CZASOPISMA WIELOBRANŻOWE ›
AURA ›
2009-12 |
| |
|
Publikacja: Młode pokolenie, a bezmiar niewiedzy
Autor: MAŁGORZATA FALENCKA-JABŁOŃSKA 
Dawniej ludzie uczyli się dla samych
siebie, dziś robią to na pokaz…
Konfuncjusz
Choć słowa te wypowiedziane zostały
przez wybitnego filozofa i myśliciela
chińskiego ponad pięć wieków przed naszą
erą, to do dziś nie straciły aktualności, co
więcej, w ostatnich latach znajdują coraz
szersze, praktyczne potwierdzenie w naszych
polskich realiach. Mianowicie domeną
wielu młodych Polaków stało się studiowanie
i to za wszelką cenę, a najgorsze,
że w dosłownym znaczeniu. Zazwyczaj nie
towarzyszy temu zdobywanie wiedzy, ale
dążenie zgodnie z zasadą "jakoś to będzie",
byle uzyskać dyplom uczelni wyższej, zupełnie
nieistotne jakiej…
Jednym z ciekawszych przykładów
tej niewiedzy mogą być autentyczne fragmenty
prac licencjackich, magisterskich
oraz egzaminów z dziedziny[...]
|
Prenumerata
|
|
Ambasadorowie zrównoważonego rozwoju
|
|
Zakończyła się kolejna edycja
konkursu "Ambasador Zrównoważonego
Rozwoju" organizowanego
wspólnie przez firmę Bayer oraz
Program Środowiskowy Narodów
Zjednoczonych UNEP. 29 października
laureaci konkursu odebrali nagrody
w obecności m.in. Lecha Wałęsy,
prof. Jerzego Buzka, premiera Łotwy
Valdisa Dombrowskisa oraz wielu innych
przedstawicieli biznesu, świata
nauki i polityki podczas Globe Forum
w Gdańsku.
W tym roku na konkurs wpłynęła
rekordowa ilość (prawie 100) prac licencjackich,
inżynierskich i magisterskich.
Ich poziom jury oceniło jako
bardzo wysoki.
Zwycięzcą konkursu i laureatką
Grand Prix w wysokości 5 tys. zł została
Marta Kamieniak z Radomia,
absolwentka Szkoły Głównej Gospodarstwa
Wiejskiego. Jej praca magisterska
pt. "Autotroficzne usuwanie azotu
w odni[...]
|
|
|
|
Dobro zwane publicznym
|
|
|
TOMASZ ŻYLICZ
|
P rzymiotnik "publiczne" bywa często
używany w różnych znaczeniach.
W ekonomii jego znaczenie jest
dość specyficzne, ale precyzyjnie zdefiniowane.
Mianem takim opatruje się pewne
dobra - przedmioty lub usługi - które nie
mogą być łatwo sprzedawane i kupowane
na rynku. Tradycyjne dobra rynkowe, nazywane
w tym kontekście prywatnymi,
cechują dwie zasady: wykluczalności i konkurencyjności.
Pierwsza oznacza, że dostarczając
towar na rynek, sprzedawca
może łatwo wykluczyć z jego użytkowania
pewne osoby - np. tych, którzy nie
zapłacą. Druga zaś oznacza, że nabyta
przez kogoś jednostka towaru nie może być
jednocześnie wykorzystana przez kogoś
innego bez utraty walorów, dla których
została przez tego pierwszego nabyta. Mięso
albo okulary są typowymi przykładami
dóbr prywatnych. [...]
|
|
|
|
Edukacyjna funkcja ogrodu na przykładzie szkoły podstawowej w Bochotnicy
|
|
|
LAURENCJA KRASOWICZ
|
Wiele szkolnych inicjatyw na rzecz
ochrony przyrody i przedsięwzięć
ekologicznych jest odpowiedzią na konkursy
i kończy się z ich rozstrzygnięciem.
