection History: Frequency Protection. PAC 1/2011. Opracował - Piotr Olszowiec.Częstotliwość napięcia jest najważniejszym - obok napięcia - parametrem sieci elektroenergetycznej. Od częstotliwości bezpośrednio zależy prędkość obrotowa silników elektrycznych, a tym samym napędzanych przez nie maszyn. Spadek prędkości wirowania takich maszyn jak pompy i wentylatory wywołuje wyraźne zmniejszenie ich wydajności. Odchylenie częstotliwości od jej wartości znamionowej generatorów synchronicznych, zaprojektowanych do pracy w wąskim przedziale prędkości wirowania prowadzi do przyspieszonego zużycia a nawet uszkod... więcej»

KONFERENCJE - SPOTKANIA - WYDARZENIA
Jubileusz firmy Danfoss 30 września br. na torze wyścigów konnych na warszawskim Służewcu firma Danfoss świętowała 20 lat obecności na rynku polskim. Zwieńczeniem długoletniej działalności i konsekwencją nowej globalnej strategii firmy jest połączenie dwóch, dotychczas działających niezależnie spółek należących do grupy Danfoss, tj. Danfoss Sp. z o.o. z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim i Danfoss LPM Sp. z o.o. z siedzibą w Tuchomiu. Podczas gali jubileuszowej prezes Danfoss Sp. z o.o. Adam Jędrzejczak przedstawił dotychczasowe osiągnięcia firmy oraz oficjalnie zainaugurował istnienie podmiotu o nazwie Danfoss Polska Sp. z o.o. Przedstawiając dokonania, prezes podkreślił, iż firma Danfoss jest wyróżniana jako najlepszy pracodawca regionu, a ostatnio została również uhonorowana zaszczytnym trzecim miejscem w rankingu firm odpowiedzialnych społecznie. Działając według maksymy założyciela grupy Madsa Clausena "jakość tworzy jakość", Danfoss pilnuje, by środowisko pracy, w którym powstają najwyższej jakości produkty, było dostosowane do wysokich norm i standardów. Prezes podziękował także pracownikom (w chwili obecnej Danfoss zatrudnia w Polsce ponad 1200 osób) za ich zaangażowanie. Część oficjalną obchodów swoimi wystąpieniami uświetnili m.in. syn założyciela grupy Danfoss - Jørgen M. Clausen, prezes grupy Danfoss - Niels B. Christiansen, przedstawiciel polskiego rządu - wiceminister gospodarki - Maciej Kaliski, ambasador Danii - Thomas Møller oraz burmistrz Grodziska Mazowieckiego - Grzegorz Benedykciński. Kolejno wspominali początki istnienia firmy w Polsce (jednej z pierwszych firm zagranicznych na rynku polskim po transformacji ustrojowej), decyzje, w których podejmowaniu brali udział, analizowali kolejne etapy rozszerzania działalności, gratulowali sukcesu oraz życzyli kolejnych. Zespół pracujący na sukces grupy Danfoss Po zakończeniu części oficjalnej zaproszono zgromadzonych na część rozrywkową. Atrakcją dla gości ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-11

zeszyt-3125-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-11.html

 
W numerze m.in.:
Kompaktowy sterownik programowalny z panelem dotykowym (Łukasz Folta, Mirosław Chmiel, Jan Mocha)
W artykule przedstawiono prototypową konstrukcję sterownika programowalnego współpracującego z panelem operatorskim MT-505 TV. Urządzenie realizuje podstawowe zadania stawiane nanosterownikom oraz komunikuje się z panelem, wykorzystując protokół komunikacyjny Modbus, dzięki czemu możliwa jest prosta modyfikacja programu pracy sterownika. Zastosowane rozwiązania sprawiają, że prototyp urządzenia można w prosty sposób rozbudowywać i zwiększać jego możliwości. Jedną z najbardziej znanych grup układów sterowania są programowalne sterowniki PLC (Programmable Logic Controller), które w przypadku konieczności wprowadzenia zmian w realizowanym algorytmie sterowania najczęściej nie wymagają zmian sprzętowych, a jedynie stosunkowo prostego przeprogramowania. Wydawać by się mogło, że sterowniki programowalne wykorzystywane są jedynie do sterowania w zaawansowanych procesach przemysłowych, jednak - pomimo ciągłego rozszerzania możliwości nowych konstrukcji sterowników - według ekspertów, zapotrzebowanie na stosunkowo proste i małe sterowniki PLC będzie ciągle wzrastać. Świadczy o tym fakt, iż inżynierowie tworzący systemy sterowania wykorzystują przede wszystkim cyfrowe układy wejścia/ wyjścia, natomiast znikomą liczbę wejść/wyjść analogowych [1]. Użytkownik od systemu sterowania oczekuje przede wszystkim dostarczenia zestawu podstawowych funkcji, niezawodności, prostoty obsługi i programowania - możliwej również dla osób nie mających wykształcenia specjalistycznego. Pozwala to zredukować koszty obsługi sterownika, a w efekcie zwiększa konkurencyjność danego wyrobu na rynku. Ważnym aspektem jest również elastyczność oraz wizualizacja wyników pracy i stanu urządzenia. Elastyczność realizowana przez prostą zmianę oprogramowania stwarza możliwość zmiany trybów pracy urządzenia bez ponoszenia nakładów na ponowną realizację projektu. Możliwe staje się korygowanie błędów lub dostosowanie działania urządzeń już wdrożonych, w zależności od indy... więcej»

Hamownie elektryczne stosowane w dydaktycznych laboratoriach napędów i maszyn elektrycznych (Jarosław Werdoni)
W artykule przedstawiono wybrane problemy związane z obciążaniem badanych maszyn elektrycznych wykorzystywanych w dydaktycznych laboratoriach napędów i maszyn elektrycznych. Przedstawiono również przykład hamowni elektrycznej wykorzystującej przekształtnik energoelektroniczny SIMOREG DC-MASTER 6RA70. Układy obciążające (hamownie) są wykorzystywane w różnych obszarach techniki i służą do wyznaczania charakterystyk eksploatacyjnych różnego rodzaju silników (spalinowych, elektrycznych, pneumatycznych, hydraulicznych) czy układów napędowych z wykorzystaniem tych silników. Układy te pozwalają wytwarzać zadany obrotowy moment mechaniczny. Pożądane jest, aby hamownie pozwalały mierzyć bądź odtwarzać wytwarzany moment mechaniczny przy jednoczesnym zapewnieniu pomiaru prędkości obrotowej. Jednym z obszarów zastosowań układów obciążających są hamownie silnikowe a także podwoziowe, służące do badania właściwości trakcyjnych pojazdów mechanicznych. Innym obszarem zastosowań są hamownie stosowane w laboratoriach badawczych i dydaktycznych elektrycznych układów napędowych i te zagadnienia zostaną omówione w artykule. Przykłady hamowni stosowanych w laboratoriach napędu elektrycznego W badawczych czy dydaktycznych laboratoriach maszyn elektrycznych, napędów elektrycznych oraz automatyki napędu elektrycznego w charakterze hamowni najczęściej były (a czasami nadal są) wykorzystywane: - hamulce cierne, - hamulce w postaci prądnicy obcowzbudnej prądu stałego obciążonej rezystorami, - hamulce wiroprądowe, - hamulce z wykorzystaniem prądnicy obcowzbudnej prądu stałego oraz zwrotem energii do sieci zasilającej (układy elektromaszynowe lub energoelektroniczne), - hamulce z wykorzystaniem prądnicy prądu przemiennego (asynchronicznej lub synchronicznej) oraz zwrotem energii do sieci zasilającej (układy energoelektroniczne). Powyższe rozwiązania pozwalają zmieniać moment obciążenia na wale badanego układu napędowego. Niektóre z tych rozwiązań ... więcej»

Konsekwencje związane ze zwiększeniem naprężenia w przewodach linii średniego napięcia 15 kV z przęsłami płaskimi, spowodowane wymianą izolatora w łańcuchu odciągowym o mniejszej długości montażowej (Józef Jacek Zawodniak)
W przypadku nowo projektowanych lub remontowanych linii energetycznych projektant, opracowując dokumentację techniczną - zgodnie ze swoją wiedzą techniczną, wykorzystując albumy typizacyjne - dokonuje wyboru izolatorów, typu i przekroju przewodu oraz jego wartości naprężenia. Odpowiedni dobór naprężenia przewodu w nowo projektowanych liniach napowietrznych nie powinien stwarzać dużych problemów projektantom oraz wykonawcy w czasie montażu przewodów. Jak zmienia się naprężenie przewodu typu AFL-6 50 mm2 w zależności od temperatury, podano w tabeli I [1-8]. Na etapie budowy linii, niezależnie od zastosowanego izolatora (jego długości), naprężenie można jeszcze wyregulować, zmieniając rzeczywistą długość przewodu w przęśle. Takiego komfortu nie ma już w eksploatowanych liniach napowietrznych. Dlatego bardzo ciekawym zagadnieniem jest, jakie zmiany powstaną w naciągach przewodów linii, jeżeli istniejący izolator zostanie wymieniony na nowy w łańcuchu odciągowym, ale o mniejszej długości montażowej niż poprzedni. W analizie tego problemu przydatne będzie równanie określające rzeczywistą długość przewodu w przęśle płaskim, czyli takim, w którym przewody są zawieszone na tej samej wysokości [5, 6, 9, 10] gdzie: L - rzeczywista długość przewodu w przęśle [m], a - rozpiętość przęsła w [m], g - współczynnik obciążenia przewodu w [MPa/m] lub [kG/(m·mm2)], σ - naprężenie w najniższym punkcie przewodu [MPa] lub [kG/mm2]. Wymiana istniejącego izolatora o określonej długości na krótszy, bez możliwości regulacji długości przewodu lub zastosowania w łańcuchu odciągowym dodatkowych łączników, przyczyni się do zmiany naprężenia w przewodach linii, a pośrednio - wartości sił działających na słupy i ich uzbrojenie (poprzeczniki, zawieszenie izolacyjne itp.) [9-11].       = + 2 2 2 24 1 σ L a a g Budowa łańcucha odciągowego a możliwości regulacji przewodu... więcej»

Projektowanie systemów diagnostyki wibracyjnej turbogeneratora (Sławomir Wróblewski, Andrzej Bytnar, Piotr Pietrzak)
W przemyśle energetycznym diagnostyka wibracyjna zyskuje coraz większą popularność, lecz wciąż brakuje odpowiednich systemów wyposażonych w satysfakcjonujące metody analizy sygnałów wibracji i gromadzenia danych pomiarowych. W diagnostyce wibracyjnej stosowane są zazwyczaj proste mierniki elektroniczne, wyposażone zwykle w jeden czujnik wibracji lub bardziej zaawansowane urządzenia (zawierające analizator widma) współpracujące zazwyczaj z kilkoma takimi czujnikami. W diagnostyce nieskomplikowanych mechanizmów (łożyska, przekładnie) użycie prostych urządzeń pomiarowych jest w zupełności wystarczające. Diagnostyka turbogeneratora stawia natomiast o wiele większe wymagania systemom pomiarowym. Niektóre firmy oferują systemy monitoringu wibracji dla wybranych części stojanów generatorów (np. firma kanadyjska VIBROSYSTM - dla połączeń czołowych uzwojenia). Jednak nie wykorzystuje się w nich zaawansowanej analizy diagnostycznej. Diagnostyka wibracyjna Metoda wibracyjna jest jedną z najefektywniejszych metod oceny stanu technicznego stojanów generatorów [1-3]. Z jej pomocą wielokrotnie były wykrywane uszkodzenia skrajnych zębów rdzenia oraz koszyków połączeń czołowych uzwojenia stojana. W niektórych typach turbogeneratorów stwierdzano pęknięcia belek zawieszenia rdzenia, zerwania połączeń śrubowych ich elementów równoległych i pęknięcia spoin łączących belki z grodziami korpusu. W diagnostyce wibracyjnej zachodzi konieczność przeprowadzania badań obiektów za pomocą analizy sygnałów uzyskanych z czujników różnych typów, zainstalowanych w istotnych punktach pomiarowych. Niekiedy znaczenie ma także kierunek pomiaru. Diagnostyka maszyn o dużych gabarytach, jak np. turbogeneratory wymaga nawet kilkudziesięciu punktów pomiarowych [4]. Na przestrzeni wielu lat badań stwierdzono, że wraz z pomiarem sygnałów wibracji powinny być mierzone inne wielkości fizyczne, charakteryzujące punkt pracy urządzenia, np. moc czynna, bierna, napięcie, kt... więcej»

