profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA ›
PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY › 2009-9
 

Publikacja: Aktuatory i sensory w technologii MEMS jako mikroelektromaszynowe elementy mechatroniki
Autor: Andrzej NAPIERALSKI  Michał SZERMER  Krzysztof SZANIAWSKI  Michał OLSZACKI  Cezary MAJ  

W artykule przedstawiono wybrane projekty mikromaszyn i mikrosystemów krzemowych zaprojektowanych w DMCS i wykonanych w technologiach MEMS. Należą do nich: mikrosilnik, mikropompa i mikrozwierciadło krzemowe, czujniki promieniowania podczerwonego, przetworniki elektrotermiczne, czujniki przepływu gazu, czujniki przyśpieszenia, punktowe źródła światła, tranzystory ISFET i CHEMFET a także różne warianty mikromaszynowych czujników przyśpieszenia oraz pomiaru ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Abstract. In this paper the chosen microsystems designed in DMCS and manufactured in MEMS technology have been presented. The silicon micromotor, micropump and micromirror as well as IRS- infrared radiation sensors, ETC- electro-thermal converter, GFS- gas flow sensors, ASacceleration sensor, ISFET and[...]

 

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 422,28 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 380,05 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

 

POZOSTAŁE PUBLIKACJE W TYM ZESZYCIE:
25 lat doświadczeń w cyfrowej rejestracji i analizie przebiegów elektrycznych w energetyce
 
Grzegorz GRZEGORZYCA  Andrzej SANOCKI  
Zaznaczona zostanie pionierska rola firmy w zakresie cyfrowej rejestracji i analizy przebiegów elektrycznych. Pomiary zrealizowano podczas różnorodnych prób zwarciowych, przepięciowych, systemowych itd. w sieci KSE oraz przemyśle z wykorzystaniem zaawansowanej technicznie aparatury pomiarowej oraz specjalizowanego oprogramowania. Zgodnie z przekonaniem autorów wyniki warto przypomnieć i przedstawić szerszemu Gronu Elektryków. Przy dzisiejszych uwarunkowaniach techniczno-organizacyjnych oraz ekonomicznych powtórzenie wymienionych prób jest trudne i nie zawsze realizowane. Czytelnikom zostaną zaprezentowane ważne i warte udokumentowania aspekty techniczne istotnych dla Energetyki wydarzeń. Abstract. Pioneering work of our company in digital data acquisition, recording and analysis of e[...]
 
Akcelerator do radioterapii protonowej w projekcie Narodowego Centrum Radioterapii Hadronowej
 
Paweł OLKO  Natalia GOLNIK  
Radioterapia z wykorzystaniem protonów i wiązek jonów jest szybko rozwijającą się metodą leczenia nowotworów na świecie, wymagającą jednak stosowania akceleratorów wielkich energii, w Polsce dotychczas niedostępnych. W pracy przedstawiono koncepcję budowanego obecnie ośrodka terapii protonowej w Centrum Cyklotronowym Bronowice. Abstract. Proton radiotherapy is a worldwide rapidly growing technology for cancer treatment, which has to be performed with the use of high energy accelerators. This technology was not available in Poland up to now. The paper presents the concept of the accelerator for proton therapy center, which is now under construction in Cyclotron Centre Bronowice.. (Accelerator for proton radiotherapy in the project of Cyclotron Centre Bronowice). Słowa kluczowe: radio[...]
 
Aktuatory i napędy o ruchu złożonym jako elektrotechniczne elementy mechatroniki
 
Grzegorz KAMIŃSKI  
W artykule przedstawiono idee konstrukcji silników o ruchu złożonym jako rodzinę siłowników oraz napędów o ruchu wirującym ciągłym, skokowym oraz grupę maszyn z toczącymi się wirnikami. Przedstawiono koncepcję rozwiązań podstawowych węzłów konstrukcyjnych tych maszyn oraz podano przykłady realizacji wybranych prototypów. Abstract. New construction of complex motion electrical motors with many degree of freedom and electrical machines with rolling rotors are presented in the article. Their structure as well as principles of operation are considered. (Actuators and complex motion electrical motors as tools for mechatronics) Słowa kluczowe: silnik o ruchu złożonym, silniki z toczącymi się wirnikami. Keywords: actuators, complex motion electric al motors 1. Wprowadzenie Rozwój konstru[...]
 
Analiza wielowarstwowej anteny konformalnej pracującej w paśmie X
 
Jarosław BUGAJ  Marian WNUK  
Przedmiotem pracy jest analiza planarnej anteny konformalnej w kształcie wycinka pobocznicy walca o promieniu R. Zbadany został wpływ zmian promienia R krzywizny promiennika (pobocznicy walca) na szerokość pasma pracy anteny i charakterystykę jej promieniowania. Abstract. The object of this article is analysis of conformal multilayer antenna working in X band. The antenna has the shape of the cylinder with a radius R. It was examined an effect of change radius R on bandwidth of antenna’s working and radiation pattern. (Analysis of conformal multilayer antenna working in X band). Słowa kluczowe: antena konormalna, antena mikropaskowa. Keywords: conformal antenna, microstrip antenna. Wstęp Anteny mikropaskowe stanowią od wielu lat jedną z najbardziej innowacyjnych dziedzin tec[...]
 
Automatyka regulacji napięcia w krajowym systemie elektroenergetycznym
 
Ryszard DOLNY  Krzysztof MADAJEWSKI  Mariusz MAZUR  
W referacie omówiono zagadnienia regulacji napięcia i mocy biernej w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym (KSE). Problematykę regulacji napięć potraktowano całościowo, prezentując problemy regulacji napięć generatorów synchronicznych w elektrowniach systemowych, jak i zagadnienia regulacji napięć w sieci przesyłowej i dystrybucyjnej. Omówiono praktyczne rozwiązania opracowywane w Instytucie Energetyki Oddział Gdańsk a wdrażane w KSE. Abstract. The problems related to voltage control in Polish Power System have been presented in the paper. Voltage regulation of Synchronous generator as well as network nodes voltage control issues were discussed. The implemented algorithms for primary and secondary voltage control systems have been shown. Practical examples were based on solutions de[...]
 
Błędy spotykane przy badaniach instalacji elektrycznych niskiego napięcia
 
Fryderyk ŁASAK  
W artykule omówiono błędy popełniane przy wykonywaniu okresowych i pomontażowych pomiarów instalacji elektrycznych. Zwrócono uwagę na prawidłowy dobór przyrządów pomiarowych, stosowanie właściwych metod pomiarowych i właściwy określenie prądu i czasów wyłączenia zasilania. Omówiono również zasadę "najpierw chronić potem zasilać" wprowadzoną przez nowe przepisy ochrony przeciwporażeniowej. Streszczenie. In the paper are discussed errors that can be occurred when typical investigations of low voltage installations are preformed. There are recommended correct methods and measuring instruments for such investigations. (Errors occurred by typical investigations of low voltage installations) Słowa kluczowe: skuteczność ochrony przeciwporażeniowej; pomiar rezystancji izolacji; pomiary uziem[...]
 
Budowa struktur gridowych współdziałających komputerów i agregacji zasobów w strukturach organizacyjnych
 
Jan KWIATKOWSKI  Marcin PAWLIK  
Wzrost szybkości działania sieci komputerowych oraz dostępność do komputerów osobistych daje możliwość zwiększenia dostępnej mocy obliczeniowej. Klastry i gridy, do niedawna dostępne tylko w Centrach Superkomputerowych można aktualnie spotkać w wielu firmach. Praca stanowi przegląd dostępnych środowisk przetwarzania opartych na strukturach gridowych. Abstract: The increase of computer networks speed paired with the ubiquity of inexpensive hardware offers many organizations to increase the available processing power. Clusters and grids, not so long ago seen only in datacenters, can now be found in small organizations in solving their computational needs. In the paper we present and compare different systems that based on the grid structure. (Using Grid Computing at Enterprise Level) [...]
 