Realizowane w takim trybie projekty są
ciekawe, ale ze względu na krótki czas
trwania mają wąską grupę odbiorców i nie
jest łatwo upowszechniać osiągane rezultaty.
Z reguły oznacza to utratę korzyści
wychowawczych i słabe oddziaływanie na
społeczność lokalną.
Niezwykle cenne są konkursy i przedsięwzięcia
umożliwiające pracę z uczniami
w sposób ciągły, przy efektach dostrzegalnych
dla społeczności szkolnej i lokalnej
w perspektywie wieloletniej. Taki
właśnie charakter ma konkurs "Kształtujemy
tożsamość krajobrazu" organizowany
przez Kuratorium Oświaty w Lublinie
oraz Katolicki Uniwersytet Lubelski
od sześciu lat. Przystąpieni[...]
|
|
|
|
Ekstremofile – czyli życie na krawędzi
|
|
|
MARIA J. CHMIEL
|
Prawidłowe funkcjonowanie żywych
organizmów uzależnione jest od wody,
składników pokarmowych, temperatury
i wielu innych czynników środowiskowych,
które decydują o życiu lub śmierci.
O drobnoustrojach mówi się, że są to
organizmy ubikwityczne, czyli wszędobylskie,
i rzeczywiście nie ma innych istot
żywych, które tak fantastycznie mogłyby
poradzić sobie ze zróżnicowanymi warunkami
panującymi w różnych niszach ekologicznych.
To mikroby wyznaczają granice
życia "od-do" - od środowisk skrajnie
suchych, jak pustynia Atakama w północnej
części Chile, do wodnych, od zimnych
lodowców po gorące wulkany, od kwaśnych
złóż siarki po silnie alkaliczne jeziora
i pustynie sodowe.
Czy można więc żyć w każdym środowisku?
Odpowiedź brzmi tak - pod
warunkiem jednak, że jest się mikrobem.
[...]
|
|
|
|
Gospodarowanie w biosferze
|
|
|
WIESŁAW CIECHANOWICZ
|
W rozwoju cywilizacji przyjęto wyróżniać
ery jej rozwoju, a mianowicie
erę agrarną i przemysłową.
Cywilizacja agrarna stanowi umownie
pierwszą erę gospodarowania ludzkości
na kuli ziemskiej. Rozwijała się ona w tej
części Ziemi, w której istnieje życie, a więc
w biosferze. Tu natura stworzyła mechanizmy,
mające za zadanie zachowanie w skali
biosfery bilansów określonych pierwiastków,
takich jak węgiel, azot, fosfor i siarka.
Zapewniła warunki dla życia biologicznego,
a tym samym utrzymywanie odpowiednich
relacji między światem żywych organizmów
i martwych substancji. Umożliwiła
wymianę materii między nimi. Szczególnie
istotny jest cykl węgla utrzymujący relację
między węglem organicznym, zawartym
w żywych organizmach i węglem
nieorganicznym, występującym w atmosferze
w [...]
|
|
|
|
Imperatyw przetrwania – intelektualny i emocjonalny
|
|
|
KRYSTYNA BONENBERG
|
Prawdziwa ludzka mądrość poza instrumentalnym
rozumem ma swe
korzenie w emocjach. To emocje w ciągu
dziejów stanowiły o przetrwaniu. Dla przykładu
opanowujący człowieka strach, będący
złożonym zjawiskiem fizjologicznym,
i dziś mimo ewolucyjnych zmian
powoduje, że kiedy jesteśmy czymś przerażeni,
krew napływa do dużych mięśni
szkieletowych nóg, dzięki czemu łatwiej
możemy salwować się ucieczką, czyli "dać
nogę". Ale strach, lęk, trwoga - niezależnie
jak ten stan nazwiemy - może nas też
"unieruchomić". Bo ...? Kiedy nasze ciało
na moment zastyga, możemy ocenić sytuację.
