HUTNICTWO, GÓRNICTWO ›
INŻYNIERIA MATERIAŁOWA ›
2009-6 |
| |
|
Publikacja: Mikrostruktura i właściwości cienkich powłok węglowych modyfikowanych wolframem
Autor: ANDRZEJ CZYŻNIEWSKI  WITOLD GULBIŃSKI MIECZYSŁAW PANCIELEJKO GYÖRGY RADNÓCZI MARIANNA SZERENCSI
Cienkie powłoki węglowe typu a-C, a-C:H i X-C:H (X=W, Ti, Cr,
Si i in.), często określane wspólnym mianem DLC (Diamond-Like
Carbon), wykazują korzystne właściwości tribologiczne w warunkach
tarcia suchego, co powoduje, że wykorzystuje się je do pokrywania,
np. przekładni zębatych, łożysk, prowadnic suwliwych
i tocznych. Istotne czynniki determinujące możliwości szerokiego
wykorzystania powłok DLC, w szczególności modyfikowanych
metalami, do pokrywania elementów węzłów ciernych maszyn
przedstawiono między innymi w pracach [1, 2]. Cienkie powłoki
DLC modyfikowane metalami najczęściej wytwarza się techniką
reaktywnego rozpylania magnetronowego [3÷6]. Uwarunkowania
tej techniki wytwarzania powodują, że zastosowanie jej do pokrywania
elementów węzłów ciernych maszyn wymaga ich przem[...]
|
Prenumerata
|
|
ALFABETYCZNY SPIS AUTORÓW 2009
|
|
A
ADAMCZYK ANNA ......................................................................... nr 5, s. 378
ADAMIEC JANUSZ .......................................................................... nr 3, s. 152
ADAMUS JANINA............................................................................ nr 5, s. 310
ADAMUS KONRAD ......................................................................... nr 5, s. 458
AUGUSTYN ELŻBIETA................................................................... nr 3, s. 174
B
BAAKE EGBERT............................................................................... nr 5, s. 411
BAŁAGA ZBIGNIEW ....................................................................... nr 5, s. 326
BARANOWSKA JOLANTA.........................................................[...]
|
|
|
|
Analiza naprężeń własnych w nadtopionej laserowo warstwie wierzchniej stopu Superst on przeznaczonego na śruby okrętowe
|
|
|
Beata Majkowska Waldemar Serbiński
|
Śruby okrętowe w zależności od środowiska i warunków eksploatacji
mogą podlegać różnym formom niszczenia. Do podstawowych
rodzajów niszczenia śrub okrętowych należą:
- uszkodzenia mechaniczne w postaci pęknięć, wgnieceń i wyszczerbień
krawędzi lub złamania skrzydeł,
- uszkodzenia korozyjne w postaci odcynkowania, czyli korozji
selektywnej, polegającej na tym, iż cynk z roztworu stałego
przechodzi do środowiska korozyjnego, natomiast miedź osadza
się na powierzchni korodującego mosiądzu,
- odaluminiowanie, podobnie jak odcynkowanie jest efektem korozji
selektywnej, wynikającej ze znacznej różnicy potencjałów
elektrodowych składników stopu występujących w brązach aluminiowych,
- powstawanie pęknięć korozyjno-naprężeniowych lub zmęczeniowych,
- uszkodzenia erozyjno-kawitacyjne, w[...]
|
|
|
|
Ceramika porowata do infiltracji metalami wytwarzana metodą żelowania spienionej zawiesiny
|
|
|
MAREK POTOCZEK JERZY MYALSKI JÓZEF ŚLEZIONA ROMANA EWA ŚLIWA
|
Kompozyty metalowo-ceramiczne to materiały wielofazowe,
w skład których oprócz głównych komponentów, tj. metalu i ceramiki,
wchodzić mogą inne fazy, przy czym udział objętościowy
fazy metalicznej stanowi więcej niż połowę składu fazowego
materiału. Głównym motywem intensywnych prac nad wytwarzaniem
takich kompozytów jest możliwość poprawy wybranych właściwości
mechanicznych metalu stanowiącego podstawowy składnik
kompozytu. Modyfikacja właściwości mechanicznych obejmuje
najczęściej zwiększenie twardości i sztywności, odporności na
zużycie przez tarcie oraz zmniejszenie pełzania w podwyższonej
temperaturze. Już od wielu lat produkowane są kompozyty zbrojone
fazą ceramiczną w postaci cząstek lub włókien. Obecnie w wielu
ośrodkach badawczych trwają intensywne prace nad kompozytami[...]
