CZASOPISMA WIELOBRANŻOWE ›
AURA ›
2009-3 |
| |
|
|
Człowiek a przyroda
|
|
KINGA BONENBERG 
|
Konkurs "Kształtujemy tożsamość
krajobrazu" współorganizowany
przez Lubelskie Kuratorium Oświaty, Katolicki
Uniwersytet Lubelski, lubelski oddział
Polskiej Akademii Nauk oraz Instytut
Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa
przy Państwowym Instytucie Badawczym
w Puławach jest organizowany od 2003
roku. Polega on na zagospodarowaniu wyznaczonego
terenu i stworzenia na nim
ogrodu, mającego pełnić jednocześnie
funkcję wychowawczą, jak i jednoczącą lokalną
społeczność. Efektem odbywających
się konkursów jest powstanie w województwie
lubelskim ponad 50 takich ogrodów.
Wszystkie one są niepowtarzalne, łączy je
jednak wspólna cecha kształtowania przestrzeni
przez człowieka oraz oddziaływanie
zwrotne pięknego krajobrazu na ludzi.
Książka Człowiek a przyroda jest dokumentacją
V edycji [...]
|
|
|
|
Czy Beskidom grozi klęska, jaka spotkała Góry Izerskie?
|
|
|
ARTUR SAWICKI
|
Wlatach 80. XX wieku powiedzenie
"drzewa umierają stojąc" miało
odzwierciedlenie w zamieraniu świerczyn
na powierzchni 16 tys. ha Gór Izerskich,
co określono wówczas mianem klęski ekologicznej.
Obecnie, nowe pokolenie drzewostanów
rośnie tam, dzięki wysiłkowi
i wiedzy leśników, zabliźniając skutecznie
stare rany.
Od blisko 10 lat, a w ostatnich szczególnie,
podobne zjawiska występują w Beskidach,
a ich lasy czekają na ratunek.
Dlaczego tak się dzieje? Czy to tylko błędy
popełnione w przeszłości?
W XVI wieku Beskidy zostały niemal
całkowicie wylesione, bo potrzebne
były hale do wypasu owiec i lasy wtedy
przekształcano na pastwiska. Gdy w XIX
wieku tworzono na Śląsku huty szkła, najbardziej
cenne drzewostany bukowe i jaworowe
zostało prawie zupełnie wycięte,
ponieważ wła[...]
|
|
|
|
Czyste środowisko wodne
|
|
|
KRYSTYNA BONENBERG
|
G łównym zadaniem Regionalnych
Zarządów Gospodarki Wodnej
jest takie gospodarowanie wodami, aby
zaspokoić uzasadnione potrzeby wodne
ludności, gospodarki - przemysłu, żeglugi,
energetyki wodnej z jednoczesnym
poszanowaniem zasad zrównoważonego
użytkowania wód oraz ochrona przed zagrożeniami,
jakie mogą powstać na skutek
nadmiaru (powódź) lub braku wody
(susza).
Równie istotnym, nowym zadaniem
RZGW jest prowadzenie zadań zmierzających
do osiągnięcia, i zachowania dobrego
stanu wód oraz ekosystemów wodnych
i od wody zależnych, zgodnie z zaleceniami
Ramowej Dyrektywy Wodnej, której
sukces jest pochodną bliskiej współpracy
i spójnych działań Wspólnoty,
państw członkowskich i lokalnych.
Sukces wdrożenia Ramowej Dyrektywy
Wodnej jest również zależny od
informowania, konsult[...]
|
|
|
|
Ekonomia a ekologia
|
|
|
TOMASZ ŻYLICZ
|
G EKONOMIA ŚRODOWISKA
reckie źródło słowa ekonomia
sugeruje "naukę o prowadzeniu
domu". Zresztą tak właśnie definiował to
Arystoteles. Dwadzieścia kilka wieków
później, niemiecki biolog Ernst Haeckel
określił ekologię jako "naukę o gospodarowaniu
przez przyrodę w jej własnym
domu". Podobieństwo nazw pobudza wyobraźnię
wielu badaczy, którzy chętnie
widzieliby syntezę obydwu nauk w jednej
dyscyplinie, uwzględniającej działania
człowieka, jak również funkcjonowanie
przyrody.