"Danfoss Hygienic Drive" - rozproszone systemy sterowania silnikami (Tadeusz Minksztym)
Przepisy prawa unijnego (w tym dyrektywy dotyczące systemu HACCP) nakładają na producentów rygorystyczne wymagania utrzymania higieny podczas produkcji żywności. W ostatnich kilku latach rozproszone systemy sterowania napędami i systemy kontroli pozostają w centrum zainteresowania inżynierów i osób zarządzających wysoko wydajnymi procesami produkcyjnymi w różnych sektorach przemysłu. Produkcja artykułów spożywczych jest obszarem szczególnym, w którym standardy higieniczne muszą być przestrzegane. Szczególnie rygorystyczne wymagania z tego zakresu dotyczą produkcji napojów, butelkowania wody, produkcji leków i kosmetyków.Wskazane produkty są szczególne, bo nie są pakowane hermetycznie i są przeznaczone do dłuższego przechowywania, woda pitna jest szczególnie wrażliwa na skażenie. Oprócz rozporządzeń unijnych powstają także zalecenia instytutów branżowych, m.in. European Hygienic Engineering&Design Group (EHEDG), który sporządza specyfikacje i zalecenia dla projektowania maszyn i procesów wytwórczych, mające na celu ochronę produkcji żywności przed zani... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-10

zeszyt-3096-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-10.html

 
W numerze m.in.:
Numeryczne prognozowanie wytrzymałości zmęczeniowej połączeń lutowanych wybranych układów elektronicznych stosowanych w awionice (Dominik Jurków)
Rozwój awioniki przyczynia się do wzrostu wymagań stawianych nowym urządzeniom elektronicznym stosowanym w lotnictwie. Urządzenia muszą poprawnie działać w szerokim zakresie temperatur, a minimalna temperatura pracy może wynosić nawet - 55ºC [1]. Przy tak dużych zmianach temperatury niedopasowanie temperaturowych współczynników rozszerzalności liniowej poszczególnych elementów układu, generuje znaczne naprężenia. Z tego względu bardzo ważna jest analiza wpływu obciążeń termodynamicznych na niezawodność układów. Uszkodzenia zmęczeniowe, powstające na skutek oddziaływania na urządzenie obciążeń termomechanicznych, są w elektronice jednymi z najpowszechniejszych defektów. W wyniku zmęczenia materiału dochodzi do jego pękania lub rozwarstwienia. Mechanizm ten jest niezmiernie ważny przy rozpatrywaniu uszkodzeń połączeń elektrycznych, gdyż jego cechą charakterystyczną jest możliwość wystąpienia uszkodzeń w wyniku naprężenia znacznie mniejszego od wartości krytycznej. Fizyczny eksperyment badania wytrzymałości zmęczeniowej polega na zadawaniu do układu zmiennych w czasie obciążeń termomechanicznych. W wyniku doświadczenia określa się liczbę cykli, po których nie dochodzi jeszcze do uszkodzenia (Nf ) [2]. Wytrzymałość zmęczeniową z uwzględnieniem efektu pełzania można oszacować, korzystając ze zmodyfikowanej zależności Coffina-Mansona [2]. (1) gdzie: C1, C2, C3, C4 - stałe zależne od materiału, A - długość połączenia, Δεp - zakumulowane odkształcenie plastyczne. We wzorze założono, że w pierwszym przybliżeniu odkształcenie plastyczne równe jest odkształceniu lepkiemu. Odkształcenia plastyczne zależą od naprężenia generowanego w układzie. Jednym ze sposobów zwiększenia niezawodności połączeń lutowanych jest stosowanie przenoszącego naprężenia wypełniacza epoksydowego (underfill) między obudową układu a podłożem. Kolejnym jest zmiana bazy materiałowej i stosowanie jako podłoża niskotemperaturowej ceramiki współwypala... więcej»

Odstępy izolacyjne w ochronie odgromowej wolno stojących obiektów budowlanych (Andrzej Sowa)
Projektując urządzenia piorunochronne obiektów budowlanych należy zwrócić szczególną uwagę na ochronę urządzeń na dachach tych obiektów przed bezpośrednim oddziaływaniem prądów piorunowych. Podstawowe informacje o zasadach ograniczania tego rodzaju zagrożenia zawarto w normach dotyczących ochrony odgromowej [1, 2], w których stwierdzono m.in., że (…) wszystkie urządzenia dachowe z materiałów izolacyjnych lub przewodzących, które zawierają wyposażenie elektryczne i/lub służące przetwarzaniu informacji, powinny znajdować się w przestrzeni ochronnej układu zwodów. Przestrzenie chronione Określając obszary przestrzeni chronionych tworzonych przez naturalne elementy konstrukcyjne obiektów lub układy zwodów urządzenia piorunochronnego LPS (Lightning Protection System), należy uwzględnić wymagania dotyczące kątów ochronnych oraz odstępów izolacyjnych. Zachowując odpowiednie odstępy izolacyjne, eliminujemy możliwości powstawania przeskoków iskrowych pomiędzy chronionymi urządzeniami i instalacjami ułożonymi na dachach a zwodami lub elementami konstrukcji obiektów wykorzystywanymi do celów ochrony odgromowej. Poniżej zostaną przedstawione zasady określania przestrzeni chronionych tworzonych przez elementy LPS na typowych dachach dwuspadowych wolno stojących obiektów budowlanych. W takich obiektach najczęściej należy zwrócić uwagę na ochronę odgromową anten, kominów współczesnych pieców oraz - coraz częściej stosowanych - kolektorów fotowoltaicznych. Kąty ochronne Zgodnie z obowiązującymi obecnie zaleceniami [2], do wyznaczania przestrzeni chronionej można wykorzystać zasadę toczonej kuli lub dobrać odpowiednie kąty ochronne. Metoda toczącej się kuli jest szczególnie przydatna, jeśli na dachu znajdują się różnorodne nadbudówki (rys. 1). W tych miejscach na powierzchni dachu, które nie są dotykane przez toczoną kulę, nie istnieje zagrożenie bezpośrednim uderzeniem pioruna. W przypadku pojedynczego zwodu pionowego (rys. 2) do w... więcej»

XLVII Międzynarodowe Sympozjum Maszyn Elektrycznych SME 2011 (Sebastian Szkolny)
W dniach 19-22 czerwca br. w Szczecinie odbyło się XLVII Międzynarodowe Sympozjum Maszyn Elektrycznych. Było to spotkanie pracowników krajowych oraz zagranicznych ośrodków naukowych i przemysłowych zajmujących się szeroko pojętą tematyką maszyn elektrycznych. Stanowiło forum wymiany doświadczeń i prezentacji najnowszych prac dotyczących teorii, badań, eksploatacji i diagnostyki maszyn i napędów elektrycznych. Za stronę merytoryczną Sympozjum odpowiadał Komitet Elektrotechniki Polskiej Akademii Nauk pod przewodnictwem prof. Kazimierza Zakrzewskiego, a od strony organizacyjnej Katedra Elektroenergetyki i Napędów Elektrycznych Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie pod przewodnictwem jej kierownika prof. Ryszarda Pałki. Uroczyste otwarcie Sympozjum (od lewej prof. Ryszard Pałka, prof. Kazimierz Zakrzews... więcej»

Rozkład admitancji odbiornika na składową czynną i bierną w dziedzinie czasu (Maciej Siwczyński, Andrzej Drwal, Sławomir Żaba)
Uważa się, że podstawowe właściwości energetyczne obwodów elektrycznych zostały zidentyfikowane w dziedzinie częstotliwości i nie wiadomo, czy jest to możliwe w dziedzinie czasu [1]. Szczególnie istotne jest pytanie, czy przesunięcie fazowe harmonicznych oraz zmiany kondunktancji odbiornika w funkcji częstotliwości, powodujące szkodliwy wzrost wartości skutecznej prądu zasilania, są możliwe do identyfikacji w dziedzinie czasu i czy można w tej dziedzinie wyodrębnić składową czynną i bierną admitancji, a tym samym prąd czynny i bierny. W artykule pokazano, że wspomniany rozkład jest możliwy także w dziedzinie czasu, oraz że dziedzina czasu jest równie przydatna do badania właściwości energetycznych obwodów elektrycznych jak dziedzina częstotliwości, a niekiedy nawet od niej bardziej efektywna. Rachunek operatorowy L1-impulsów L1-impulsem nazywa się sygnał absolutnie sumowalny (element przestrzeni L1) (1) Izomorfizm między prawostronnym (przyczynowym) L1-impulsem wykładniczym a ułamkiem prostym zmiennej zespolonej definiuje następująca relacja [2] (2) Formuła określająca analogiczny izomorfizm dla lewostronnego (antyprzyczynowego) L1-impulsu ma postać operatora sprzężonego (3) Praktyczne znaczenie mają jednak nie L1-impulsy (są nieprzyczynowe), ale utworzone z nich sygnały okresowe. Sygnały okresowe otrzymuje się przy użyciu formuły "T-powielacza" (4)  ( ) <   - x : x(t) dt x t ( ) 1 Re > 0 + -     dla s e t1(t) t1 t ( ) 1 Re > 0 - -     takze dla s e t1 t ( ) ( ), ~ &#931;&#8734; =-&#8734; = + p x t x t pT 1 ) ( L t x &#8712; x(t)&#8712;L1 0 &#189; 1 t/T g cth A/2 g/sh A/2 M... więcej»

Z historii białostockiej elektrowni (Andrzej Lechowski)
W ostatnich latach XIX wieku Białystok wkraczał w erę techniki. Najpierw w 1890 roku uruchomiony został wodociąg. W następnym roku wybudowano sieć telefoniczną. W 1895 roku został podpisany kontrakt na uruchomienie w mieście tramwaju konnego (nazywanego przez białostoczan konką). Ale paradoksalnie to dynamicznie rozwijające się przemysłowe miasto ciągle nie korzystało z dobrodziejstwa elektryczności. Panowała w nim ciągle epoka pary. Tak więc panorama Białegostoku utkana była fabrycznymi kominami, które stanowiły nieodłączny element kotłów parowych. Zwiastunem nowego miała być zapowiedziana na sierpień 1897 roku wizyta cara Mikołaja II. Władze zabrały się energicznie za przygotowanie miasta na tak ważną okoliczność. Myślano o wszystkim. Najlepszy białostocki fotograf - Józef Sołowiejczyk - rozpoczął prace nad monumentalnym albumem "Vidy goroda Bielostoka", który został w trakcie wizyty wręczony carowi. To pierwszy i jedyny ślad początków elektryfikacji centrum Białegostoku. Analizując fotografie pokazujące Plac Bazarny (dzisiejszy Rynek Kościuszki) nie sposób nie zauważyć, jak w pośpiechu instalowano przed carską wizytą oświetlenie białostockich ulic. Dotychczasowe gazowe lampy zastępowano elektrycznymi. Latarnie instalowane były na solidnych drewnianych słupach, które transportowano na rynek i ulice, którymi miał przejeżdżać Mikołaj II. Na zdjęciach Sołowiejczyka są widoczne konne zaprzęgi wyładowane długimi słupami. Prace te powierzono firmie Strauss-Sawicki z Kijowa, która wykonała je błyskawicznie, tak że centrum miasta na przyjazd monarchy było pięknie oświetlone przez 400 ulicznych latarni. Gwarancją ekonomicznego powodzenia tego przedsięwzięcia miało być to, że białostoczanie będą od Straussa i Sawickiego kupowali prąd. Szybko okazało się, że wolą oni jednak lampy naftowe i wcale nie kwapili się do elektrycznego oświetlenia. Co gorsza okazało się, że i białostocki przemysł też niezbyt chętnie chciał zastąpić maszyny pa... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-9

