ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA ›
ELEKTRONIKA - KONSTRUKCJE, TECHNOLOGIE, ZASTOSOWANIA ›
2009-9 |
| |
|
|
|
|
Analiza strat trójfazowego falownika o komutacji miękkiej ZCS sterowanego metodą PWM
|
|
SŁAWOMIR KARYŚ 
|
Rysunek 1. przedstawia trójfazowy falownik napięcia o komutacji
miękkiej przełączany w warunkach zerowego prądu - ZCS.
W schemacie (rys. 1) można wyróżnić falownik główny
zbudowany z tranzystorów T1 ÷ T6 oraz przekształtnik pomocniczy
składający się z tranzystorów T1K ÷ T6K. Pomiędzy
wyjściami gałęzi falownika głównego i pomocniczego
znajdują się szeregowo połączone elementy L, C. Schemat
zastępczy jednej fazy przedstawiono na rys. 2.
Przebiegi sygnałów sterujących tranzystory oraz prądy
w jednej fazie falownika dla prądu obciążenia I > 0 ilustruje
rys. 3. Za dodatnie przyjęto prądy płynące zgodnie kierunkiem
przewodzenia przyrządów półprzewodnikowych.
Odpowiednie przedziały czasowe z rys. 3 odpowiadają
stanom łączników z rys. 4a do 4k.
W stanie początkowym prąd obciążenia pr[...]
|
|
|
|
Analiza wielkości powierzchni emisyjnych polowych emiterów elektronów z warstw azotków metali przejściowych: TiN, VN i ZrN
|
|
|
ZBIGNIEW ZNAMIROWSKI JANUSZ MARKOWSKI STANISŁAW ŁASISZ
|
Istotnym parametrem charakteryzującym właściwości emiterów
polowych jest powierzchnia emisyjna. Wyznacza się ją
z wyników pomiarów charakterystyk emisyjnych I = f(E) bądź
I = f(U), skorelowanych z teoretycznym równaniem Fowlera-
Nordheima:
gdzie: I - oznacza prąd w µA, n jest liczbą emiterów o powierzchni
A [µm2], E0 jest polem elektrycznym w przestrzeni
anoda-katoda w V/µm i praca wyjścia Ф w [eV].Współczynnik
kształtu elektrod (wzmocnienia pola elektrycznego) β jest
miarą stosunku mikroskopowego pola elektrycznego E
w miejscu emisji w stosunku do makroskopowego pola kondensatora
płaskiego: β = E/E0 o elektrodach oddalonych o odległość
równą odległości emiter-anoda.
Po odpowiednich przekształceniach otrzymuje się
w uproszczeniu:
Wykres zale[...]
|
|
|
|
Badanie cienkich warstw nanoszonych metodą magnetronowego rozpylania krzemu w atmosferze Ar + O2
|
|
|
WITOLD M. POSADOWSKI ŁUKASZ CH ARTUR WIATROWSKI KATARZYNA KRÓWKA
|
Ograniczeniem wydajności osadzania warstw związków dielektrycznych
podczas reaktywnego rozpylania za pomocą
magnetronu jest pokrywanie się (zatruwanie) powierzchni materiału
rozpylanego. Na powierzchni targetu tworzą się dielektryczne
związki chemiczne, których współczynniki
rozpylania są znacznie niższe od materiału targetu (np. Al →
Al2O3, Si → SiO2, SiOx). Stan powierzchni materiału rozpylanego
stanowi kryterium przy klasyfikacji modu pracy magnetronu.
Mod metaliczny, przejściowy i dielektryczny opisują
odpowiednio powierzchnię targetu niepokrytą, częściowo pokrytą
i całkowicie pokrytą tworzącym się związkiem. Stechiometryczne
związki tworzą się w większości wypadków
w modzie dielektrycznym lub/i przejściowym (warunek wstępnego
uformowania się związku na targeci[...]
|
|
|
|
Charakterystyka powłok z fazy S otrzymanych na drodze reaktywnego rozpylania magnetronowego
|
|
|
JOLANTA BARANOWSKA SEBASTIAN FRYSKA JOANNA PRZEKOP TOMASZ SUSZKO
|
Stal austenityczna ze względu na dobrą odporność korozyjną
w różnych środowiskach znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach
techniki. Jednakże niska twardość i odporność na
ścieranie znacznie ogranicza jej wykorzystanie. Dlatego obróbka
powierzchniowa prowadząca do poprawy właściwości
użytkowych elementów wykonanych ze stali austenitycznej
jest od wielu lat przedmiotem licznych prac badawczych. Podstawowym
procesem prowadzącym do poprawy tych właściwości
jest proces azotowania i jego pochodne. Nowa epokę
w stosowaniu tych metod do stali austenitycznej zapoczątkowały
badania prowadzone przez Ichii i in. [1] i dotyczące azotowania
jarzeniowego w niskiej temperaturze (400°C).
Stwierdzono, że warstwa azotowana uzyskiwana w tych warunkach
składa się z fazy azotkowej S (ang. expande[...]
|
|
|
|
Charakterystyka właściwości cieplnych warstw ochronnych metodą 3-omega
|
|
|
RAFAŁ ZYBAŁA KRZYSZTOF T. WOJCIECHOWSKI WITOLD KUCZA RYSZARD GAJERSKI ELŻBIETA GODLEWSKA RYSZARD MANIA
|
Zadaniem barier termicznych (TBC) jest ochrona materiałów
podłożowych przed negatywnym wpływem wysokiej temperatury
na właściwości mechaniczne tych materiałów. Oprócz
bardzo niskiego przewodnictwa cieplnego, warstwy te powinny
posiadać również dobre właściwości mechaniczne oraz
wysoką odporność korozyjną. Wykorzystanie barier termicznych
w różnego rodzaju urządzeniach np. silnikach odrzutowych,
turbinach gazowych, pozwala na podwyższenie
średnich temperatur pracy, co może poprawić ich sprawność.
Głównym zadaniem powłoki TBC jest zapewnienie stabilności
termicznej podłoża poprzez ograniczenie transportu ciepła.
