profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA ›
PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY › 2010-5
 

Publikacja: Nagrzewanie indukcyjne w procesach technologicznych - wybrane przykłady zastosowań
Autor: Jerzy BARGLIK  

W artykule na tle przeglądu technik nagrzewania indukcyjnego omówiono wyniki badań symulacyjnych i doświadczalnych dla dwóch wybranych technologii nagrzewania indukcyjnego opracowanych w Politechnice Śląskiej: hartowania indukcyjnego powierzchniowego elementów stalowych oraz wyżarzania indukcyjnego taśm miedzianych. Omówiono wyniki symulacji komputerowych i dokonano ich porównania z wynikami badań. Abstract. On a basis of review of modern induction heating technologies results of computer simulation and experiments for two selected induction heating technologies elaborated in the Silesian University of Technology: induction surface hardening of steel bodies and induction annealing of copper strips were presented in the paper. Simulation results were compared with the experimental data (Induction heating in technological processes - selected examples of application) Słowa kluczowe: nagrzewanie indukcyjne. hartowanie powierzchniowe, nagrzewanie w polu poprzecznym Keywords: induction heating, surface hardening, transverse flux heating Wstęp Wysokie wymagania współczesnej gospodarki czynią niezbędnym szersze niż do tej pory wdrażanie nowoczesnych, energooszczędnych, przyjaznych dla środowiska technologii przemysłowych. W wielu konkretnych zastosowaniach technologie te oparte są na elektrotermicznych metodach grzejnych, w tym na nagrzewaniu indukcyjnym. Do najważniejszych zalet techniki nagrzewania indukcyjnego zalicza się: - elastyczność związaną z możliwością nagrzewania jedynie wybranych stref elementu (wsadu), co w efekcie pozwala nieraz na znaczne zmniejszenie jednostkowego zużycia energii w stosunku do tradycyjnych technologii grzejnych, - wysoką wydajność wynikającą z łatwości uzyskania dużej gęstości powierzchniowej (lub objętościowej) mocy czynnej wydzielonej we wsadzie i uzyskania tym samym wysokiej szybkości narastania temperatury, - łatwość automatyzacji, co skutkuje tym, że większe zazwyczaj koszty wdrożenia technologi[...]

 

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 422,28 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 380,05 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

 

POZOSTAŁE PUBLIKACJE W TYM ZESZYCIE:
"2009 World Congress on Insulators Arresters & Bushings" Aktualne zagadnienia dotyczące stosowania izolacji kompozytowej w systemach elektroenergetycznych różnych krajów
 
Ewa STRUŻEWSKA  
W referacie omówiono - na podstawie 11 wybranych prac, prezentowanych na międzynarodowej konferencji izolatorowej - zagadnienia dotyczące izolatorów kompozytowych (m. in. projektowania, technologii produkcji, doświadczeń eksploatacyjnych i diagnostycznych), instalowanych w liniach i stacjach najwyższych napięć, Abstract: This paper presents issues of composite insulators (between others: designing, technology of production, service’s and diagnostics experience), using at lines and substations HV. The article was prepared on the based 11 reports, which were showed on2009 World Congress. (Application of the composite insulation in the power systems in different countries). Słowa kluczowe: Izolacja kompozytowa, pokrycia silikonowe, nowoczesne techniki diagnostyczne. Key words: Composite insulation, silicone coatings, modern diagnostic techniques. Wstęp Z uwagi na stawiane przez współczesną energetykę wymagania: niezawodność przesyłu energii elektrycznej, bezpieczeństwo publiczne oraz bezawaryjna praca systemu elektroenergetycznego, oczekuje się od obiektów energetycznych pewności działania w warunkach różnych narażeń klimatycznych, a także długiego ich "czasu życia" w różnorodnych warunkach eksploatacyjnych. Wraz z rozwojem nauki i techniki zmieniają się technologie oraz konstrukcje elementów sieci elektroenergetycznej, a także materiały do ich produkcji. Zmiany te mają na celu nie tylko poprawę niezawodności pracy systemów przesyłowych, ale także zwiększenie ich obciążalności, konieczne z uwagi na globalny wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną i jakość dostaw. Wprowadzane na rynek energetyczny innowacje techniczne wymuszają jednocześnie rozwój metod badawczych i aparatury diagnostycznej dla nowych elementów składowych systemów energetycznych. W ostatnich latach szybką dynamikę zmian obserwuje się zwłaszcza w dziedzinie izolacji kompozytowej i przewodów fazowych linii NN. Autorka referatu miała możliwość uczestni[...]
 
Adaptacja metody śledzenia promienia odwrotnego do badania i symulacji radiacyjnego transportu energii w układach wypełnionych gazowymi ośrodkami aktywnymi
 
Marcin GAWROŃSKI  Konrad DOMKE  
W artykule opisano sposób adaptacji metody śledzenia promienia odwrotnego do badania i symulacji radiacyjnej wymiany ciepła w układach wypełnionych ośrodkami optycznie czynnymi. Przeprowadzono symulacje rozchodzenia się promieniowania cieplnego dla modelu pieca przemysłowego wypełnionego ośrodkiem absorbująco - promieniującym. Oceniono i porównano dokładność uzyskanych wyników oraz czas trwania obliczeń z wynikami uzyskanymi z wykorzystaniem różnych metod symulacyjnych. Abstract. In the article the possibility of adaptation backward ray tracing method to modeling and simulation radiative energy transfer in systems with participating media was shown. Calculations were performed for furnace chamber filled with absorbing - emmiting gas. Accuracy and duration of calculations using different methods were compared. (Adaptation of backward ray tracing method for investigation and simulation of radiative energy transfer in systems with participating media). Słowa kluczowe: modelowanie i symulacja, radiacyjna wymiana ciepła, metoda śledzenia promienia odwrotnego, ośrodki aktywne. Keywords: modeling and simulation, radiative heat transfer, backward ray-tracing method, optically active media. Wstęp W procesach wysokotemperaturowych (np. w komorach roboczych pieców przemysłowych) dominującym sposobem transportu energii jest radiacyjna wymiana ciepła, która może przekraczać 90% całkowitego strumienia przepływającej energii [1, 2]. Zjawiska zachodzące w takich procesach rozwiązuje się obecnie wykorzystując metody modelowania matematycznego i przeprowadzając symulacje. Modelowanie i badanie układów termokinetycznych często wymaga uwzględnienia w opisie radiacyjnej wymiany ciepła ośrodka optycznie czynnego (inaczej ośrodka aktywnego, absorbującopromieniującego), takiego jak np. atmosfera gazowa czy złoże fluidalne, które wypełniają rozpatrywany układ. Jedną z metod umożliwiającą symulowanie rozchodzenia się promieniowania optycznego jest metoda śl[...]
 
Advanced Analyses of Current Density Distribution in Windings of 250Hz Reactor
 
Krzysztof KOMĘZA  Ryszard SZCZERBANOWSKI  
The paper presents the simulated distribution of magnetic field and current density in winding in 250Hz reactor, applied for fifth harmonic current LC filters. The full 3D model of core and winding is considered. The winding is supplied with voltage source. The analyses were done for harmonic frequency 250 Hz. It concerns one phase system and windings composed with two parallel rectangular shaped conductors. Streszczenie. W artykule przedstawiono obliczeń rozkładu pola w dławiku oraz rozkładu gęstości prądu w uzwojeniu w dławiku pracującym z częstotliwością 250 Hz, stosowanym w filtrach rezonansowych LC. Rozważony został pełny trójwymiarowy model rdzenia i uzwojeń. W modelu zastosowano źródła napięciowe. Uzwojenia zasilono ze źródła napięciowego i analizę przeprowadzono dla 250 Hz. Dławik jest jednofazowy i uzwojenie zostało nawinięte dwoma drutami równoległymi. (Analiza rozkładu gęstości prądu w uzwojeniu w dławiku pracującym z częstotliwością 250 Hz, stosowanym w filtrach rezonansowych LC) Keywords: reactors, current density distribution, analysis of electromagnetic fields, power losses. Słowa kluczowe: dławiki, rozkłady gęstości prądu, analiza pól elektromagnetycznych, straty mocy. Introduction The 250Hz reactors are applied in LC filters for sets where the necessity of diminishing the higher harmonic content in network current exists. Mostly they are installed in drive sets with static converters. If the network supplies a multipuls set, its nonsinusoidal current can be analysed as Fourier series which harmonics are odd and indivisible by three. In the case of six pulse set the harmonic numbers are: 5, 7, 11, 13, 17, 19 and so on. Twelve pulse converters provide harmonic numbers 11, 13, 17, 19 and so on. The amplitudes of consumed harmonic currents diminish as reverse proportional to harmonic number. Because of that mostly only the harmonics with number not larger then 13 are filtered with filters and higher harmonics are not fil[...]
 