Ale podobieństwo nazw może być
złudne. Wystarczy porównać gastronomię
z gastrologią albo astronomię z astrologią,
żeby nauczyć się ostrożności w próbach
syntetyzowania różnych pojęć, które wydają
się dotyczyć tych samych rzeczy.
Niemniej pokrewieństwo ekonomii
z ekologią bywa uporczywie podnoszone
od[...]
|
|
|
|
Jak intuicja uczonego ocaliła zwierzę
|
|
|
KRYSTYNA BONENBERG
|
Wydarzenie to miało miejsce w Zootechnicznym
Zakładzie Doświadczalnym
pod Płońskiem, do którego przybył
kiedyś z wizytą profesor Szkoły Głównej
Gospodarstwa Wiejskiego. W czasie
zwiedzania Zakładu i obserwacji zwierząt
doświadczalnych nastąpiło w pewnej chwili
spore poruszenie, bo jeden dość mizernie
wyglądający źrebak wyciągnął gościowi
gazetę z kieszeni palta i jak gdyby nigdy
nic zaczął ją konsumować. Kierownictwo
Zakładu przeprosiło gościa za niezrozumiały
wybryk zwierzęcia, które, jak się okazało,
było przeznaczone na rzeź. Gość
uspokajał gospodarzy, że nic się nie stało,
poprosił jednak o możliwość obserwacji
źrebaka, który ledwo trzymał się na nogach,
był niemal całkiem łysy, a jego skórę
pokrywały liszaje. Profesor widząc pełne
pojemniki paszy zastanawiał się, sk[...]
|
|
|
|
Kampinoski Park Narodowy
|
|
|
JOLANTA ZIENTEK-VARGA
|
Obchodzący w tym roku 50-lecie
Kampinoski Park Narodowy jest
jednym z trzech parków na świecie bezpośrednio
graniczących ze stolicą kraju.
Jego utworzenie 16 stycznia 1959 roku to
efekt starań profesorów Jadwigi i Romana
Kobendzów, którzy uznali za konieczne
objęcie ochroną unikatowego kompleksu
wydm śródlądowych i obszarów
bagiennych, bogatej flory oraz pamiątek
historii i kultury.
O parku często się mówi "zielone
płuca Warszawy" i jest to prawda, ponieważ
odgrywa on podstawową rolę w systemie
klimatyzacji miasta, zapewnia stolicy
czyste powietrze. Podkreśla się także,
że położenie i walory przyrodnicze czynią
go wyjątkowym w Europie. Drugiego
takiego nie ma. To ponadto jedyny park
narodowy w centralnej Polsce i na Mazowszu,
zlokalizowany w węźle trzech korytarzy
ekol[...]
|
|
|
|
Lasy Państwowe kontra ochrona przyrody
|
|
|
LUDWIK TOMIAŁOJĆ
|
Sprzeczność między spełnianiem
oczekiwań materialnych (gospodarczych),
a realizacją potrzeb intelektualnych
i duchowych uległa skomplikowaniu,
kiedy rozwijająca się w oparciu o naukę ekologii orientacja ideowa - ekologizm -
wprowadziła obok wcześniej nie uzmysławianego
prawa przyszłych pokoleń jeszcze
jeden rodzaj potrzeb - wymogi samego
środowiska naturalnego/przyrody. Dziś,
po wielu latach edukacji ekologicznej,
mogłoby się wydawać, iż wszyscy jednakowo
rozumieją, że w świecie 7 miliardów
ludzi i globalnie zmieniającego się klimatu
musimy wybierać rozwiązania wyważone,
a nie krańcowo wydajne. Dlatego
kluczowym elementem koncepcji rozwoju
zrównoważonego jest kompromis, oznaczający
świadome rezygnowanie z maksymalizacji
zysków i części konsumpcji na
rzecz bezpiecznej prz[...]
|
|
|
|
Nasze zasoby a zrównoważony rozwój
|
|
|
JERZY BORKIEWICZ
|
Najbliższe lata to czas trudnej transformacji
naszej gospodarki, aby stać się
w okresie 2008-2020 równorzędnym członkiem
Unii, nie tylko politycznie, lecz także
w sferze gospodarczej. Możemy to
osiągnąć przede wszystkim przez zbliżenie
poziomu techniczno-technologicznego
i standardów życia. Działania te wiążą się
z dostosowaniem do dyrektyw i przepisów
prawnych, a w szczególności z nową
organizacją całych segmentów gospodarki.