Detekcja wyładowań atmosferycznych na obszarze Polski
 
Marek ŁOBODA  
W referacie scharakteryzowano systemy automatycznej detekcji wyładowań atmosferycznych zainstalowane przez różnych operatorów na obszarze Polski. Opisano podstawowe parametry tych systemów, ich możliwości pomiarowe oraz dokładność uzyskiwanych danych, podano przykłady danych o wyładowaniach atmosferycznych oraz możliwości praktycznego ich wykorzystania. Abstract. In the paper are described characteristics of lightning location systems currently installed in Poland and operated independently by different companies. Some fundamental information related to systems’ configurations, their ability of different type of lightning discharges detection, lay-outs as well assessment of the individual systems quality of lightning data, exemplary recorded data, and their practical application[...]
 
Dyskretne metody opisu pola elektromagnetycznego
 
Andrzej DEMENKO  
W pracy rozpatrzono siatkowe metody opisu układów z polem elektromagnetycznym. Omówiono ujęcia polegające na podziale przestrzeni na elementy skończone węzłowe, krawędziowe i ściankowe. Rozpatrzono sformułowania wykorzystujące potencjały wektorowe i skalarne. Przedstawiono ekwiwalentne obwodowe modele układu podzielonego na elementy skończone. Wyodrębniono dwie grupy modeli: modele krawędziowe i ściankowe. Opisano modele sprzężone dla sformułowań A-V, Ω-T, A-T. W skrócie omówiono dyskretne modele uzwojeń. Abstract. The paper presents a network description of regions with electromagnetic field. Finite element method with nodal, edge and facet elements is considered. Both scalar and vector potential methods are discussed. Equivalent circuit models for finite element method are pres[...]
 
E-diagnozowanie energetycznych sieci rozdzielczych
 
Aleksander LISOWIEC  Andrzej NOWAKOWSKI  Zdzisław KOŁODZIEJCZYK  Bogdan MIEDZIŃSKI  
W artykule opisano sieć teleinformatyczną umożliwiającą diagnostykę on-line urządzeń rozdzielnic średniego napięcia, zwłaszcza wyłączników. Z każdym wyłącznikiem jest stowarzyszone urządzenie monitorująco-zabezpieczeniowe dokonujące akwizycji wszystkich sygnałów elektrycznych dostępnych z wyłącznika. Dane w postaci próbek cyfrowych są przesyłane do koncentratora gdzie następuje ich obróbka. Omówiono również metody oceny wyłącznika bazujące na technologii optycznej oraz spektroskopowe metody oceny styku wyłącznika. Abstract. In the paper a tele-information network enabling on-line diagnosis of switchgear equipment, particularly circuit breaker has been presented. With each circuit breaker there is connected a monitoring device that collects all electrical signals available from circuit[...]
 
Efektywność energetyczna oświetlenia obiektów użyteczności publicznej
 
Piotr PRACKI  
W artykule przedstawiono tematykę wydajności energetycznej oświetlenia. Przedstawiono rozwój zainteresowania omawianą tematyką i prowadzone badania w Zakładzie Techniki Świetlnej Politechniki Warszawskiej. Scharakteryzowano ideę oświetlenia wydajnego energetycznie i sposoby jego realizowania. Podano poziomy mocy i energii jednostkowych skorygowanych oświetlenia i propozycję klasyfikowania wydajności energetycznej urządzeń oświetleniowych budynków i dróg. W podsumowaniu zasygnalizowano problemy wymagające rozwiązania. Abstract. In this paper lighting energy efficiency issues were introduced. Development of interest in the lighting energy efficiency area and conducted research at Lighting Division of the Warsaw University of Technology were shown. Energy efficiency of lighting concept a[...]
 
Elektrociepłownie jądrowe dla Warszawy czyli jak ogrzać i oczyścić Miasto
 
Jacek BAURSKI  
Energetyka jądrowa stanowi, moim zdaniem, podstawę naszej przyszłości i żadne protesty na to nie wpłyną" (…) Jest to wypowiedź Stanisława Lema, zaczerpnięta z jego książki "Świat na krawędzi", wydanej przez Wydawnictwo Literackie. Wypowiedź ta zawarta jest w rozdziale 13 "O zaletach energetyki jądrowej" (str. 221-228). I kolejny cytat: "Jako źródło energii elektrycznej węgiel należy do najbardziej niebezpiecznych (…) Elektrownia paliwowa wydala około sto razy więcej substancji radioaktywnych aniżeli analogiczna elektrownia nuklearna. Dzieje się tak dlatego, ponieważ w węglu kamiennym znajdują się pewne ilości m.in. uranu i toru, które podczas spalania zostają wyrzucone w atmosferę". Według Wielkiego Prof. Dr Bohdana Stefanowskiego w "Gospodarce cieplnej siłowni" [...]
 
Elektromechaniczny magazyn energii jako system mechatroniczny nowej generacji
 
Stanisław PIRÓG  
W artykule przedstawiono stosowane w technice sposoby magazynowania energii, opisano wyniki i wnioski z realizacji celowego projektu badawczego pt. "Elektromechaniczny wysokoobrotowy magazyn energii". Przedstawiono właściwości wirującego magazynu energii, uzasadniono wybór rodzaj maszyny elektrycznej oraz przedstawiono strukturę sterowania. Streszczenie: This paper presents some methods of energy storage used in technical practice and the results and conclusions of the project entitled "The High-speed electromechanical energy storage". In addition, the properties of the structure of the control system and the justification of the choice of the electric engine for the high-speed flywheel energy storage. (Electromechanical energy storage as a new generation mechatronic system) Keyword[...]
 
Grafika komputerowa - pomiędzy techniką świetlną a informatyką
 
Konrad DOMKE  
Przedstawiono fizyczne podstawy metod grafiki komputerowej oraz metod techniki świetlnej. Dokonano przeglądu najczęstszych metod obliczeniowych stosowanych w technice świetlnej oraz metod i algorytmów symulacyjnych używanych w technice świetlnej i grafice komputerowej. Abstract. Physical background of computer graphics methods and lightning engineering methods were described. The review of most popular methods of calculation in lighting engineering and methods and algorithms used in lightning engineering and computer graphics was presented. (Computer Graphics - between Lighting Engineering and Computer Science). Słowa kluczowe: grafika komputerowa, technika świetlna, metoda śledzenia biegu promienia. Keywords: computer graphics, lighting engineering, ray tracing. Wstęp Grafika kom[...]
 
Klasyczne technologie wytwarzania energii elektrycznej w świetle pakietu klimatycznego UE
 
Maciej PAWLIK  
Referat przedstawia kierunki rozwoju konwencjonalnych elektrowni cieplnych w warunkach polityki ograniczania emisji CO2. Omówiono problemy rozwoju zaawansowanych technologii węglowych, kierunki rozwoju technologii "zeroemisyjnych" (technologii CCS) oraz technologii gazowych i gazowo-parowych. Abstract. The paper presents the tendencies of the conventional power station development in a view of the limitation CO2 emission. The main attention has been focused on the problems: advanced coal technologies, “near-zero" technologies (CCS-technologies) and gas technologies (Conventional technologies of power generation in a view of the UE climate package). Słowa kluczowe: zaawansowane technologie węglowe, technologie "zeroemisyjne" (CCS), układy gazowe i gazowo-parowe Keywords: advanc[...]
 
Kompatybilność elektromagnetyczna układów energoelektronicznych
 
Adam KEMPSKI  Robert SMOLEŃSKI  
W pracy przedstawione zostały zagadnienia związane z kompatybilnością elektromagnetyczną systemów zawierających przekształtniki energoelektroniczne. Na podstawie przedstawionych przykładów uzasadniono konieczność wykonywania dogłębnych analiz kompatybilności elektromagnetycznej zarówno dla poszczególnych urządzeń jak i dla całych systemów. Abstract. In the paper there are presented the issues linked with electromagnetic compatibility of the systems consisting power electronic converters. On the basis of the presented examples the necessity of the in-depth electromagnetic compatibility analyses for both individual converters and whole systems has been justified. (Electromagnetic compatibility in power electronic systems). Słowa kluczowe: kompatybilność elektromagnetyczna, zaburzenia p[...]
 