Advanced computer modelling of no-load curves of the highspeed small size induction motors
 
Krzysztof KOMĘZA  Maria DEMS  Jacek SZULAKOWSKI  
Nowadays the high-speed induction motors are widely used in many industrial installations and also in aircraft industry. Many of them are designed as converter-fed induction machines. Some electrical drives with not so sophisticated speed control have voltage shape with many higher harmonics. The main aim of the paper will be analysis of the no-load current and magnitude of magnetic flux density for some small power induction motors feed with voltage of frequency from 50 to 250 Hz with different U-f ratio. For this problem circuit and field-circuit methods will be use and the results will be validating basing on experimental results.. Streszczenie. W artykule przedstawiono analizę obwodową oraz obwodowo-polową prądu jałowego oraz indukcji magnetycznej w rdzeniu silnika indukcyjnego małej mocy zasilanego napięciem o częstotliwości od 50 do 250 Hz, przy różnym stosunku U/f. Wyniki obliczeń wykonanych z wykorzystaniem modelu obwodowego oraz obwodowo - polowego porównano z wynikami pomiarów. (Analiza prądu jałowego oraz indukcji magnetycznej w rdzeniu silnika indukcyjnego małej mocy) Keywords: induction motors, high-speed motors, no-load current, magnitude of magnetic flux density. Słowa kluczowe: silniki indukcyjne, silniki wysokoobrotowe, prąd jałowy, indukcja magnetyczna w rdzeniu. Introduction Nowadays the high-speed induction motors are widely used in many industrial installations and also in aircraft industry. Most of them are designed as converter-fed induction machines. Voltage source inverters usually produce complex waveforms containing large amounts of harmonics. In this case two methods are available: the first when only the first harmonic of the supply voltage is taken into account and the second when the real voltage shape is used. The last method is of course the most accurate but is very time consuming according to the fact that the transient state has to be considered before the steady state is achieved [4]. The field-c[...]
 
Akrylowe i silikonowe materiały dielektryczne o biomorficznej mikrostrukturze powierzchni
 
Paweł ŻYŁKA  Leszek MOROŃ  
W pracy omówiono aktualny stan badań w zakresie polimerowych materiałów dielektrycznych, których powierzchnie posiadają cechy biomorficzne tzn. naśladują - pożądane w nauce i technice - właściwości organizmów żywych lub materiałów naturalnych. Szczególną uwagę zwrócono na materiały wykazujące "efekt lotosu", czyli posiadające właściwości superhydrofobowe. Przegląd literatury zilustrowano wynikami prac zmierzających do uzyskania (metodą repliki z pierwowzoru akrylowego) powierzchni gumy silikonowej HTV, wykazującej "efekt lotosu". Abstract. The paper discusses current state of research related to polymeric dielectric materials in which surface displays biomorphic characteristics i.e. it imitates - desirable from scientific and technological point of view - features of living organisms or natural materials. Special attention is paid to superhydrophobic materials displaying “lotus effect". The concise literature review is illustrated with results of experiments aimed at obtaining (by means of acrylic model replica method) HTV silicone rubber with surface displaying “lotus effect". (Acrylic and silicone rubber dielectric materials with biomorphic surface microstructure). Słowa kluczowe: superhydrofobowość, replika, efekt lotosu, guma silikonowa HTV, samooczyszczanie. Keywords: superhydrophobicity, replica, lotus effect, HTV silicone rubber, self-cleaning. Wstęp Inżynieria bioniczna, bionika i biomimetyka to zbliżone znaczeniowo terminy, odnoszące się do wykorzystywania w nauce i technice materiałów i technologii o cechach biomorficznych, czyli naśladujących - pożądane z aplikacyjnego punktu widzenia - właściwości materiałów naturalnych lub organizmów żywych. Jednym z doskonałych przykładów inżynierii bionicznej jest odkrycie, poznanie istoty i zastosowanie w praktyce "efektu lotosu", zilustrowanego na rys. 1. Efekt ten - niezwilżalność i samooczyszczanie powierzchni przez staczające się po niej kuliste krople wody - zaobserwow[...]
 
Analiza opłacalności wymian profilaktycznych obiektów nienaprawialnych
 
Dominik DUDA  Zbigniew GACEK  
Przedstawiono metodykę określania optymalnych terminów zastępowania eksploatowanych obiektów nienaprawialnych obiektami nowymi. W klasycznym podejściu do problematyki opłacalności wymian obiektów nienaprawialnych zakłada się takie same rozkłady trwałości obiektów nowych i wycofywanych z eksploatacji, natomiast w artykule założono, że obiekty nowe charakteryzują się innymi rozkładami trwałości. Abstract. Methodology aimed at calculation of optimal deadlines concerning replacement of unreparable using objects with new ones is presented. In classical approach to replacement profitability of unreparable new objects and out of service ones the same distributions of service life are assumed, whereas in the article different distributions of the service life are attributed to new objects. (Analysis of preventive replacement profitability of unreparable objects) Słowa kluczowe: obiekt nienaprawialny, wymiana profilaktyczna, intensywność uszkodzeń, izolator długopniowy. Keywords: unreparable object, preventive replacement, failure rate, long-rod insulator. Wstęp Układy izolacyjne, tory prądowe oraz osprzęt, ulegające podczas eksploatacji procesom starzeniowym, zwiększają awaryjność systemu elektroenergetycznego (SE). Z jednej strony powoduje to pogorszenie bezpieczeństwa elektroenergetycznego, a z drugiej - wzrost kosztów eksploatacji (wykonywanie napraw i remontów, straty w postaci niesprzedanej, a zakontraktowanej energii, wypłaty odszkodowań i innych roszczeń z powodu braku zasilania odbiorców lub pogorszenia się jakości energii elektrycznej). Analizując stan techniczny niektórych obiektów sieciowych i uwzględniając wyniki tej analizy w rachunku kosztów można dojść niekiedy do wniosku, że bardziej opłacalna od wykonywania napraw i remontów istniejących obiektów jest ich wymiana na obiekty nowe. Z tego też powodu poszukuje się ekonomicznie uzasadnionych przesłanek, pozwalających oszacować optymalny termin nie tylko remontu, ale również p[...]
 
Analiza pola elektrycznego w trakcie wymiany izolatorów na pracującej linii 220 kV w aspekcie zagrożenia człowieka
 
Zbigniew NADOLNY  Aleksandra RAKOWSKA  
Wymiana izolatorów w technologii prac pod napięciem jest coraz bardziej popularną metodą przeizolowywania linii wysokiego napięcia. W trakcie takiej operacji odległość między monterem a przewodem fazowym nie przekracza kilku metrów. Na tej podstawie można sądzić, że natężenie pola elektrycznego, generowane przez przewody fazowe, które oddziałuje na montera, może mieć znaczące wartości. W artykule przedstawiono wartości natężenia pola elektrycznego, jakie towarzyszy pracy montera od chwili wejścia na słup do momentu wymiany izolatora. Abstract. The exchange of high voltage insulators, using live maintenance method, starts to be more and more popular. The distance between an electrician and phase conductor does not exceed few meters, during this operation. So, we can suppose, that electric field, which is induced by phase conductor, and which affects the electrician, can have big intensity. The paper presents measured electric field intensity during the exchange of the insulator (Analysis of electric field during insulators exchange on working high voltage 220 kV line in aspect of human hazard). Słowa kluczowe: prace pod napięciem, pomiary natężenia pola elektrycznego. Keywords: live maintenance, electric field intensity measurement. Wprowadzenie Terminem "prace pod napięciem" (ppn) określa się prace, które obejmują bezpośredni kontakt lub zbliżanie się montera do przewodu znajdującego się pod napięciem. Podstawową przyczyną stosowania ppn jest możliwość przeprowadzenia planowych prac renowacyjnych (wymiana izolatorów) bez konieczności wyłączania napięcia na linii [1÷6]. Inną, bardzo ważną, dawniej nie uwzględnianą korzyścią z prowadzenia ppn, jest wzrost bezpieczeństwa pracy. Wzrost ten należy wiązać między innymi z wyeliminowaniem pomyłek dotyczących wyłączenia linii, jak i z ostrożnością, jaka towarzyszy monterom przy wykonywaniu tego typu prac [1÷5, 7÷9]. Wyróżnia się kilka podstawowych metod ppn, takich jak "metoda w kontakcie", [...]
 
