CZASOPISMA WIELOBRANŻOWE ›
AURA ›
2009-11 |
| |
|
|
Biskupice - najstarsza dzielnica Zabrza
|
|
AGNIESZKA BEDNARSKA  MAGDALENA SOSNOWSKA
|
Spośród wszystkich dzielnic naszego
pięknego miasta to właśnie Biskupice
mają najdłuższą historię. Ślady
osadnictwa prehistorycznego sięgają epoki
kamiennej, około 10 000 lat przed naszą
erą na piaszczystej wydmie na brzegu rzeki
Bytomki - przepływającej przez Zabrze.
Odkrycia tego dokonano w 1927 r. Odnaleziono
tysiące drobnych przedmiotów z kamienia,
które prawdopodobnie były pozostałościami
po warsztacie służącego do ich
wyrobu. Badania dowiodły, że przedmioty
te pochodziły z końca okresu paleolitu
i mezolitu, tj. 17 900-5200 lat temu. Zważając
na tak długą historię tej dzielnicy,
pragniemy przybliżyć jej najciekawsze
miejsca.
Biskupice, których powierzchnia
wynosi 10,24 km2, a liczba ludności 12 530,
są położone we wschodniej części Zabrza
na północnym wyniosłym brz[...]
|
|
|
|
Gospodarka odpadami komunalnymi w Polsce w świetle danych statystycznych
|
|
|
KAZIMIERZ GÓRKA
|
Odpady komunalne to odpady powstające
w gospodarstwach domowych,
a także pochodzące od innych wytwórców,
które ze względu na charakter
lub skład są podobne do odpadów z gospodarstw
domowych (jeżeli nie zawierają
odpadów niebezpiecznych). Potocznie
mówiąc, są to śmieci, a według
ekonomistów - odpady dobrobytu. Istotnie,
od czasu badania tego zjawiska, ilość
odpadów komunalnych rosła wraz z rozwojem
społeczno-gospodarczym, mierzonym
najczęściej tempem wzrostu dochodu
narodowego (PKB) w przeliczeniu
na 1 mieszkańca. Jednakże w ostatnich
latach obserwujemy zahamowanie tej
tendencji (jeszcze wyraźniej widać to w
zmniejszeniu zużycia wody). Obok
względów ekonomicznych coraz większą
rolę odgrywają tu bowiem czynniki ekologiczne,
zwłaszcza w odniesieniu do konieczności
upowsze[...]
|
|
|
|
Inwestowanie w ochronę środowiska warunkiem realizacji polityki ekologicznej państwa
|
|
|
JÓZEF KOZIOŁ
|
Do wpływu inwestycji w ochronie
środowiska na jego stan nikogo już
chyba nie trzeba przekonywać. Jest to
związek oczywisty. To przede wszystkim
dzięki rosnącym nakładom na te cele,
zwłaszcza w latach 90. ubiegłego wieku,
zahamowana została degradacja środowiska
naturalnego w kraju, poprawiła się jakość
wód i powietrza atmosferycznego. Na
przykład ilość ścieków przemysłowych
i komunalnych wymagających oczyszczenia
zmniejszyła się z 4115 hm3 w roku 1990
do 2151 hm3 w 2007 r. Emisja do powietrza
dwutlenku siarki spadła w tym czasie
z 3210 Gg do 1 198 Gg, natomiast tlenków
azotu z 1280 Gg do 890 Gg 1).
Tempo zachodzących pozytywnych
zmian w stanie środowiska uległo spowolnieniu
po 2000 r. w stosunku do intensywnej
restrukturyzacji przemysłu po 1989 r.,
i bardzo wysokiej dyn[...]
|
|
|
|
Jubileusz Fundacji Ekologicznej "Silesia"
|
|
Minęło dwadzieścia lat działalności
jednej z najstarszych
fundacji ekologicznych "Silesia". O jej
dokonaniach rozmawia EUGENIUSZ
LEOPOLD ĆWIĘCZEK, prezes Fundacji,
z EDWARDEM GARŚCIĄ, redaktorem
naczelnym AURY.
EDWARD GARŚCIA: Tworzenie fundacji
ekologicznej 20 lat temu było zamierzeniem
pionierskim. Proszę powiedzieć
kto był inicjatorem i organizatorem
tej instytucji?
EUGENIUSZ LEOPOLD ĆWIĘ-
CZEK: Fundację Ekologiczną "Silesia"
zorganizowano i rozwijano w pierwszych
latach transformacji ustrojowej. Zarejestrowano
ją już 28 września 1989 r. Tu na
Śląsku było ogromne zapotrzebowanie na
różne formy działalności mające na celu
poprawę stanu środowiska. Starano się
aby w maksymalnym stopniu włączyć do
tej akcji całą społeczność śląską.