Konstrukcja mikroprzełącznika elektrostatycznego do aplikacji OXC
 
Renata SULIMA  
Prezentowany artykuł przedstawia opis modelu kompleksowego elektrostatycznej mikrostruktury grzebieniowej MEMS. Układ taki wykorzystywany może być jako przezroczysty przełącznik w sieciach optycznych DWDM. Przedstawiono opis modelu obwodowego oraz analizę mechaniczną z uwzględnieniem tłumienia w ośrodkach lepkich takich jak powietrze. Mikroprzełącznik charakteryzuje znikomymi oscylacjami podczas przełączania, przy odpowiednim doborze rozmiarów elementów sprężystych oraz elementów napędowych charakterystyka przełączania jest aperiodyczna. Abstract. The presented paper describe complex model of electrostatic comb-drive microstructure MEMS. This system could be used for transparent optical cross connect for DWDM networks. This paper presents the description of a circuit model and mechan[...]
 
Koordynacja rozwiązań ochrony odgromowej z wymaganiami kompatybilności elektromagnetycznej
 
Andrzej SOWA  
Obecnie coraz częściej podstawowym zadaniem ochrony odgromowej jest zapewnienie bezawaryjnego działania systemów elektrycznych i elektronicznych. Ograniczenie zagrożeń piorunowych do bezpiecznych poziomów wymaga koordynacji działań w dziedzinie ochrony odgromowej obiektów budowlanych, ochrony przed piorunowym impulsem elektromagnetycznym oraz uwzględnienia podstawowych zasad kompatybilności elektromagnetycznej. Abstract. At present more and more often the assurance of failure-free operation of electric and electronic systems is basic task of lightning protection system. Limiting the lightning risks to safe levels require the co-ordination in the fields of lightning protection of structure and protections against lightning electromagnetic pulse as well as take into account the basic r[...]
 
Materiały typu SMART jako komponenty systemów mechatronicznych
 
Grzegorz KŁAPYTA  Paweł KOWOL  
W pracy przedstawiono przegląd materiałów typu SMART używanych do budowy urządzeń mechatronicznych. Przedstawiono klasyfikację materiałów, podając ich podstawowe własności i ciekawe przykłady zastosowań. Osobny rozdział poświęcono doświadczeniom Katedry Mechatroniki w projektowaniu i konstruowaniu urządzeń mechatronicznych, zbudowanych z tych materiałów, lub przy ich wykorzystaniu. Abstract. The paper presents smart materials as a components of mechatronic systems. The classification of smart materials is given as well as description of their properties and some interesting applications. The separate chapter is dedicated to experiences of Department of Mechatronics in designing and constructing mechanisms using smart materials. (Smart materials as a components of mechatronic systems).[...]
 
Mechatronika - moda, czy nieuchronność?
 
Krzysztof KLUSZCZYŃSKI  
Scharakteryzowano powstanie i rozwój mechatroniki jako nowego kierunku badań naukowych oraz nowego kierunku kształcenia na uczelniach technicznych. Wskazano na najistotniejsze cechy mechatroniki oraz na szerokie, obiecujące perspektywy jej rozwoju. Abstract. Origin and development of Mechatronics as new research engineering branch and new course in engineering are described. The most important features of Mechatronics, as well as, very promising and wide prospective of its development are pointed out. (Mechatronics - the most important features) Słowa kluczowe: Mechatronika, system mechatroniczny, historia nauki. Keywords: Mechatronics, mechatronic system, history of science. Pojęcie terminu: mechatronika Po raz pierwszy termin mechatronika został użyty w Japonii w 1969 roku przez[...]
 
Mechatronika w doskonaleniu konwencjonalnych urządzeń technicznych na przykładzie obrabiarki wielofunkcyjnej
 
Stefan DOMEK  Krzysztof PIETRUSEWICZ  
Przedstawiony w niniejszym artykule materiał stanowi wycinek prac nad problematyką prototypu inteligentnej samodiagnozującej swój stan pracy a następnie aktywnie reagującej na warunki otoczenia wielofunkcyjnej obrabiarki CNC (intelligent Computer Numerical Control - iCNC). Otwartość opracowanego systemu sterowania pozwala na implementacje rozmaitych algorytmów sterowania napędami, dzięki którym możliwa jest zarówno poprawa jakości obróbki skrawaniem, ale również, a może przede wszystkim dowolna rozbudowa i rekonfiguracja interfejsu człowiek- maszyna opracowanego rozwiązania. Abstract. The presented here paper considers the partial work on the project of iCNC prototype - intelligent self-diagnosis and active-reacting multifunctional machine tool. Openness of the developed control syst[...]
 
Modele przepływu mocy stosowane przy wyznaczaniu sprawności silników indukcyjnych klatkowych
 
Konrad DĄBAŁA  
Przedstawiony niżej tekst opisuje modele przepływu mocy stosowane przy wyznaczaniu sprawności silników indukcyjnych klatkowych. Modele te są stosowane w różnych normach. Autor przedstawia swój oryginalny model oraz związane z nim dwie nowe metody wyznaczania sprawności. Abstract. These paper describes some models o power flow used for induction squirrel-cage motors efficiency determination. These models are used in different standards. The author presents his original new model and connected with it the two methods of efficiency determination. (Models of Power Flow Used for Induction Squirrel-cage Motors Efficiency Determination). Słowa kluczowe: Maszyny elektryczne, silniki indukcyjne klatkowe, sprawność, metody wyznaczania. Keywords: Electrical machines, squirrel-cage induction mo[...]
 
Nagrzewanie indukcyjne w poprzecznym polu magnetycznym - modelowanie matematyczne i weryfikacja doświadczalna
 
Jerzy BARGLIK  
W artykule na tle aktualnego stanu wiedzy na temat nagrzewania indukcyjnego dokonano analizy urządzeń indukcyjnych do nagrzewania indukcyjnego cienkich wsadów płaskich w poprzecznym polu magnetycznym. Omówiono wyniki modelowania komputerowego przedstawiając dane dotyczące rozkładu wielkości pola elektromagnetycznego i temperaturowego. Dokonano weryfikacji doświadczalnej obliczeń Dokonano krótkiego przeglądu metod obliczania indukcyjnych takich układów grzejnych stosowanych do hartowania. Abstract. Based upon a state-of art on induction heating an analysis of induction devices for surface heating of thin workpieces in transverse flux magnetic field was done in the paper. A short overview of calculation methods for such induction heating systems applied for was elaborated. (Induction h[...]
 
Napęd przekształtnikowy w górnictwie i przemyśle wydobywczym
 
Jerzy SZYMAŃSKI  
Powierzchniowe węglowe przenośniki taśmowe to maszyny górnicze powszechnie wykorzystywane w przemyśle górniczym i wydobywczym, które zużywają do 10% energii elektrycznej w kopalniach węgla brunatnego. Zwykle stosowane są w Polsce przenośniki węglowe o stałej prędkości taśmy. Poprzez zastosowanie nowych technik do budowy układów napędowych przenośników węglowych, umożliwiających regulację prędkości taśmy, można zmniejszyć zużycie energii elektrycznej nawet do 50%. Transport węgla jest bardzo energochłonny i proces ten musi być obecnie szczególnie nadzorowany w aspekcie minimalizowania zużywania energii elektrycznej. Polska jest jednym z największych producentów węgla brunatnego w świecie i przy wydobyciu rocznym ok. 62 milionów ton, to także ważny czynnik klimatyczny przyczyniający się[...]
 