zeszyt-3063-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-9.html

 
W numerze m.in.:
Kompensacja mocy biernej maszyny wyciągowej
Maszyny wyciągowe stanowią bardzo skomplikowany odbiór pod względem kompensacji mocy biernej ze względu na: - stosunkowo krótki czas pracy i postojów, - dużą zmienność poboru mocy czynnej i biernej, - generowanie wyższych harmonicznych, szczególnie 5., 7., 11., 13., 23. i 25. Najczęstszym stosowanym (i najtańszym) sposobem kompensacji mocy biernej maszyn wyciągowych jest nieregulowany układ filtrów wyższych harmonicznych (w najbardziej okrojonym wariancie tylko 5. harmonicznej, najczęściej w układzie filtrów 5., 7., 11. oraz czasem 13. harmonicznej), załączany na stałe i ewentualnie odłączany wyłącznikiem w polu zasilającym, w okresach przestoju maszyny wyciągowej, na podstawie polecenia dyspozycji mocy. Takie rozwiązanie pozwala na ograniczenie wartości wyższych harmonicznych występujących w sieci, jednakże z punktu widzenia kompensacji mocy biernej jest nieskuteczne. Z jednej strony, moc układu filtrów zazwyczaj nie zapewnia pokrycia pełnego zapotrzebowania na moc bierną p... więcej»

WYDAWNICTWA - Komputerowe metody analizy elektromagnetycznych stanów przejściowych
Eugeniusz Rosołowski: Komputerowe metody analizy elektromagnetycznych stanów przejściowych. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2009.W słowie Od autora czytamy: (&#8230;) W książce przedstawiono metody zmierzające do komputerowej symulacji stanów przejściowych w sieciach elektrycznych. Zagadnienie to stało się aktualne z chwilą pojawienia się łatwo dostępnych i dostatecznie zaawansowanych komputerów w poł... więcej»

XXXV edycja Konkursu im. prof. Mieczysława Pożaryskiego
Został rozstrzygnięty Konkurs im. prof. Mieczysława Pożaryskiego na najlepsze prace opublikowane w czasopismach naukowo-technicznych Stowarzyszenia Elektryków Polskich w 2010 roku. Celem tego konkursu jest podkreślenie potrzeby rozwijania twórczości wydawniczej elektryków, propagowanie osiągnięć naukowych i technicznych oraz upamiętnienie działalności autorskiej i wydawniczej prof. Mieczysława Pożaryskiego - wieloletniego redaktora naczelnego Przeglądu Elektrotechnicznego i Wiadomości Elektrotechnicznych, au... więcej»

Ustawa o bateriach i akumulatorach - zagadnienia praktyczne (Marta Zwierzchowska)
Tematem przewodnim niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi na istniejące obowiązki prawne wynikające z ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach oraz odpowiednich rozporządzeń. Jest to istotne zwłaszcza dla wprowadzających, sprzedawców detalicznych oraz użytkowników baterii przemysłowych kwasowo-ołowiowych. 24 kwietnia 2009 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił ustawę o bateriach i akumulatorach. Publikacja ustawy nastąpiła 28 maja 2009 r. (Dz.U. 2009 nr 79, poz. 666), a wraz z 12 czerwca 2009 r. weszła ona w życie. Ustawa ma na celu zredukowanie ujemnego wpływu baterii i akumulatorów oraz zużytych baterii i akumulatorów na środowisko, a w efekcie przyczynienie się do ochrony, zachowania i poprawy jakości środowiska. W tym celu określono wymagania i sformułowano regulacje dotyczące wprowadzanych do obiegu baterii i akumulatorów. Przepisy polskiej ustawy oparte są na regulacjach prawnych Parlamentu Europejskiego i Rady i jako takie mają również na celu zharmonizowanie wymogów stawianych wprowadzanym na rynki bateriom i akumulatorom w obrębie Unii Europejskiej. Przepisy ustawy mają zastosowanie w stosunku do baterii i akumulatorów produkowanych i wprowadzanych do obrotu. Kształt baterii, masa, skład materiałowy i pojemność, jak też sposób użytkowania nie mają w tym przypadku znaczenia. Należy zwrócić uwagę, że ustawie podlegają także baterie i akumulatory stanowiące przynależność albo część składową urządzenia lub dodatek do innych produktów. Przepisy ustawy dotyczą także tzw. złomu bateryjnego, czyli odpadów powstałych z baterii i akumulatorów, regulują zasady zbierania, przetwarzania, recyklingu i unieszkodliwiania zużytych baterii i akumulatorów. Przepisy ustawy określają prawa i obowiązki wprowadzających do obrotu baterie lub akumulatory, dystrybuujących baterie lub akumulatory lub sprzęt zawierający baterie, zbierających, przetwarzających, dokonujących recyklingu lub unieszkodliwiania zużytych bater... więcej»

Jak sformułować zapytania ofertowe na baterię kondensatorów mocy? (Krzysztof Dąbrowski)
Do napisania tego artykułu skłoniła mnie konieczność racjonalizacji czasu pracy Działu Handlowego firmy Twelve Electric. Ogromna liczba telefonów, jakie musimy wykonywać w celu uzyskania kilku informacji, które umożliwią poprawny dobór baterii kondensatorów, pochłania tak wiele czasu, że w konsekwencji zaczyna go brakować na napisanie samej oferty. Mam nadzieję, że po jego przeczytaniu przez naszych klientów zaczniemy otrzymywać bardziej precyzyjne zapytania ofertowe. Co napisać w zamówieniu na baterię kondensatorów mocy? Ostatni wzrost cen za energię bierną oraz zapowiedzi kolejnych podwyżek sprawiły, że liczba zapytań ofertowych na baterie kondensatorów wzrosła ponad trzykrotnie. Oczywiście, najlepszą metodą, która na 100% zapewni sukces w doborze baterii kondensatorów, jest wykonanie pomiarów przedprojektowych, połączonych z analizą wyższych harmonicznych oraz ekspertyzą warunków podłączenia i eksploatacji w miejscu, gdzie bateria będzie instalowana. Ale poza tym, że są to dodatkowe koszty (tych nikt nie lubi), nie znam takiej firmy na rynku polskim, której liczba etatów kadry technicznej starczyłaby na wykonanie takiego zakresu prac u wszystkich, którzy składają zapytania ofertowe. Na dodatek taki sposób doboru baterii jest możliwy wszędzie tam, gdzie układ zasilania już istnieje. Co robić, gdy zakład dopiero się buduje i do dyspozycji mamy tylko mniej lub bardziej poprawnie zrobiony bilans mocy, na podstawie którego wyliczana jest moc baterii, jaka powinna być zainstalowana w układzie zasilania, by dotrzymać zadany przez dostawcę energii tangens &#966;? Jest to możliwe, ale w tym przypadku istotne są informacje o samej technologii (jakie odbiorniki są/będą zasilane) i dodanie obliczeń, na podstawie których dobrano baterię. Metodą, która nie gwarantuje poprawnej skuteczności procesu kompensacji, jest dobór mocy baterii do mocy transformatora. W tym przypadku trzeba znać specyfikę użytkownika, jego branżę i trzeba mieć z... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-8

zeszyt-3033-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-8.html

 
W numerze m.in.:
Dyskusja na temat przemysłu elektrotechniczego USA
Atherton P., Brothwell S., Chapman B., Lindroth W., Owens D.: Industry outlook: big choices & long views, an Electric Perspectives roundtable. Electric Perspectives (US) 2011 January/February. Opracował - Witold Bobrowski. W redakcji amerykańskiego dwumiesięcznika Electric Perspectives przeprowadzono dyskusję na temat perspektyw inwestowania w przemysł elektrotechniczny w Stanach Zjednoczonych. W dyskusji wzięli udział dyrektorzy przedsiębiorstw przemysłowych i energetycznych oraz analitycy przemysłu. Stwierdzono, że jednym z większych ... więcej»

XX Jubileuszowe Seminarium Naukowo-Techniczne BOBRME Komel "Problemy Eksploatacji Maszyn i Napędów Elektrycznych" (Mariusz Czechowicz)
W dniach 25-27 maja 2011 r. w Rytrze k. Nowego Sącza już po raz 20. spotkali się uczestnicy Seminarium Naukowo-Technicznego "Problemy Eksploatacji Maszyn i Napędów Elektrycznych", organizowanego przez Branżowy Ośrodek Badawczo- Rozwojowy Maszyn Elektrycznych Komel z Katowic. W tym roku seminarium zorganizowano przy współudziale Zakładu Maszyn Elektrycznych EMIT, który to świętował rocznicę 90-lecia powstania firmy.Tematyka seminarium obejmowała m.in.: - projektowanie nowych serii i odmian maszyn elektrycznych, - silniki z magnesami trwałymi do napędu pojazdów elektrycznych i innych urządzeń transportowych, - energoelektroniczne układy zasilania i sterowania maszyn elektrycznych, - modernizację silników i ich dobór do układów napędowych, - silniki dostosowane do trudnych warunków pracy, - awaryjność i remonty silników o... więcej»

Elektryczne samochody z ładowaniem wtykowym w USA
Piro M.: Oregon plugs in. As electric vehicles begin to roll off the assembly lines Portland General Electric is ready with a multitude of recharging options. Electric Perspectives (US) 2011 January/February. Opracował - Witold Bobrowski. Elektryczne samochody wtykowe (PEVs - Plug Electric Vehicles) przyciągają powszechną uwagę w Stanach Zjednoczonych, jako kolejna generacja tego rodzaju pojazdów już dostępna na rynku. Amerykańska kompania energetyczna Portland General Electric (PGE) w stanie Oregon, wcześnie zaangażowała się w planowanie i rozwój infrastruktury elektrycznej - niezbędnej dla podtrzymania zarówno rynku samochodów elektr... więcej»

XXXIV Międzynarodowa Konferencja z Podstaw Elektrotechniki i Teorii Obwodów IC-SPETO (Marian Pasko, Piotr Holajn, Krzysztof Sztymelski)
Po raz trzydziesty czwarty w dniach 18-21 maja 2011 r. odbyła się jedna z największych i najbardziej uznanych w Polsce konferencji, poświęcona szeroko rozumianej elektrotechnice. Konferencja ta została objęta patronatem wielu uznanych organizacji takich jak: Polska Akademia Nauk PAN, Polska Sekcja IEEE czy też Polskie Towarzystwo Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej PTETiS. Pieczę nad merytoryczną częścią konferencji sprawował Komitet Programowy, którego przewodniczącym b... więcej»