Sprostanie tym celom pochłaniać
będzie środki liczone w miliardach złotych.
Pieniądze te będą przeznaczone na
adaptację naszej administracji oraz tworzenie
nowych struktur w miastach, gminach,
regionach, a zwłaszcza przemyśle, przystosowanych
do zasad polityki zrównoważonego
rozwoju.
Lubimy porównywać się z racji podobnej
liczby ludności i poziomu[...]
|
|
|
|
Nowe projekty finansowane z funduszy PO Infrastruktura i Środowisko
|
|
Wdniu 26 stycznia 2009 r. w Wiśle
odbyła się konferencja prasowa
z udziałem sekretarza stanu w Ministerstwie
Środowiska Stanisława Gawłowskiego,
Krzysztofa Nowaka - burmistrza
Kłobucka oraz nadbrygadiera Marka
Kowalskiego - zastępcy komendanta Ko-mendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej.
Konferencja była częścią spotkania
przedstawicieli instytucji wdrażających
i instytucji pośredniczącej programu
operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.
Wojewódzki Fundusz Ochrony Przyrody
i Gospodarki Wodnej w Katowicach, jako
instytucja wdrażająca POIiŚ, był jego
współorganizatorem.
Sama konferencja poświęcona była
projektom, które otrzymały dofinansowanie
ze środków POIiŚ. Stanisław Gawłowski
wręczył przedstawicielom beneficjentów
potwierdzenia dofinansowania projektów,
jednocześnie[...]
|
|
|
|
Opłaty za odpady wydobywcze
|
|
|
WOJCIECH RADECKI
|
PYTANIE: Czy z regulacji nowej ustawy
o odpadach wydobywczych wynika, że po
1 maja 2012 r. za składowanie nadkładu
zdejmowanego w kopalni odkrywkowej
będzie się ponosić opłaty?
Kopalnia Węgla Brunatnego
Turów
ODPOWIEDŹ: Aby na tak postawione
pytanie udzielić rzetelnej odpowiedzi,
należy prześledzić ewolucję przepisów
polskich dotyczących nadkładu w kopalniach
węgla brunatnego. Punktem wyjścia
jest znany wyrok Naczelnego Sądu
Administracyjnego z połowy lat osiemdziesiątych
ubiegłego stulecia, w którym
NSA, związany uprzednią odpowiedzią
na pytanie prawne udzieloną przez Sąd
Najwyższy, orzekł, że nadkład zdejmowany
przy budowie i eksploatacji odkrywkowej
węgla brunatnego nie jest odpadem,
za który ustala się opłaty zgodnie
z obowiązującymi wówczas przepisami
[wyrok NSA [...]
|
|
|
|
Podjąć ogólnokrajową akcję termorenowacji domów
|
|
|
EDWARD GARŚCIA
|
P
Podjąć ogólnokrajową akcję
termorenowacji domów
rzed poznańskim szczytem klimatycznym i podczas
samych obrad wypowiadano się, że nadchodzący
kryzys gospodarczy nie może opóźnić działań związanych
z redukcją emisji gazów cieplarnianych. Podkreślano bowiem,
że ocieplenie klimatu może być największym zagrożeniem
życia na naszej Planecie.
Głosów tych już nie słychać, poszukiwane są rozwiązania
antykryzysowe, a ochrona środowiska odsuwana jest
na dalszy plan. Takie postępowanie nie we wszystkich sprawach
jest trafne.
Działania związane z ochroną klimatu można podzielić
na dwie grupy. Do jednej należy zaliczyć zamierzenia,
które musi realizować energetyka i przemysł, aby sprostać
wyznaczanym nam limitom emisji CO2 przez Komisję Europejską
(208,5 mln ton).
Najtrudniejsze zadan[...]
|
|
|
|
Podlasie - mała ojczyzna polskich Tatarów
|
|
|
KATARZYNA KOCHANOWSKA
|
P
PRACE Z KONKURSU
IM. PROFESORA WIKTORA ZINA
Meczet w Kruszynianach. Rys. Katarzyna Kochanowska
odlasie to pogranicze kultur, tu od
wieków mieszkają różne narodowości:
Polacy, Białorusini, Ukraińcy, Litwini
i Tatarzy. W naszym kraju są miejsca
bardzo znane, chętnie odwiedzane
przez turystów, ale są też takie, które mimo
swojej niekwestionowanej wartości historycznej
i kulturowej cieszą się mniejszą
popularnością. Ileż osób nie zdaje sobie
sprawy z tego, że w Polsce żyją Tatarzy.