Aspekty zrównoważonego rozwoju w ewolucji procesu elektrostalowniczego
 
Mirosław WCIŚLIK  
W pracy przedstawiono podstawy ewolucji technologii z uwzględnieniem istotnych powiązań i podstawowych etapów rozwoju. Na tym tle przedstawiono ewolucję procesów produkcji stali. Omówiono rozwiązania techniczne pieca łukowego pozwalające na efektywna jego eksploatację. Przedstawiono zbiór wskaźników zrównoważonego rozwoju procesu elektrostalowniczego opracowane przez Międzynarodowy Instytut Żelaza i Stali oraz Amerykański Instytut Stali i Żelaza. Określono problemy, bariery ograniczające stosowanie procesu elektrostalowniczego. Abstract. The paper deals with the evolution bases for the technology with considering essential stages and connections. An evolution of steelmaking processes was introduced on this background. Technical solutions of the arc furnaces permitting effective its exploitation were discussed . An aspects of sustainable development of electric steelmaking process by International Iron and Steel Institute and American Steel and Iron Institute were presented. Problems, barriers limiting application of the electric steelmaking process were determined. (Sustainable development aspects in electric steelmaking process evolution). Słowa kluczowe: proces stalowniczy, piec łukowy, zrównoważony rozwój, ekologia. Keywords: steelmaking process, electric arc furnace, sustainable development, ecology. Wstęp Technologia rozumiana jest jako całokształt wiedzy dotyczącej konkretnej metody wytworzenia jakiegoś dobra lub uzyskania określonego efektu przemysłowego lub usługowego. Jest ona czynnikiem, który rządzi wzrostem gospodarczym, kosztem i dostępnością usług oraz wpływami na środowisko. Pełniejszy obraz rozwoju poszczególnych technologii uzyskuje się poprzez analizę klastrów powiązanych technologii, które oddziaływają wzajemnie na siebie. Elementy klastra stanowią technologie infrastruktury (składowe), które służą głównie celom zasilania i wspomagania technologii końcowej (ang. end-use). Technologie rozwijają się synergicznie i e[...]
 
Automatyczna identyfikacja cyfr dla mówców polskojęzycznych
 
Janusz DULAS  
Artykuł przedstawia aktualny stan prac autora nad wdrożeniem systemu automatycznej identyfikacji cyfr wypowiadanych w języku polskim. Pokazuje również obecnie wykorzystywane techniki rozpoznawania mowy w innych językach oraz osiągane tam rezultaty. W trakcie badań wykorzystywana jest baza nagrań Corpora opracowana na Politechnice Poznańskiej. Abstract. The article describes current progress in implementation of the automatic digits recognition system for polish design by the author. It also shows different ways of speech recognition used for the other languages and results of their applications. In the author’s research the Corpora data base, made by Poznan Technical University scientists, is used. (Automatic digits recognition for Polish). Słowa kluczowe: Automatyczna segmentacja mowy, analiza czasowa, sterowanie za pomocą mowy, automatyczne rozpoznawanie mowy Keywords: Automatic speech segmentation, time domain analyses, speech controlling, automatic speech recognition. Wstęp Sterowanie za pomocą mowy coraz częściej pojawia się w naszym życiu w urządzeniach takich jak telefony komórkowe, radioodtwarzacze samochodowe czy też dedykowane programy do rozpoznawania mowy. Wdrażanie systemów umiejących rozpoznawać duże zasoby słów jest trudne ze względu na skomplikowane algorytmy ich identyfikacji, duże zasoby potrzebnej pamięci oraz różnice osobnicze mówców. O wiele łatwiej jest wdrażać małe systemy, operujące na niewielkich słownikach, dedykowane do określonego typu zadań. W niniejszej pracy badania prowadzone przez autora skierowane są na stworzenie systemu automatycznie rozpoznającego cyfry z zakresu od 0 do 9 wypowiadane w języku polskim. Głównym założeniem jest opracowanie takich algorytmów, które będą umożliwiać możliwie niezawodne rozpoznawanie głosów mówców różnych płci i w różnym wieku. Aktualny stan badań nad automatycznym rozpoznawaniem sygnałów mowy W literaturze naukowej można znaleźć wiele systemów stworzonych d[...]
 
Automatyzacja stanowiska pomiarowego do wzorcowania w polu promieniowania rentgenowskiego
 
Adrian Bożydar KNYZIAK  
W niniejszej pracy przedstawiam kolejne etapy związane z projektowaniem, wykonaniem i uruchomieniem komputerowego systemu pomiarowego pracującego w Głównym Urzędzie Miar na stanowisku wzorcowym do przekazywania jednostki mocy kermy w powietrzu w polu promieniowania rentgenowskiego. Abstract. In this work I present consecutive stages of design, fabrication and starting of the computer measurement system at the Central Office of Measures for dissemination of air kerma rate standard in the field of x - rays (Automation of the measurement system for calibration in the field of x - rays). Słowa kluczowe: kerma, moc kermy, prąd jonizacyjny, komora jonizacyjna, elektrometr, promieniowanie rentgenowskie. Keywords: kerma, kerma rate, ionization current, ionization chamber, electrometer, x - rays. Wstęp Konieczność dokonywania pomiarów promieniowania rentgenowskiego wynika nie tylko z jego użyteczności w medycynie, nauce, przemyśle czy wojskowości, lecz przede wszystkim z jego szkodliwości dla zdrowia i życia człowieka. Wiemy, że promieniowanie rentgenowskie przechodząc przez ośrodek materialny dokonuje jego jonizacji. Zjawisko jonizacji jest wykorzystywane do pomiaru i rejestracji promieniowania. Do pomiarów promieniowania jonizującego, a w tym przypadku promieniowania rentgenowskiego, służą przyrządy nazywane dawkomierzami. Złożone są one z dwóch zasadniczych części: detektora promieniowania (np. komora jonizacyjna, licznik proporcjonalny, licznik Geigera - Mullera, detektor półprzewodnikowy) i układu elektronicznego mierzącego wielkość jonizacji (np. w postaci: impulsu elektrycznego, ładunku jonizacyjnego, prądu jonizacyjnego), która miała miejsce w detektorze promieniowania. W zastosowaniach metrologicznych najdokładniejszym detektorem jest prądowa komora jonizacyjna. Jest to swego rodzaju kondensator wypełniony powietrzem, do którego elektrod przyłożone jest wysokie napięcie. W powietrzu wypełniającym taką komorę w wyniku promienio[...]
 
Badania izolatorów kompozytowych stromo narastającymi udarami napięciowymi
 
Jerzy BIELECKI  Janusz FLESZYŃSKI  Adam TYMAŃ  
W artykule przedstawiono wyniki badań nad metodą i parametrami prób izolatorów kompozytowych stromo narastającymi udarami napięciowymi, zgodnie z normą PN-IEC 61109. Słuszność doboru parametrów udaru potwierdzono w badaniach izolatorów kompozytowych po długotrwałych próbach zmęczeniowych mechanicznym obciążeniem cyklicznym. Abstract. The results of investigations on the method and parameters of the tests of composite insulators subjected to steep-front impulse voltage according to the standard PN-IEC 61109 were introduced in the article. Rightness of the selection of impulse voltage parameters was confirmed during investigations of insulators after long-lasting mechanical cyclic loads. (Steep-front impulse voltage test of composite insulators). Słowa kluczowe: izolator kompozytowy, udar napięciowy, wytrzymałość elektryczna, wytrzymałość zmęczeniowa Keywords: composite insulator, impulse voltage, electrical strength, fatigue strength Wstęp Izolatory elektroenergetyczne mają podstawowe znaczenie dla niezawodności przesyłu i rozdziału energii powietrznymi liniami elektroenergetycznymi. Dlatego istotnym jest wyeliminowanie wadliwych konstrukcji izolatorów, złych materiałów i niewłaściwych technologii. Nieceramiczne izolatory (polimerowe izolatory kompozytowe) składają się przynajmniej z dwóch części izolacyjnych, a mianowicie z rdzenia i osłony. Rdzeń jest wewnętrzną częścią izolacyjną i przeznaczony jest do zapewnienia odpowiednich charakterystyk mechanicznych izolatora. Jest on zawsze wytwarzany ze specjalnie przygotowanych włókien szklanych ECR (odpornych na korozję elektrochemiczną). Rdzeń musi być odporny na możliwą penetrację wilgoci, ponieważ woda może doprowadzić do powstania kruchych pęknięć włókien szklanych, a w konsekwencji ich zerwania, zmniejszenia wytrzymałości mechanicznej rdzenia i w ostateczności - do opadu przewodu fazowego linii i awaryjnego wyłączenia napięcia. Osłona jest zewnętrzną częścią izolacyjną izolatora[...]
 