Powłoki tego typu są zwykle wielowarstwowe. Warstwa wewnętrzna,
przylegająca do podłoża jest zwarta i cechuje się
dobrą przyczepnością i szczelnością. Warstwa zewnętrzna[...]
|
|
|
|
Ciśnieniowa komora jonizacyjna wypełniona trójfluorkiem boru jako wysokoczuły licznik neutronów termicznych
|
|
|
NATALIA GOLNIK ZDZISŁAW RUSINOWSKI PIOTR TULIK MIECZYSŁAW ZIELCZYŃSKI
|
W ostatnich latach poważnie wzrosły potrzeby rejestracji neutronów
przy niskich wartościach gęstości ich strumienia. Jest
to związane między innymi z aktualnie obowiązującymi zaleceniami
Międzynarodowej Komisji Ochrony Radiologicznej
ICRP (ang. International Commission on Radiological Protection),
postulującymi bardzo niskie poziomy rocznej, uśrednionej
na 5 lat granicznej dawki efektywnej dla osób
z populacji (≤ 1 mSv) [1,2], co w przypadku neutronów oznacza
dawkę pochłoniętą rzędu 0,05...0,2 mGy. Przy ciągłym
narażeniu, najniższy poziom (t.j. 0,05 mGy, dotyczący neutronów
o energii około 1 MeV) odpowiada mocy dawki pochłoniętej
w tkance około 2 pGy/s i gęstości strumienia
niespełna 0,1 n/cm2s. Zgodnie z przepisami, tak niskie poziomy
promieniowania powinny być rejestro[...]
|
|
|
|
Detektor scyntylacyjny elektronów do skaningowego mikroskopu elektronowego umożliwiający obrazowanie płynnej wody
|
|
|
WITOLD SŁÓWKO MICHAŁ KRYSZTOF
|
Klasyczny skaningowy mikroskop elektronowy (SEM) jest systemem
próżniowym. Narzuca to rodzaje preparatów, które
mogą być badane za jego pomocą. Od lat 80 ubiegłego wieku
podejmowano próby obejścia tych ograniczeń. W tym czasie
powstało wiele rozwiązań znanych obecnie pod wspólną
nazwą skaningowej mikroskopii elektronowej o zmiennym ciśnieniu
- VP SEM. Mikroskop taki może działać w warunkach niskiej
próżni LV SEM (ang. Low Vacuum SEM) przy ciśnieniach
poniżej 6 hPa (ciśnienie nasyconej pary wodnej w temperaturze
0ºC) lub przy wyższych ciśnieniach, jak w przypadku Środowiskowej
Skaningowej Mikroskopii Elektronowej ESEM
(ang. Environmental Scanning Electron Microscopy) [1].
W systemach VP SEM w komorze przedmiotowej utrzymywane
jest podwyższone ciśnienie, natomiast kolumna e[...]
|
|
|
|
Diamentowy mikrochip elektroforetyczny
|
|
|
MATEUSZ FIJAŁKOWSKI1 ANNA KARCZEMSKA JAN ŁYSKO PETR LOUDA VICTOR RALCHENKO STANISŁAW MITURA
|
Do rozdziałów DNA i białek tradycyjnie stosuje się proces
elektroforezy. Polega on na przemieszczaniu się naładowanych
cząsteczek biochemicznych w polu elektrycznym, zależnie
od przyłożonego potencjału, masy cząsteczkowej,
ładunku, temperatury, właściwości roztworu w mikrokanałach,
geometrii przyrządu i czasu. Szybkość przemieszczania się
cząsteczek zależy głównie od: ich masy cząsteczkowej, posiadanego
ładunku, różnicy potencjałów, lepkości środowiska
i temperatury. Do najbardziej popularnych technik elektroforetycznych
należy elektroforeza płytowa w żelu poliakrylamidowym.
Często używane są także żele agarowe lub
skrobiowe. Konwencjonalne techniki do rozdziałów elektroforetycznych
są czasochłonne, a przygotowanie próbek wymaga
dużego nakładu pracy. Posiadają również inne wad[...]
|
|
|
|
Efektywne technologie internetowe wspomagające niewidomych w dostępie do prasy elektronicznej
|
|
|
JOLANTA BRZOSTEK-PAWŁOWSKA
|
Problem z utrudnionym czytelnictwem gazet i czasopism osób
niewidomych i słabowidzących wynika z dominującego obecnie
tabloidalnego stylu wydawnictw drukowanych i elektronicznych
(rys. 1), który charakteryzuje się niesekwencyjnie
ułożonym tekstem w ramkach, poprzeplatanym grafiką, często
teksty są w formie graficznej, dominuje kolumnowość składu.
Często wydania elektroniczne prasy są udostępniane w formatach
graficznych. Te cechy praktycznie uniemożliwiają efektywne
zapoznawanie się inwalidów wzroku z treściami
artykułów za pomocą narzędzi wspomagających czytanie, takimi
jak programy odczytu ekranu, syntezatory mowy, monitory
brajlowskie.
Strony WWW na których znajdują się elektroniczne wydania
prasy, nie są dostosowane do poruszania się po nich za pomocą
czytników ekranów (n[...]
|
|
|
|
Electromagnetic isotope separation in nuclear and solid state physics
|
|
|
DARIUSZ MĄCZKA MARCIN TUREK JAROSŁAW ZUBRZYCKI
|
Electromagnetic mass-separation involves the deflection of
charged particles having different masses by a magnetic field.
The atoms of separated substance has to be ionized and accelerated
up to several tens or hundreds of keV. The electromagnetic
separation is widely used for scientific as well as industrial
purposes. The paper presents some chosen applications of the
method in the field of nuclear and solid state physics. Moreover,
the scope is restricted to research carried out by scientific groups
at the Institute of Physics, Maria Curie Sklodowska University
(UMCS), Lublin, Poland and at the Joint Institute for Nuclear Research
(JINR), Dubna, Russia. The investigations of short-lived
rare earth isotopes using on-line and off-line set-ups (nuclear
physics) andmodifications [...]
|
|
|
|
Electronic control for high efficient process in thermal-moisture pretreatment of meal
|
|
|
ANELIYA MANUKOVA SEHER KADIROVA
|
The thermal-moisture treatment is one of the most important
operations in the preparation of oilseed material for extraction
of vegetable oil and has a significant influence on the quality
and quantity of product observed [1,7,8]. The treatment is
done in devices with continuous operation called toasters and
each of them is divided into separate sections. The meal enters
into the toaster and as it passes through the construction,
it is treated by moisture and heat simultaneously for an exact
duration of time. Control of main parameters influencing in the
specified range is necessary for obtaining of product with high
quality and quantity [3,9]. This result can be observed by use
of electronic control [5] of the thermal moisture treatment of
meal in the toaster.