Kojarzymy ich błędnie z Mongołami. Faktem
jest, że współtworzyli oni Wielką Ordę
Czyngis-chana, by po jej rozpadzie utworzyć
Złotą Ordę, ale ich pokrewieństwo
z Mongołami wynika jedynie z podobnego
stylu życia. Narody różnią się również
religią: Tatarzy wyznają islam, natomiast
Mongołowie szam[...]
|
|
|
|
Pomiar jasności tła nocnego nieba
|
|
|
T. ZBIGNIEW DWORAK TOMASZ ŚCIĘŻOR
|
Zanieczyszczenia pyłowe oraz tzw.
świetlne (nadmierne rozjaśnienia)
stanowią poważne zagrożenie dla egzystencji
człowieka w ośrodkach miejskoprzemysłowych.
Należy m.in. do nich
aglomeracja krakowska (Kraków, Skawina,
Wieliczka, Niepołomice, Zabierzów),
w której te zanieczyszczenia bywają nader
uciążliwe.
Zanieczyszczenie świetlne (ang. light
pollution) jest to świecenie nocnego
nieba, wywołane przede wszystkim oświetleniem
chmur na zachmurzonym niebie,
a także rozpraszaniem światła sztucznego
przez gazy, pyły i aerozole ciekłe obecne
w atmosferze, związane ze złą jakością
oświetlenia zewnętrznego. Źle skonstruowane
urządzenia kierują część światła
w niebo zamiast w dół. Świecenie nocnego
nieba ma wpływ nie tylko na prowadzenie
obserwacji astronomicznych, lecz
także na [...]
|
|
|
|
Program "Challenge Europe"
|
|
Instytucja reprezentująca Zjednoczone
Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii
Północnej w zakresie współpracy kulturalnej
i edukacyjnej British Council
zainaugurowała program edukacyjny
o nazwie "Challenge Europe". Program
ten jest równocześnie realizowany w 15
państwach: Czechach, Danii, Estonii,
Finlandii, Węgrzech, Łotwie, Litwie,
Irlandii, Norwegii, Polsce, Słowacji, Słowenii,
Szwecji, Wielkiej Brytanii i Ukrainie.
3-letnia kampania ma na celu określony
i trwały wpływ na debatę dotyczącą
zmian klimatu. Challenge Europe zgromadził
ponad dwustu młodych Rzeczników
Klimatu, którzy będą wspólnie pracować
nad rozwojem 40 konkretnych idei
na rzecz redukcji emisji dwutlenku węgla
oraz nowych metod utylizacji. Jest to
europejski element globalnej kampanii
Program
"Challenge [...]
|
|
|
|
RECENZJE
|
|
|
KINGA BONENBERG
|
Ogród marzeń
Nie ma znaczenia, czy jesteśmy właścicielami ogromnych
połaci ziemi, małego przydomowego ogródka czy też niewielkiej
przestrzeni na balkonie, każde z tych miejsc można przekształcić
w bajkowe uroczysko, gdzie z przyjemnością ukryjemy
się przed codziennością. Książka wydawnictwa ARKADY jest
barwnie ilustrowanym zbiorem propozycji wspomagających tworzenie
ogrodu marzeń.
Najważniejsza rada dla początkującego ogrodnika to odpowiednie
zadbanie o glebę. By ogród wyglądał pięknie, należy
zainwestować w kompost, obornik, zrębki drzewne, a także ściółkowanie
roślin. Ważna jest także ilość czasu poświęcona na dbanie
o ogród, nie tylko w sezonie kwitnienia roślin, ale przez okrągły
rok. Mając podstawy wiedzy ogrodniczej każdy może stworzyć
z ogrodu krainę marzeń, umieszczaj[...]
|
|
|
|
Scenariusze edukacji ekologicznej podczas lekcji wychowawczych w gimnazjum
|
|
|
MAŁGORZATA ŻBIK
|
Cel ogólny: Uświadomienie młodzieży,
że palenie papierosów nie jest tylko
sprawą jednostki, gdyż konsekwencje
nikotynizmu dosięgają całe środowisko.