Badania napięciowe układów izolacyjnych nowoprojektowanych linii napowietrznych 110 - 400 kV
 
January Lech MIKULSKI  
W artykule przedstawiono zakresy i metodyki badań wytrzymałości elektrycznej i zakłóceń radioelektrycznych układów izolacyjnych nowoprojektowanych linii napowietrznych 110 ... 400 kV. Przy analizie uzyskanych wyników wskazano wartości odniesienia, które są pożądane dla poddanych badaniom układów izolacyjnych. Abstract. The article presents scopes and methods tests electrical withstand and radio interference insulating systems new project overhead lines 110 … 400 kV. In analysis obtained results points quantities of reference which are desired for tested insulating systems. (Voltage tests insulating systems new project overhead lines 110 - 400 kV) Słowa kluczowe: badania wysokonapięciowe, pomiary zakłóceń radioelektrycznych, układy izolacyjne. Keywords: high voltage tests, measures RIV, insulating systems Wstęp Wysokonapięciowa aparatura rozdzielcza i sterownicza na napięcia 110 ... 400 kV ma poprzez ustanowione standardy jednoznacznie określony zakres i metody badań wytrzymałości elektrycznej i zakłóceń radioelektrycznych [1,2]. To samo dotyczy jej wymaganych poziomów izolacji dla zapewnienia właściwej koordynacji izolacji w obwodach stacji 110 ... 400 kV [3,4]. Układy izolacyjne linii i stacji napowietrznych 110 ... 400 kV tworzone z zastosowaniem różnego rodzaju izolatorów i ich łańcuchów nie mają w dotychczasowych dokumentach normalizacyjnych zdefiniowanych w odniesieniu do nich wymagań. Dotyczy to zwłaszcza układów izolacyjnych linii napowietrznych 110 ... 400 kV, gdzie zastosowane poziomy izolacji mogą wpływać na pewność ich pracy ograniczając liczby zakłóceń przepięciowych. Układy izolacyjne stacji napowietrznych 110 ... 400 kV objęte są ochroną przeciwprzepięciową ograniczników zainstalowanych na tych stacjach. Dla nich można więc przyjmować poziomy izolacji takie same jak dla aparatury rozdzielczej i sterowniczej tych stacji. W przypadku zakłóceń radioelektrycznych łańcuchów izolatorów instalowanych w układach i[...]
 
Badania układu regulacji z obiektem cieplnym i uniwersalnym regulatorem PID o zmiennej strukturze przeznaczonym dla rozruchu, pracy programowej i stabilizacyjnej
 
Henryk MISZTAL  Paweł DWORAK  Krzysztof PIETRUSEWICZ  
W pracy [1] przedstawiono sposób zmiany struktury i nastaw regulatora PID zapewniający zarówno dla rozruchu jak i pracy programowej oraz stabilizacyjnej dobrą jakość regulacji. W prezentowanej obecnie pracy przedstawiono wyniki badań układu regulacji temperatury z rzeczywistym obiektem cieplnym w postaci nagrzewnicy i proponowanym wcześniej regulatorem PID o zmiennej strukturze. Wyniki badań potwierdziły jeszcze raz pozytywne cechy tego regulatora i wykazały możliwość jego stosowania do obiektów cieplnych. Abstract. In the paper [1] a technique for varying the PID controller structure and its settings, which ensures good control performance for both startup, programmed control and fixed set-point control has been discussed. In this paper results of tests carried out on a temperature control system with a real thermal plant represented by a heater and the proposed earlier PID controller with a variable structure are presented. The obtained test results provide additional evidence in favour of the proposed technique and show the suitability of the developed controller for temperature control. (A study on a temperature control system with a universal variable structure PID controller designed for start-up, programmed and fixed set-point control). Słowa kluczowe: regulatory PID, dobór nastaw, statyczne procesy regulacji, regulatory o zmiennej strukturze. Keywords: PID controllers, tuning rules, control processes with self-regulation, variable structure controllers. Wstęp Przedstawiony w pracy [1] uniwersalny regulator o zmiennej strukturze zapewnienia dobrą jakość regulacji dla różnych rodzajów pracy takich jak rozruch, praca programowa i praca stabilizacyjna. Stosowane regulatory z reguły nie spełniają jednocześnie wszystkich wyżej wymienionych wymagań. Najczęściej zapewniają dobrą jakość regulacji tylko dla jednego rodzaju pracy. Zapewnienie dobrej jakości regulacji dla różnych rodzajów pracy wymaga regulatora o zmiennej strukturze i za[...]
 
Badanie efektu termicznego oddziaływania nadajników bezprzewodowych sieci komputerowych na ciało człowieka
 
Łukasz JANUSZKIEWICZ  
W artykule przedstawiono wyniki badań nad efektem termicznym oddziaływania bezprzewodowej sieci komputerowej na ciało człowieka. Dla przypadku nadajnika wyposażonego w antenę dookólną oraz kierunkową opracowano komputerowy model umożliwiający przeprowadzenie symulacji metodą różnic skończonych w dziedzinie czasu. Obliczono maksymalne natężenia pola elektrycznego oraz SAR dla tych przypadków Abstract. In the paper the results of investigations on thermal effect of wireless computer networks interaction with human body are presented. The access points equipped with both omnidirectional and directional antennas are modeled with finite difference time domain method. The maximum electric field intensity and SAR are computed. (Analysis of the thermal effect of wireless computer networks interaction with human body). Słowa kluczowe: komputerowe sieci bezprzewodowe, WLAN, symulacje komputerowe, anteny, SAR, FDTD, Keywords: wireless computer networks, WLAN, computer simulations, antenna, SAR, FDTD. Wstęp Rosnąca popularność bezprzewodowych sieci komputerowych (WLAN) powoduje występowanie coraz większej liczby nadajników radiowych (pracujących w zakresie wielkich częstotliwości) w bliskim otoczeniu ludzi. W rozpowszechnionym standardzie sieci WLAN IEEE 802.11, nadajniki pracują najczęściej w paśmie 2,4 GHz lub 5 GHz ze stosunkowo małą mocą nie przekraczającą 100mW, która ogranicza zasięg tego systemu z reguły do kilkudziesięciu metrów. Mimo to na obszarze miast, a zwłaszcza w obrębie budynków biurowych lub gęsto zaludnionych osiedlach możliwe jest wykrycie w jednej lokalizacji od kilku do kilkunastu sieci bezprzewodowych. Nadajniki oraz anteny sieci bezprzewodowych mogą znajdować się blisko ciała człowieka. Nadajniki punktów dostępowych sieci umieszczane są w pomieszczeniach domowych lub biurowych, a zatem mogą być oddalone od ludzi jedynie o kilka metrów. Współpr[...]
 
Badanie efektywności urządzenia piorunochronnego niewielkiego obiektu budowlanego
 
Grzegorz MASŁOWSKI  Stanisław WYDERKA  Jerzy BAJOREK  Robert ZIEMBA  
Przeprowadzono badania eksperymentalne i symulacje komputerowe rozpływu prądu udarowego w urządzeniu piorunochronnym niewielkiego obiektu budowlanego. Stwierdzono, że kształty przebiegów prądu wprowadzonego do urządzenia piorunochronnego oraz wpływającego do systemu jego uziemienia i do instalacji elektrycznej chronionego obiektu różniły się znacznie między sobą. Relacje wartości prądu wpływającego do instalacji elektrycznej do prądu wprowadzonego do urządzenia piorunochronnego, zależały od konfiguracji tego urządzenia. Abstract. Experiments and computer simulations were conducted of surge current distribution in a lightning protective system (LPS) of a residential structure. It was found that waveshapes of currents: injected into the LPS, flowing into the grounding system and flowing into wiring system of the object, differed considerably from each other. Value relations of the current flowing into wiring system to the current injected into the lightning protective system depended on configuration of the LPS. (Efficiency investigation of lightning protective system of residential structure). Słowa kluczowe: urządzenie piorunochronne, generator udarów prądowych, rozpływ prądu. Keywords: lightning protective system, current surge generator, current distribution. Wstęp Efektywność urządzenia piorunochronnego (LPS - Lightning Protective System) niewielkiego obiektu budowlanego, np. domu jednorodzinnego, zależy m.in. od tego, jaka część prądu piorunowego wpływa do ziemi przez system jego uziemienia, a jaka do instalacji elektrycznej chronionego obiektu i dalej do linii zasilającej. Zagrożenie urządzeń elektrycznych zależy także od kształtu (szybkości zmian) przebiegów prądu wpływającego do instalacji elektrycznej i linii zasilającej. Aktualna norma PN-EN- 62305-1:2008 [1] podaje zależności na rozpływ prądu piorunowego przyjmując w pierwszym przybliżeniu, że w czasie wyładowania atmosferycznego do urządzenia piorunochronnego połowa całkow[...]
 