|
|
|
|
Charakterystyka powłoki kompozytowej warstwa węglowa/HAp wytwarzanej na potrzeby medycyny
|
|
|
Jakub Gawroński Bożena Pietrzyk
|
Szczególne właściwości stali austenitycznej, takie jak: dobra odporność
korozyjna w różnych środowiskach, dobre parametry wytrzymałościowe,
łatwa obróbka plastyczna i cieplna oraz znacznie
niższa cena od stopów tytanu i kobaltu, stanowią o jej szerokim
zastosowaniu podczas wytwarzania implantów krótkoterminowych.
Użycie tej stali na implanty długoterminowe jest praktycznie
niemożliwe ze względu na jej toksyczne oddziaływanie na organizm
ludzki. Możliwość poprawy niezadowalających właściwości
użytkowych tej stali, jako materiału przeznaczonego na wykonywanie
implantów długotrwałych, jest w dalszym ciągu jednym
z ważniejszych wyzwań inżynierii powierzchni. Dane literaturowe
potwierdzają możliwość modyfikowania powierzchni stali medycznej
w taki sposób, aby jej toksyczny charakter[...]
|
|
|
|
EMAS 2009 (European Microbeam Analysis Society)
|
|
11th European Workshop on Modern Developments and Applications in Microbeam Analysis
11. Warsztaty Europejskie: Aktualne problemy rozwoju i zastosowań w analizie materiałów
przy użyciu wiązek korpuskularnych i rentgenowskich
10÷14 May 2009
Hotel Spa Faltom, Gdynia/Rumia, Gdansk, Poland
11. Warsztaty Europejskie EMAS zostały po raz
pierwszy zorganizowane w kraju będącym nowym
członkiem UE. Wraz ze wszystkimi polskimi koleżankami
i kolegami z Komitetu Naukowego i Organizacyjnego
poczuliśmy się uhonorowani wyborem
Polski, jako organizatora Warsztatów, które poprzednio
odbywały się między innymi we Florencji,
Antwerpii, Kadyksie, Tampere, czy Konstancji. Hotel
Spa Faltom w Rumii koło Gdyni, który posiada
znakomitą obsługę i świetną bazę konferencyjną (sale
wykładowe, wystawowe, [...]
|
|
|
|
Kształtowanie właściwości stopów tytanu przez wytworzenie warstw dyfuzyjnych typu Al2O3 + fazy międzymetaliczne z układu Ti-Al
|
|
|
Maciej Ossowski Jerzy Morgiel Tadeusz Wierzchoń
|
Tytan i jego stopy są materiałem znajdującym szerokie zastosowanie
w wielu gałęziach przemysłu, dzięki niskiej gęstości, wysokiemu
współczynnikowi tzw. wytrzymałości właściwej oraz wysokiej
odporności korozyjnej, m.in. w konstrukcjach lotniczych, chemicznych,
energetycznych [1÷6].
Zakres zastosowania większości stopów tytanu jest jednak ograniczony
z powodu skłonności do intensywnego utleniania w temperaturze
powyżej 600°C.