Nowatorska mikro elektrownia rzeczna
 
Konrad DĄBAŁA  Zdzisław KRZEMIEŃ  
Wykorzystanie energii płynącej wody bez budowania spiętrzeń budziło zainteresowanie już od dawna. W ostatnim latach zaprojektowano i opatentowano urządzenie przetwarzające energię płynącej wody na energię mechaniczną lub elektryczną, które zostało nazwane turbiną ślimakową. Podstawową zaletą urządzeń wykorzystujących przepływ wody są stosunkowo niewielkie nakłady finansowe oraz minimalna ingerencja w środowisko. Do współpracy z tymi turbinami zaprojektowano i wykonano prototypy prądnic synchronicznych o niskiej znamionowej prędkości obrotowej. Abstract. The using of the energy of flowing water without dams building was already interesting for a long time. Lately the device which converts the energy of flowing water into mechanical or electrical energy was designed and patented. The d[...]
 
Obrazowanie czynności mózgu techniką rezonansu magnetycznego
 
Piotr BOGORODZKI  
W artykule przedstawiono podstawy obrazowania czynności mózgu metodą Jądrowego Rezonansu Magnetycznego. Obejmuje to następujące aspekty tej techniki: historię odkrycia sygnału BOLD (ang. blood oxygenation level dependent), sposoby jego detekcji, metody prezentacji map czynościowych oraz pomocnicza aparatura stosowana do stymulacji wybranych obszarów korowych mózgu. Abstract. Paper presents an introduction to functional Magnetic Resonance Imaging (fMRI) methodology. This covers the following aspects of fMRI methodology: an historic overview of BOLD (ang. blood oxygenation level dependent) discovery, BOLD detection, mapping techniques used in FMRI and supporting fMRI instrumentation used for region of interest (ROI) stimulation of human brain cortex. (Imaging of brain activity by magnet[...]
 
Odnawialne źródła energii w systemie elektroenergetycznym
 
Franciszek STRZELCZYK  
W referacie - uwzględniając warunki krajowe - scharakteryzowano: biomasę (współspalanie biomasy z węglem w elektrowniach), elektrownie wiatrowe, ich elementy oraz pracę. W sposób uproszczony oceniono efektywność wybranych OZE w Polsce. Abstract. The paper takes into consideration domestic terms and describes biomass (biomass co-firing with coal) and wind turbines as renewable energy sources, their components and operation in power system. Effectiveness of chosen RES is estimated in simplified way. (Renewable energy sources in power system) Słowa kluczowe: odnawialne źródła energii, biomasa, współspalanie biomasy z węglem, elektrownie wiatrowe Keywords: renewable energy sources, biomass, biomass co-firing, wind turbines Wstęp Potrzeba wykorzystania odnawialnych źródeł energii wynik[...]
 
Odporne układy automatyki rozproszonej
 
Wojciech GREGA  
Rozproszone systemy sterowania są rozwiązaniem powszechnie stosowanym we współczesnych układach automatyki przemysłowej. Jednak transmisja danych po sieci telekomunikacyjnej może mieć znaczący wpływ na dynamikę układu sterowania. Zjawiska te można identyfikować, modelować i symulować, a następnie formułować zadania uodpornienia rozproszonego układu automatyki na tego typu zakłócenia: poprzez modyfikacje protokołów transmisji, ale także poprzez doskonalenie algorytmów sterowania. Abstract. Distributed control systems are nowadays proposed at all levels of factory automation systems. Transmission of signals along telecommunication network may influence the dynamics of control system. Such effects can be identified, modelled, simulated and finally the problem of robust control of a dist[...]
 
Organizacja projektowania i budowy elektrowni jądrowej w Polsce z uwzględnieniem Systemu Zapewnienia Jakości
 
Lech BALCEROWSKI  Andrzej PATRYCY  
W artykule omówiono problematykę związaną z projektowaniem i organizacją budowy Elektrowni Jądrowej na przykładzie realizacji EJ Żarnowiec, której "Energoprojekt-Warszawa" był krajowym Generalnym Projektantem. Omówiono również główne zasady ówczesnego Systemu Zapewnienia Jakości budowy obowiązujące wszystkich uczestników procesu inwestycyjnego EJ. Abstract. The article discusses the issues related to designing and organization of Nuclear Power Station construction, basing on Żarnowiec NPS project example, that has been designed by “Energoprojekt-Warszawa" (General Designer). Main principles of Quality Management System, which was mandatory for all project participants, is also discussed. (Designing and organization of Nuclear Power Station construction, basing on Zarnowiec NPS [...]
 
Początki elektrotechnicznego szkolnictwa wyższego w Polsce
 
Jerzy HICKIEWICZ  
W opracowaniu omówiono tworzenie się technicznego szkolnictwa wyższego w dziewiętnastym wieku w Europie. Przedstawiono też powstawanie technicznych szkół wyższych na terytoriach Polski, w okresie rozbiorowym, w tym Akademii Technicznej we Lwowie, w której dekretem cesarskim z dnia 3 września 1870 roku wprowadzono polski język wykładowy. Przedstawiono historię powstania Oddziału Elektrotechnicznego i kolejnych jego profesorów. Omówiono losy Oddziału w okresie drugiej wojny światowej i losy jego profesorów po tej wojnie Abstract. This paper describes the origins of technical higher education in nineteenth-century Europe. Some attempts at founding a Polish technical university on the Polish territory annexed by other countries are presented, as are the factors which finally led to the es[...]
 
Polityka energetyczna państwa do 2030 roku
 
Jacek MALKO  
Przedstawiono przegląd nowej narodowej polityki energetycznej w horyzoncie roku 2030 na tle podstawowych dokumentów politycznych Unii Europejskiej Abstract. On the basis of fundamental political documents of the EU the overview of new national Polish Energy Policy until year 2030 is presented (The Energy Policy of Poland until year 2030) Słowa kluczowe: sektor energetyki, polityka narodowa, legislacja europejska Keywords: energy sector, national policy, UE legislation Wstęp Nie bez pewnej satysfakcji stwierdzić można, iż krajowe działania legislacyjne w zakresie polityki energetycznej wyprzedziły stosowne regulacje unijne. I tak dokument przyjęty przez Radę Ministrów RP 17. października 1995 r. "Założenia polityki energetycznej" [1] był prekursorem zawartej w "pakiecie energety[...]
 
Polska szkoła iluminacji obiektów
 
Małgorzata GÓRCZEWSKA  
Odpowiednie oświetlenie wpływa na bezpieczeństwo ludzi, poprawia ich samopoczucie i komfort życia. Współczesne metody projektowania oświetlenia architektonicznego w Polsce wykorzystują szeroką wiedzę teoretyczną i praktyczną, dotyczącą zarówno psychofizjologii widzenia jak i fizycznych cech światła, oświetlenia i iluminowanych obiektów. Abstract..Good lighting affects human safety, comfort and behaviour. Contemporary architectural lighting design in Poland is based on a approach to light planning which is a combination of visual and physical based experience and knowledge applied to design. (Polish Architectural Lighting Design). Słowa kluczowe: projektowanie oświetlenia, sztuka, architektura, iluminacja. Keywords: lighting design, art, architecture, illumination. Wstęp Światło st[...]
 
Polski przemysł kablowy
 
Janusz NOWASTOWSKI  Jan GROBICKI  
Przedstawiony niżej tekst opisuje w ogólnym zarysie historię i rozwój polskiego przemysłu kablowego od momentu powstania pierwszych zakładów (ponad sto lat temu) do chwili obecnej. Opisuje się osiągnięcia przemysłu kablowego i jego wpływ na rozwój elektrotechniki w Polsce. Abstract. The following text describes, in general, the history and development of the Polish cable industry since the first plants (more than one hundred years ago) to the present. It describes the achievement of the cable industry and its impact on the development of Electrical Engineering in Poland. (Polish Cable Industry). Słowa kluczowe: historia, przemysł, kabel, rozwój Keywords: history, industry, cable, progress Powstanie i rozwój przemysłu Przemysł kablowy w Polsce rozpoczął już drugie stulecie swojej [...]
 