The modern meth[...]
|
|
|
|
Generacja fal terahercowych z zastosowaniem laserów półprzewodnikowych
|
|
|
BOHDAN MROZIEWICZ
|
Zakres widmowy fal elektromagnetycznych określanych terminem
"teraherce" rozciąga się umownie od 300 GHz do
10 THz, co odpowiada długości fal odpowiednio od 1 mm do
30 µm. Niektórzy autorzy przesuwają wprawdzie jego dolną
granicę aż do 100 GHz [1], lecz są to raczej wyjątki.Wkażdym
przypadku pasmo teraherców zajmuje przedział pomiędzy
podczerwienią i mikrofalami jak przedstawiono to obrazowo na
rys. 1. Jest to ostatni skrawek bardzo słabo wykorzystywanego
widma promieniowania elektromagnetycznego, który ostał się
w wyniku trudności wiążących się z generacją fal o długości
przypadającej na zakres teraherców. Trudności te napotykane
są zarówno przy próbach wygenerowania promieniowania terahercowego
o dostatecznie dużej mocy na drodze transportu
elektronów w ciałach stałych[...]
|
|
|
|
Interferencyjna litografia laserowa
|
|
|
YEVHEN ZABILA MARCIN PERZANOWSKI KONSTANTY MARSZAŁEK MARTA MARSZAŁEK
|
Praca przedstawia nową technikę litografii zwaną bezpośrednią
interferencyjną litografią laserową, która umożliwia wytwarzanie
na powierzchni cienkich warstw periodycznych
nanostruktur z rozdzielczością rzędu kilkuset nm.Wostatnich
latach możliwość tworzenia uporządkowanych periodycznych
matryc nanostruktur stała się niezwykle interesująca z punktu
widzenia różnorodnych zastosowań w nanotechnologii
urządzeń optycznych, sensorów i magnetycznych nośników
informacji. Szczególnie w dziedzinie zapisu informacji na nośnikach
magnetycznych dalsze zwiększanie gęstości zapisu
wymaga użycia do zapisu jednego bitu informacji izolowanej
nanocząstki [1] o jednoosiowej anizotropii magnetycznej i powiązania
wartości bitu z kierunkiem namagnesowania remanencji
[2,3]. W celu utworzenia uporząd[...]
|
|
|
|
Kontrola temperatury powierzchni próbki w procesie RF PECVD przy użyciu kamery termowizyjnej
|
|
|
MARIUSZ DUDEK BOGUSŁAW WIĘCEK
|
Wytwarzanie warstw w procesie plazmochemicznym PE CVD
(Plasma Enhanced Chemical Vapor Deposition) ma wiele
zalet, spośród których najważniejszą jest możliwość wytworzenia
fazy przejściowej zbudowanej z połączonych składników
podłoża ze składnikami wzrastającej warstwy, odpowiedzialnej
w szczególności za dobrą adhezję wytwarzanej
warstwy do podłoża. Jednym z najważniejszych czynników,
mających wpływ na grubość tworzącej się międzywarstwy
w trakcie procesu osadzania warstwy węglowej jest rodzaj
oraz temperatura podłoża [1-5]. Ze względu na inherentną
złożoność tej technologii i konieczność optymalizacji procesu
dla każdego indywidualnego układu warstwa-podłoże, procesy
te nie zaistniały w pełni na skalę przemysłową.
Zewnętrznie kontrolowane parametry procesu w reaktorze
plazmoc[...]
|
|
|
|
Materiałowe skutki zastosowania zaworu impulsowego w urządzeniu IPD
|
|
|
KRZYSZTOF ZDUNEK KATARZYNA NOWAKOWSKA-LANGIER RAFAŁ CHODUN JERZY DORA
|
W metodzie IPD [1] wykorzystuje się plazmę impulsową generowaną
w akceleratorze koaksjalnym, zbudowanym
z dwóch elektrod: wewnętrznej - pręta oraz zewnętrznej - tulei.
Źródłem energii elektrycznej jest włączona w szereg z akceleratorem
bateria kondensatorów o pojemności ok. 100...200 µF
naładowana do napięcia kilku kV. W przypadku standardowego
rozwiązaniu układu zasilania akceleratora, kluczowanie
rozładowaniem kondensatorów następuje z wykorzystaniem
ignitronu iskrowego. W urządzeniu IPD kluczowanym ignitronem
gaz plazmotwórczy podawany jest do akceleratora
plazmy w sposób ciągły przy zachowaniu ciśnienia w komorze
osadzania warstw rzędu 10 Pa (np. 20...50 Pa). Powłoka
powstaje w wyniku kondensacji na powierzchni podłoża kolejnych
porcji składników plazmy. Cechą szczeg[...]
|
|
|
|
Mechanizm przewodnictwa elektrycznego w arsenku galu implantowanym jonami
|
|
|
PAWEŁ WĘGIEREK MARCIN KOWALSKI
|
Stopień zdefektowania półprzewodnika determinuje sposób
przewodzenia prądu elektrycznego. Można wyróżnić dwie
formy: przewodzenie pasmowe, charakterystyczne dla
półprzewodnika krystalicznego i skokowe, związane z dużą
koncentracją defektów radiacyjnych, spowodowaną np. przez
implantację jonową. Przewodność odpowiadająca tej formie
wymiany ładunków wykazuje silną zależność od częstotliwości
[1], którą można opisać funkcją σ = σHf S. Natomiast przewodzenie
pasmowe nie zależy od częstotliwości aż do 108 Hz.