Utlenianie spowodowane znaczną rozpuszczalnością tlenu w tytanie
oraz dużym powinowactwem tytanu do tlenu prowadzi do
tworzenia się zgorzeliny rutylowej TiO2, która nie zapewnia ochrony
podłoża tytanowego przed dalszym procesem utleniania. Wysoki
współczynnik dyfuzji tlenu w zgorzelinie rutylowej oraz duży
współczynnik rozszerzalności cieplnej w przypadku u[...]
|
|
|
|
Laserowe modyfikowanie warstwy wierzchniej stali narzędziowych z powłokami galwanicznymi chromu i niklu
|
|
|
Przemysław Borecki Andrzej Młynarczak Adam Piasecki
|
Wykorzystanie energii lasera do modyfikacji warstwy wierzchniej
materiałów metalowych jest wnikliwie badane i coraz bardziej
rozpowszechniane [1÷10]. Obróbka laserowa stali podwyższa
odporność na korozję, erozję, utlenianie wysokotemperaturowe
i zużycie przez tarcie [2, 4]. Laserowe stopowanie stali twardymi
proszkami, np. węglików, powoduje niekonwencjonalne zmiany
składu chemicznego i fazowego warstwy wierzchniej, a w konsekwencji
wzrost właściwości wytrzymałościowych, twardości,
odporności na zużycie przez tarcie i korozję [5, 7, 10]. Obróbka
laserowa umożliwia otrzymanie struktury bardziej drobnoziarnistej
w warstwie wierzchniej od tej otrzymanej drogą konwencjonalnej
obróbki cieplnej, głównie ze względu na duże szybkości grzania
i chłodzenia - rzędu 105 K/s, a dzięki temu [...]
|
|
|
|
Marzenia konstruktora lotniczego na początku nowego wieku
|
|
|
Edward Margański
|
Marzenia, a więc oczekiwania od tych, z którymi żyjemy w symbiozie
od troszkę więcej niż 100 lat. W 1903 roku wzniósł się w powietrze
w sposób kontrolowany przez człowieka pierwszy samolot.
Od tego czasu obok aerodynamików najbliższymi współpracownikami
twórców maszyn latających byli i są ci, którzy dostarczają
nam materiały, z których je tworzymy.
W pierwszym etapie było to (wybacz czytelniku za analogię)
zbieractwo i myślistwo, czyli zagospodarowanie tego, co w przyrodzie
i ówczesnej technice istniało. Na tym etapie bardzo szybko
okazało się, że dla osiągnięcia celu niezbędne było rozwinięcie,
na możliwie najwyższy poziom, sztuki selekcji. Klasycznym
tego przykładem jest drewno używane do budowy maszyn latających.
Materiał niby banalny, ale wybrać właściwy pień z właściwego
[...]
|
|
|
|
Mikrostruktura i właściwości dwuwarstwowej powłoki ze szkła krystalicznego na stopie TIMETAL 834
|
|
|
TOMASZ MOSKALEWICZ ALEKSANDRA CZYRSKA-FILEMONOWICZ
|
Stopy tytanu ze względu na największą ze wszystkich stopów konstrukcyjnych
wytrzymałość względną (stosunek wytrzymałości
na rozciąganie do ciężaru właściwego; Rm/ρ) i wysoką temperaturę
topnienia stanowią perspektywiczny materiał dla nowoczesnego
lotnictwa. W silnikach lotniczych ze stopów tytanu wykonuje
się elementy sprężarek, takie jak łopatki robocze i kierujące, tarcze,
pierścienie dystansowe. TIMETAL 834 należy do stopów tytanu
bliskich-α. Charakteryzuje się najwyższą temperaturą pracy
ze wszystkich stopów tytanu, wysoką odpornością na pełzanie, korzystną
wytrzymałością na rozciąganie oraz zadowalającą wytrzymałością
zmęczeniową poniżej temperatury 600°C [1]. Stop ten
może być zastosowany do wyrobu niektórych elementów sprężarek
silników turboodrzutowych, takich[...]
|
|
|
|
Powłoki przeciwzużyciowe CrN/CrCN na nożach strugarskich do obróbki drewna
|
|
|
BOGDAN WARCHOLIŃSKI ADAM GILEWICZ
|
Drewno z punktu widzenia właściwości mechanicznych oraz chemicznych
jest materiałem niejednorodnym. W celu poprawy jakości
obrabianych elementów drewnianych i drewnopodobnych
wymagane jest stosowanie odpowiednio przygotowanych narzędzi
oraz opracowania takich technologii obróbki powierzchni narzędzi,
które znacząco poprawią ich trwałość i niezawodność. Podwyższenie
odporności na zużycie ścierne oraz udary mechaniczne ma kluczowe
znaczenie w przypadku narzędzi wykorzystywanych w przemyśle
drzewnym.