Dzieje się to dzięki połączeniom sterującym
emocjami ośrodków mózgowych,
które uruchamiają falę hormonów. Chemia
hormonów wpływa na zwiększoną czujność
słuchu, wzroku, dotyku i węchu, aby
ewentualne zagroż[...]
|
|
|
|
KRONIKA EKOLOGICZNA
|
|
SPOŁECZNA RADA NARODOWEGO
PROGRAMU REDUKCJI EMISJI. Wicepremier
Waldemar Pawlak powołał Społeczną
Radę Narodowego Programu Redukcji
Emisji. Celem Rady jest dostarczenie
wicepremierowi, odpowiedzialnemu za
rozwój polskiej gospodarki, kompetentnej,
niezależnej i wszechstronnej wiedzy na
temat realizacji Narodowego Programu
Redukcji Emisji. Zadaniem Rady jest także
racjonalizacja oraz optymalizacja kosztów
i narzędzi pakietu klimatyczno-energetycznego
oraz przystosowanie ich do
polskich warunków gospodarczych, ekonomicznych
i społecznych.
W skład Rady weszli wybitni eksperci,
przedstawiciele świata nauki i techniki,
pracujący na rzecz Rady na zasadach wolontariatu,
wspierani przez społecznych
doradców. Redukcja emisji ma wymiar nie
tylko ekologiczny, energetyczny i ekonomi[...]
|
|
|
|
Promieniowanie i hałas jako zanieczyszczenia środowiska w świetle statystyki
|
|
|
KAZIMIERZ GÓRKA
|
Ubocznym skutkiem rozwoju techniki
i postępu cywilizacyjnego jest
m.in. nie tylko emisja typowych zanieczyszczeń
środowiska naturalnego, jak
gazy, pyły i ścieki - których ilości zaczynają
od niedawna maleć - ale także promieniowanie
oraz hałas, których natężenie
wciąż wzrasta.
Promieniowanie oznacza strumień
energii emitowanej przez układ materialny
w postaci fal lub cząsteczek. Szczególnie
uciążliwe jest promieniowanie jonizujące,
które podczas przenikania przez materię wywołuje
w obojętnych dotąd cząsteczkach
zmianę ich ładunków elektrycznych, czyli
tzw. jonizację. Promieniowanie to dzieli się
na korpuskularne (cząstki alfa - jądra atomu
helu, cząstki beta - emitowane przez
jądra pierwiastków promieniotwórczych,
i protony) oraz elektromagnetyczne, które
z kolei obejmu[...]
|
|
|
|
RECENZJE
|
|
W miarę wgłębiania się w treść tej książki, oglądając ilustracje
ponad tysiąca gatunków wspaniałych, najbardziej osobliwych
drzew świata, wzrastała moja nią fascynacja. Bo tak. Dla
ułatwienia przyswajania treści w książce zamieszczono trzy tysiące
akwareli, map i fotografii.
Książka sięga początków przebiegu ewolucji drzew, przedstawia
sposoby, dzięki którym adaptowały się do zmiennych
warunków klimatycznych, np. w lodowatym zimnie, na pustyniach.
Każdy okaz jest "rozebrany na części pierwsze", a są to
kształt i rozmiar, sylwetka drzewa, wygląd liści i kwiatów. Charakterystyczne
cechy drzew pokazano na fotografiach. Owocom
i roli, jaką odgrywają w rozpowszechnianiu swego gatunku, poświęcono
osobny rozdział.
Rośliny pokazane są w różnych porach roku, w przyjaznym
świetle lata,[...]
|
|
|
|
Rekultywacja w polskim górnictwie odkrywkowym (2)
|
|
|
ZBIGNIEW KASZTELEWICZ SZYMON SYPNIOWSKI
|
Tereny rekultywowane w kopalni
obejmą dwa pola: Bełchatów oraz Szczerców.