Bazujące na technice deterministycznej optymalizacyjne określanie parametrów materiałowych indukcyjnie nagrzewanych wsadów
 
Jerzy ZGRAJA  
Przy braku wiarygodnych danych literaturowych wyznaczenie charakterystyk materiałowych wsadu wymaga przeprowadzenia specjalistycznych badań laboratoryjnych. Rozwiązania tego zagadnienia można poszukiwać również w metodzie optymalizacyjnego określenia charakterystyk materiałowych, wykorzystując w tym celu program do symulacji pracy układu wzbudnik-wsad oraz stanowisko do nagrzewania indukcyjnego próbki wsadu. W pracy zaprezentowano takie stanowisko badawcze oraz omówiono efektywność wykorzystania deterministycznej techniki sekwencyjnego programowania kwadratowego. Abstract. In many cases it is impossible to find in accessible references the credible information about charge material properties. In such situation the material properties of the charge should be experimentally determined before the computer simulation, which can be difficult and expensive. In other way it can be realised by indirect method by comparing, in optimisation process, the experimental and simulation results. In the paper such method using deterministic optimization technique has been presented. (Based on the deterministic technique the optimisation method of determining the material properties of induction heated charge ). Słowa kluczowe: nagrzewanie indukcyjne, optymalizacja Keywords: induction heating, optimisation Wprowadzenie Przy projektowaniu procesu technologicznego wykorzystującego nagrzewanie indukcyjne niezbędne jest prawidłowe określenie zarówno parametrów elektrycznych indukcyjnego układu grzejnego jak i uzyskiwanego we wsadzie rozkładu temperatury. Jest to zazwyczaj realizowane na drodze symulacji komputerowej sprzężonego zagadnienia elektromagnetyczno-cieplnego, to jest poprzez rozwiązanie sprzężonych równań Maxwella i Fouriera-Kirhchoffa. W przypadku przyjęcia założenia o harmoniczności przebiegów elektromagnetycznych mogą one, przy wykorzystaniu zespolonego wektorowego potencjału magnetycznego A, zostać opisane zależnościami: (1) gdzie: &#61[...]
 
Calculation of Winding Inductances via Magnetic Vector Potential, Discrete Convolution and Fast Fourier Transform
 
Manuel PINEDA-SANCHEZ  Jose ROGER-FOLCH  Juan PEREZ-CRUZ  Martin RIERA-GUASP  Ruben PUCHE-PANADERO  Jose Alfonso ANTONINO-DAVIU  Joan PONS-LLINARES  
Fault analysis of induction motors with broken bars or inter-turn short circuits needs accurate machine models to correctly identify and quantify the magnitude of the fault. Winding inductances and their derivatives are a key component of these models. In this paper a new, very easy and extremely fast method to compute them, based on the Magnetic Vector Potential (MVP), the Discrete Circular Convolution and the Fast Fourier Transform (FFT), is presented. Streszczenie. Przedstawiono analizę uszkodzeń silnika indukcyjnego spowodowanych złamaniem prętu, lub zwarciem wewnętrznym. Oszacowano amplitudę wynikającą z uszkodzenia. Induktancja uzwojeń jest kluczowa w tym modelu. Zaproponowana metoda jest bardzo prosta i szybka. Zastosowano wektorowy potencjał magnetyczny oraz szybką transformatę Fouriera. (Obliczenia induktancji uzwojeń metodą magnetycznego potencjału wektorowego, splotu dyskretnego i szybkiej transformaty Fouriera) Keywords: Fourier Transform, Magnetic Vector Potential, Winding Inductances, Induction Motor. Słowa kluczowe: Transformata Fouriera, magnetyczny potencjał wektorowy, silnik indukcyjny, induktancja uzwojeń. Introduction Transient analysis of rotating electrical machines by use of the well established d-q model neglects the harmonic contents generated by phase windings. In the Multiple Coupled Circuit Model (MCCM), by Fudeh and Ong, [1], the model of a symmetrical, general mn induction machine is established based on the phase self and mutual inductances, derived on harmonic bases. The accuracy of the analysis depends on the number of harmonics included in the calculation. In [2] the Winding Function Approach (WFA) for the calculation of inductances in machines with small and constant air gap, taking into account the space harmonics, was presented. This approach has been applied to the modelling of DC brushless motor [3] and induction machines in [4-11]. In [4] the effect of slot skewing and the linear rise[...]
 
Characterization of a New Linear Switched Reluctance Actuator
 
Maria do Rosário CALADO  Carlos CABRITA  Sílvio MARIANO  
This paper presents the EM analysis of a new designed and constructed single-sided linear switched reluctance actuator. A brief consideration on the adopted analytical design methodology is stated. A characterization of the actuator is made, analyzing the distribution of magnetic fields and connected translation forces, through the determination of energy and co-energy variation, performing a numerical analysis based on Finite Element Method. The influence of an introduced saturation factor in the actuator mechanical force development is established. Abstract. Artykuł prezentuje analizę elektromagnetyczną nowej odmiany jednostronnie przełączanego siłownika reluktancyjnego. Przedstawiono charakterystykę siłownika, analizę rozkładu pola magnetycznego oraz obliczenia siły. Analizę przeprowadzono wykorzystując metodę elementu skończonego. Wprowadzono współczynnik nasycenia umożliwiający analizę właściwości mechanicznych. (Charakterystyka nowego liniowego siłownika reluktancyjnego). Keywords: Linear Switched Reluctance Actuator; Electromagnetic Analysis; Prototype Experimental Tests; Saturation Factor. Słowa kluczowe: liniowy siłownik reluktancyjny, analiza elektromagnetyczna. Introduction The interest in direct linear actuators is recently rising, toward the adoption in both low-speed and high-speed mass transit applications. Different categories of direct linear drives had been already developed for different kinds of applications, as for example machine tools, robotics, Maglev, placement machines and others, being the peak power, speed, stroke, acceleration, accuracy and payload the main parameters for the selection of motor topologies according to the application segments [1]. The Linear Switched Reluctance Actuator (LSRA) is a very attractive actuator, with simple and robust structure, being the constructive main characteristic the absence of winding on either the stator or translator machine parts. This electric machine develops fo[...]
 
Characterization of Electrical Steel Disc Stacks for the Development of New Circular Magnetic Circuits
 
Nabil HIHAT  Samuel LOPEZ  Bertrand CASSORET  Jean François BRUDNY  Thierry BELGRAND  
This paper introduces an original disc anisotropic structure which upgrades the performance of circular magnetic circuit. The stacking method consists in shifting by an angle β the axes of the rolling directions from one sheet to the following one. Two experimental setups are introduced. The first one is a comparative analysis for different β values on grain oriented laminations supplied by a single coil in order to determine the best β value in terms of iron losses and magnetizing current. The second experimental procedure is dedicated to measure and to analyze the 3D flux distribution. Streszczenie. W artykule przedstawiono dyskową strukturę anizotropową, która poprawi własności kołowego magnetowodu. Sposób składania magnetowodu polega na przesuwaniu poszczególnych blach o kąt β, w stosunku do kierunku walcowania blachy. Wykonano szereg pomiarów na rożnych rdzeniach. Pozwoliło to określić optymalny kąt przesunięcia blach pozwalający zminimalizować straty w żelazie i zoptymalizować prąd magnesujący. (Dyskowa struktura anizotropowa w składanych magnetowodach) Keywords: Soft magnetic materials, Iron losses, Magnetic core, Magnetic measurement, Efficient magnetic circuit. Słowa kluczowe: straty z żelazie, obwód magnetyczny, anizotropia. Introduction In Rolling Direction (RD), Grain Oriented (GO) electrical steel presents magnetic characteristics which are better than those of Non Oriented (NO) steel. However, the GO anisotropy is much more pronounced [1], reducing its domain of applications. GO sheets are generally used for magnetic circuit structures where the main magnetic flux is established in the RD such as transformers or AC electrical rotating machines [2] using segmented laminations. In anisotropic circular laminations magnetized with a unidirectional field, the magnetic flux encounters continuously different permeabilities, depending on its angle with respect to the RD that leads to drawbacks in the use of [...]
 