Z uwagi na fakt, że implantowany protonami H+ arsenek
galu jest silnie zdefektowany, z dużym prawdopodobieństwem
można przyjąć, że występują w nim obydwa wymienione mechanizmy
przewodzenia prądu, a całkowita konduktywność
jest superpozycją dwóch składowych, tj. pasmo[...]
|
|
|
|
Metody pomiaru i analizy charakterystyk impedancyjnych mikro- i nanostruktur
|
|
|
TOMASZ PIASECKI KAROL NITSCH MATEUSZ WROŃSKI MARCIN DUDEK
|
W pomiarach wykonywanych metodą spektroskopii impedancyjnej
bada się odpowiedź analizowanego obiektu na pobudzenie
sygnałem elektromagnetycznym w szerokim zakresie
częstotliwości pobudzenia. Impedancja jest wyrażana liczbą
zespoloną wyrażającą stosunek i przesunięcie w fazie pomiędzy
napięciem i natężeniem prądu płynącego przez badany
obiekt:
gdzie: ω - pulsacja (ω = 2πf), Z(ω) - impedancja, |U|, fU -
moduł i przesunięcie w fazie napięcia, |I|, fI - moduł i przesunięcie
w fazie prądu, R - rezystancja, X - reaktancja.
Metoda ta nie ogranicza się jedynie do pomiarów widm
impedancyjnych. W zależności od charakteru badanego
obiektu wygodniej jest wyrazić wynik pomiaru poprzez widmo
admitancyjne, pojemnościowe widmo modułu dielektrycznego
lub indukcyjności:
gd[...]
|
|
|
|
Mikroinżynieria powierzchni w mikroelektronice próżniowej
|
|
|
ANNA GÓRECKA-DRZAZGA
|
Mikroelektronika próżniowa to dziedzina elektroniki zajmująca
się projektowaniem, wytwarzaniem oraz zastosowaniem miniaturowych
urządzeń wykorzystujących bezkolizyjny, balistyczny
ruch elektronów emitowanych w próżni pod wpływem
zewnętrznego pola elektrycznego (większego niż 5-109 Vm-1)
[1]. Dziedzina ta rozwinęła się na bazie techniki próżni, mikroelektroniki
i mikromechaniki. Głównym urządzeniem mikroelektroniki
próżniowej jest miniaturowe polowe źródło elektronów.
Jest to urządzenie przestrzenne zbudowane z polowej
katody ostrzowej oraz układu elektrod, w którym przynajmniej
jeden z wymiarów charakterystycznych leży w zakresie mikrometrów
lub nanometrów. Główne jego cechy to: mały
ciężar, małe wymiary, niska konsumpcja mocy, wysoka częstotliwość
pracy i długi czas życia.
W[...]
|
|
|
|
Mikroskopia bliskiego pola optycznego na bazie rezonatorów kwarcowych
|
|
|
TOMASZ KULKA PIOTR GIL MIROSŁAW WOSZCZYNA ADAM PIOTROWICZ ZUZANNA KOWALSKA JACEK RADOJEWSKI TEODOR GOTSZALK
|
Długość fali światła jest podstawowym czynnikiem ograniczającym
zdolność rozdzielczą mikroskopów optycznych do kilkuset
nanometrów. Alternatywą dla mikroskopów optycznych
jest mikroskopia bliskiego pola pozwalająca na zwiększenie
rozdzielczości pomiaru. Aby otrzymać rozdzielczość rzędu kilkudziesięciu
nm stosuje się zaostrzone włókno światłowodowe,
które oświetla lokalnie skanowaną powierzchnię. Rozróżniamy
kilka typów mikroskopii SNOM (ang. Scanning Near-Field Optical
Microscopy) [1]: transmisyjny, odbiciowy i luminescencyjny.
W trybie transmisyjnym próbka oświetlana jest przez włókno
światłowodowe zamontowane na rezonatorze kwarcowym.
Sonda umieszczona jest w odległości kilkudziesięciu nm od badanej
próbki. Natężenie światła przechodzącego przez próbkę
rejestrowane jest za p[...]
|
|
|
|
Modelowanie numeryczne rozpływu elektronów w skaningowym mikroskopie elektronowym o zmiennym ciśnieniu
|
|
|
MICHAŁ KRYSZTOF WITOLD SŁÓWKO
|
Skaningowy mikroskop elektronowy o zmiennym ciśnieniu
gazu w komorze przedmiotowej VP SEM (ang. Variable Pressure
Scanning Electron Microscope) jest instrumentem przeznaczonym
do obrazowania preparatów dielektrycznych lub
zawierających składniki o wysokiej prężności par, bez konieczności
ich specjalnego przygotowania. Jest to możliwe
dzięki obecności w komorze przedmiotowej gazu, o dostosowanym
do preparatu składzie i ciśnieniu, czasem przekraczającym
10 hPa. Zbyt intensywny przepływ gazu do kolumny
elektronooptycznej uniemożliwiają dwie przesłony z małymi
otworami dla przepuszczenia wiązki elektronowej. Przestrzeń
między nimi to tzw. komora pośrednia z ciśnieniem około
0,1 hPa, niezależnie pompowana [1]. Sprzyja to utrzymaniu
odpowiedniej atmosfery przy powierzchni próbki, co[...]
|
|
|
|
Modyfikacje powierzchni stopu tytanu metodą rozpylania magnetronowego
|
|
|
ELŻBIETA GODLEWSKA RYSZARD MANIA MARZENA MITORAJ NATALIA PAWLAK
|
Duża odporność na korozję w różnych środowiskach, obojętność
biologiczna, brak toksyczności, a także mała gęstość
(4,5 g/cm3) tytanu oraz duża wytrzymałość mechaniczna sprawiają,
iż metal ten oraz jego stopy są szeroko stosowane jako
nowoczesne biomateriały metaliczne [1,2]. Wzrost zapotrzebowania
na elementy biozgodne z tkankami organizmu żywego
jest przyczyną ciągłych poszukiwań nowych sposobów ulepszania
znanych stopów. Badania obejmują szerokie spektrum
wyspecjalizowanychmetod nanoszenia powłok zwiększających
biozgodność i tolerancję materiału [1]. Jednak dotychczasowe
doświadczenia in vivo nie dają w pełni zadowalających rezultatów.