Fundacja powstała dzięki inicjatywie[...]
|
|
|
|
Kolej stacza się na dno
|
|
|
EDWARD GARŚCIA
|
Kolej stacza się na dno
ześć lat temu, we wrześniu 2003 r. uczestniczyłem
w międzynarodowej konferencji, zorganizowanej
przez kolejarzy w Warszawie. Informacje z tej konferencji
opatrzyłem tytułem "Renesans kolei kluczem zrównoważonego
rozwoju" (AURA, nr 11/2003). Podczas obrad
podkreślano, że kolej przeżywa głęboki kryzys i że
tak jak kiedyś transport szynowy zahamował rozwój dróg
wodnych, tak teraz transport drogowy powoduje obumieranie
ruchu kolejowego. Ale wskazano na ogromne koszty
społeczne wynikające z rozwoju transportu samochodowego.
Pisałem, że wszystkie opracowania sporządzone
dla Komisji Unii Europejskiej potwierdzają ten fakt i brane
są pod uwagę przy tworzeniu polityki transportowej
na najbliższe lata.
Tak zwane koszty zewnętrzne transportu obliczone
dla 17 kr[...]
|
|
|
|
KRONIKA EKOLOGICZNA
|
|
VI FORUM EKOLOGICZNE BRANŻY
CHEMICZNEJ odbyło się w dniach
1-2 października w toruńskim Dworze
Artusa. Było to coroczne spotkanie kadry
menedżerskiej zakładów chemicznych
oraz pracowników naukowych, administracji
państwowej, a także ekspertów ochrony
środowiska. Organizatorem konferencji
była tradycyjnie Polska Izba Przemysłu
Chemicznego oraz Sekretariat Programu
"Odpowiedzialność i Troska"®. Wykład
inauguracyjny pt. "Etyka a ekologia" wygłosił
prof. dr hab. Włodzimierz Tyburski
z Instytutu Filozofii UMK w Toruniu, który
zwrócił uwagę na znaczące miejsce etyki
środowiskowej w edukacji ekologicznej.
W ramach realizacji Programu "Odpowiedzialność
i Troska"® po raz pierwszy,
na podstawie audytów, wręczone zostały
certyfikaty potwierdzające, że wdrożony
"Ramowy Sy[...]
|
|
|
|
Ludzie i przyroda w Polsce a rozwój gospodarczy
|
|
|
PIOTR SKUBAŁA
|
Nasza egzystencja jest bezpośrednio
uzależniona od zasobów przyrody.
Dzisiaj często o tym zapominamy, żyjemy
w iluzji, że przyroda nie jest nam do niczego
potrzebna. Każdy rozsądny człowiek
przyzna jednak, że bez środowiska
naturalnego nie przetrwamy, jesteśmy skazani
na troskę o nie. Problemem pozostaje
skala naszej ingerencji w przyrodę, w naturalne
procesy ekologiczne. Około 83%
lądów jest obecnie pod bezpośrednim wpływem
ludzi. W zasadzie nie ma już miejsc
nietkniętych przez człowieka; wpływ przemysłu
i rolnictwa jest globalny, a globalne
ocieplenie sięga wszędzie. Co prawda 14%
lądów znajduje się pod ochroną, ale nawet
w tych obszarach nasza presja jest bardzo
silna. Wykorzystujemy 50% lądów pod
uprawę roślin jadalnych lub na pastwiska,
zużywamy 60% zasobów słodkiej[...]
|
|
|
|
Mechanizm cyrkulacji atmosfery
|
|
|
JAKUB GRATA
|
Atmosfera, gazowa otoczka kuli
ziemskiej, dzięki której na Ziemi
może istnieć życie, fascynowała ludzi od
dawna. W porównaniu ze średnicą kuli
ziemskiej wysokość troposfery, tj. warstwy
atmosfery, w której zachodzą procesy pogodotwórcze,
jest znikomo mała. Aby lepiej
uzmysłowić proporcje, wyobraźmy
sobie okrągłą piłkę o średnicy 1 metra reprezentującą
kulę ziemską, troposfera takiej
"Ziemi" będzie miała wysokość około
1 milimetra. Ta pozornie nieznacząca
warstwa ma ogromne znaczenie dla warunków
panujących na powierzchni Ziemi.
Człowieka zawsze interesowała natura zjawisk
zachodzących w atmosferze, a przede
wszystkim możliwość ich przewidywania.