Historia 50 Hz w sieci energetycznej (Rafał Gonczarko, Paweł Szymczuk)
W artykule przedstawiono najważniejsze fakty z historii rozwoju elektrotechniki, które w krajach europejskich doprowadziły do wyboru częstotliwości sieci elektroenergetycznej 50 Hz. Stosowane obecnie parametry sieci są wynikiem doświadczeń najwybitniejszych naukowców, wynalazców i inżynierów elektryków. Nie zabrakło wśród nich Polaków, chociaż Polska w czasach najważniejszych odkryć w tej dziedzinie istniała tylko w świadomości jej obywateli. Stany Zjednoczone i większość krajów Ameryki Południowej używa 60 Hz, a Europa oraz reszta świata z kilkoma wyjątkami stosuje 50 Hz. Amerykanie wykorzystują napięcie 110 V zwiększone obecnie do 120 V, w Europie używa się napięcia 220 V, obecnie zwiększonego do 230 V. Różne napięcia i częstotliwości wydają się być w większym stopniu sprawą tradycji niż optymalizacji sieci rozdzielczej - mogą być także swoistym splotem paru powodów, takich jak stan wiedzy w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku i korzyści rywalizujących ze sobą wówczas przedsiębiorstw. Standaryzacja podstawowych parametrów sieci niskiego napięcia pojawiła się w Unii Europejskiej w roku 1995. Pięć lat później do Unii dołączyła Australia, w której - podobnie jak w Anglii - obowiązywało napięcie 240 V. Historia za oceanem George Westinghouse jako pierwszy opracował prądnicę napędzaną silnikiem parowym, pracującą z prędkością 2000 rpm. W roku George Westinghouse (1846-1914), amerykański wynalazca i przemysłowiec [1] 1886 inżynierowie mechanicy chcieli, aby maszyny parowe wykonywały całkowitą liczbę obrotów na minutę. Z czterema parami biegunów prądnica była w stanie wytworzyć 8000 cykli na minutę, czyli 133 &#185;/&#179; Hz. Taka częstotliwość była korzystna z punktu widzenia oświetlenia, gdyż nie powodowała migotania światła, jednak była zbyt wysoka dla wynalezionych nieco później silników. Wczesne eksperymenty (lata 1886 i 1887) wykorzystywały generatory napędzane pasem transmisyjnym, który pozwalał na pracę z taką prę... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-7

zeszyt-3008-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-7.html

 
W numerze m.in.:
Zastosowanie algorytmu genetycznego do optymalizacji pracy elektrowni wodnej (Mirosław Gajer)
Już we wczesnych latach 70. ubiegłego stulecia narodziły się pomysły przeniesienia odkryć dokonanych uprzednio w obszarze nauk biologicznych i przyrodniczych do świata niezwykle burzliwie rozwijających się w owym okresie maszyn cyfrowych [1]. Właśnie w ten sposób powstała idea algorytmów genetycznych, które były pierwszą próbą przeniesienia mechanizmów rządzących darwinowską ewolucją do komputerowych systemów obliczeniowych [2]. Dalsze lata badań w rozważanym obszarze doprowadziły do powstania algorytmów ewolucyjnych, które obecnie są wliczane do szerzej rozumianych systemów ewolucyjnych, w skład których wchodzą także różnorodne techniki programowania genetycznego i ewolucyjnego [3-5]. Do pokrewnych technik obliczeniowych, inspirowanych odkryciami pochodzącymi ze świata organizmów żywych, zaliczane są również tzw. algorytmy rojowe, w których techniki obliczeniowe wzorowane są na zachowaniach typowych dla dużych zbiorowisk organizmów żywych, takich jak stada ptaków, kolonie mrówek bądź termitów oraz rodziny pszczele [6]. Inną grupę tego rodzaju systemów obliczeniowych stanowią tzw. algorytmy immunologiczne, których zasady działania bazują na mechanizmach, na których oparte jest funkcjonowanie systemów odpornościowych organizmów żywych [7]. Na podobnych zasadach oparte jest działanie tzw. algorytmów symulowanego wyżarzania, gdzie w systemach obliczeniowych odwzorowaniu podlega zachowanie się atomów stygnącego płynnego metalu, które dążą do zajęcia pozycji w sieci krystalicznej zapewniającej spełnienie warunku minimum energii. Wszystkie wymienione powyżej techniki obliczeniowe znajdują szerokie zastosowania podczas rozwiązywania zagadnień optymalizacyjnych, które są uznawane za wyjątkowo trudne i w przypadku których zawodzą metody znane z klasycznej teorii optymalizacji. Do tego typu zagadnień należą, m.in. różnorodne techniki optymalizacji pracy urządzeń wchodzących w skład systemu elektroenergetycznego. Typowy dla rozważane... więcej»

Wydawnictwa - Procesy cieplne i przepływowe w dużych kotłach energetycznych
Procesy cieplne i przepływowe w dużych kotłach energetycznych. Modelowanie i monitoring. Redakcja naukowa - Jan Taler. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011 W nocie Od redaktora czytamy: (&#8230;) W książce są opisane najnowsze osiągnięcia w zakresie badań kotłów, jest ona także pomyślana jako źródło wiedzy specjalistycznej dla studentów, doktorantów i inżynierów zatrudnionych w przemyśle... więcej»

Seminarium szkoleniowe ELSEP 2011 "Problemy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych" (Krzysztof Woliński)
19 maja 2011 roku w auli Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej odbyło się już IX seminarium szkoleniowe kadry inżynieryjno-technicznej, poświęcone tym razem zagadnieniom eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych. Organizatorami seminarium byli: Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP, PGE Dystrybucja SA Oddział Białystok, Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej oraz Podlaska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa (POIIB).W seminarium wzięło udział ponad 260 osób, które reprezentowały szerokie grono elektryków z terenów... więcej»

Możliwości wykorzystania alg jako biopaliwa
Pienkos P.T., Jarvis E., Darzins A.: Betting on Algal Biofuels. Algae could make the perfect renewable fuel. IEEE Spectrum (US) 2010 November. Opracował - Witold Bobrowski. Większość ludzi uważa wodorosty, glony i algi za rośliny praktycznie bezużyteczne. Badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych, w narodowym laboratorium energii odnawialnych (National Renewable Energy Laboratory, Golde, Colo.) wykazały, że algi mogą być bardzo obiecującym biopaliwem - zarówno do napędu wszelkiego rodzaju pojazdów, jak i do zasilania urządzeń energetycznych. Algi s... więcej»

Drobne, lecz istotne problemy wynikające z izolowania podziemnej konstrukcji metra (Józef Dąbrowski)
W Warszawie trwają już prace ziemne na drugiej linii metra, ale - jak dotychczas - autorowi nie udało się jednoznacznie ustalić, w jakim wariancie technicznym będzie realizowana budowa tej linii. Na pierwszej linii jeszcze przed wkopaniem symbolicznej łopaty podjęto decyzję o przyjęciu wariantu ochrony przeciwporażeniowej w formie dwóch ziem odniesienia i (możne nie w pełni świadomie) wynikających z tego faktu konsekwencji dla ochrony antykorozyjnej. W roku 2008 ukazał się artykuł "Dwie czy trzy ziemie odniesienia na drugiej linii metra warszawskiego" [1]. Poniższy materiał jest nawiązaniem do tego artykułu oraz referatu [2] wygłoszonego w Zakopanem na Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Trakcji Elektrycznej SEMTRAK&#8217;2008. Wystąpienie warstwy elektrycznie izolującej konstrukcję korpusu stacji i tuneli od elektrolitu glebowego, jaki występuje w ziemi na głębokości ułożenia danej linii metra, powoduje, że mamy do czynienia z trzema ziemiami odniesienia - potencjałami względem napięcia elektrycznego, występującego np. w stosunku do sieci powrotnej metra: &#61656; ziemią zewnętrzną (ZZ - ziemia na zewnątrz konstrukcji tuneli oraz stacji i znajdujące się w niej uziomy sieci zasilających prądu przemiennego średniego napięcia oraz metalicznie połączone z tymi uziomami urządzenia metalowe, a także rurociągi i inne podziemne konstrukcje metalowe nie mające połączeń z tunelami i stacjami metra - ich zbrojeniem), &#61656; ziemią tunelu metra (ZT - połączone ze sobą metalicznie pręty zbrojenia żelbetowego tunelu oraz stacji wraz z przyłączonymi do nich innymi elementami metalowymi, a w przypadku innej konstrukcji tunelu - przewodzące połączenie odcinków tunelu), &#61656; ziemią szyn metra znajdujących się wewnątrz konstrukcji (ZS - połączone ze sobą metaliczne szyny torów metra i przyłączone do nich przewody powrotne, łączniki szynowe oraz międzytorowe i inne elementy metalowe lub obudowy urządzeń elektrycznych w pobliżu szyn, ni... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-6

zeszyt-2983-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-6.html

 
W numerze m.in.:
Sterowniki WAGO z komunikacją wg IEC 61850 w projektach smart-grid
Wraz ze wzrostem zapotrzebowania na energię elektryczną następuje gwałtowny rozwój technologii związanych z jej wytwarzaniem i dystrybucją. Oprócz klasycznych komponentów stacyjnych, takich jak łączniki, przekładniki, transformatory, pojawiła się cała gama urządzeń elektronicznych nowej generacji (zabezpieczenia, liczniki, rejestratory, analizatory itp.), których obsługa jest związana z przesyłem ogromnej liczby informacji. Systemy nadzoru pracy elektrowni czy stacji elektroenergetycznej mają zapewnić dzisiaj nie tylko automatyzację danego obiektu, ale również szybką wymianę danych pomiędzy urządzeniami i komunikację z centrami dystrybucji. Dodatkowo mają zmniejszyć koszty operacyjne, przy jednoczesnym zwiększeniu poziomu bezpieczeństwa. W efekcie powstają nowe międzynarodowe standardy, których założenia pozwalają zwiększyć kompatybilność poszczególnych systemów elektroenergetycznych i umożliwić ich elastyczne łączenie w duże, zdalnie zarządzane zespoły. Przykładem takiego standardu jest norma IEC 61850, która określa zasady automatyzacji stacji elektroenergetycznych. W praktyce zał... więcej»

Przegrzewanie się konstrukcji przekładników prądowych
Naivert R., Kubánek M.: Přehřívání konstrukcje nosniku m&#277;řicích transformátorů proudů. Elektro (Praha) 2010 nr 8-9. Opracował - Witold Bobrowski. Czeska spółka energetyczna Dalkia zajmuje się produkcją, rozdziałem i sprzedażą energii cieplnej oraz energii elektrycznej. Energia cieplna oraz elektryczna jest produkowana w licznych elektrociepłowniach, które pokrywają znaczny obszar Czech. Ostatnio zainteresowano się rozszerzeniem dostaw zimna, umożliwiającego pełną klimatyzację obiektów klientów. W regionie północnych Moraw spó... więcej»

Pierwsze stulecie nadprzewodników
Halda P., Abetti P.: Superconductivity&#8217;s First Century. In the 100 years since superconductivity was discoverted, only one widespread application has emerged. IEEE Spectrum (US) 2011, March. Opracował - Witold Bobrowski. Zero absolutne - jak sama nazwa wskazuje - jest najniższą temperaturą, jaką można otrzymać. W roku 1848, wielki fizyk brytyjski Lord Kelvin ustalił, że wynosi ona &#8209;273oC. Myślał, że doprowadzenie dowolnego ciała do tej temperatury spowoduje zamrożenie ruchu elektronów na ich orbitach i to, co normalnie było przewodnikiem, stanie się doskonałym izolat... więcej»

Początki technologii selektywnego wyłączania zwarć
Schossig W.: History. The start of Protection. PAC 2007 nr 3. Opracował - Piotr Olszowiec. W początkowym okresie rozwoju elektroenergetyki nie poświęcano większej uwagi sposobom przyłączania i wyłączania prądnic z sieci. Pierwsze generatory prądu stałego włączano ręcznie rozłącznikami nożowymi, zaś chroniono od zwarć bezpiecznikami topikowymi. Jeszcze w latach 80. XIX wieku te najprostsze łączniki i zabezpieczenia uważano za wystarczające dla maszyn o mocach do 25 kW. Pierwsze wyłączniki o napędzie ręcznym, bez samoczynnego wyzwalania w razie awarii, miały charakter prototypów wykonanych dla zbierania doświadczeń. Ponieważ te rozwiązania nie zapewniały wymaganej obciążalności prądowej i zdolności wyłączalnej, starano się uzyskać szybsze odwzbudzanie generatorów. Gdy w latach następnych wprowadzano prąd przemienny, za odpowiednie medium do gaszenia łuku uważano olej. Jako pierwszy użył go do tego celu Ferranti w 1894 r., zaś C. Brown - jeden z założycieli szwajcarskiej firmy BBC - opracował pierwszą konstrukcję pełnoolejowego wyłącznika SN. Od tej pory obsługa mogła ręc... więcej»