Jest to związane ze stosunkowo łatwym przechodzeniem
składników stopu (np. wanadu) do organizmu ludzkiego
i w konsekwencji powodowaniem stanó[...]
|
|
|
|
Możliwości wykorzystania wieloźródłowego hybrydowego urządzenia łukowo-magnetronowego do osadzania powłok niskotarciowych
|
|
|
WOJCIECH PAWLAK BOGDAN WENDLER
|
Technologie inżynierii powierzchni XXI wieku zdążają w kierunku
metod hybrydowych [1]. Pojęcie obróbki hybrydowej
można rozumieć dwojako: z jednej strony jako obróbki multipleksowej,
polegającej na wytworzeniu dyfuzyjnej warstwy, np.
azotowanej czy nawęglonej pokryciem funkcjonalną powłoką
wytwarzaną jedną z popularnych metod PVD lub CVD, a z drugiej
w ujęciu bardziej szczegółowym, jako połączenie wielu rodzajów
metod osadzania powłok stosowanych w tym samym
urządzeniu, np. źródło magnetronowe wraz z ablacją laserową
[2]. Technologie te pozwalają na uzyskanie powłok o niespotykanych
wcześniej właściwościach.
Szczególną grupę powłok stanowią powłoki węglowe o korzystnych
właściwościach trybologicznych. Powłoki te wykazują
wysoką twardość i dużą odporność chemiczną, a ich
struk[...]
|
|
|
|
Nanoproszki i warstwy z materiałów termoelektrycznych - otrzymywanie i charakterystyka
|
|
|
KRZYSZTOF WOJCIECHOWSKI RYSZARD GAJERSKI JUSTYNA GRZONKA RYSZARD MANIA KRZYSZTOF MARS JERZY MORGIEL RAFAŁ ZYBAŁA
|
W ostatnich latach pojawiło się duże zainteresowanie zastosowaniem
technologii nanostrukturalnych do otrzymywania
materiałów termoelektrycznych. Nowe materiały wykazują
znacznie lepszą efektywność w stosunku do typowych materiałów
dzięki wykorzystaniu kwantowych efektów rozmiarowych.
Na przykład supersieci Bi2Te3/Sb2Te3 o okresie ok.
6 nm wytworzone za pomocą technik MOCVD mają ponad
dwukrotnie większy współczynnik efektywności termoelektrycznej
ZT w stosunku do materiałów litych [1]. Podobnie interesujące
efekty uzyskano dla supersieci PbTe/PbSeTe,
GeSi/Ge [2,3].
Typowe technologie cienkowarstwowe używane do otrzymywania
tych materiałów mogą w naturalny sposób znaleźć
zastosowanie w mikroelektronice do wytwarzania aktywnych
elementów chłodzących czy mikrogeneratorów termoele[...]
|
|
|
|
Nanostrukturalne materiały termoelektryczne
|
|
|
KRZYSZTOF WOJCIECHOWSKI
|
Inżynieria materiałów termoelektrycznych jest jedną z najbardziej
dynamicznie rozwijających się w ostatnich latach dziedzin
materiałów funkcjonalnych. Jej intensywny rozwój wynika
z możliwości szerokiego zastosowania tej grupy materiałów w
wielu dziedzinach techniki, np. w energetyce do bezpośredniej
konwersji energii cieplnej na elektryczną, w elektronice do konstrukcji
sensorów, przetworników i mikroukładów chłodzących
elementy elektroniczne (procesory, diody laserowe, elementy
noktowizorów) czy w urządzeniach chłodniczych powszechnego
użytku. Urządzenia termoelektryczne wykazują się wieloma
pożądanymi z punktu widzenia współczesnych technologii
cechami: małą wagą, prostotą konstrukcji, bezgłośną
pracą, wyjątkową trwałością i niezawodnością, a także stosunkowo
niskimi koszta[...]
|
|
|
|
Nonlinear electrical circuits with mixed-mode oscillations
|
|
|
Wieslaw Marszalek Zdzislaw Trzaska
|
There have been several papers published in the recent years
on an interesting phenomenon called the mixed-mode oscillations
(MMOs). The MMOs occur in a number of chemical
and biological dynamical systems, such as, for example, in
the famous Belousov - Zhabotinsky reaction [1], compartmental
model of the dopamine neuron [2], Hodgkin-Huxley
model of neuron dynamics [3], dynamics of the peroxidase reaction
[4]. There have also been a few reports of various electronic
circuits exhibiting oscillations similar or close to MMOs,
including the RLC plus a tunnel diode oscillators [5], autonomous
Van der Pol - Duffing circuit [6] and a modified version
of the Chua’s circuit [7,8]. An excellent review of the
recent research on MMOs is provided in [5].
The MMOs phenomena occur in s[...]
|
|
|
|
Powłoki (Cr,Si)N/TiN na wieloostrzowych płytkach tokarskich z węglików spiekanych
|
|
|
MAREK DĄBROWSKI JERZY MORGIEL JUSTYNA GRZONKA RYSZARD MANIA SŁAWOMIR ZIMOWSKI
|
Badania nad otrzymywaniem nowych powłok użytkowych, takich
jak (Cr,Si)N/TiN [1-3] są prowadzone w dwóch kierunkach.
Jednym jest poznanie mechanizmu powstawania
warstw, drugim - prawidłowa i rzetelna ocena ich wartości
użytkowych. W pracy [1] przedstawiono wyniki testu pracą
wieloostrzowych płytek frezarskich z powłoką (Cr,Si)N/TiN.
W niniejszej publikacji prezentowane są wyniki testów przeprowadzanych
w rzeczywistych warunkach eksploatacji
4-ostrzowych płytek tokarskich SPKN 1203EDR - węglików
gatunku SM25T/P25.
Nanoszenie powłok
Badana powłoka składała się z dwóch warstw, podłożowej
i wierzchniej. Warstwę podłożową z azotku tytanu nanoszono
techniką łukową. Proces ten składał się z trzech etapów.
W pierwszym, podłoża podlegały trawieniu jonami azotu, zaś
w drugim - jonami t[...]
|
|
|
|
Problem efektu skalowania w pomiarach chropowatości powierzchni bombardowanej jonami
|
|
|
ZBIGNIEW W. KOWALSKI JANUSZ WILK
|
Jednym z częściej badanych rezultatów bombardowania jonowego
powierzchni ciała stałego jest modyfikacja jej topografii,
obserwowana przy użyciu mikroskopów elektronowych
i/lub mikroskopów bliskiego pola. Znacznie rzadziej obserwacje
mikroskopowe są połączone z pomiarami chropowatości
powierzchni, która jest nieodłącznie związana z topografią.