Już starożytni próbowali znaleźć
odpowiedzi na te pytania. Choć często intuicje
filozofów były błędne, to szczególnie
ludzie m[...]
|
|
|
|
Nie tylko pod fabrycznym kominem
|
|
|
KRYSTYNA BONENBERG
|
Dzięki staraniom różnych organów
państwowych i społecznych oraz
wprowadzeniu uregulowań prawnych, jakość
powietrza atmosferycznego w ostatnich
latach poprawiła się zdecydowanie.
Jednakże do zanieczyszczeń występujących
w czterech ścianach nadal nie przywiązuje
się należytej wagi. Tymczasem to
nie nadzwyczajne, ale rutynowe czynności
dnia codziennego sprawiają, że wystawieni
jesteśmy na kontakt z potencjalnie
niebezpiecznymi dla zdrowia czynnikami,
w tym cząstkami pyłów o średnicy poniżej
2,5 μm - RP (pyły respirabilne), z toksycznymi
lotnymi związkami organicznymi -
VOC oraz tlenkiem węgla.
Jakiś czas temu Environmental Protection
Agency ustaliła dopuszczalne poziomy
stałej ekspozycji na tego typu cząstki
oraz tlenek węgla. Ich wyznaczenie dla
różnych lotnych związ[...]
|
|
|
|
Nos elektroniczny jako narzędzie identyfikacji związków zapachowych
|
|
|
JANUSZ FABER KATARZYNA PERSZEWSKA
|
Odorami nazywane są lotne związki
organiczne lub nieorganiczne wyczuwane
przez receptory węchowe już przy bardzo
niskich stężeniach i odczuwane przez
ludzi jako nieprzyjemne. Śladowe zawartości
tych substancji w powietrzu, często
są one nie wykrywane przez przyrządy lub
nie są toksyczne. Dlatego też brak dla nich
ustalonych stężeń granicznych.
Do oceny poziomu wielkości zanieczyszczeń
powietrza odorami stosuje się
organoleptyczną metodę subiektywną,
która polega na osobniczym odczuwaniu
substancji zapachowych przez wytypowaną
grupę ludzi w porównaniu do rozcieńczonych
próbek wzorcowych (olfaktometria
dynamiczna).
Z uwagi na zróżnicowaną wrażliwość
ludzi na zapachy, przyjmuje się, że
próg wyczuwalności węchowej SPWW, czyli
minimalne stężenie danego związku
wyczuwane prz[...]
|
|
|
|
O wartości jeszcze raz
|
|
|
TOMASZ ŻYLICZ
|
Tematyka wartości była już parokrotnie
poruszana na tych łamach,
ale jest to problem tak bulwersujący, że
warto mu poświęcić jeszcze więcej uwagi.
Chodzi oczywiście o wartość ekonomiczną,
w przeciwieństwie do innych jej
rodzajów, z których każdy jest wart roztrząsania,
ale trzeba się przecież na czymś
skupić. Skoro zaś dziedziną czyichś badań
jest ekonomia, to trudno, żeby dywagował
na temat wartości etycznych, religijnych,
czy sentymentalnych.
Trzeba zacząć od tego, czym jest ekonomia.
Każdy ma na ten temat jakąś opinię,
ale od roku 1930 przyjmuje się najczęściej,
że ekonomia jest nauką o dokonywaniu
wyborów przez ludzi; zwykłych ludzi, niekoniecznie
obdarzonych głęboką wiedzą
i cnotami. Ekonomia bada, jak owi zwykli
ludzie dokonują wyborów, mając zbyt
szczupłe środki,[...]
|
|
|
|
Obwody łowieckie
|
|
|
WOJCIECH RADECKI
|
PYTANIE: Jakie są konsekwencje prawne
zmiany charakteru obwodu łowieckiego
z leśnego na polny?
Stowarzyszenie Myśliwych
Ziemi Jarocińskiej
ODPOWIEDŹ: Przystępując do analizy tego
dość skomplikowanego problemu zacznę od
przedstawienia stanu prawnego uwzględniającego
jego zmiany. Ustawa z 13 października
1995 r. Prawo łowieckie w brzmieniu
pierwotnym (DzU nr 147, poz. 713) zdefiniowała
w art. 23 ust. 1 obwód łowiecki jako
obszar gruntów o ciągłej powierzchni nie
mniejszy niż 3000 ha, na którym istnieją
warunki do prowadzenia łowiectwa. Kolejny
art. 24 wprowadził podział obwodów
łowieckich na: 1) leśne - jeżeli grunty leśne
stanowią co najmniej 40% ogólnej
powierzchni obszaru, 2) polne - jeżeli
mniej niż 40% ogólnego obszaru.