Środki dydaktyczne: odbitki ksero
zadań dla grup (zadania wstępne, zadania
obliczeniowe), magnetowid, film "Palę
las" (16 minut), plansza - skład dymu tytoniowego.
Metody: pokaz, metoda poszukująco-
naprowadzająca, oglądowa.
Przebieg zajęć
I. Wstęp
1. Część organizacyjno-porządkowa.
2. Nawiązanie do tematu:
- Rozwiązanie zadań wstępnych przez
uczniów (praca w czterech grupach, po
upływie wyznaczonego czasu lider odczytuje
rozwiązanie):
a. Rebus - rozwiązując rebus poznasz nazwę
silnej trucizny zawartej w dymie tytoniowym,
która powoduje uzależnienie od
papierosów.
Hasło: NIKOTYNA
b. Posługując się symbolami pierwiastków
[...]
|
|
|
|
Technicy chcą uczestniczyć w budowie gospodarki opartej na wiedzy
|
|
11 grudnia ub. roku odbyło się sprawozdawczo-
wyborcze posiedzenie
Rady Krajowej Stowarzyszeń Naukowo-
Technicznych NOT, podczas którego wybrano
nowe władze. Prezesem Zarządu
Głównego NOT wybrana została Ewa
Mańkiewicz-Cudny, dotychczasowa wiceprezes
i redaktor naczelna "Przeglądu
Technicznego". O nowych zadaniach stojących
przed NOT-em rozmawia EWA
MAŃKIEWICZ-CUDNY z EDWARDEM
GARŚCIĄ, redaktorem naczelnym
AURY.
Edward Garścia: Czy powierzenie
steru Naczelnej Organizacji Technicznej
kobiecie oznacza zwrot w działalności tej
organizacji?
Ewa Mańkiewicz-Cudny: W dzisiejszym
świecie kobiety zajmują bardzo
wysokie stanowiska premiera, ministra,
nie ma więc w tym nic dziwnego, że coraz
częściej do różnych władz wybiera się
też kobiety. Wybór mojej osoby wynikał
z postrzeg[...]
|
|
|
|
Zanieczyszczenia i skażenie mięsa
|
|
|
WŁADYSŁAW MIGDAŁ
|
N a rynku produktów mięsnych
mamy do czynienia z wyrobami
tradycyjnymi niskowydajnymi oraz wysokowydajnymi,
do których produkcji wykorzystuje
się dodatki zwiększające wodochłonność.
Wydajność takich produktów
sięga 160% (szynki i łopatki), 145%
(kiełbasy drobnorozdrobnione), 135%
(wędliny podrobowe czyli kiszki, pasztetowe).
To oznacza, że z 1 kg surowego
mięsa szynki uzyskuje się 1,6 kg gotowej
szynki wędzonej. Czasami te wydajności
bywają przekraczane. W przypadku produktu
tradycyjnego, czy wędlin suchych,
wydajność jest poniżej 100%, np. 65-80%.
W czym tkwi fenomen wysokowydajnych
produktów? W różnych dodatkach do żywności,
substancjach wodochłonnych i wodzie.
Substancjami, które mają zwiększyć
wodochłonność, poprawić wydajność
i obniżyć cenę produktu, są między inny[...]
|
|
|
|
Zielony Certyfikat II stopnia
|
|
Od wielu lat pracujemy nad podnoszeniem
świadomości ekologicznej
naszych wychowanków, pracowników
i społeczności lokalnej. Wiek przedszkolny
daje duże możliwości adaptacyjne i percepcyjne
dla ukształtowania postaw i nabywania
umiejętności i wiedzy. Rozwój
aktywności dziecka przedszkolnego uwarunkowany
jest przede wszystkim możliwością
zaspokajania jego potrzeb i zainteresowań.
Treści przyrodniczo-ekologiczne w sposób szczególny tę aktywność wyzwalają,
pobudzając dziecko do działania, rozwijają
jego osobowość. Aby więc osiągnąć
pozytywne rezultaty w działalności ekologicznej
stwarzamy dzieciom okazje do
obserwowania, poznawania i przeżywania,
Edukacja ekologiczna w przedszkolu
AURA DODATEK.p65 09-02-19, 16:39 1
2 - AURA 3/2009
doświadczania i badania, wypowiadania
się or[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