Postęp elektrotechniki a rozwój inżynierii biomedycznej
 
Tadeusz PAŁKO  Natalia GOLNIK  Zbigniew DUNAJSKI  Grzegorz PAWLICKI  
W artykule przedstawiono rozwój wybranych metod i aparatury medycznej w szczególności technik obrazowania, elektrografii i elektroterapii serca w odniesieniu do postępu elektrotechniki. Obecnie inżynieria biomedyczna ma charakter wybitnie interdyscyplinarny, ale wpływ elektrotechniki na jej rozwój jest wyraźnie znaczący. Abstract. Development of methods and medical instrumentation, particularly medical imaging, electrography and cardiac electrotherapy in relation to in electrical engineering was presented. Now biomedical engineering has interdisciplinary character but influence of electrical engineering for progress in biomedical engineering is notable. (Electrical engineering progress and development of biomedical engineering). Słowa kluczowe: inżynieria biomedyczna, elektrotechnika[...]
 
Prace Instytutu Energetyki w dziedzinie EAZ
 
Zygmunt KURAN  Sylwia WRÓBLEWSKA  
Przedstawiono najważniejsze prace z dziedziny EAZ zrealizowane w Instytucie Energetyki. Omówiono krótko prace koncepcyjnokonstrukcyjne w wyniku, których powstały urządzenia automatyki zabezpieczeniowej stosowane zastosowano w krajowej i zagranicznej elektroenergetyce. Omówiono prace naukowo-badawcze nad elektronicznymi przekładnikami prądowymi. Abstract.There are presented most important tasks solved by the Institute of Power Engineering. There are short described solutions of generator and transformer protection devises constructed by Institute of Power Engineering and used in the power stations and utilities in Poland and in the other countries. There are described solutions of electronic current transformers that are solved by Institute of Power Engineering. (The protection system[...]
 
Program polskiej energetyki jądrowej - najkorzystniejsze lokalizacje, moce w tych lokalizacjach, rozwój i modernizacja sieci NN i rozdzielni NN
 
Stefania KASPRZYK  
Przedstawiono analizę Krajowego Systemu Energetycznego (KSE) oraz perspektywy rozwojowe systemu przy uwzględnieniu przyszłego rozwoju energetyki jądrowej w Polsce. Podano uwarunkowania rozbudowy sieci przesyłowej. Abstract. The National Transmission System of Electrical Energy is described taking into account future progress of nuclear electric power plants. The necessary of extension transmission lines is analyzed. (Program of Polish Nuclear Energy - the analysis of future development of transmission system). Słowa kluczowe: energetyka jądrowa, linie przesyłowe, Krajowy System Energetyczny. Keywords: nuclear power energy, transmission lines, National Electrical Energy System Wprowadzenie Według ostatnich oświadczeń przedstawicieli rządu pierwsza elektrownia jądrowa w Polsce ma po[...]
 
Przemysł oświetleniowy w Polsce - szanse i wyzwania
 
Narcyza BARCZAK-ARASZKIEWICZ  
Na tle historii przemysłu oświetleniowego na ziemiach polskich, autor artykułu zastanawia się nad perspektywami dalszego jego rozwoju w kontekście zmian spowodowanych otwarciem polskiej gospodarki i członkostwem Polski w Unii Europejskiej. Wytyczone przez Unię Europejską strategiczne cele w zakresie zwiększania efektywności energetycznej są realizowane w sektorze oświetlenia. Przemysł oświetleniowy dysponuje dużym potencjałem w dziedzinie racjonalnego gospodarowania energią. Wykorzystanie tej szansy oznacza nie tylko przyspieszenie rozwoju branży oświetleniowej, ale znaczące korzyści dla konsumentów, gospodarki oraz środowiska naturalnego. Abstract. Referring to a briefly summarized history of the lighting industry In Poland the author of the text discusses potential for its further [...]
 
Regeneracja stacjonarnych baterii kwasowo-ołowiowych
 
Jacek ŚWIĄTEK  Witold HEJNRYCH  
Współczesne akumulatory kwasowo ołowiowe zbyt szybko obniżają pojemność i często nie osiągają deklarowanych przez producentów żywotności. W artykule opisano jak można regenerować akumulatory z takimi defektami przedłużając żywotność na obiektach. W końcowej części przedstawiono praktyczny przykład regeneracji baterii akumulatorów która po zastosowaniu metody zwiększyła swoją pojemność. Abstract. Modern lead acid batteries so fast lost capacity and often due to that not exceed declared by producers level of life time. In the article was described how We can regenerate accumulators with such defects to increase their capacity and life time in the applications. In the end of article was given practical sample of regeneration battery after that method battery increased capacity. (Regenera[...]
 
Rola i zastosowania układów energoelektronicznych w energetyce odnawialnej
 
Antoni DMOWSKI  Piotr BICZEL  Bernard SZYMAŃSKI  
Artykuł omawia rolę i zastosowanie przekształtników energoelektronicznych w energetyce wiatrowej i słonecznej. Ponadto, przedstawiona została tematyka mikrosieci prądu stałego. Autorzy wykazują, że rozwój energoelektroniki jest dziś warunkiem koniecznym dalszego zwiększania udziału nowoczesnych technologii energetycznych, a przede wszystkim odnawialnych źródeł energii w bilansie energii pierwotnej. Abstract. The paper discusses the role and utilization of power electronics converters in renewable energy systems - especially systems making use of wind and sun as energy sources. Furthermore, the issue of direct current microgrids is described here. Authors show that development of power electronic converters is necessary for further development of new power technologies and, first of al[...]
 
Rozwój optycznych sieci dostępowych
 
Wojciech KABACIŃSKI  Janusz KLEBAN  Mariusz ŻAL  
Gwałtowny rozwój Internetu oraz usług szerokopasmowych prowadzi do wzrostu zapotrzebowania na dużą szybkość transmisji zarówno w sieciach szkieletowych, jak i w sieciach doprowadzających sygnał do użytkowników końcowych, nazywanych sieciami dostępowymi. W niniejszym artykule przedstawiono rozwiązania stosowane w optycznych sieciach dostępowych. Szczególną uwagę zwrócono na budowę i działanie sieci PON oraz na możliwość realizacji systemów FTTx. Przedstawiono również rozwiązania przyszłościowe takie jak SPON oraz ROADM. Abstract. Rapid development of the Internet and broadband services imply a demand for high-speed transmission within core networks as well as within networks delivering services to end-users, called access networks. The paper presents the current developments in optical[...]
 
Rozwój systemów oświetlenia i sygnalizacji świetlnej w samochodach
 
Piotr KAŹMIERCZAK  Maciej ŁUKASIK  
W artykule przedstawiono podstawowe informacje dotyczące rozwiązań konstrukcyjnych reflektorów, lamp sygnałowych oraz źródeł światła stosowanych w pojazdach samochodowych, oraz współczesne trendy rozwoju tych urządzeń. Abstract. This article presents a basic information concerning headlamps, signaling lamps and light sources used in vehicles and contemporary trends of their development. (Development of vehicle lighting and signaling systems). Słowa kluczowe: samochodowa technika świetlna, reflektor samochodowy, lampa sygnałowa, samochodowe źródła światła. Keywords: vehicle lighting technology, vehicle headlamp, signaling lamp, vehicle light source. Wstęp Oświetlenie samochodowe ma za zadanie spełniać dwie zasadnicze funkcje: oświetlać drogę w kierunku ruchu pojazdu (światła: mijan[...]
 