Silnik z wałem drążonym do zastosowań specjalnych (Stanisław Gawron)
Branżowy Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Maszyn Elektrycznych KOMEL zajmuje się projektowaniem, konstrukcją, badaniami laboratoryjnymi i stanowiskowymi oraz eksploatacją i diagnostyką maszyn elektrycznych wirujących [1]. W tematyce maszyn elektrycznych wirujących KOMEL jest w Polsce liderem. Głównymi zagadnieniami, jakimi zajmuje się Ośrodek, są [2]: &#61656; silniki o dużej częstości rozruchów, silniki o dopuszczalnym długim czasie rozruchu, silniki o zmniejszonych stratach mocy, &#61656; silniki indukcyjne dużej mocy zasilane z falowników, &#61656; silniki w wykonaniu morskim, &#61656; silniki górnicze, &#61656; silniki trakcyjne, &#61656; silniki pierścieniowe, &#61656; silniki specjalne, np. szybkoobrotowe, z wałem drążonym itp. Zupełnie odrębną grupą są maszyny z magnesami trwałymi [3]. Maszyny te w wykonaniu prądnicowym znajdują szerokie zastosowanie w elektrowniach wiatrowych, hydroelektrowniach i innych [4, 5], natomiast silniki z magnesami trwałymi stosowane są w napędach, w których istnieje konieczność szerokiej regulacji prędkości obrotowej [6]. Silniki tego typu znalazły zastosowanie w pojazdach trakcyjnych [7] (np. lokomotywa kopalniana, samochody elektryczne) i w innych pojazdach o napędzie elektrycznym. Maszyny elektryczne z magnesami trwałymi uzyskują największą moc z jednostki masy w stosunku do innych typów maszyn [8]. W artykule przedstawiono problematykę projektowania specjalnego silnika indukcyjnego klatkowego przeznaczonego do zabudowania w maszynie technologicznej do produkcji słupów betonowych. Na rysunku 1 pokazano umiejscowienie silnika podczas procesu technologicznego cementowania słupa.... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-5

zeszyt-2948-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-5.html

 
W numerze m.in.:
Monitoring skuteczności procesu kompensacji mocy biernej oraz kontrola warunków eksploatacji baterii kondensatorów (Przemysław Kwaśnik, Krzysztof Dąbrowski)
Samo zaprojektowanie i wykonanie systemów kompensacji mocy biernej nie zapewni wymiernych korzyści w długim okresie eksploatacji. Ze względu na fakt, że w dobie elektronicznych liczników energii elektrycznej każda niesprawność czy awaria systemu kompensacji mocy biernej natychmiast skutkuje wzrostem opłat za nieskompensowaną energię bierną, konieczne jest szybkie i skuteczne wykrycie wszelkich nieprawidłowości, które w nim wystąpiły. Powody awarii mogą być losowe (przepięcia, zawodność osprzętu) lub eksploatacyjne, wynikające z niedotrzymania wymaganych warunków pracy (nieprawidłowa temperatura otoczenia, zbyt duża dynamika zmian obciążenia). Opłaty może też spowodować zmiana w umowie o dostawę energii wartości tangensa zadanego lub zmiana charakteru i wielkości obciążeń. Jak widać, jest wiele powodów, które negatywnie wpływają na skuteczność procesu kompensacji, a tym samym zwiększają ponoszone opłaty. Decydującym czynnikiem kształtującym wielkość opłat jest czas trwania awarii wywołanej wymienionymi czynnikami. Z tego powodu duże znaczenie w optymalizacji kosztów - poza szybkim wykryciem niesprawności systemu kompensacji - odgrywa szybkie ich usunięcie. Ostatni warunek jest możliwy do spełnienia tylko przy założeniu, że monitorowanie systemu kompensacji mocy biernej będzie ciągłe (najlepiej on-line), a informacja o wykrytych nieprawidłowościach zostanie szybko przesłana do odpowiednich służb energetycznych. Kompleksowym rozwiązaniem w tym zakresie jest zintegrowany system monitorowania skuteczności procesu kompensacji i kontroli warunków eksploatacji baterii kondensatorów Multi-Q, oparty na analizatorach sieci AS-3 i specjalistycznym oprogramowaniu. Analizatory i program są wykonywane i dostarczane przez firmę Twelve Electric. Warunki eksploatacji układów kompensacji mocy biernej Zainstalowanie w konstrukcji baterii kondensatorów BK-T-95 lub BK-T-3f analizatora sieci AS-3 mini/UPS umożliwiło poszerzenie w pełni automatyc... więcej»

Regulator farmy wiatrowej firmy BTC
Każdy nowy dostawca energii wiatrowej w punkcie przyłączenia do sieci, w ramach tzw. usług dodatkowych (SDL), musi spełniać wymagania operatora sieci dotyczące zarządzania mocą czynną i bierną. Nowe turbiny wiatrowe są budowane przede wszystkim w pobliżu już istniejącej farmy wiatrowej, gdyż - po pierwsze - drogi uzyskania pozwoleń są prostsze, a po drugie - dostępne jest jedno przyłącze do sieci. W celu spełnienia warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej, niezbędny jest główny regulator parku ... więcej»

Telemetria danych rozproszonych jako istotna funkcjonalność inteligentnej sieci dystrybucyjnej (Jan Żurowski)
Wiele organizacji rządowych deklaruje politykę wspierającą rozwój nowego modelu systemu dystrybucji energii elektrycznej. Model ten zakłada, że sieć powinna charakteryzować się tym, że dostarczając energię elektryczną zapewni jednocześnie oszczędności jej zużycia, redukcję kosztów i zwiększenie niezawodności tych dostaw, wykorzystując dostępne technologie cyfrowe ICT. W artykule przedstawiono propozycję systemu wpisującego się z jednej strony w wymagania techniczne nowego modelu sieci dystrybucji, a z drugiej strony będącego systemem zbierania informacji rozproszonych w tej sieci, jak również ich analizy, tworząc platformę rozwijania aplikacji związanych z nowym modelem sieci dystrybucji energii elektrycznej - sieci inteligentnej. Model nowoczesnej sieci dystrybucyjnej - sieć inteligentna Perspektywy zapotrzebowania na energię elektryczną znacznie przekraczają możliwości przesyłowe i dystrybucyjne istniejących systemów i stąd muszą się one zmienić, aby sprostać rosnącym wymaganiom stawianym przez uczestników procesu jej dystrybucji. Z drugiej strony zaspokojenie wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną będzie skutkowało zwiększeniem się ilości zdecentralizowanych jej źródeł, a to zmusi operatora systemu dystrybucyjnego (OSD) do znaczącej poprawy systemów pomiarowych i monitorujących strukturę sieci, w celu zoptymalizowania dostaw energii. Takim nowym podejściem, które ma sprostać tym wymaganiom i nie tylko, jest wykorzystywanie inteligentnych technologii i uzyskanie w efekcie inteligentnej sieci, która powinna charakteryzować się elastycznością, dostępnością, niezawodnością i ekonomiką. Stosowanie inteligentnych systemów energetycznych (Smart Grid Solutions) ma doprowadzić do wykorzystania informacji o sieci, uzyskiwanej dzięki rozległym systemom monitoringu, przez różne funkcjonalności w ramach całkowicie zintegrowanych rozwiązań. Rola dostawców nowoczesnych technologii W zadaniu rozwoju nowego modelu systemu dystry... więcej»

Wybrane aspekty przyłączenia farmy wiatrowej do sieci elektroenergetycznej na przykładzie parku wiatrowego Piecki (Andrzej Sasinowski, Jacek Popławski)
W ostatnich latach głośno jest o dyrektywie Unii Europejskiej dotyczącej planów energetycznych w Polsce. Plany te - tzw. polityka 3 × 20, oznaczają m.in., że do roku 2020 udział odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym ma wynieść nie mniej niż 20% (dla Polski - 15%). Jako że najbardziej popularną i efektywną metodą produkcji zielonej energii są elektrownie wiatrowe, Polska przechodzi właśnie okres rozkwitu w obszarze wzrastającej z każdym dniem liczby pracujących turbin, przybliżając nas tym samym do założeń wspomnianej wyżej dyrektywy. Obecnie w Polsce zainstalowanych jest ponad 1100 MW mocy z samych tylko parków wiatrowych, a największe z nich (np. Margonin - 120 MW) w niczym nie ustępują obiektom tego typu na zachodzie Europy. Warto w tym miejscu wspomnieć również o sytuacji energetyki wiatrowej w rejonie północno-wschodniej Polski. Na terenie PGE Dystrybucja SA Oddział Białystok do sieci dystrybucyjnej średniego napięcia przyłączonych jest 11 elektrowni wiatrowych o sumarycznej mocy 9,5 MW, zaś do sieci 110 kV - 3 parki wiatrowe (Potasznia - 41,4 MW, Piecki - 32 MW, Wronki - 48 MW). Jak widać, moc zainstalowana w tym regionie wynosi 131 MW, czyli ok. 12% mocy pozyskiwanej z energetyki wiatrowej w Polsce. Budowa i uruchomienie farmy wiatrowej jest niewątpliwie bardzo skomplikowanym zadaniem, wymagającym czasu, wiedzy i ogromnych nakładów - zarówno finansowych, jak i pracy ludzkiej. Jednakże najbardziej ambitnym i zarazem jednym z najtrudniejszych zadań okazuje się przyłączenie takiego obiektu do sieci elektroenergetycznej. W tym artykule podjęto ten temat na podstawie doświadczeń związanych z budową i uruchomieniem FW Piecki, utworzonej w okolicy Suwałk w województwie podlaskim. Inwestor - Gamesa Energia Polska, we współpracy z firmą Electrum - doprowadził do wybudowania i uruchomienia parku składającego się z 16 turbin o łącznej mocy 32 MW, w tym do rozwiązania wszystkich kwestii związanych z przebiegiem inwe... więcej»