Pomiary wykonywane są przy użyciu wysokiej klasy profilometrów,
skaningowych mikroskopów elektronowych [1] oraz
mikroskopów sił atomowych [2] i sprowadzają się do oceny
wywołanych bombardowaniem zmian podstawowych parametrów
i rozkładów statystycznych [3,4], odnoszących się zarówno
do cech wysokościowych, jak i horyzontalnych profilu
chropowatości.
Wiadomo, że właściwości morfologiczne powierzchni materiałów
można zmieniać stosując odpow[...]
|
|
|
|
Rozpylanie dwuskładnikowych katod wyładowania jarzeniowego w tlenie
|
|
|
ZDZISŁAW WROŃSKI
|
Oksydacja metalowych katod wyładowania w tlenie znacznie
redukuje szybkość ret ich trawienia [1,2]. Nawet w przypadku
klasycznego trawienia metalowych powierzchni monoenergetycznymi
jonami tlenu w warunkach niskiego ciśnienia
(~10-5 Tr), relatywnie małego w porównaniu z ciśnieniem gazu
w wyładowaniu jarzeniowym (~0,1 Tr), współczynniki rozpylania
Ys są znacznie mniejsze niż współczynniki rozpylania
jonami innych gazów, szczególnie gazów szlachetnych [3].
W pracach [4,5] autor przedstawił wyniki eksperymentalnych
badań i teoretycznego modelowania rozpylania różnych katod
(Al, Fe, Ti), w wyładowaniu w tlenie w przedziale parametrów
wyładowania: ciśnienia (0,1 < p < 0,373 mbar) i gęstości
prądu (0,25 < jd < 1 mA/cm2). Obserwowane tam relatywnie
małe współczynniki Ys tłumaczone są[...]
|
|
|
|
Sprzętowa realizacja filtrów konwolucyjnych w układach cyfrowych
|
|
|
JACEK GÓRA PRZEMYSŁAW M. SZECÓWKA
|
Wraz z rozwojem wielu dziedzin nauki i techniki rośnie zapotrzebowanie
na efektywne sposoby przetwarzania informacji.
Coraz bardziej zaawansowane i dokładne metody badań,
przetwarzania obrazu i dźwięku czy kryptografii wymuszają
zwiększanie możliwości obliczeniowych istniejących platform
sprzętowych w takim tempie, że tradycyjne rozwiązania
oparte o procesory (także sygnałowe), przestają być wystarczające.
Odpowiedzią na to zapotrzebowanie są układy specjalizowane.
Są one wydajne i energooszczędne, stanowią
idealne rozwiązanie w dobie miniaturyzacji. Już w latach 90.
prowadzono prace nad efektywną implementacją filtrów konwolucyjnych
w układach cyfrowych [1,2], z założeniem realizacji
w specjalizowanych układach (ASIC). Ze względu na
dość dużą złożoność obliczeniową prowadzono[...]
|
|
|
|
Stabilizacja temperatury pracy łączników przy zastosowaniu powłok wieloskładnikowych wytwarzanych metodą dynamicznego mieszania jonowego
|
|
|
MARIUSZ KOLASIK CZESŁAW KARWAT CZESŁAW KOZAK PAWEŁ ŻUKOWSKI
|
Podczas pracy łącznika jego parametry eksploatacyjne pod
wpływem powstającego między rozchodzącymi się stykami
łuku elektrycznego ulegają znacznemu pogorszeniu.
Związane jest to z degradacją powierzchni styczności, która
staje się chropowata i pokrywa się warstwą nalotową. Jedną
z metod poprawy właściwości styków jest galwaniczne nanoszenie
warstw ochronnych wykonanych np. ze srebra.
Przebieg zmian rezystancji zestykowej i temperatury pracy
takiego łącznika zarejestrowanych za pomocą stanowiska do
badań łączników, opisanego w pracy [1] przedstawia rys. 1.
W początkowym okresie badań łącznik charakteryzuje się
niską wartością rezystancji przejścia i temperatury łuku. Stan
ten utrzymuje się dopóki z powierzchni styku pod wpływem
palącego się łuku nie nastąpi odparowanie srebra.
[...]
|
|
|
|
Struktura i wybrane właściwości użytkowe powłok Ni-Cr na podłożach ze stopu TiAlNb
|
|
|
ELŻBIETA GODLEWSKA RYSZARD MANIA MARZENA MITORAJ
|
Tytan oraz jego stopy, ze względu na wiele specyficznych
właściwości (między innymi duża wytrzymałość względna, wysoka
odporność na korozję, wysoka temperatura topnienia,
niska gęstość, obojętność biologiczna) [1,2], znalazły zastosowanie
w wielu dziedzinach techniki [3-5]. Szczególnie interesującymi
materiałami konstrukcyjnymi (zwłaszcza w lotnictwie)
są stopy na osnowie faz międzymetalicznych Ti-Al.
Ich zasadniczą zaletą jest niska gęstość połączona z dobrymi
parametrami wytrzymałościowymi [6,7]. Prowadzone w ostatnich
latach badania nad poprawą właściwości tych stopów poprzez
modyfikacje składu [8], mikrostruktury [9] oraz
warunków procesu otrzymywania [10] sprawiły, że spełniają
one obecnie coraz więcej kryteriów wytrzymałościowych i stanowią
materiały konkurencyjne dla na[...]
|
|
|
|
Symulacja komputerowa magnetronowego układu rozpylającego WMK-50
|
|
|
WITOLD M. POSADOWSKI WOJCIECH CZARCZYŃSKI
|
Jedną z klasyfikacji układów magnetronowych jest podział na
magnetrony zbalansowane i niezbalansowane. Systemy te
różnią się stopniem otwarcia pułapki magnetycznej magnetronu.