Obecnie eksploatowane pole Bełchatów
zajmuje powierzchnię 3887 ha i zostanie
wyczerpane w 2018 r. Udostępnienie
złoża wymagało zdjęcia nadkładu, który
został umieszczony na zwałowisku zewnętrznym,
wyniesionym ponad teren na
wysokość 195 m i powierzchni u podstawy
około 1480 ha. Zgodnie z decyzją władz
zwałowisko to zostało zrekultywowane
w kierunku leśnym, przez nasadzenie 14 000
sztuk/ha odpowiednio dobranych gatunków
drzew i krzewów. Górnicy z Bełchatowa
jedyni w branży dla przeciwdziałania
erozji wodnej na skarpach stosują
pasy ze sztucznej darni. Darń ta produkowana
jest na specjalnie przygotowanych powierzchniach
i następnie pasami umieszczana
jest na skarpach.
Na stoku północnym wybudowana
[...]
|
|
|
|
Rurociąg Nord Stream
|
|
Budowa gazociągu Nord Stream na
dal wzbudza kontrowersje. Największe
z powodu zagrożenia dla tak
wrażliwego ekosystemu, jakim jest Bałtyk.
Rozmawiają o tym ANDRZEJ JAGUSIEWICZ,
główny inspektor ochrony
środowiska i EDWARD GARŚCIA,
redaktor naczelny AURY.
EDWARD GARŚCIA: W lutym pytałem
o motywy budowy rurociągu Nord
Stream (Ekonomiczne czy polityczne przesłanki
"bałtyckiej rury" - AURA 2/2009).
Próbowałem udowadniać, że najkorzystniejszym
rozwiązaniem byłoby ułożenie
tego rurociągu obok istniejącego rurociągu
jamalskiego. Po pozytywnej opinii Finlandii
i Szwecji w sprawie budowy gazociągu
Nord Stream mamy już chyba rurę
na dnie Bałtyku, której budowie tak bardzo
chcieliśmy przeszkodzić?
ANDRZEJ JAGUSIEWICZ: Ponieważ
gazociąg nie biegnie przez nasze
wody terytorialne, [...]
|
|
|
|
Selektywne zbieranie odpadów komunalnych jako przedmiot stosunków umownych
|
|
|
ROMAN GĄSZCZYK
|
Wgrudniu 2008 r. weszła w życie dyrektywa
Parlamentu Europejskiego
i Rady 2008/98/WE z 19 listopada 2008 r.
w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre
dyrektywy (Dz.U. WE L 312 z 22
listopada 2008, s. 3). Państwa członkowskie
muszą dokonać transpozycji tych
przepisów do 12 grudnia 2010 r.
Zgodnie z 28 punktem preambuły tej
dyrektywy Unia Europejska powinna dążyć
do budowy "społeczeństwa recyklingu",
która wymaga m.in. zapewnienia segregacji
odpadów u źródła ich powstawiania.
Wobec rozpoczynanych właśnie prac
nad przygotowaniem nowej ustawy o odpadach,
implementującej wspomnianą dyrektywę,
warto wskazać na rozwiązania,
które mogłyby poprawić efektywność "segregacji
u źródła".
Selektywne zbieranie odpadów stanowi
obowiązek wynikający z art. 10 ustawy
z 27 kwietnia 2001 r[...]
|
|
|
|
Sokołowsko
|
|
|
MARTYNA WABICH
|
Powierzchnią nie dorównuje Warszawie
czy też Łodzi, sławą się nie
mierzy z Hollywood, nie ma tylu zabytków,
co Kraków, i nie słynie z koziołków,
jak Poznań, ani z pierników, jak
Toruń. Jest w nim jednak coś, co mnie
przyciąga, co każe mi krzyknąć na pożegnanie
"Do zobaczenia wkrótce", a nie
"Żegnaj".
Sokołowsko w powiecie wałbrzyskim,
często nazywane Śląskim Davos,
zachwyciło mnie malowniczymi terenami,
spokojem, niezwykłą - jak na tak
małą miejscowość - historią oraz wieloma
atrakcjami.
Od najdawniejszych lat było to miasteczko
uzdrowiskowe, tu pojawiło się
pierwsze na świecie specjalistyczne sanatorium
dla gruźlików, po dziś dzień
znajdują się tu sanatoria, do których przybywają
chorzy z wielu zakątków Polski.