Computation of electric field corresponding to space charge in water-treed power cable insulation
 
Cristina STANCU  Petru V. NOTINGHER  Petru NOTINGHER  Mihai PLOPEANU  
The paper presents the calculation of the electric field due to space charge associated to water trees in polyethylene-insulated power cables. For numerical computations the measured thermal step currents with currents computed with a Comsol Multiphysics software for various values of the space charge density and water trees lengths are compared. For electric field computation different average water concentrations in treed areas were considered and the influence of ionic space charge on insulation ageing is presented. Streszczenie. Przedstawiono obliczenia pola elektrycznego wywołanego przez przestrzenny rozkład ładunków w izolacji polietylenowej kabli z zawilgoceniem. Porównano pomierzone zmiany prądu z obliczonymi za pomocą programu Comsol Multiphysics dla rożnych wartości gęstości ładunków. Obliczenia pól elektrycznych wykonano dla rożnych zapleceń kabla i rożnego rozkładu ładunków oraz wtrąceń wody w szczelinach izolacji. Uwzględniono wpływ jonizacji przestrzeni na izolacje. (Obliczenia pola elektrycznego wywołanego przez przestrzenny rozkład ładunków w izolacji polietylenowej kabli z zawilgoceniem) Keywords: power cable insulation, polyethylene, water trees, space charge, electric field computation Słowa kluczowe: izolacja kabli, polietylen, wtrącenia wodne, rozkład ładunku, obliczenia pola elektrycznego Introduction The polymeric insulation of medium voltage power cables is submitted during service to continuous degradation processes due to electrical, thermal and mechanical stress [1]. The most representative degradation phenomena associated to the electrical field are partial discharges, water and electrical treeing, which lead to the decrease of electrical properties and to premature breakdown [2]. Electrical trees are constituted of gas-filled channel networks developed, under the action of the electric field, from high field areas toward low field areas, and represent the preliminary stage of insulation breakdown [3]. The[...]
 
Computation of Iron- and Eddy-Current Losses in IPM Motors depending on the Field-Weakening Angle and Current Waveform
 
Thomas FINKEN  Kay HAMEYER  
Due to the limited space availability and the high demand on power density and efficiency, the permanent magnet synchronous machine issuitable for application in parallel hybrid electric vehicles. The desired reduction of the vehicle’s fuel consumption requires a good efficiency, and thus low losses. Therefore, the design process of the electrical machine has to include a loss calculation determining all losses such as iron losses, magnet eddy-current losses and Ohmic losses. Since the machine is operated over a wide range of operation points, the losses must be calculated depending on different values of the current, the field-weakening angle and the rotational speed. As the harmonic content of the magnetic flux has a significant effect upon the lamination’s iron losses and the magnet’s eddy-current losses, the effect of block-shaped currents and real current forms of PWM-fed machines are also studied in this paper. Streszczenie. W artykule przedstawiono projekt maszyny synchronicznej stosowanej w samochodach elektrycznych. Celem jest zmniejszenie zużycia paliwa i strat w żelazie. Ponieważ punkty pracy są zmienne straty należało określić dla różnych wartości prądów, przy różnych prędkościach. Przeanalizowano wpływ zawartości harmonicznych na straty, uwzględniono zblachowanie rdzenia. (Obliczenia strat w maszynie synchronicznej zależnych od kształtu przebiegu prądu i kąta osłabienia pola) Keywords: IPMSM, loss calculation, iron losses, eddy-current losses, field-weakening angle, current waveform. Słowa kluczowe: obliczanie strat, straty w żelazie, straty od prądów wirowych, kształt prądu. Introduction Due to the limited space availability and high demands on power density and overall efficiency, the permanent magnet synchronous machine (PMSM) is the most applied machine type for parallel hybrid electric vehicles (HEV) [1]- [6]. The desired reduction of fuel consumption implies a good overall efficiency and thus losses a[...]
 
Degradacja właściwości izolatorów kompozytowych starzonych laboratoryjnie w położeniu pionowym i poziomym
 
Witold BRETUJ  Krzysztof WIECZOREK  
W artykule przedstawiono wyniki badań modelowych izolatorów kompozytowych różniących się kształtem silikonowej osłony, narażonych na działanie wysokiego napięcia i cyklicznych opadów deszczu lub czystej mgły. Izolatory badano w położeniu pionowym i poziomym. Obserwowano stopniową degradację właściwości powierzchniowych materiału osłony i rozwój prądu upływu. Stwierdzono występowanie wpływu pozycji pracy izolatora i rodzaju narażenia na sposób zwilżania powierzchni osłony. Abstract. This paper describes results of tests performed on model composite insulators having different shape of silicone housings. The insulators were stressed by high voltage under rain or clean fog in vertical and horizontal positions. Different patterns of surface wetting were found depending on the insulator position, which influenced the degree of surface degradation of the housing and the rate of leakage current increase. (Degradation of composite insulators aged in laboratory conditions in vertical and horizontal positions). Słowa kluczowe: izolator kompozytowy, położenie pracy, próba starzeniowa, czysta mgła, deszcz. Keywords: composite insulator, operate position, aging test, clean fog, rain. Wstęp Izolatory kompozytowe z osłoną wykonaną z elastomerów silikonowych stanowią obecnie - podobnie jak izolatory porcelanowe i szklane - podstawowe wyposażenie elektroenergetycznych sieci przesyłowych i rozdzielczych. Cenną właściwością tych izolatorów jest hydrofobowość powierzchni, dzięki której zwilżająca powierzchnię osłony woda przyjmuje postać pojedynczych kropli i nie tworzy ciągłej, przewodzącej prąd warstwy. Zjawisko to sprzyja zachowaniu dużej wartości rezystancji powierzchniowej ograniczając rozwój prądów upływu i wyładowań powierzchniowych [1,2]. Dodatkowo materiał osłony posiada zdolność do szybkiego odzysku hydrofobowości, w przypadku jej czasowej utraty, na skutek migracji molekuł o małej masie cząsteczkowej z wnętrza na powierzchnię materiału [3-5[...]
 
Design and Magnetic Analysis of a Double Sided Linear Switched Reluctance Motor
 
Ahmet FENERCIOGLU  Mahir DURSUN  
Linear Switched Reluctance Motor (LSRM) has double sided twin translators and a set of stator poles without a yoke placed between the two translators. This LSRM design has the advantages of a high propulsion force, balanced axial forces, a lower cost and a reduced vehicle weight. Twin translators are the moving parts and have 12 salient poles and 4 coils per phase. Stator poles are sequence placed linear stators and magnetic coupling is provided by 8 stator poles in a duty cycle. The proposed LSRM is designed, simulated and 3D magnetic FEA analyzed. Streszczenie. Liniowy silnik podwójnie reluktancyjny posiada podwójną bliźniaczą część ruchomą oraz zestaw biegunów stojana bez jarzma usytuowanych pomiędzy częściami ruchomymi. Zaletą tego rozwiązania jest uzyskiwanie dużej siły pociągowej, równoważenie sił promieniowych, niski koszt i zmniejszona waga. Cześć ruchoma ma 12 wystających biegunów i 4 cewki na fazę. Stojan posiada 8 biegunów. LSRM został zbudowany i przeprowadzono symulację 3D. (Projekt i analiza reluktancyjnego silnika liniowego podwójnego) Keywords : Linear SRM, Longitudinal flux linear SRM, LSRM Słowa kluczowe : liniowy strumień wzdłużny maszyn reluktancyjnych, liniowy silnik podwójnie reluktancyjny Introduction This paper has been supported by Gaziosmanpasa University Scientific Research Projects Commission and it was presented in the ISEF 2009 in France. Switched Reluctance Motors (SRM) have less design and production costs because of their simpler geometric structures compared to other electric motors. Their control systems and driver designs are easier in comparison to widely used induction motors. When the geometry of this motor is linearly designed, it is named as Linear Switched Reluctance Motor (LSRM). These motors are designed to be salient poled with different rotor and stator combinations. A LSRM has the same advantages as a SRM. However, it requires the usage of sensitive rotor position information and a spec[...]
 