Samostrojenie i adaptacja w regulatorach przemysłowych
 
Zbigniew ŚWIDER  Leszek TRYBUS  
W artykule przedstawiono trzy metody praktycznego nastrajania przemysłowych regulatorów PID. Pierwsza obejmuje identyfikację modelu obiektu dla odpowiedzi skokowej, nastrojenie wstępne oraz korektę wzmocnienia. W drugiej rozszerzono warunek projektowy przy sterowaniu przekaźnikowym uzależniając go od stosunku opóźnienia do stałej czasowej. W trzeciej części opisano algorytm zbliżony do EXACT, który korzystając z "wzorcowych powierzchni" w kilku krokach znajduje optymalne nastawy PID. Abstract. Three methods for automatic tuning of PID loops are presented. The first one involves identification of step response, preliminary tuning of the controller and one or two corrections of the gain. The second extends standard relay self-tuning to variable gain and phase margin, which depend on de[...]
 
Sterowanie ślizgowe - odporna metoda regulacji obiektów dynamicznych
 
Andrzej BARTOSZEWICZ  
Przedstawiony niżej tekst - w przystępny sposób - opisuje najważniejsze zagadnienia sterowania o zmiennej strukturze z ruchem ślizgowym. Przedstawia podstawowe pojęcia dotyczące tej problematyki, wskazuje istotne zalety omawianej metody regulacji oraz wzmiankuje najbardziej aktualne problemy badawcze w tym zakresie. Abstract. This paper presents - in a tutorial manner - principles of variable structure control systems with sliding modes. It presents basic notions relevant to the field of variable structure systems, shows principal advantages of the sliding mode control and makes an attempt to point out some current research trends in the field. (Sliding Mode Control - Robust Regulation Technique for Dynamic Systems). Słowa kluczowe: sterowanie o zmiennej strukturze, ruch ślizgowy. K[...]
 
System zarządzania siecią energetyczną z serwerami procesów
 
Wiesław GIL  Marek WAWRZYNIAK  Przemysław WRONEK  
W referacie opisano rozwój systemów zarządzania siecią energetyczną na przykładzie znanego w naszej energetyce systemu SYNDIS. Zaprezentowano właściwości systemów klasy SCADA/NMS. Poddano analizie specyfikę serwerów procesów i ich powiązania z innymi systemami. Przedstawiono także założenia dotyczące dalszego rozwoju takich systemów. Abstract. The development of Network Management Systems was described in this paper, based on the SYNDIS system, well-known in our electricity. The properties of SCADA/NMS ware presented. The specific process servers features and theirs cooperation with other systems was discussed. The assumptions of such system further development were also given. (Network management system with process servers). Słowa kluczowe: systemy SCADA/NMS, zarządzanie siecią, se[...]
 
Sztuczne sieci neuronowe i ich zastosowanie w elektrotechnice i energetyce
 
Józef KORBICZ  
Artykuł o charakterze przeglądowym przedstawia dynamiczne struktury sieci neuronowych i możliwości ich zastosowania w wybranych zagadnieniach elektrotechniki i energetyki. Omówione są problemy neuronowego modelowania i diagnostyki silników elektrycznych, jak również prognozowania krótkoterminowego obciążenia w sieciach energetycznych. Abstract. In this overview paper, dynamical neural networks and their possible applications in selected problems of electrical and power engineering are discussed. Special attention is paid to the modeling and fault diagnosis of electrical engines, as well as short term load forecasting in a power system. (Artificial neural networks and their application in electrical and power engineering). Słowa kluczowe: sieci neuronowe, modelowanie, diagnostyka, pro[...]
 
Techniczne środki wspomagające działanie zabezpieczeń ziemnozwarciowych w sieciach SN
 
Józef LORENC  Witold HOPPEL  
Wartości prądów i napięć zasilających zabezpieczenia ziemnozwarciowe w sieciach SN są z reguły bardzo niskie i podczas zwarć przez dużą rezystancję mogą przyjmować poziom uchybów przekładników pomiarowych. W artykule przedstawiono środki techniczne jakie są często stosowane w sieci w celu poprawy warunków działania tych zabezpieczeń. W sieciach skompensowanych istotną rolę pełnią układy umożliwiające bieżącą ocenę stopnia zestrojenia dławika oraz urządzenia zwiększające admitancję obwodu zwarcia doziemnego. Abstract. Currents and voltages that supply earth fault protections in medium voltage networks are usually very low and during high resistance faults they can reach the level of CT error currents. In the article there are presented technical methods that are very often used in a ne[...]
 
Teleinformatyczny system integrujący rozproszone źródła i zasobniki energii odnawialnej
 
Andrzej NOWAKOWSKI  
W niniejszym artykule przedstawiono problemy związane z integracją rozproszonych źródeł energii odnawialnej z systemem energetycznym, w szczególności wymagania i propozycje rozwiązań w zakresie kompleksowego elektronicznego systemu integrującego funkcje monitorowania, sterowania, zabezpieczeń i analizy jakości sieci. Źródła energii odnawialnej dołączone do sieci energetycznej przez konwertery napięcia i częstotliwości, generują całą gamę harmonicznych napięcia i prądu. W artykule przedstawiono propozycje zastosowania zaawansowanych algorytmów przetwarzania sygnałów w urządzeniach zabezpieczeniowych EAZ, pozwalających wyznaczyć harmoniczne do 40-tej włącznie, zarówno dla potrzeb automatyk zabezpieczeniowych, oraz niezbędnych do analizy jakości sieci czy też dokładnego pomiaru mocy. W [...]
 
Tendencje rozwojowe robotyki mobilnej na przykładzie robotów dla wojska i służb specjalnych
 
Piotr SZYNKARCZYK  Jan JABŁKOWSKI  
W ostatnich latach następuje przyspieszenie rozwoju robotów służących w wojsku i policji do rozpoznania i likwidacji zagrożeń terrorystycznych (niebezpieczne substancje, improwizowane ładunki wybuchowe, itp.). Na początku były to bardzo proste i zawodne urządzenia powstałe w wyniku osobistego zaangażowania pirotechników, później prace te zostały zinstytucjonalizowane i roboty stały się bardziej zaawansowane. Przez wiele późniejszych lat kształt tych konstrukcji był wynikiem głównie uwarunkowań technicznych. W efekcie dalszego - trwającego do dziś - rozwoju, roboty zaczęły posiadać funkcjonalność w coraz większym stopniu wynikającą z potrzeb użytkowników i taktyki ich użycia. Abstract.. In last years acceleration and change of rules gaining development of robots for police and army ca[...]
 
Układy falowników o podwyższonej niezawodności w wybranych rozwiązaniach firmy APS Energia
 
Tomasz DZIK  Paweł POŚPIECH  Mirosław STĘPIEŃ  
W artykule przedstawiono wybrane układy falowników zapewniające podwyższoną pewność zasilania odbiorów. Układy falowników tego rodzaju stosuje się do zasilania odbiorów, które dla poprawnej pracy wymagają zasilania bezprzerwowego. Dzięki odpowiedniej konstrukcji oraz wykorzystaniu najnowszych osiągnięć światowych z dziedziny sterowania układy firmy APS Energia spełniają wymagania nawet najbardziej wymagających klientów na świecie. Abstract. The article presents selected inverter systems that enable advanced reliability of loads supply. These kinds of inverter systems are used in loads supply, which in order to work correctly demand uninterruptible power supply. Due to appropriate construction and application of the latest world-class technology in the field of control, APS Energia sy[...]
 
Wczoraj, dziś i jutro systemu GMDSS
 
Karol KORCZ  
Przedstawiono koncepcje i podstawowe funkcje Światowego morskiego systemu łączności alarmowej i bezpieczeństwa (GMDSS). Omówiono modyfikacje systemu, w zakresie regulacyjnym oraz technicznym, w minionej dekadzie od momentu jego wdrożenia. Przedstawiono również perspektywy rozwoju systemu GMDSS. Abstract. The general concept and main functions of Global Maritime Distress and Safety System (GMDSS) have been presented. The modification of the system since it’s implementation have been described. The future of the GMDSS have been presented as well. (Yesterday, today and tomorrow of the GMDSS). Słowa kluczowe: radiokomunikacja morska, systemy radiokomunikacyjne, GMDSS, bezpieczeństwo morskie. Keywords: maritime radiocommunication, radiocommunication systems, GMDSS, safety at sea. [...]
 