Mało kto wie, że to właśnie tutaj, w Sokołowsku
pierwsze[...]
|
|
|
|
Świąteczne rozmyślania
|
|
|
EDWARD GARŚCIA
|
Okres Świąt Bożego Narodzenia to czas nie tylko
składania życzeń, ucztowania, ale i pora refleksji nad
zmianami, jakie zachodzą w naszym kraju i na świecie. W grudniu
2001 roku pisałem, że rozwiązania idą w dobrym kierunku
i wszystko ułoży się według pomyślnych scenariuszy. Rozsypał
się bowiem blok państw socjalistycznych, upadł mur berliński,
zakończyła się zimna wojna i szaleńczy wyścig zbrojeń. Ameryka,
państwo w pełni demokratyczne, wyrasta na wyraźnego
hegemona, można powiedzieć, żandarma świata, pod którego
parasol ochronny (NATO) zostaliśmy przecież przyjęci.
Obchody 20. rocznicy obalenia muru berlińskiego potwierdziły,
ze nadzieje te w odniesieniu do Europy sprawdziły
się. 27 państw, zjednoczonych w Unii Europejskiej, rozwija
się bez konfliktów. Konflikty nasiliły się [...]
|
|
|
|
WIADOMOŚCI Z INTERNETU
|
|
|
ADAM WIECZOREK
|
Naukowcy z Uniwersytetu w Leeds
odkryli, że kwaśne deszcze mogą mieć
pozytywny wpływ na życie oceaniczne.
Kwas rozbija duże cząstki żelaza zawarte
w pyłach na łatwiej rozpuszczalne nanocząstki,
które praktycznie od razu nadają
się do wchłonięcia przez plankton. Ten jest
podstawą oceanicznego łańcucha pokarmowego.
Brak żelaza jest szczególnie odczuwalny
na wschodnim Pacyfiku. Zwiększona
ilość tego pierwiastka przyczynia się
do rozkwitu życia i większego pochłaniania
dwutlenku węgla z atmosfery. W naturze
występuje bardzo niewiele rozpuszczalnych
cząstek żelaza, a ich pochłanianie przez
plankton każe zrewidować poglądy na cyrkulację
tego pierwiastka w oceanach. Na
razie przeprowadzono badania laboratoryjne
wprowadzając do sztucznie wytworzonych
chmur pył saharyjski. Ich wy[...]
|
|
|
|
Występowanie i monitoring ksenoestrogenów w wodach powierzchniowych i do picia
|
|
|
MARIUSZ DUDZIAK
|
Monitoring środowiska wodnego
obecnie ukierunkowany jest na
związki i substancje wykazujące aktywność
endokrynną wobec organizmów
żywych. Najliczniejszą grupą są tzw. ksenoestrogeny
trafiające do wód powierzchniowych
w wyniku działalności człowieka.
W pracy opisano występowanie w wodzie
3 ksenoestrogenów będących przedmiotem
szczególnego zainteresowania badaczy
tj. oktylofenol, nonylofenol i bisfenol
A. Przedstawiono ich właściwości fizykochemiczne,
poziomy stężeń oraz przemiany
w wodzie z uwzględnieniem procedur
analitycznych stosowanych do ich oznaczania.
Wiele związków i substancji chemicznych
identyfikowanych w wodach
powierzchniowych może upośledzać prawidłowe
funkcjonowanie układu endokrynologicznego
zwierząt i ludzi. Są to
tzw. modulatory hormonalne z ang. Endocr[...]
|
|
|
|
Zakątki ciszy w mieście
|
|
|
ELŻBIETA TYRALSKA-WOJTYCZA
|
- w fazie przygotowawczej uczniowie
mogą pracować w domu lub w szkole,
koniecznie z dostępem do Internetu,
- w fazie realizacji są to zajęcia terenowe
do wybranych w danej miejscowości
zakątków ciszy.