Design study of a high temperature superconducting generator with YBCO windings
 
Kevin GODDARD  Bartosz LUKASIK  Mihai ROTARU  Jan SYKULSKI  
This paper considers the merits of using a HTS rotor winding in a low-speed high-torque synchronous generator and the possibility of building a small-scale demonstrator to investigate the practicality of building such a machine. Pareto optimization results are presented for both full size and demonstrator size machines with YBCO rotor windings. This optimization used a variation of the Kriging method to reduce the number of FEM models required. A number of design issues and some sensitivity analysis are also discussed. Streszczenie. Artykuł dotyczy zasadności zastosowania nadprzewodzących, wysokotemperaturowych uzwojeń generatora w wolnoobrotowych maszynach synchronicznych. W tym celu rozważana jest możliwość zbudowania demonstratora w zmniejszonej skali z uzwojeniami z YBCO. Przedstawione są wyniki optymalizacji Pareto dla pełnowymiarowej maszyny jak i małego demonstratora z nadprzewodnikowym uzwojeniem wirnika. Optymalizacja wykorzystuje wariant metody Kriginga aby zmniejszyć wymaganą ilość symulacji MES. Dyskutowana jest także wrażliwość metody optymalizacji oraz aspekty związane z projektowaniem takiej maszyny. (Projekt nadprzewodzących, wysokotemperaturowych uzwojeń generatora w wolnoobrotowych maszynach synchronicznych) Keywords: optimization, rotating machines, YBCO windings. Słowa kluczowe: optymalizacja, maszyna wirująca, uzwojenia YBCO. Introduction Continuing advances in cryocoolers and superconducting materials motivate the interest in constructing superconducting generators. Improving performance and increasing available lengths of YBCO superconducting tapes make this material a preferred choice compared to the earlier BiSCCO materials. Although the nominal current rating of YBCO superconducting tape is lower than that of BiSCCO tapes, the tapes are thinner and more tolerant to the normal component of magnetic field - a property with significant implications for the design of electromechanical devices. Moreover, their pe[...]
 
Diagnostyka nierównowagi termodynamicznej plazmy ślizgającego się wyładowania łukowego
 
Jarosław DIATCZYK  Henryka Danuta STRYCZEWSKA  Grzegorz KOMARZYNIEC  
Badania nad parametrami plazmy wytwarzanej w plazmotronach łukowych odgrywają zasadniczą rolę przy projektowaniu układów przemysłowych. Istotnym parametrem, z punktu widzenia procesów plazmochemicznych, jest rozkład temperatury w komorze wyładowczej reaktora plazmowego Dąży się do uzyskania jak największej energii elektronów przy możliwie niskiej temperaturze gazu procesowego. Diagnostyka termowizyjna pozwala szybko ocenić temperaturę zjonizowanego gazu w zależności od warunków pracy reaktora. Abstract. Investigations of the parameters of the plasma generated by gliding arc discharges are very important from the point of view of its industrial applications. The knowledge of temperature distribution in the discharge chamber of plasma reactor is crucial to estimate temperature of plasma species and parameters of the discharge required to achieve non-equilibrium conditions of generated plasma (Diagnostic of the gliding arc discharge plasma’s non-equilibrium). Słowa kluczowe: reaktor plazmowy, nierównowagowa plazma nietermiczna, diagnostyka temperatury gazu. Keywords: gliding arc plasma, non-thermal an non-equilibrium plasma, gas temperature diagnostic. Wstęp W ostatnich latach obserwujemy rosnące zainteresowanie wytwarzaniem nietermicznej, nierównowagowej plazmy stosowanej w ochronie środowiska do obróbki toksycznych gazów, oczyszczania woda i sterylizacji gleby [1]. Do jej wytwarzania przy ciśnieniu atmosferycznym mogą być wykorzystywane reaktory ze ślizgającym się wyładowaniem łukowym, w których istotne jest określenie sprawności i skuteczności procesów utylizacji toksycznych gazów, odbywających się za pośrednictwem zderzeń elektronów o wysokich energiach z ciężkimi cząstkami gazów. Badania nad parametrami plazmy wytwarzanej w plazmotronach łukowych odgrywają zasadniczą rolę przy projektowaniu układów przemysłowych. Istotnym param[...]
 
Diagnostyka ogranicznika przepięć w warunkach terenowych przy zastosowaniu zewnętrznych źródeł zasilania
 
Piotr PAPLIŃSKI  Hubert ŚMIETANKA  Jacek WAŃKOWICZ  
W artykule opisano metodykę badań ograniczników przepięć w warunkach terenowych przy zastosowaniu zewnętrznych źródeł zasilania. Przedstawiono zasadność stosowania tej metodyki. Całość zilustrowano układami pomiarowymi i wykresami z opisanej metodyki. Abstract. A method of diagnostics of surge arresters under service conditions using external power sources has been described in the paper. Discussion of usefulness of the method for in situ diagnostics of the arresters has been supported with diagrams of measuring circuits and results of tests obtained with application of the method. (Application of external power sources to diagnostics of surge arrester subjected to in situ operation conditions). Słowa kluczowe: ogranicznik przepięć, analizator prądu upływu, charakterystyka prądowa. Keywords: surge arrester, leakage current analyzer, current characteristic. Wstęp Stosowana dotychczas metoda diagnostyki ograniczników przepięć (odgromników) metodą "on-line" opisana w literaturze [1], [2], [3] wykonywana była pod napięciem sieciowym. W nowej metodzie badań ogranicznik przepięć zasilany jest z zewnętrznego źródła zasilania. Metoda ta oprócz swoich niewątpliwych zalet ma jednak pewne ograniczenia. Wynikają one najczęściej z niewłaściwego montażu ogranicznika przepięć polegającego na posadowieniu ogranicznika bezpośrednio na konstrukcji nośnej bez podstawy izolacyjnej, braku licznika pomiarowego umożliwiającego przeprowadzenie diagnostyki metodą opisaną powyżej, włączeniu ogranicznika do eksploatacji (dotyczy ograniczników nowych i ponownie instalowanych po pewnym okresie eksploatacji bez weryfikacji pomiarowej). Ograniczniki, które znajdują się na konstrukcji nośnej bez podstawy izolacyjnej na czas diagnostyki muszą być zdemontowane w celu zapewnienia przerwy izolacyjnej pomiędzy dolnym okuciem ogranicznika a konstrukcją nośną. W przypadku, gdy ogranicznik zainstalowany jest na podstawie izolacyjnej, lecz nie jest wyposażony w liczn[...]
 
Diagnostyka wirnika maszyn indukcyjnych z wykorzystaniem analizy falkowej i układów uczących się
 
Michał RAD  
W pracy opisane zostały procedury diagnostyki maszyn indukcyjnych, oparte o analizę przebiegu prądu rozruchowego, z wykorzystaniem metod czasowo - częstotliwościowych, w tym analizy za pomocą Ciągłej Transformacji Falkowej. Autor opracował także własną, unikalną metodę diagnostyki, której opis znajduje się w artykule. Ponadto opisano zastosowanie sieci neuronowej automatyzującej proces diagnostyczny. Abstract. The rotor cage of induction motors diagnosis, based on startup current analysis, is shown in article. Main problem in this way of diagnosis is motors with short startup. Therefore, time - frequency methods, especially Continuous Wavelet Transform are discussed. Author also introduce his own, unique method. Results of using time - frequency method could be also input data for the self-training systems such as neural networks. Examples of using neural networks for diagnosis in this way are also included. (Induction motor cage diagnosis based on wavelet transform and self-training systems) Słowa kluczowe: maszyny indukcyjne, diagnostyka, metody czasowo - częstotliwościowe, Ciągła Transformata Falkowa. Keywords: induction machines, diagnostics, time - frequency method, Continuous Wavelet Transform. Wstęp Do przyczyn zainteresowania diagnostyką wirnika maszyn elektrycznych, można zaliczyć głównie aspekty ekonomiczne związane z zaplanowaniem remontu silnika w odpowiednim czasie, jak również z zapewnieniem ciągłości produkcji, czyli uniknięciem awarii i strat z tym związanych. Rejestracja prądu rozruchu maszyn pracujących w przemyśle nie jest obecnie zagadnieniem skomplikowanym technicznie, istnieje więc potrzeba opracowania algorytmów analizy prądu rozruchu tak, aby cały proces diagnostyczny mógł być wykonywany bądź automatycznie, bądź poprzez pracowników obsługi nie będących ekspertami w dziedzinie diagnostyki maszyn. Zastosowanie nowoczesnych metod analizy sygnałów, oraz użycie procedur uczących się, umożliwiają poprawne i autom[...]
 