Obowiązkowe wyposażenie nowo projektowanych instalacji elektrycznych oraz wymagania stawiane tym urządzeniom (Grzegorz Hołdyński, Zbigniew Skibko)
Instalacje elektryczne muszą być wykonane zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich projektowania. Główne wymagania stawiane instalacjom elektrycznym określają ustawy: Prawo budowlane [2] oraz Prawo energetyczne [3] wraz z ogłoszonymi do nich rozporządzeniami, normy powołane w poszczególnych rozporządzeniach, a także wiedza techniczna opublikowana w pozostałych normach oraz w literaturze fachowej. W artykule omówiono obowiązkowe wyposażenie nowo projektowanych instalacji elektrycznych wynikające z obowiązujących obecnie aktów prawnych. Oprzewodowanie Podstawowym wyposażeniem każdej instalacji elektrycznej są przewody i kable. Właściwy dobór tych urządzeń pozwala na bezawaryjne użytkowanie instalacji nawet przez 25-30 lat. Prawidłowo zaprojektowana i wykonana instalacja elektryczna, w całym okresie jej użytkowania, powinna zapewniać możliwość bezpiecznego korzystania z odbiorników energii elektrycznej, zgodnego z ich przeznaczeniem [4]. W obwodach rozdzielczych i odbiorczych instalacji elektrycznych należy stosować oddzielny przewód ochronny i neutralny. Oznacza to, że punkt rozdziału przewodu ochronno-neutralnego powinien znajdować się w złączu lub w rozdzielnicy głównej budynku. Żyły przewodów o przekroju znamionowym nieprzekraczającym 10 mm2 powinny być wykonane wyłącznie z miedzi. Przewody i kable elektryczne należy prowadzić w sposób umożliwiający ich wymianę bez potrzeby naruszania konstrukcji budynku, przy zachowaniu zasady prowadzenia ich tras w liniach prostych, równoległych do krawędzi ścian i stropów. Ponadto prowadzenie instalacji w budynku powinno zapewniać bezkolizyjność z innymi instalacjami w zakresie odległości i ich wzajemnego usytuowania. Obwody odbiorcze instalacji elektrycznej w budynku wielorodzinnym należy prowadzić w obrębie każdego mieszkania lub lokalu użytkowego. W instalacjach elektrycznych mogą być wykorzystywane przewody wtynkowe, jedynie pod warunkiem pokrycia ich warstwą tynku o grubo... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-4

zeszyt-2916-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-4.html

 
W numerze m.in.:
Sprawdzanie poprawności działania przekaźników elektroenergetycznych za pomocą programu PowerFactory (Adam Smolarczyk, Piotr Sobczyński)
Szybki rozwój techniki komputerowej, a szczególnie oprogramowania symulacyjnego, zaowocował powstaniem wielu nowych programów wspomagających analizę różnych zagadnień. Zjawisko to objęło również programy symulacyjne używane w elektroenergetyce. Symulacyjne programy komputerowe znalazły szerokie zastosowanie we wszystkich dziedzinach życia. Za ich pomocą można w szybki i wygodny sposób przeprowadzić wiele eksperymentów, których wykonanie w konwencjonalny sposób trwałoby znacznie dłużej oraz byłoby nieporównywalnie droższe. Postęp w dziedzinie programów symulacyjnych sprawił, że schematy układów budowane są przy użyciu prostego i przyjaznego dla użytkownika środowiska graficznego, w którym użytkownik może szybko i łatwo zbudować potrzebny model, a wyniki symulacji przedstawiane są w formie graficznej, jako przebiegi zmiennych wyjściowych, co ułatwia ich analizę. Dostępnych jest wiele programów do symulacji stanów dynamicznych w systemie elektroenergetycznym. Oprócz opisanego w dalszej części artykułu programu PowerFactory, do bardziej znanych można zaliczyć: ATP-EMTP, PSCAD/EMTDC (opisany w [1]), Matlab/Simulink (biblioteka SimPower Systems), PSS/NETOMAC. W artykule pokazano, w jaki sposób można wykorzystać program PowerFactory do analizy zagadnień związanych z pracą przekaźników elektroenergetycznych w systemie elektroenergetycznym. Do zagadnień tych można zaliczyć: nastawienia i koordynację nastawień zabezpieczeń (odległościowych i nadprądowych), analizę poprawności działania algorytmów urządzeń zabezpieczeniowych (wykrywanie zwarć oporowych i rozwijających się), sprawdzanie poprawności działania rzeczywistych przekaźników elektroenergetycznych (w tym celu wykorzystywana jest możliwość zapisywania próbek przebiegów zakłóceniowych prądów i napięć w plikach w formacie COMTRADE i wymuszanie na ich podstawie rzeczywistych prądów i napięć za pomocą testerów mikroprocesorowych). Opis programu PowerFactory Program PowerFactory zo... więcej»

Forum "Zmieniamy Polski Przemysł" (Olga Górczak-Żaczek)
3 lutego br. w Warszawie odbyło się Forum "Zmieniamy Polski Przemysł". W tej edycji znaczną uwagę poświęcono problemom prywatyzacji, roli regulatora w gospodarce, związkom zawodowym, ale nie tylko. W forum udział wzięło wielu specjalistów z poszczególnych dziedzin (menadżerów spółek, prezesów) oraz przedstawicieli różnych stron sceny politycznej. Wszyscy uczestnicy jednogłośnie stwierdzili, że prywatyzacja jest istotnym elementem rozwoju gospodarczego i jest potrzebna. Prywatyzacja to jednak pojemne słowo. Według uczestników potrzebne jest wyznaczenie granic regulacji i wzajemnych relacji pomiędzy regulacją i wolnością gospodarczą. Rząd powinien wprowadzić nowy ład korporacyjny (ustawy) oraz umacniać rady nadzorcze spółek. J... więcej»

Forum "Zmieniamy Polski Przemysł" (Olga Górczak-Żaczek)
3 lutego br. w Warszawie odbyło się Forum "Zmieniamy Polski Przemysł". W tej edycji znaczną uwagę poświęcono problemom prywatyzacji, roli regulatora w gospodarce, związkom zawodowym, ale nie tylko. W forum udział wzięło wielu specjalistów z poszczególnych dziedzin (menadżerów spółek, prezesów) oraz przedstawicieli różnych stron sceny politycznej. Wszyscy uczestnicy jednogłośnie stwierdzili, że prywatyzacja jest istotnym elementem rozwoju gospodarczego i jest potrzebna. Prywatyzacja to jednak pojemne słowo. Według uczestników potrzebne jest wyznaczenie granic regulacji i wzajemnych relacji pomiędzy regulacją i wolnością gospodarczą. Rząd powinien wprowadzić nowy ład korporacyjny (ustawy) oraz umacniać rady nadzorcze spółek. J... więcej»

Inteligentne czujniki w projektowaniu systemów automatyki, pomiarów i sterowania (Jerzy Kołłątaj)
Definicja inteligentnego czujnika (ang. intelligent sensor, smart sensor) została sformułowana w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku w odniesieniu do zintegrowanej konstrukcji układów zawierających czujniki półprzewodnikowe z obwodami elektronicznymi. Wraz z rozwojem nowoczesnych technologii, definicja czujników inteligentnych ewoluowała, w miarę rosnących wymagań i oczekiwań w stosunku do ilości i jakości informacji uzyskiwanych w systemach automatyki, pomiarów i sterowania. Procesy te są stymulowane coraz większymi nakładami finansowymi oraz wymaganiami dostawców i odbiorców nowych zastosowań urządzeń, wymagających coraz większej ilości danych i posiadania funkcji logicznych umożliwiających podejmowanie wielu niezależnych działań. Czujniki inteligentne są nową klasą urządzeń, która zrewolucjonizowała pozyskiwanie informacji z otaczającego nas środowiska. Wbudowana w czujniki inteligencja umożliwia wyodrębnienie najbardziej użytecznych informacji pozyskanych w procesie pomiaru w sposób bardziej bezpieczny, precyzyjny, szybki oraz bardziej ekonomiczny niż to ma miejsce w przypadku stosowania czujników tradycyjnych. Właściwości czujników inteligentnych Aby lepiej zrozumieć strukturę czujnika inteligentnego, na rysunku 1 pokazano schemat blokowy klasycznego, zintegrowanego czujnika, który przedstawia wyraźny podział na trzy elementy: element czujnikowy (np. rezystor, kondensator, element piezoelektryczny, tranzystor, fotodioda), układ kondycjonujący i przetwarzający (np. wzmacniacz, układy linearyzujące, kompensujące i filtrujące) oraz interfejs komunikacyjny (przewody, złącza itp.). Jak przedstawiono na rysunku 2, zasadniczą różnicą między czujnikiem zintegrowanym i inteligentnym jest obecność w czujniku inteligentnym mikrokontrolera/ mikroprocesora [1]. Nie wnikając w historyczne zmiany w zakresie definicji czujników inteligentnych, obecnie większość kadry inżynierskiej, niezależnie od reprezentowanej dziedziny, uznaje... więcej»

CO PISZĄ INNI
Technologie wytwarzania energii elektrycznej z wód o niskiej temperaturze Blodgett L.: Low-Temperature Geothermal Activity is Taking off. www.renewableenergyworld. com (1.12.2010). Opracował - Piotr Olszowiec. W miarę postępu technicznego zwiększają się możliwości wykorzystania zasobów ciepła zgromadzonego w zbiornikach wód o niewysokiej temperaturze. Właśnie z powodu niskich temperatur produkcja energii elektrycznej z użyciem tego medium - w odróżnieniu od odzysku ciepła - od dawna napotykała istotne przeszkody techniczne i ekonomiczne. Do wspomnianych źródeł zalicza się przede wszystkim złoża geotermalne, a także wody odpadowe z pól wydobywczych ropy naftowej i gazu ziemnego i tzw. słoneczne stawy. Zależnie od temperatury wypływającej wody, buduje się dwa typy elektrowni geotermalnych. Przy temperaturze wykorzystywanej wody wynoszącej ponad 175°C powstająca z niej para płynie wprost do turbiny; jest to więc elektrownia o jednym obiegu i jednym czynniku roboczym. Natomiast woda o temperaturze 100-175°C wymaga zastosowania obiegu dwuczynnikowego. W wymienniku ciepła gorąca woda podgrzewa - aż do odparowania - czynnik roboczy o niskiej temperaturze wrzenia (np. izobutan, amoniak). Pary tej cieczy napędzają turbinę, a następnie ich skropliny powracają do wspomnianego wymiennika ciepła. W obu przypadkach woda ze złoża geotermalnego (tzw. solanka) powraca do swego źródła. Zasadniczym ograniczeniem dla opłacalności działania elektrowni geotermalnych jest temperatura wody, której minimalna wymagana wartość jeszcze niedawno wynosiła ok. 140°C. Udoskonalone cykle przemian termodynamicznych (w tym organiczny cykl Rankine&#8217;a i cykl Kaliny) pozwoliły obniżyć tę granicę do poziomu 90°C, usuwając największą przeszkodę w rozwoju elektroenergetyki geotermalnej. Jednym z wynalazków zapewniających efektywne wytwarzanie energii elektrycznej z wody o niskiej temperaturze (nawet 70°C) jest modułowa minielektrownia typu Pu... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-3

zeszyt-2891-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-3.html

 
W numerze m.in.:
Jan Kożuchowski (1911-1994)
Zarząd Główny SEP uchwałą z dnia 12.11.2010 r. oraz Zarząd Główny PTETiS uchwałą z dnia 22.11.2010 r. ustanowiły rok 2011 Rokiem Profesora Jana Kożuchowskiego, w setną rocznicę Jego urodzin.Profesor Jan Kożuchowski urodził się 19 maja 1911 r. w Łodzi jako syn Bronisława, naczelnika ruchu w Dojazdowej Komunikacji Tramwajowej w Łodzi i Jadwigi z Wąsowskich. Po ukończeniu w 1931 r. matematyczno-przyrodniczego Państwowego Gimnazjum im. Jędrzeja Śniadeckiego w Pabianicach uczęszczał do Wyższej Szkoły Handlowej w Warszawie, uzyskując dyplom jej ukończenia w 1936 r. Od 1932 r. jednocześnie studiował na Oddziale Prądów Silnych Wydziału Elektrycznego Politechniki Warszawskiej. Studia te ukończył jako inż. elektryk w 1938 r. Pracę zawodową rozpoczął w styczniu 1938 r. w Fabryce Aparatów Elektrycznych K. Szpotańskiego jako inżynier, lecz już w marcu przeniósł się do firmy "Elis" w Warszawie na stanowisko kierownika warsztatów mechanicznego i elektrycznego. Był tu konstruktorem kilku urządzeń elektrycznych, np. prądnicy do ładowania akumulatorów napędzanej silnikiem samochodowym wojskowej elektrowni polowej. Po wybuchu wojny zgłosił się ochotniczo do wojska i został wcielony do 3. Baonu Przeciwpancernego Głównego Inspektoratu Sił Zbrojnych. Brał czynny udział w walkach, a potem - gdy jego baon 18 września przekroczył granicę polsko-rumuńską - został internowany w Turno-Severin w Rumunii. Po ucieczce z obozu przedostał się przez Jugosławię do Francji i w grudniu 1939 r. wstąpił ochotniczo do 6. pułku piechoty 2. Dywizji Strzelców Pieszych (DSP) dowodzonej przez gen. Prugar Ketlinga. Po ukończeniu szkoły podoficerskiej w randze kaprala zgłosił się na ochotnika do kompanii szturmowej, gdzie dowodził drużyną. Brał udział w ciężkich walkach kompanii szturmowej z grupą pancerną gen. H. Guderiana na wzgórzach Clos du Doubs w pobliżu Szwajcarii. Jego pluton, wchodzący w skład straży tylnej, bronił miejscowości Saint Hippolite w Wogezach. Po ogłos... więcej»