Podstawową formą zagospodarowania
obwodu łowie[...]
|
|
|
|
RECENZJE
|
|
|
KINGA BONENBERG
|
Pęd do wolności i nieograniczonego poruszania się na dużych
wysokościach nieodparcie kojarzy nam się z lataniem. Najstarsze
przekazy łączą natomiast wolność oraz umiejętność latania
z ptakami. Żadna inna grupa zwierząt czy owadów nie cieszyła
się tak ogromną fascynacją. Ptaki, aktywne głównie w dzień, a niektóre
gatunki także w nocy, wzbudzają zainteresowanie wyglądem,
zachowaniem oraz głosem. Jedne wybierają samotność, inne zbierają
się w ogromne stada, zwłaszcza na wiosnę i w jesieni, czyli okresach
sezonowych podróży gatunków wędrownych.
Dziwne stworzenie, które pojawiło się na Ziemi około 150
milionów lat temu, stanowi najpopularniejszy przedmiot obserwacji
osób zafascynowanych przyrodą. Nie jest to jednak zaskoczenie,
gdy weźmie się pod uwagę liczebność oraz częstotliwość
[...]
|
|
|
|
System korzeniowy drzew w warunkach miejskich
|
|
|
MARZENA SUCHOCKA
|
Długość życia drzew w miastach drastycznie
się skraca. Średnia długość
życia nowo posadzonych drzew w śródmieściu
Warszawy nie przekracza 10 lat.
W wyniku prac badawczych uzyskano
nowe informacje na temat zasięgu sytemu
korzeniowego drzew. Dane te łamią
stereotypy myślenia na temat korzeni drzew
i mogą być zaskakujące dla projektantów
i wykonawców różnych dziedzin infrastruktury
miejskiej. Jedną z głównych
przyczyn zamierania drzew w miastach jest
wadliwy rozwój i uszkodzenie systemu
korzeniowego. Obecny poziom wiedzy o rozwoju
drzew, zwłaszcza funkcjonowaniu
systemu korzeniowego, nie zapobiega pogarszaniu
się stanu drzew. Drzewa w miastach
masowo obumierają a proces ten
mógłby być przynajmniej spowolniony
przez zastosowanie dostępnych rozwiązań
technicznych i praktyk, [...]
|
|
|
|
WIADOMOŚCI Z INTERNETU
|
|
|
ADAM WIECZOREK
|
Turbiny wiatrowe, choć są sposobem na
wytwarzanie czystej energii elektrycznej,
stanowią zagrożenie dla ptaków i nietoperzy.
Naukowcy z Uniwersytetu w Calgary
opracowali skuteczną metodę redukującą
śmiertelność tych ostatnich o 60% w miejscach,
gdzie działają turbiny wiatrowe.
Metoda zakłada zwolnienie obrotów turbin
podczas słabego wiatru. Z punktu widzenia
biologów ma to sens, gdyż nietoperze
nie wylatują podczas porywistych
wiatrów. Działania są skutkiem badań, które
wykazały, że przyczyną śmiertelności
wśród tych latających ssaków jest podciśnienie
wytwarzane przy łopatach turbin
wiatrowych. W jego efekcie uszkodzeniu
ulegają płuca zwierząt. Podobne zmiany
ciśnień nie powodują obrażeń u ptaków.
Badania nad rozwiązaniem problemu zostały
sfinansowane ze środków najwięk[...]
|
|
|
|
Zakład przetwarzania odpadów wielkogabarytowych, sprzętu elektrycznego i elektronicznego w Krakowie
|
|
Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania
Sp. z o.o. w Krakowie,
w ramach projektu "Gospodarka odpadami
stałymi w Krakowie, etap I", buduje
zakład demontażu odpadów wielkogabarytowych
i odpadów urządzeń
elektrycznych i elektronicznych wraz
z punktem ich gromadzenia. Inwestycja
jest współfinansowana ze środków Funduszu
Spójności. O projekcie, jego celach
i realizacji rozmawiają HENRYK
KULTYS, prezes zarządu, dyrektor generalny
MPO Sp. z o.o. w Krakowie, oraz
ADAM WIECZOREK, redaktor AURY.
ADAM WIECZOREK: Budowa
zakładu przetwarzania odpadów wielkogabarytowych
jest kolejnym etapem rozbudowy
krakowskiego systemu zbiórki
odpadów. Jak przebiegały dotychczasowe
inwestycje?
HENRYK KULTYS: MPO realizuje
projekt o nazwie "Gospodarka odpadami
stałymi w Krakowie, etap I". W jego ra[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