Wirtualna organizacja działań w rozwoju technologii społeczeństwa informacyjnego
 
Zbigniew KIERZKOWSKI  
Wirtualna organizacja działań - WOD jest podstawą przemian strukturalnych społeczeństwa informacyjnego. Obecnie obserwuje się wiele sposobów, często różnych opisu obrazów społeczeństwa informacyjnego. Różnice wynikają stąd, że do opisu nieznanej rzeczywistości trzeba brać pod uwagę czynniki technologiczne, informacyjne i organizacyjne, które maja wpływ na obrazy cyfrowej organizacji w gospodarce, polityce i społeczeństwie. Abstract. Virtual Activities Organization - VAO is the basis of structural changes in the information society. At present many various, often divergent views of shaping the information society may be observed. The differences between them result from the fact that to describe a so-far unknown reality it is necessary to take into account technological, information -[...]
 
Wirtualne systemy informacji przedmiotowej
 
Zbigniew KIERZKOWSKI  Piotr TARŁOWSKI  
Usługi gromadzenia danych i dostępu do informacji przedmiotowej są ważnymi składowymi budowy struktur wirtualnego środowiska informacji. Korzystamy z systemów dostępowych i organizowanych obecnie coraz częściej centrów danych i aplikacji. W ramach centrów realizuje się mechanizmy zarządzania: (a) gromadzeniem zasobów poprzez dostęp do hostów i serwerów sieciowych, z uwzględnieniem ochrony danych i wymaganych przepustowości w wymianie danych, (b) zmianami treści gromadzonych zasobów. Abstract. Services of data storing and the access to information problem oriented are important elements of the virtual information environment development. We use access systems organized more and more frequently as data and application centers. Within centers there are realized management mechanisms of:[...]
 
Wizualizacja komputerowa oświetlenia - nowa jakość w projektowaniu
 
Wojciech ŻAGAN  Norbert WASSERFURTH  
Artykuł przedstawia nowoczesne narzędzie projektowania jakim jest wizualizacja komputerowa. Wyjaśnione jest zarówno samo pojęcie, metody tworzenia wizualizacji, pokazane są różne klasy dokładności. Wzbogacono systematykę tego pojęcia o tzw. wizualizację okorealistyczną. Artykuł poza rozważaniami teoretycznymi pokazuje na przykładach różne zastosowania wizualizacji, przekonując tym samym, że stanowi nową, wyższą jakość projektowania oświetlenia. Abstract. In this paper computer visualisation, a new tool of designing, is presented. The notion itself, methods of visualisation and classes of precision are explained. The taxonomy of the notion was enriched with so called eye-realistic visualisation. Out of theoretical consideration, on the ground of examples, various applications of visua[...]
 
Wpływ parametrów dielektryka w wielowarstwowej antenie planarnej zasilanej szczelinowo na szerokość jej pasma pracy
 
Marek BUGAJ  Marian WNUK  
Przedmiotem pracy jest zbadanie wpływu zmian grubości oraz przenikalności poszczególnych warstw dielektryka w strukturze anteny planarnej wielowarstwowej na szerokość pasma jej pracy. Omówione zostaną zjawiska zachodzące w wielowarstwowej strukturze planarnej zasilanej szczelinowo. Przedstawiony zastanie wpływ zmian wartości tych parametrów poszczególnych warstw na szerokość pasma pracy. Abstract: Examining the influence of the changes of thickness and the permittivity of the individual layers of dielectric in multilayer antenna on the bandwidth is the object of the work. Phenomena setting in the aperture-coupled stacked microstrip antennas were introduced. The influence of the changes of the value of these parameters of individual layers on the bandwidth was talked over. (Influence o[...]
 
Wpływ typu ogrzewania rozjazdów na zużycie energii elektrycznej
 
Andrzej BIAŁOŃ  Jerzy MIKULSKI  
Właściwa praca rozjazdów jest jednym z istotnych elementów bezpieczeństwa na kolei. Rozjazdy kolejowe są krytycznym elementem drogi kolejowej, szczególnie narażone na oddziaływanie śniegu i niskich temperatur. Utrudnienia w eksploatacji tych urządzeń występują przede wszystkim w okresie zimowym. Opady śniegu mogą blokować przesuwanie iglic, a niskie temperatury mają także wpływ na zamknięcia nastawcze. Abstact Correct operation of point switches is one of more important elements ensuring safety on the railway. A railway point switch is a crucial element of railway track, especially exposed to adverse impact of snow and low temperatures. Impediments related to operation of this equipment occur in the winter time. Snowfalls or rails icing cause blocking of switch blades and low temperat[...]
 
Wybrane zagadnienia jakości energii elektrycznej na statkach morskich
 
Mariusz SZWEDA  
Artykuł przedstawia problem jakości energii elektrycznej w okrętowych systemach elektroenergetycznych. W pierwszej części scharakteryzowano sieć okrętową i porównano ją z siecią lądową. Następnie, pokazano wybrane wyniki badań na jednostkach pływających, które zostały porównane z aktualnymi międzynarodowymi normami dotyczącymi jakości energii na statkach. Abstract. This paper deals with problem of electric power quality evaluation in ships’ networks. In the first instance, the ship system was characterized and compared with land grid. Next, the selected results of experimental research was shown and compared with current requirements of the International Standards concerning power quality on ships. (Selected problems of electric power quality on ships). Słowa kluczowe: sieć okr[...]
 
Wybrane zastosowania technologiczne falowników rezonansowych
 
Jan MUĆKO  
W artykule przedstawione zostały falowniki rezonansowe w zastosowaniu do: powierzchniowej obróbki tworzyw sztucznych, elektrostatycznego pokrywania proszkiem, elektrostatycznej segregacji wiórów metalowych i plastikowych oraz w przekształtnikach DC/DC z transformatorami z nieruchomą lub z wirującą częścią wtórną. Charakterystyczną cechą tych układów jest wykorzystanie indukcyjności rozproszenia transformatora jako części składowej obwodu rezonansowego. Abstract. The article presents applications of the resonant inverters in devices used for: corona treatment for the plastic surface, electrostatic covering with powder, electrostatic segregation of metal and plastic shavings and in DC/DC converters with transformers with a static or rotating secondary part. A characteristic feature of [...]
 
Wykorzystanie systemu monitoringu GPS do oceny parametrów energetycznych lokomotyw spalinowych
 
Jerzy MIKULSKI  Jakub MŁYŃCZAK  
W artykule omówiono problematykę monitoringu zużycia paliwa przez lokomotywy spalinowe wraz z równoczesnym porównaniem poboru energii elektrycznej na potrzeby trakcyjne i pozatrakcyjne. Podejście takie pozwala na wykrycie nawet minimalnych nielegalnych poborów paliwa z lokomotyw spalinowych oraz pozwala na ciągły monitoring pracy lokomotywy i jej zapotrzebowania na energię. Abstract. In the paper monitoring of the fuel consumption through diesel engines with simultaneous comparing the conscription of the electric energy to traction and out of traction needs were discussed. Such an attempt allows for uncovering even minimal illegal conscriptions of fuel from an diesel engines as well as he allows for the constant monitoring the work of the locomotive and her demand for the energy. (Usi[...]
 
Wykrywanie uzależnienia alkoholowego na podstawie analizy polisomnogramu z wykorzystaniem sieci neuronowych
 
Krzysztof LEWENSTEIN  Elżbieta ŚLUBOWSKA  Rafał ŚLUBOWSKI  
W pracy przedstawiono wyniki zastosowania sztucznych sieci neuronowych (ANN) do diagnozowania uzależnienia alkoholowego na podstawie analizy snu. Standardowe zapisy snu zwane polisomnogramami pobrane od 172 osób w połowie zdrowych a w połowie uzależnionych, mężczyzn i kobiet, zostały odpowiednio przetworzone na parametry charakteryzujące pacjentów i zebrane w bazie danych. W naszych badaniach z systemami ANN zestawy danych opisujących pacjenta zostały zoptymalizowane i uproszczone. Z początkowych 26 parametrów udało się zejść do 6 naprawdę niezbędnych do postawienia diagnozy znacznie trafniejszej niż dokonywana przez lekarza (ok. 70%). Nasze systemy neuronalne zweryfikowane 20-podziałową oceną krzyżową pozwoliły osiągnąć trafność wskazania uzależnienia bliską 90%. Abstract. The paper[...]
 