Wydawnictwa - Wytwarzanie rozproszone energii elektrycznej i cieplnej
Józef Paska: Wytwarzanie rozproszone energii elektrycznej i ciepła. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 2010.W Przedmowie Autor pisze: " Każdy elektryk, a tym bardziej elektroenergetyk, absolwent studiów wyższych, powinien mieć podstawową wiedzę z zakresu zagadnień wytwarzania energii elektrycznej oraz funkcjonowania podstawowych elementów systemu elektroenergetycznego - elektrowni, w tym także niewielkich, wykorzystujących lokalne zasoby energii - w szczególności odnawialne (&#8230;)". Książka jest przeznaczona dla studentów kie... więcej»

System pomiarowy do monitorowania składu mieszanin heterogenicznych w przemyśle wydobywczym i petrochemicznym (Jerzy Kołłątaj)
W przemyśle wydobywczym i petrochemicznym jednym z ważnych problemów jest dokładne i ciągłe monitorowanie poziomu i składu mieszanin heterogenicznych w dużych zbiornikach (poziome separatory). Niekontrolowany wzrost zawartości warstw piany i emulsji może powodować zablokowanie całego systemu produkcyjnego i konieczność awaryjnego jego wyłączenia podczas przypadkowego przeniknięcia innej fazy do fazy już produkowanej (np. oleju do wody). Nieuchronnym skutkiem takich zdarzeń są kary za zanieczyszczanie środowiska. Ponadto zatrzymywanie oraz usuwanie piany i emulsji na morskich terenach wydobywczych (w zatokach) wymaga stosowania bardzo drogich preparatów. W przemysłowych procesach technologicznych do pomiaru poziomu cieczy i materiałów sypkich w dużych zbiornikach, jak również do oceny właściwości fizycznych i chemicznych różnych materiałów transportowanych i magazynowanych w zbiornikach, stosowane są m.in. czujniki pojemnościowe. Zasada działania tych czujników polega na zmianie pojemności elektrycznej wskutek wprowadzenia obiektu w pole elektryczne czujnika. Zmiana stałej dielektrycznej obiektu jest dobrym wskaźnikiem zmian właściwości badanego materiału, które niejednokrotnie muszą być monitorowane w procesach technologicznych. Czujniki pojemnościowe służą również do detekcji niemal wszystkich obiektów metalowych i niemetalowych, włącznie z materiałami przewodzącymi i dielektrykami, których stała dielektryczna jest wystarczająco duża. Prosta zasada fizyczna działania czujników pojemnościowych oraz bezkontaktowy pomiar jest jedną z zalet tych czujników, jednak ich wrażliwość na wpływ zewnętrznych zakłóceń elektromagnetycznych wymaga dużej wiedzy i doświadczenia w konkretnych zastosowaniach. Przykładem nowych obszarów zastosowań czujników pojemnościowych jest przemysł wydobywczy i petrochemiczny. W separatorach występują różne komponenty (fazy) przepływowe, takie jak olej, woda, gaz oraz ich różne mieszaniny w postaci piany ... więcej»

Technika rozmów z górnikami uwięzionymi w kopalni węgla
Jonem W.D.: Technology to talk to trapped miners. IEEE Spectrum (US) 2010 November. Opracował - Witold Bobrowski. 5 sierpnia 2010 roku w chilijskiej kopalni złota i miedzi, na głębokości 700 metrów zostało uwięzionych 33 górników. Uratowano ich po kilkudziesięciu dniach - 15 września 2010 roku. Mieli dużo szczęścia, bo w kopalni węgla kamiennego, ich sytuacja byłaby znacznie gorsza. Górnicy mogli rozmawiać ze swoimi rodzinami za pomocą telefonu, a ich nagrania wideo były przekazywane przez stacje telewizyjne na całym ś... więcej»

Prognozowanie obciążeń w sieciach niskiego napięcia w aspekcie poprawy efektywności energetycznej (Marcin A. Sulkowski, Dariusz Naruszewicz)
Problematyka poprawy efektywności energetycznej użytkowania energii elektrycznej jest jednym z podstawowych zagadnień, jakie w ostatnich latach reguluje nie tylko prawodawstwo Unii Europejskiej, ale także przepisy krajowe. Członkostwo Polski w Unii Europejskiej stwarza wymóg przestrzegania prawodawstwa europejskiego, w tym Dyrektywy 2006/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z 5 kwietnia 2006 r. w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. Dyrektywa - znowelizowana w marcu 2007 r. zobowiązała wszystkie państwa członkowskie UE do spełnienia w zakresie ochrony środowiska i efektywności energetycznej wymogu 3 × 20%, tzn.: - zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych do 2020 r. co najmniej o 20%, w porównaniu z rokiem 1990, - racjonalizacji wykorzystania energii i w konsekwencji ograniczenie jej zużycia o 20%, - zwiększenia udziału energii produkowanej z OZE do 20% całkowitego zużycia energii w UE w 2020 r. Konieczność ograniczenia zużycia energii o 20%, powoduje konieczność ponownej analizy dotychczas stosowanych metod prognozowania obciążeń w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia. Metody prognozowania obciążeń w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia Do wyznaczania planowanych obciążeń w sieciach elektroenergetycznych niskiego napięcia stosuje się trzy metody: metodę opisaną w normie N SEP-E-002, metodę Energoprojektu oraz metodę COBR Elektromontaż, przy czym w praktyce inżynierskiej na etapie prognozowania obciążeń w celu wymiarowania instalacji i sieci elektroenergetycznych stosuje się najczęściej pierwszą z tych metod (norma N SEP-E-002). Norma ta rozróżnia podział mocy urządzeń zainstalowanych w mieszkaniach na dwie wielkości: moc zainstalowaną oraz moc zapotrzebowaną - szczytową. Moc zapotrzebowana (obliczeniowa moc szczytowa) PM dla pojedynczego mieszkania w budynku wielorodzinnym wynosi: 12,5 kW dla mieszkań zaopatrywanych w ciepłą wodę z zewnętrznej, centr... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-2

zeszyt-2852-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-2.html

 
W numerze m.in.:
Czym zastąpić czarne skrzynki w samolotach?
Kavi K.M.: Beyond the Black Box. Insted of storing flight data on board, aircraft could easily send the information in real time to the ground. IEEE Spectrum 2010 August. Opracował - Witold Bobrowski. 1 czerwca 2009 roku lot Air France Flight 447 Airbusa A330-200 zakończył się upadkiem do Oceanu Atlantyckiego, co spowodowało śmierć 216 pasażerów oraz 12 członków załogi. Nikt nie wie, dlaczego nastąpiła katastrofa, ponieważ nie znaleziono czarnej skrzynki. Samolot pogrążył się tak głęboko, że sygnały dźwiękowe czarnej skrzynki nie były słyszalne. W czasie, kiedy francuskie łod... więcej»

Mikroobróbka folii metalowych za pomocą lasera nanosekundowego (Mateusz Tański, Robert Barbucha, Marek Kocik, Michał Janke, Katarzyna Garasz, Jerzy Mizeraczyk)
Mikroobróbka laserowa materiałów za pomocą impulsów nanosekundowych jest nowoczesną techniką umożliwiającą m.in. cięcie i drążenie folii metalowych [1]. W porównaniu z metodami mikroobróbki klasycznej zaletami mikroobróbki laserowej są duża dokładność i szybkość obróbki. Obecnie na świecie działa kilka firm oferujących urządzenia do nanosekundowej mikroobróbki laserowej. Jednak cena tych urządzeń jest wysoka, wskutek czego technika mikroobróbki laserowej jest niedostępna dla wielu polskich przedsiębiorstw. Z tego powodu w Instytucie Maszyn Przepływowych PAN w Gdańsku podjęto próbę skonstruowania urządzenia do nanosekundowej mikroobróbki laserowej, które byłoby atrakcyjne cenowo dla polskich przedsiębiorstw. Wynikiem tego przedsięwzięcia było powstanie urządzenia do laserowej mikroobróbki materiałów (ULMM-1). Urządzenie ULMM-1 przeznaczone jest głównie do cięcia cienkich folii metalowych (o grubości do 500 &#956;m), zwłaszcza służących do wykonywania szablonów do nakładania pasty lutowniczej podczas wytwarzania płytek drukowanych metodą montażu powierzchniowego. Za pomocą urządzenia ULMM-1 możliwa jest także mikroobróbka materiałów niemetalowych, takich jak polimery, ceramika i szkło. Laserowa mikroobróbka materiałów Termin laserowa mikroobróbka materiałów odnosi się zazwyczaj do techniki wykorzystującej wiązkę laserową do usuwania niewielkich ilości lub cienkich warstw materiału w tzw. procesie ablacji laserowej. Mimo iż możliwe jest wywołanie procesu ablacji laserow... więcej»

Lampy przemysłowe w oświetleniu architektonicznym
Panchartek R.: Průmyslová svítidla v architekturním osv&#277;tlování. Sv&#277;tlo (Praha) 2010 nr 1. Opracował - Witold Bobrowski.Czeska firma Enika specjalizuje się w oświetleniu przemysłowym, wykorzystując lampy wykonane przy użyciu diod świecących typu LED (importowane - zwłaszcza niemieckie i włoskie). Lampy stosowane w oświetleniu obrabiarek muszą być odporne na wibracje mechaniczne, na odpryski wiórów metalowych oraz na działanie emulsji chłodzących. Są to bardzo ostre wymagania w zakresie warunków otoczenia. Gorsze warunki spotyka się tylko w pobliżu wielkich pieców lub w głębinach morskich. Lampy te mogą więc być z powodzeniem zastosowane do oświetlenia architektonicznego. Jedynym zastrzeżeniem może być ich stosunkowo wysoka cena. Początkowe nakłady jednak szybko się zwr... więcej»

Moment elektromagnetyczny i zaczepowy maszyny elektrycznej z magnesami trwałymi (Marcin Wardach)
Maszyny elektryczne ze stojanem użłobkowanym charakteryzują się mniejszą szczeliną i większym momentem elektromagnetycznym niż maszyny o strukturze bezżłobkowej. Ich wadą jest jednak występowanie momentu zaczepowego, spowodowanego różną reluktancją obszarów przyszczelinowych w pobliżu zębów i żłobków. Moment zaczepowy jest głównym składnikiem pulsacji momentu elektromagnetycznego [2, 6-8], które są przyczyną powstawania wyższych harmonicznych, powodujących powstawanie hałasu i drgań. Wpływa to niekorzystnie na trwałość łożysk i obniża sprawność maszyny. W artykule przedstawione zostały badania symulacyjne analizujące te problemy przy użyciu programu COMSOL oraz pokazano zależność momentu elektromagnetycznego i zaczepowego oraz indukcji magnetycznej w maszynie elektrycznej z magnesami trwałymi od szerokości otwarcia żłobka d. Jednym z ważniejszych elementów obliczeń optymalizacyjnych w procesie projektowania maszyny elektrycznej z magnesami trwałymi jest wyznaczenie wartości pulsacji momentu elektromagnetycznego [3]. Pulsacje momentu mają wpływ na właściwości napędu, co jest szczególnie istotne w napędach urządzeń precyzyjnych, które przede wszystkim utrudniają realizację sterowania ze stałą prędkością. Ponadto powodują powstawanie dodatkowych strat mocy oraz wibracje mechaniczne i hałas [9]. Pulsacje momentu elektromagnetycznego można minimalizować przez eliminację przyczyn już na etapie projektowania maszyny lub przez eliminację skutków w procesie sterowania. Dominującym składnikiem pulsacji momentu elektromagnetycznego w maszynach z magnesami trwałymi jest moment zaczepowy (cogging torque) [6-8, 10]. W maszynach elektrycznych jest on szkodliwym momentem obrotowym, spowodowanym interakcją między magnesami trwałymi a zębami użłobkowanego stojana. Powstaje on w wyniku współdziałania pola magnetycznego, wytworzonego przez magnesy trwałe umieszczone w wirniku, ze stojanem użłobkowanym. Jego wielkość określa się w stanie bezpr... więcej»