W wypadku magnetronów zbalansowanych linie pola
magnetycznego praktycznie zamykają się przy powierzchni targetu,
a uwalniane podczas bombardowania jonowego elektrony
wtórne są ogniskowane wokół nich przy powierzchni
materiału rozpylanego. W wypadku magnetronów niezbalansowanych,
część linii pola magnetycznego nie zamyka się przy
powierzchni bombardowanego materiału (otwarta pułapka
magnetyczna) i w rezultacie elektrony wtórne są kierowane
wzdłuż nich w kierunku napylanego podłoża. Bezpośrednim następstwem
różnych konfiguracji pola magnetycznego w magnetronach
zbalansowanych i niezbalansowanych jest zwięk[...]
|
|
|
|
System do testowania wyświetlaczy LCD pracujący w środowisku LabVIEW
|
|
|
KONSTANTY MARSZAŁEK ZBIGNIEW SOBKÓW TADEUSZ PISARKIEWICZ
|
Elektronizacja sprzętu używanego we wszystkich dziedzinach
techniki i życia codziennego prowadzi do upowszechnienia
i wzrostu zapotrzebowania na różnorodne elementy elektroniczne
stosowane prawie w każdym urządzeniu wchodzącym
na rynek. Jednym z istotnych elementów prawie każdego
urządzenia są wyświetlacze LCD [1,2]. Tak wielkie zapotrzebowanie
na te elementy prowadzi do wzrostu ich produkcji
oraz poszukiwania zmian konstrukcyjnych ułatwiających ich
wytwarzanie. Zmiany konstrukcyjne wymuszone są wymaganiami
ekonomicznymi przy produkcji niezwykłej gamy
kształtów, wielkości i ilości wyświetlanych cyfr. Obniżanie
kosztów wiąże się ze zmianą droższych technologii wytwarzania
na tańsze. Na przykład zastępowanie trwałych
połączeń lutowalnych połączeniami za pomącą klejów przewodzący[...]
|
|
|
|
Szkło dla fotoniki. Część 12. Dyspersja i tłumienie szkła światłowodowego
|
|
|
RYSZARD ROMANIUK
|
Dyspersja w optyce jest zjawiskiem zależności prędkości fazowej
fali v od częstotliwości ω = 2πf i jest definiowana przez
pochodną D = dv/dω. Dyspersja w szkle światłowodowym jest
rozważana inaczej niż dyspersja w objętościowym szkle
optycznym. W szkle optycznym wyraża się ona np. przez
aberrację chromatyczną występującą w konkretnym szklanym
elemencie optycznym np. soczewce. W szklanym włóknie
optycznym, ze względu na jego znaczną długość, dyspersja
objawia się zniekształceniem kształtu propagującej się obwiedni
fali optycznej, przez zmianę widma Fouriera takiej fali.
Taka obwiednia może mieć np. kształt obwiedni modulacyjnej
(inna częstotliwość sygnału) lub krótkiego impulsu (o bardzo
szerokim widmie częstotliwości), który w wyniku dyspersji
ulega rozszerzeniu[...]
|
|
|
|
Właściwości elektryczne cienkich warstw ZrO2 otrzymywanych metodą reaktywnego rozpylania magnetronowego
|
|
|
JANUSZ MARKOWSKI KAROL NITSCH MATEUSZ WROŃSKI
|
Cienkie warstwy ZrO2 otrzymywano w procesie reaktywnego
rozpylania magnetronowego cyrkonu o czystości 99,99%,
w atmosferze roboczej złożonej z mieszaniny (Ar + O2). Wykorzystywano
wyrzutnię magnetronową WMK-50 (WEMiF
Wrocław) z targetem o średnicy 50 mm i zasilaczem impulsowym
(Dora Power System) [1]. Jako podłoża stosowano szkło
typu Corning 7059. Przed procesem nanoszenia warstw
podłoża nagrzewano grzejnikiem radiacyjnym do temperatury
100°C. W trakcie procesu, temperatury nie kontrolowano. Odległość
podłoży od powierzchni targetu wynosiła 100 mm. Stosując
mieszaninę (Ar + 12,5%O2) jako gaz roboczy o ciśnieniu
4 Pa wytworzono dwie serie struktur kondensatorowych oznaczonych
odpowiednio jako A i B (tab. 1).
W tabeli 1a przedstawiono także zdjęcie badanych struktur
serii A, w[...]
|
|
|
|
Właściwości morfologiczne powierzchni stali bombardowanej ukośną wiązką jonów
|
|
|
ZBIGNIEW W. KOWALSKI JANUSZ WILK
|
Bombardowanie jonowe umożliwia modyfikację morfologii powierzchni
materiałów w procesach polerowania jonowego,
“chropowacenia" jonowego (ion roughening), ujawniania powierzchniowych/
przypowierzchniowych elementów strukturalnych
czy generacji różnorodnych form topograficznych [1].
Procesy te są ważne i muszą być brane pod uwagę w wielu
obszarach działalności naukowej, takich jak badanie materiałów
przy użyciu TEM, AES czy SIMS, gdzie techniki jonowe
mają istotne znaczenie. Najczęściej analiza morfologii powierzchni
bombardowanej jonami sprowadza się do obserwacji
jej topografii przy użyciu mikroskopów elektronowych
i/lub mikroskopów bliskiego pola. Znacznie rzadziej obserwacje
mikroskopowe są połączone z pomiarami chropowatości
powierzchni, która jest nieodłącznie związa[...]
|
|
|
|
Wpływ krzywej łamanej modulacji FM na odstęp listka głównego od bocznych w sygnałach radiolokacyjnych
|
|
|
PAWEŁ LASKOWSKI ANDRZEJ MILEWSKI
|
Zastosowanie krzywej łamanej modulacji FM w sygnałach radiolokacyjnych
typu chirp nie jest rozwiązaniem nowym. Rozwiązania
takie były badane [12] do tej pory w dość wąskim
zakresie i dotyczyły pojedynczych przypadków, realizowanych
z użyciem linii z akustyczną falą powierzchniową. Niniejszy
artykuł jest rozszerzeniem tych badań, obejmującym pewien
zakres zmian nachylenia segmentów bocznych oraz zastosowanie
różnych funkcji wagowych podczas detekcji sygnału.
Zastosowanie krzywej łamanej dynamiki modulacji FM
w detekcji listka głównego zostało opisane w literaturze [12].