Włóknista budowa oraz cechy lepkosprężyste drewna, jak również
duże wartości współczynnika tarcia i stosowanie wysokich prędkości
skrawania i posuwu, stawiają duże wymagania w stosunku do
przyczepności powłoki do narzędzia. Powłoki na narzędzia do obróbki
drewna muszą się charakteryz[...]
|
|
|
|
Przyczynek do ekspertyzy z dawnych lat - metalowe materiały kompozytowe
|
|
|
Jerzy J. Sobczak
|
Sposobem niekonwencjonalnym, niesłusznie szerzej nie praktykowanym
i nieco zapomnianym, albowiem listem pisanym piórem na
kredowym papierze czerpanym (któż dzisiaj wie, co zacz?), poproszony
zostałem przez wybitną postać naszego środowiska inżynierii
materiałowej, wielce mi miłego i zacnego Profesora Stefana Wojciechowskiego
o rzecz niebłahą. Otóż w pierwszych słowach owego
listu ("Drogi Jerzy…", któż się temu oprzeć zdoła!), mój Szanowny
Interlokutor zwrócił się do mnie, jako jednego z trzech adresatów,
o wyrażenie skrótowego poglądu na temat załączonej ekspertyzy
PAN-owskiej z roku 1978, dotyczącej stanu zagadnienia
kompozytów i przewidywanych (podówczas) obszarów ich zastosowań
oraz o nawiązanie do wyzwań dnia dzisiejszego w zakresie
kompozytów metalowych. Wzruszenie -[...]
|
|
|
|
Struktura i właściwości laserowo przetapianych powłok amorficznych na bazie żelaza
|
|
|
JAN KUSIŃSKI SŁAWOMIR KĄC GRZEGORZ KUSIŃSKI
|
Duże zainteresowanie materiałami amorficznymi i nanokrystalicznymi
wynika stąd, iż charakteryzują się one zespołem właściwości
chemicznych i mechanicznych nieosiągalnych dla konwencjonalnych
struktur polikrystalicznych. Podstawową ich cechą
jest bardzo wysoka wytrzymałość i jednocześnie dobra odporność
na kruche pękanie oraz wysoka wytrzymałość zmęczeniowa
i odporność na korozję. Ta właściwość dotyczy również materiałów
amorficznych na bazie żelaza - Fe-(Al, Ga)-(P, C, B, Si) oraz
Fe-(Co, Ni)-(Zr, Hf, Nb, Ta)-B [1, 2].
Intensywny wzrost zainteresowania szkłami metalicznymi, badań,
publikacji i aplikacji obserwowany jest od początku lat 90.
ubiegłego stulecia. Szkła metaliczne wytwarzane są obecnie głównie
na bazie Zr, Cu, Hf, Fe z dodatkami innych pierwiastków (Al,
Ga), (Cr, M[...]
|
|
|
|
Wpływ intensywnego odkształcenia plastycznego na kształtowanie struktury i właściwości stali austenitycznej
|
|
|
Kinga Rodak Andrzej Wrożyna
|
Wymierne korzyści wynikające z rozdrobnienia struktury stały się
powodem, dla którego opracowuje się nowe metody otrzymywania
materiałów o strukturze nano- i ultradrobnoziarnistej. W większości
procesów rozdrabniania struktury wykorzystywany jest efekt zmiany
drogi odkształcenia. Dzięki temu można zwiększyć plastyczność
materiałów określoną poziomem naprężenia plastycznego i wartością
odkształcenia granicznego. Korzystny wpływ złożonej drogi odkształcenia
na obniżenie zastępczego naprężenia uplastyczniającego
i zwiększenie zastępczego odkształcenia obserwuje się w warunkach
obróbki plastycznej na zimno różnych materiałów. Można przytoczyć
dla przykładu prace Gronostajskiego [1, 2], gdzie realizowano
próby ściskania z jednoczesnym skręcaniem dla brązu krzemowego
CuSi3,5. Z uzysk[...]