I Konferencja Naukowo-Techniczna "Jakość Energii" 2010 (Krzysztof Woliński)
W dniach 25-26 listopada 2010 roku odbyła się konferencja naukowo- techniczna poświęcona wymianie doświadczeń z zakresu jakości energii elektrycznej oraz rejestracji i analizie zjawisk w sieciach elektroenergetycznych. Uczestnicy spotkali się w Piechowicach k. Szklarskiej Poręby. Organizatorami konferencji były firma PROCOM System z Wrocławia oraz Akademia Górniczo-Hutnicza z Krakowa. W konferencji uczestniczyło ponad 70 osób, które reprezentowały: inżynierów - praktyków, pracowników wyższych uczelni, instytutów oraz ośrodków badawczo-rozwojowych zajmujących się problematyką jakości energii w sieciach elektroenergetycznych. Pomiary elektryczne dla oceny pracy systemu elektroenergetycznego (prof. Andrzej Bień - AGH Kraków). Trzecią ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2011-1

zeszyt-2810-wiadomosci-elektrotechniczne-2011-1.html

 
W numerze m.in.:
Analiza możliwości zastosowania asymetrycznego operatora mutacji w dziedzinie optymalizacji systemów elektroenergetycznych (Mirosław Gajer)
Systemy ewolucyjne postrzegane s. obecnie jako niezwykle skuteczne narz.dzia obliczeniowe, ktore z powodzeniem mog. by. wykorzystywane do efektywnego rozwi.zywania ro.nego typu zagadnie. optymalizacyjnych [1]. W szczegolno.ci znane s. prace, ktore donosz. o skutecznym zastosowaniu techniki obliczeniowej bazuj.cej na algorytmach ewolucyjnych w przypadku rozwi.zywania trudnych zagadnie. optymalizacyjnych, charakteryzuj.cych si. np. wielomodaln. postaci. funkcji dopasowania, b.d. wyst.powaniem wielu kryteriow, wzgl.dem ktorych poszukiwane jest rozwi.zanie optymalne [2]. Aby mo.na by.o zastosowa. technik. obliczeniow. opart. na algorytmach ewolucyjnych, konieczne jest w przypadku ka.dego zagadnienia optymalizacyjnego dokonanie wyboru odpowiedniej formy kodowania dopuszczalnych rozwi.za. na materiale genetycznym osobnikow wchodz.cych w sk.ad ewoluuj.cej populacji [3]. Historycznie najstarszym (i dotychczas prawdopodobnie najch.tniej wykorzystywanym w praktycznych zastosowaniach) sposobem kodowania jest kodowanie oparte na ci.gach binarnych, w przypadku ktorego ka.dy z genow osobnika mo.e wyst.powa. w postaci jednego z dwoch mo.liwych alleli, rownych zero b.d. jeden [4]. Z kolei za jedn. z najwa.niejszych i powszechnie stosowanych operacji genetycznych realizowanych na ci.gach binarnych uwa.ana jest operacja mutacji, ktora polega na zmianie warto.ci wylosowanego bitu na przeciwn. [5]. Dotychczas w wi.kszo.ci implementacji systemow ewolucyjnych powszechnie stosowany by. tzw. symetryczny operator mutacji. W przypadku gdy materia. genetyczny osobnika sk.ada si. z N bitow, symetryczny operator mutacji dzia.a w ten sposob, .e niezale.nie dla ka.dego z bitow dokonuje jego negacji, z prawdopodobie.stwem rownym 1/N. Jak .atwo mo.na policzy., .rednia liczba bitow osobnika, ktore podlegaj. mutacji, wynosi w tym wypadku dok.adnie jeden [6]. W 2004 roku Neumann i Wegener w opublikowanej pracy [7] wprowadzili po raz pierwszy asymetryczny oper... więcej»

Efektywność regulacji napięcia w systemie elektroenergetycznym z elektrowniami wiatrowymi (Michał Zeńczak)
W krajowym systemie elektroenergetycznym pojawia się coraz więcej elektrowni wiatrowych. Elektrownie te mają wpływ na poziom napięcia w liniach i na szynach zbiorczych w stacjach elektroenergetycznych. W artykule przedstawiono wpływ elektrowni wiatrowych na właściwości regulacyjne węzła odbiorczego, których estymatorem jest efektywność regulacji napięcia. Analiza dotyczy farm wiatrowych przyłączonych do sieci przesyłowej 400 kV lub 220 kV oraz do sieci dystrybucyjnej 110 kV. W krajowym systemie elektroenergetycznym (KSEE) pracuje wiele elektrowni wiatrowych, o łącznej mocy kilkaset megawatów. Poza tym w najbliższym czasie wiele elektrowni wiatrowych podejmie pracę, posiadając już warunki przyłączenia. Najwięcej farm wiatrowych przyłączanych jest do sieci dystrybucyjnej 110 kV. Są to farmy wiatrowe o mocy od kilkunastu do kilkudziesięciu megawatów. Wszystkie farmy wiatrowe pracujące w KSEE oddziałują na ten system. Przed uzyskaniem warunków przyłączenia należy sporządzić ekspertyzę wpływu farmy na pracę KSEE. Jednym z problemów jest wpływ farmy wiatrowej na poziom napięcia na szynach stacji, na pracę samoczynnego napięciowego odciążania oraz na statyczne zmiany napięcia w stanach awaryjnych i remontowych. W artykule przeanalizowany zostanie wpływ farm wiatrowych na napięciowe właściwości regulacyjne węzła odbiorczego. Estymatorem właściwości regulacyjnych węzła odbiorczego jest efektywność regulacji napięcia, czyli stosunek faktycznego wzrostu napięcia do napięcia dodawczego wymuszonego zmianą przekładni transformatora [1]. Efektywność regulacji napięcia w węźle odbiorczym Jedną z powszechnie stosowanych metod regulacji napięcia w węźle odbi... więcej»

Wyznaczanie wartości współczynnika grupowego obciążalności prądowej przewodów (Cezary Łucyk)
Opór przejmowania ciepła na powierzchni przewodu (opór cieplny warstwy przyściennej) jest kilkakrotnie większy od oporu przewodzenia ciepła przez izolację żyły i powłoki [1]. O obciążalności przewodów decyduje więc pole powierzchni zewnętrznej i średnia wartość współczynnika przejmowania ciepła na powierzchni. Aby wyznaczyć wartości współczynnika grupowego obciążalności prądowej, trzeba porównywać pola powierzchni oraz współczynniki przejmowania ciepła w przewodach prowadzonych grupowo i pojedynczo na wolnym powietrzu. Założenia modelowe Współczynnik grupowy obciążalności prądowej określa zmniejszenie obciążalności prądowej długotrwałej przewodów prowadzonych w wiązkach (rys. 1) lub ułożonych warstwowo (rys. 2), w porównaniu z obciążalnością przewodów prowadzonych pojedynczo Wskutek gęstego ułożenia przewodów w wiązkach lub w wielu warstwach, wewnątrz mogą się tworzyć zamknięte przestrzenie powietrzne o wyrównanej temperaturze, natomiast wymiana ciepła między przewodami i otoczeniem odbywa się głównie przy ściankach zewnętrznych, i tam (a konkretnie w warstwie przyściennej) występuje - podobnie jak w przewodzie prowadzonym osobno - zasadnicza część spadku temperatury. Zmniejszenie dopuszczalnej obciążalności przewodów prowadzonych grupowo, w porównaniu z pojedynczym przewodem, wynika zatem z różnych wymiarów i innego kształtu powierzchni zewnętrznej oraz z różnych wartości współczynnika przejmowania ciepła na tej powierzchni. Przy grupie o dużej liczbie przewodów trzeba liczyć się również z tym, że przewody położone na zewnątrz nie przylegają do siebie idealnie, skutkiem czego przewody położone wewnątrz nie są całkiem odgrodzone od zewnętrznej powierzchni wymiany ciepła. Przedstawione warunki pozwalają przyjąć - w odniesieniu do obciążeń granicznych (obciążalności długotrwałej) - identyczną wartość dopuszczalnego przyrostu temperatury na powierzchni zewnętrznej przewodów prowadzonych oddzielnie oraz grupowo. Założono, że ws... więcej»

Perspektywy wdrożenia smart meteringu w Polsce (Krzysztof Billewicz)
Na temat smart meteringu napisano wiele pozytywnych artykułów i publikacji. Istnieją różnorakie opracowania prezentujące to zagadnienie w ujęciu ekonomicznym, technologicznym oraz informatycznym. W Internecie łatwo można znaleźć prezentacje opisujące systemy zarządzania inteligentnymi licznikami, przygotowane przez różne firmy informatyczne. Jako że przedstawiane tam informacje o smart meteringu ograniczają się do uwypuklenia jego najbardziej pozytywnych stron, warto spojrzeć na to zagadnienie nieco bardziej krytycznie. Wiadomo bowiem, że żaden z producentów nie będzie akcentował wad i ograniczeń własnego systemu, którego wdrożenie zapewniłoby setki milionów złotych zysku. Definicje AMI (Advanced Metering Infrastructure) - zaawansowana infrastruktura pomiarowa, zawierają się w tym: liczniki, koncentratory, moduły i systemy komunikacyjne oraz ich oprogramowanie. MDM (Meter Data Management) - oprogramowanie biznesowe, które umożliwia szybki dostęp do danych pomiarowych i konfiguracyjnych oraz zawiera funkcjonalność wysyłania informacji z systemów centralnych do liczników. SG (Smart Grid) - inteligentna sieć elektroenergetyczna, która pozwala na inteligentne zintegrowanie działań wszystkich jej użytkowników: generujących lub zużywających energię, w celu efektywnego i bezpiecznego dostarczania energii. SM (Smart Metering) - rozwiązanie polegające na dwukierunkowej komunikacji, w czasie rzeczywistym, systemów informatycznych z elektronicznymi licznikami energii, SM = AMI + MDM. AMR (Automatic Meter Reading) - automatyczny odczyt licznika (lub Automated Meters Reading - automatyczny odczyt liczników). PLC (Power Line Comunications) - komunikacja za pośrednictwem sieci zasilającej. GPRS (General Packet Radio Service) - technologia stosowana w telefonach GSM do pakietowego przesyłania danych. Repeter - urządzenie, które pozwala na wzmocnienie sygnału. Redundancja (łac. redundantia - nadmiar, zbytek) - nadmiarowość w stosunku do ... więcej»

Niedoprecyzowania zapisów w IRiESD (Krzysztof Billewicz)
Na podstawie zapisów art. 9g, ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, każda spółka energetyczna pełniąca rolę operatora systemu dystrybucyjnego (OSD) musiała opracować Instrukcję ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej (IRiESD). Dokument taki składa się z dwóch części: ogólnej i szczegółowej. Instrukcje zostały opracowywane dla sieci elektroenergetycznych. Określają one szczegółowe warunki korzystania z tych sieci przez użytkowników systemu oraz warunki i sposób prowadzenia ruchu, eksploatacji i planowania rozwoju tych sieci. Instrukcja ruchu każdego z OSD powinna także zawierać wyodrębnioną część dotyczącą bilansowania systemu i zarządzania ograniczeniami systemowymi. Podczas uważnej lektury obowiązujących w Polsce na terenie różnych operatorów Instrukcji ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej - bilansowanie, można zauważyć, że pewne zapisy są tam niedopracowane lub martwe. Użyte sformułowania nie w pełni odzwierciedla... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»