Analizy dokonano dla sygnału o paśmie 7,35 MHz i czasie
trwania 10 µs. W przedstawionym przykładzie uzyskano
12 dB redukcję listków bocznych spowodowanych efektem
obcięcia i zjawiskiem Fresnela.
Opis sygn[...]
|
|
|
|
Wpływ poprzecznego pola magnetycznego na ekstrakcję jonów H- z wielootworowego źródła jonów
|
|
|
MARIN TUREK JULIUSZ SIELANKO
|
Ogrzewanie plazmy przez wstrzykiwanie wiązki cząstek neutralnych
o dużej energii NBI (Neutral Beam Injection) jest jedną
z najważniejszych metod, których zastosowanie jest planowane
w projektowanych urządzeniach mających służyć do badań nad
fuzją termojądrową (m.in. w projektach ITER i Wendelstein
W7X). Szczególnie wiele nadziei wiąże się z rozwojem technologii
NBI wykorzystujących ogromne źródła jonów ujemnych
(przekrój czynny na neutralizację jonów ujemnych nie maleje
tak gwałtownie z energią, jak ma to miejsce w przypadku jonów
dodatnich). Rozwój nowych systemów NBI wymaga dogłębnej
znajomości procesów wytwarzania jonów, zjawisk transportu
w plazmie, jak również procesów wytwarzania i ekstrakcji
wiązek jonowych. Wygodnymi i wydajnymi narzędziami ułatwiającymi
poznanie wyżej[...]
|
|
|
|
Wpływ wygrzewania na konduktywność nanokompozytów (CoFeZr)x + (Al2O3)1-x wytwarzanych rozpylaniemmagnetronowymw atmosferze argonu
|
|
|
TOMASZ N. KOŁTUNOWICZ
|
Jednym z perspektywicznych kierunków wytwarzania nanokompozyów
są techniki jonowe. Za pomocą rozpylania magnetronowego
wytwarzane są nanokompozyty metal-dielektryk,
w których faza metaliczna występuje w postaci nanocząsteczek
odizolowanych od siebie materiałem izolacyjnym. Od
strony naukowej są one prawie idealnymi układami do modelowania
zjawisk perkolacji, co jest istotne przy weryfikacji
założeń teoretycznych. Jednocześnie nanomateriały o strukturze
metal-dielektryk mogą znaleźć szerokie zastosowanie
w technice. Wykazują właściwości półprzewodnikowe [1],
a jednocześnie są znacznie tańsze, mają interesujące cechy
optyczne i magnetooptyczne [2], dużą magnetorezystywność
[3], możliwość sterowania rezystywnością w bardzo szerokim
zakresie [4,5], światłoczułość oraz wysokie wspó[...]
|
|
|
|
Zastosowanie dualnego przekształcenia z inwersją w syntezie dolnoprzepustowego prądowego filtru eliptycznego
|
|
|
TOMASZ ADRIKOWSKI MARIAN PASKO
|
W systemach przetwarzania sygnału układy pracujące w trybie
prądowym cechuje szerokie pasmo przenoszenia oraz wysoka
odporność na zakłócenia i z tego powodu coraz częściej
zastępują układy napięciowe.
Synteza filtrów prądowych może bazować na napięciowych
rozwiązaniach układowych, które zwykle łatwiej się wyznacza,
po za tym istnieje sporo gotowych opracowań. Aby z filtru napięciowego
otrzymać filtr prądowy należy zastosować przekształcenie
obwodowe - dualne przekształcenie z inwersją.
Przekształcenie dualne z inwersją
Rozważmy obwód pierwotny (czwórnik) pracujący w trybie napięciowym
o znanej rozwarciowej transmitancji napięciowonapięciowej
KU(s) (rys. 1a).
Obwód pierwotny złożony jest z elementów R, L, C oraz
źródeł sterowanych - prądowych I i/lub napięciowych E.
Można go [...]
|
|
|
|
Zmiennoprądowe przewodnictwo elektryczne krzemu implantowanego jonami
|
|
|
PAWEŁ WĘGIEREK MARCIN KOWALSKI
|
W zależności od stopnia krystalizacji krzemu jest on charakteryzowany
dwoma różnymi formami przewodzenia prądu
elektrycznego. Pierwszy, klasyczny przypadek to krzem monokrystaliczny,
w którym zachodzi przewodzenie pasmowe.
Zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku
krzemu amorficznego wytwarzanego naparowywaniem
próżniowym, w którym może występować przewodzenie skokowe
(hoppingowe). Według N. Motta [1] przewodność odpowiadająca
tej formie wymiany ładunków wykazuje silną
zależność od częstotliwości, którą można opisać funkcją σ =
σHf S. Natomiast przewodzenie pasmowe nie zależy od częstotliwości
aż do 108 Hz.
Z uwagi na fakt, że implantowany jonowo krzem jest silnie
zdefektowany, jego właściwości są dalekie od charakterystycznych
dla krzemu krystalicznego,[...]
|
|
|
|
Źródło jonów dla potrzeb implantacji jonami Al+
|
|
|
MARCIN TUREK KRZYSZTOF PYSZNIAK SŁAWOMIR PRUCNAL ANDRZEJ DROŹDZIEL JERZY ŻUK
|
Jednym z materiałów wykorzystywanych w technologii wytwarzania
elektronicznych przyrządów półprzewodnikowych
dużej mocy i odpornych na wysokie temperatury pracy (do
250oC) jest węglik krzemu (SiC). Charakteryzuje się on między
innymi dużą wartością przerwy energetycznej (około
3,2 eV w zależności od politypu kryształu), a także wysoką
temperaturą topnienia równą 2830oC.
Wprowadzanie domieszek do materiału podkładki, celem
wytworzenia obszarów typu p i n, może odbywać się różnymi
metodami: domieszkowania w trakcie epitaksjalnego wzrostu
kryształu (MBE), klasyczną metodą dyfuzji termicznej oraz w
wyniku procesu implantacji jonowej. Metoda implantacji jonowej
umożliwia dokładne określenie lokalizacji i koncentracji
domieszki, co jest trudne do osiągnięcia metodą dyfuzji termiczne[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