Wzorce dużych rezystancji i stratności dielektrycznej materiałów izolacyjnych
 
Michał LISOWSKI  
Przedstawiono parametry charakteryzujące właściwości metrologiczne wzorców dużych rezystancji i stratności dielektrycznej. Opisano problemy realizacji i użytkowania tych wzorów. Wzorzec stratności dielektrycznej utworzono z szeregowo połączonego kondensatora wzorcowego z rezystorem o znanej wartości Te oryginalnie rozwiązane konstrukcyjnie wzorce tg δn przy częstotliwości 50 Hz mają wartości w zakresie (0,1÷10)×10-4, określone z niepewnością 10-5. Abstract. The parameters characterizing metrological proprieties of the standards of high value resistances and the dielectric loss were introduced. The problems of realization and use of these standards were described. The standards of dielectric loss were created by serial connection of standard condenser and resistor with well-known[...]
 
Wzorce kwantowe wielkości elektrycznych
 
Waldemar NAWROCKI  
W artykule przeglądowym przedstawiono zasady działania wzorców kwantowych napięcia elektrycznego, rezystancji elektrycznej i częstotliwości. Podano parametry wzorców tych jednostek zainstalowanych w Głównym Urzędzie Miar. Pokazano także powiązanie kwantowych wzorców napięcia elektrycznego, natężenia prądu elektrycznego, częstotliwości i energii w kwantową piramidę metrologiczna. Abstract. In review article one described principles of operating of quantum standards of the electrical voltage, electrical resistance and frequency. One published parameters of standards of these units installed in the Central Office of Measures (Warsaw). One showed also the connections of quantum standards of the electrical voltage, the electrical current, frequency and the energy into the quantum the quant[...]
 
Zaawansowana diagnostyka procesów i układy regulacji tolerujące uszkodzenia
 
Jan Maciej KOŚCIELNY  
Omówiono cele i zadania bieżącej diagnostyki procesów przemysłowych. Przedstawiono różnice między klasycznymi systemami alarmowymi a systemami diagnostycznymi. Scharakteryzowano stosowane metody detekcji i lokalizacji uszkodzeń oraz problemy praktyczne występujące przy diagnozowaniu złożonych instalacji technologicznych. Omówiono system diagnostyczny AMandD oraz jego pilotowe wdrożenia. Przedstawiono koncepcją budowy układów regulacji tolerujących uszkodzenia oraz przykłady takich rozwiazań. Abstract. The aims and tasks of on-line diagnostics of industrial processes have been discussed. Differences between classic alarm systems and diagnostics systems have been shown. Applicable detection methods as well as practical problems of diagnostics of the complex technological installations [...]
 
Zakłócenia generowane do sieci trakcyjnej przez nowoczesne pojazdy trakcyjne na przykładzie lokomotywy "Husarz"
 
Andrzej BIAŁOŃ  Juliusz FURMAN  Paweł GRADOWSKI  
Opis układu sterowania lokomotywy ES 64 U "Husarz". Wyniki badań zakłóceń generowanych do sieci trakcyjnej przez lokomotywę ES 64 U. Abstract Description of the control system of the ES 64 64 “Husarz" locomotive. Measurements of disturbances into the contact line generated by ES 64 U. (Disturbances into the contact line generated by modern traction units - the case of the Husarz locomotive) Słowa kluczowe: lokomotywa, harmoniczne, energia, sterowanie Keywords: locomotive, harmonics, energy, control command Wprowadzenie Z doświadczeń własnych i danych literaturowych można wnioskować, że poziom zakłóceń generowanych przez pojazdy trakcyjnie rośnie wraz i ich mocą. Współczesne pojazdy trakcyjne, szczególnie pojazdy przeznaczone do jazd z prędkościami 200 km/h i więcej, mają m[...]
 
Zasilanie i tabor trakcyjny PKP w warunkach członkostwa Polski w Unii Europejskiej
 
Jan PABIAŃCZYK  
W krajach Unii Europejskiej funkcjonują 4 podstawowe systemy zasilania trakcji. Powoduje to znaczące komplikacje przy prowadzeniu transportu międzynarodowego przez granice. Artykuł pokazuje niektóre problemy, dotyczące szczególnie zasilania trakcji, które powinny być pilnie rozwiązane. Jest to szczególnie ważne, ponieważ przez nasz kraj przebiegają najkorzystniejsze linie dla transportu międzynarodowego na kierunku zachód - wschód. Abstract. In EU countries exist four basic systems traction supply. It cause some difficulties at railway international transport across the borders. This paper presents some problems concerning particularly PKP traction supply, which should be solved urgently as Poland became EU member. It is important because of polish lowland country is best way for int[...]
 
Zastosowanie iskrobezpiecznych torów pomiarowych w dwuprzewodowym standardzie 4-20mA na statkach morskich
 
Bolesław DUDOJĆ  
W pracy przedstawiono wybrane elementy standardu prądowego 4-20mA stosowanego w automatyce przemysłowej. Autor ograniczył się do dwuprzewodowego prądowego sposobu realizacji pomiarów z uwzględnieniem specyfiki wynikającej z ich wykonania w technice iskrobezpiecznej stosowanej w obszarach potencjalnie zagrożonych wybuchem. Opracowane zagadnienia wynikają głównie z doświadczeń autora związanych z eksploatacją specjalistycznych statków morskich i instalacji portowych. Abstract. The paper presents selected elements of 4-20mA standard used in industry automation. The author limited himself to two-wire current measurement line with the regard to the consequential peculiarity from the intrinsically safe realization applied in hazardous areas. Elaborated problems result mostly from experienc[...]
 
Zjawiska ferrorezonansowe w sieciach elektroenergetycznych
 
Edward ANDERSON  Janusz KAROLAK  
Omówiono zjawiska ferrorezonansowe występujące w sieciach elektroenergetycznych średniego napięcia, które w kraju pracują na ogół z izolowanym punktem neutralnym. Zaprezentowano wyniki badań tych zagadnień wykonanych w ostatnich latach w sieciach rzeczywistych przemysłowych i elektrownianych oraz wyniki obliczeń symulacyjnych. Przedstawiono zasady i metody ograniczania i eliminacji drgań ferrorezonansowych i oscylacji punktu neutralnego sieci. Zagadnienia te przeanalizowano w aspekcie oceny możliwości stosowania skutecznej ochrony przeciwprzepięciowej izolacji urządzeń w sieciach średnich napięć za pomocą beziskiernikowych ograniczników przepięć z warystorami z tlenków metali. Abstract. The ferroresonance phenomena have been described which occur in the medium voltage electrical netw[...]
 
Zmierzch żarówek - i co dalej?
 
Bogdan ŚLĘK  
Ponad stuletnia historia tradycyjnej żarówki dobiega końca. Źródło światła, które w dużej mierze umożliwiło rewolucje przemysłową na przełomie XIX i XX wieku odchodzi do lamusa. Unia Europejska, jak również wiele innych krajów wprowadzają w życie programy eliminacji nieefektywnych urządzeń elektrycznych, które w ciągu kilku nadchodzących lat doprowadzą do wyeliminowania z użycia nieefektywnych tradycyjnych żarówek. Abstract. Over hundred-year history of traditional incandescent bulb is coming to the end. That light source, which has enable the industrial revolution in XIX and XX century, seems to be gradually going out of date. European Union as well many other countries have implemented the special legislation, which will eliminate the inefficient incandescent lamps from the market [...]
 

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»