Czas trwania
- w fazie przygotowawczej - 2 godziny,
- w fazie realizacji - 2 godziny na każdy
ogród.
Zakątki ciszy w mieście
ELŻBIETA TYRALSKA-WOJTYCZA
Ogród Księży Misjonarzy
Przewidywane efekty
- uczeń potrafi wyjaśnić, czym charakteryzowały
się ogrody, które odwiedzili
podczas zajęć terenowych,
- umie nazwać style architektoniczne każdego
z odwiedzanych ogrodów,
- umie wymienić podobieństwa i różnice
miedzy tymi ogrodami,
- wskaże na planie miasta położenie tych
ogrodów,
- potrafi uzasadnić, dlaczego ogrody nawet
w centrum miasta można uznać za
zakątki ciszy.
2 - [...]
|
|
|
|
Zezwolenie na usuwanie drzew
|
|
|
WOJCIECH RADECKI
|
Jaki organ jest właściwy do
wydania zezwolenia na usunięcie drzewa
z nieruchomości stanowiącej współwłasność
gminy, powiatu i Skarbu Państwa?
Urząd Miejski w Kluczborku
ODPOWIEDŹ: Aby na tak postawione
pytanie udzielić odpowiedzi, warto cofnąć
się do okresu obowiązywania ustawy z 31
stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu
środowiska w brzmieniu bliskim pierwotnemu
(DzU nr 3, poz. 6 ze zm.). Decyzje
o zezwoleniu na usunięcie drzewa wydawał
wtedy terenowy organ administracji
państwowej stopnia podstawowego, a ponieważ
kategoria mienia komunalnego nie
istniała, o jakichkolwiek podstawach wyłączenia
organu ze względu na zaangażowanie
w sprawę mowy być nie mogło.
Sytuacja zmieniła się wraz z wejściem w życie
pierwszego etapu reformy samorządowej,
przede wszystkim ustawy [...]
|
|
|
|
Zjawiska meteorologiczne – dynamika regularna, chaos czy szum?
|
|
|
JAKUB GRATA
|
W poprzednim artykule (AURA 11/
2009) omówiono "zgrubny" obraz
cyrkulacji atmosferycznej. Możliwe
jest modelowanie tej cyrkulacji za pomocą
równań matematycznych (przede wszystkim
równań mechaniki płynów); jednak
rzeczywisty charakter dynamiki atmosfery
jest o wiele bardziej skomplikowany
i wymyka się nieraz próbom jego matematycznego
opisu. Nie potrzeba jednak
skomplikowanych modeli, by zaobserwować
dynamikę chaotyczną - już w prostych
modelach i doświadczeniach, opisujących
dynamikę płynów zaobserwowano scenariusze
dojścia do chaosu.
Jednym z tych doświadczeń jest doświadczenie
Rayleigha-Bénarda. Eksperyment
ten polega na obserwowaniu zachowania
się płynu umieszczonego pomiędzy
dwoma płaskimi i równoległymi płytami;
płyta dolna ma wyższą temperaturę niż
płyta górna ([...]
|
|
|
|
Źródła poważnych awarii przemysłowych w Polsce
|
|
Zgodnie z art. 2, ust. 1, pkt 10 ustawy
z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony
Środowiska1 , zwanej dalej ustawą o IOŚ,
do zadań Inspekcji należy inicjowanie działań
tworzących warunki zapobiegania poważnym
awariom oraz usuwania ich skutków
i przywracania środowiska do stanu właściwego.
Definicję poważnej awarii podaje art.
3, pkt 23 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo
ochrony środowiska2 , zwane dalej Poś.
Zgodnie z nią poważna awaria jest zdarzeniem,
w szczególności emisją, pożarem lub
eksplozją, mającym miejsce w trakcie procesu
przemysłowego, magazynowania lub
transportu, w którym występuje co najmniej
jedna substancja niebezpieczna, która prowadzi
do natychmiastowego powstania zagrożenia
życia lub zdrowia ludzi lub środowiska
lub powstania takiego zagrożenia
z opóź[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