|
|
|
|
Wpływ parametrów obróbki laserowej na budowę warstwy powierzchniowej żeliwa sferoidalnego
|
|
|
Marta Paczkowska
|
Bardzo często o zastosowaniu odlewów z żeliw szarych przesądza
to, że są one około dwukrotnie tańsze od odlewów staliwnych, posiadając
jednocześnie dostateczne właściwości wytrzymałościowe
[1]. Do rozpowszechnienia żeliwa w wielu gałęziach przemysłu
przyczyniło się opracowanie technologii otrzymywania grafitu
w formie sferoidalnej. Żeliwo to odznacza się właściwościami mechanicznymi
bliskimi właściwościom staliw węglowych [2]. Z żeliwa
sferoidalnego są wykonywane przede wszystkim odlewy dla
przemysłu motoryzacyjnego na części, np. korbowody, wały korbowe,
wałki rozrządu, koła zębate, tuleje, pierścienie tłokowe tłoki,
cylindry [1÷3].
Niektóre części z wymienionych elementów narażone są podczas
pracy na różnego rodzaju intensywne zużycia. Ich powierzchnie
robocze narażone są na[...]
|
|
|
|
Wpływ warunków wykończeniowej obróbki toczeniem na właściwości powierzchni elementów z żeliwa stopowego GJS2131
|
|
|
EUGENE FELDHSTEIN HALINA PACHA-GOŁĘBIOWSKA
|
Wprowadzenie nowych rozwiązań technologicznych i konstrukcyjnych
w produkcji maszyn jest ściśle związane z zastosowaniem
materiałów możliwie jak najlepiej przystosowanych do nowych,
większych wymagań użytkowych.
Procesy uszkodzenia maszyn i urządzeń rozpoczynają się
w warstwie wierzchniej współpracujących elementów [1], na co ma
wpływ stan obszarów ich styku. Zużycie części maszyn jest to zużycie
warstwy wierzchniej utożsamiane ze zmianami masy, struktury
geometrycznej powierzchni lub jej kształtu. Z tych względów
należy wytwarzać taki stan warstwy wierzchniej części maszyn,
aby zapewnił on uzyskanie optymalnej ich trwałości. Niejednorodność
warstwy wierzchniej części maszyn może być wynikiem
zmian strukturalnych materiału, spowodowanych oddziaływaniem
obciążeń zewnętrznych. K[...]
|
|
|
|
Wpływ zawartości tytanu na mikrostrukturę i właściwości stopów układu Cu-Ti
|
|
|
LESZEK BLACHA GRZEGORZ SIWIEC AGNIESZKA KOŚCIELNA ANNA DUDZIK-TRUŚ
|
Od wielu lat w świecie szeroko prowadzi się badania skoncentrowane
na znalezieniu tańszych i nietoksycznych zamienników stopów
Cu-Be, które utwardzane wydzieleniowo charakteryzują się
najwyższymi spośród stopów miedzi właściwościami mechanicznymi.
Ponadto wykazują bardzo dobrą odporność na korozję i na
ścieranie, dużą przewodność elektryczną i cieplną, brak skłonności
do iskrzenia oraz dobrą odkształcalność.
Zastąpienie w brązach berylowych części berylu przez dodatek
kobaltu (ok. 2,2%) skutkuje pogorszeniem wytrzymałości, obniżeniem
o ok. 100 HB twardości i związanej z tym odporności na ścieranie.
Nie eliminuje przy tym problemu toksycznego oddziaływania
związków berylu. Alternatywny stop pozbawiony berylu, a zawierający
nikiel i krzem (Ni: 2,3%, Si: 0,6%), stosowany głównie n[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