Dokładna lokalizacja położenia elektrod EEG przy pomocy elektromagnetycznego digitizera
 
Tomasz ZYSS  Bartosz SAWICKI  Andrzej STANISŁAWCZYK  
Badanie EEG jest rutynowym badaniem stosowanym w diagnostyce nieprawidłowej czynności bioelektrycznej mózgu. Do rejestracji aktywności elektrycznej mózgu wykorzystuje się zwyczajowo 19-21 elektrod rozlokowywanych w odpowiednich miejscach na powierzchni głowy. Lokalizacja punktów położenia elektrod określana jest przy pomocy schematu zaproponowanego przez prof. Jaspera w 1958 r. - zwanego obecnie układem 10-20 [1]. Podane liczby odpowiadają 10 lub 20% odległości trzech odcinków wyznaczanych na powierzchni głowy dzięki standardowym punktom orientacyjnym [2, 3, 4]. Zasady wyznaczania punktów na trzech głównych osiach głowy XYZ (a właściwie - na trzech głównych liniach - strzałkowej, wieńcowej i poprzecznej), na których umieszcza się elektrody zostały opisane we wcześniejszych pracach [5, 6]. Zaletą układu 10-20 jest jego łatwość stosowania i tzw. otwartość. Odcinki między elektrodami mogą zmniejszane (10, 5 i 2,5% odległości), a elektrody "dogęszczane". Dzięki postępowi technik cyfrowych możliwą stała się również równoczasowa akwizycja sygnału EEG ze znacznie większej ilości elektrod niż to stosuje się w badaniu rutynowym. Obecne najbardziej zaawansowane systemy cyfrowego EEG pozwalają na rejestrację sygnału EEG równocześnie spod 512 elektrod. Techniki EEG pozwalające na rejestrację sygnału EEG z więcej niż 32 (według niektórych - dopiero 64) elektrod określane są mianem EEG wysokich/dużych rozdzielczości (hrEEG = high resolution EEG) [7]. W zakresie tej techniki pojawiły do rozwiązania dwa problemy metodologiczne: 1. Pierwszym zagadnieniem jest stworzenie nazewnictwa tej dużej ilości nowych elektrod, które by nawiązywały do nazw jakie były przyjęte dla pierwszych standardowych elektrod. Problem ten rozwiązał z powodzeniem Oostenweld i Pramstra w 2001 r. [8, 9], którzy w 2001 r. zaprezentowali zasady rozmieszczania elektrod zgodnie z 5% odstępami między elektrodami (układ 5-5) - wraz z propozycją odpowiedniej nomenklatury[...]
 
Dual-band electromagnetic band gap structure for noise isolation in mixed signal SiP
 
Mihai D. ROTARU  Jan K. SYKULSKI  
A compact dual-band electromagnetic band-gap (EBG) structure is proposed. It is shown through numerical simulation using 3D full wave solver that by adding a slit to the classical mushroom shape an extra resonance is introduced and thus dual-band EBG structures can be built by cascading these new elements. It is also demonstrated that this novel approach can be used to isolate noise in a system such as a dual band transceiver integrated into a mixed signal system in a package. Finally, equivalent circuits have been established to aid the design process. Streszczenie. Przedmiotem pracy jest struktura z przerwą elektromagnetyczną (Electromagnetic Band-gap). Przeprowadzono analizę przy pomocy symulacji falowej 3D dodając dodatkową szczelinę do klasycznego kształtu grzyba i uzyskując dzięki temu dodatkowy rezonans. Pokazano, że nowe rozwiązanie może być używane do izolowania zakłóceń. (Struktura z przerwą elektromagnetyczną dla izolacji zakłóceń) Keywords: electromagnetic band gap, system in package, electromagnetic noise, noise suppression. Słowa kluczowe: struktura z przerwą elektromagnetyczną, pakiet, hałas elektromagnetyczny, ograniczenie hałasu. Introduction Market demand for wireless systems with more functionality, higher performance, smaller size and lower cost has grown explosively and to meet these expectations the designers have several integration strategies available. In particular, the ‘system in package’ (SiP) - rather than the ‘system on chip’ (SoC) - is emerging as a preferred approach as it allows a high degree of flexibility in the package architecture, especially for RF and Mixed-Signal applications. SiP has become the enabling packaging technology platform for wireless communication, which allows the integration of digital ICs, logic ICs and RFICs plus passive components, SAW filters and mechanical parts (Fig. 1). The package is no longer just a connectivity interposer between the IC and the b[...]
 
Electromagnetic compatibility issues related to Power Line Communications
 
Brice PRAHO  Mohamed TLICH  Gautier AVRIL  Pascal PAGANI  Ahmed ZEDDAM  
This article deals with some restrictions related to the electromagnetic emission issue in the Power Line Communications (PLC). The Homeplug AV specification [1] prohibits transmission on the frequencies used by HAM radio, in order to protect them. This technique, called "static notching", limits the transmit power and consequently the data rate of PLC systems. To limit the number of notched unused frequencies and thus increase the data rate, a cognitive electromagnetic compatibility approach [2] is proposed. Afterwards, are highlighted the limits of such technique. Streszczenie. Tematem artykułu są ograniczenia emisji elektromagnetycznej związanej z zastosowaniem transmisji danych poprzez sieć elektroenergetyczną (systemy PLC). Przepisy ograniczają moc nadawania a stąd również szybkość przesyłu w sieciach PLC. Zastosowano podejście poznawcze kompatybilności elektromagnetycznej w celu zwiększenia szybkości przesyłania danych. (Ograniczenia emisji elektromagnetycznej związanej z zastosowaniem transmisji danych poprzez sieć elektroenergetyczną) Keywords: Power Line Communications, cognitive EMC, dynamic notching. Słowa kluczowe: Linie przekaźnikowe, sieci PLC, dynamic notching. Introduction Nowadays, one of the main objectives of domestic networks studies is to interconnect all consumer electronic devices within the home's electrical grid. This would allow reaching all indoor services and data effectively and without changes in the network infrastructure. The Power Line Communications (PLC) technology solves this problem in a satisfactory way. The electrical network, originally designed for power distribution at 50 Hz, is used for high data rate transmissions at high frequency bands (for example [1.8 - 30] MHz frequency band for Homeplug AV systems [2]). Nevertheless, without protection system implementation, this technology presents a strong disruptive potential for radio users. Indeed, in the PLC frequency band used today, many freq[...]
 
Finite element analysis and comparison parameters of permanent magnet synchronous and two-ply solid rotor induction motors
 
Janush B. DANILEVICH  Victor N. ANTIPOV  Irina Yu. KRUCHININA  Yuvenaliy Ph. KHOZIKOV  Anna V. IVANOVA  
This paper deals with the FEA study of permanent magnet synchronous and two-ply rotor induction motor 3150 kW, 500 rpm and analysis of line-starting behavior, calculation of its parameters and performances are represented. The synchronous PM motor can reach the speed of rotation close to synchronous one if the asynchronous electromagnetic torque will be greater than the braking electromagnetic torque. Success of the synchronous PM motor starting stage depends only on rotor operation factors. Streszczenie. W pracy przedstawiono analizę MES silnika synchronicznego z magnesami trwałymi oraz silnika indukcyjnego z masywnym dwuwarstwowym wirnikiem o mocy 3150 kW i prędkości 500 obr/min. Analizowano rozruch, określenie parametrów oraz charakterystyk pracy. (Analiza MES silnika synchronicznego z magnesami trwałymi oraz silnika indukcyjnego z masywnym dwuwarstwowym wirnikiem) Keywords: permanent magnet, solid rotor, synchronous induction motor, time-harmonic analysis Słowa kluczowe: Magnesy trwałe, silnik lity, silnik synchroniczny, analiza czasowo-harmoniczna Introduction The solid rotor induction machine has found application because of its advantages such as simple rotor construction, good starting performance and high thermal and mechanical robustness of a rotor [1, 2]. The limitations of its application depend on low level of efficiency and power factor. The most perspective solution is the two-ply solid rotor design. The permanent magnet synchronous machines (PMSM) are used more in different applications in recent years due to their high performance and to the relatively low cost with a high quality of modern permanent magnets. The numerous works are devoted this type of machines. For example, the disk generator by 30 kW power rating, 1500 rpm, 50 Hz, 380 V for new generation diesel stations, high-speed (3000-15000 rpm) permanent magnet generator had been developed by the authors [3, 4]. In th[...]
 
Flux density and induced current harmonics in induction machines
 
Bertrand CASSORET  Jean-Philippe LECOINTE  Raphael ROMARY  Ilie NUCA  
This paper deals with an analytical method to determine the rotor current harmonics in cage induction machines. The flux density harmonics in the air-gap of induction machines are analytically estimated. The induced electromotive forces into the rotor are deduced. Then the rotor harmonic currents can be calculated, knowing the impedances which limit them. This analytical theory is experimentally checked with a special inverted machine equipped of a cage stator. Streszczenie. W artykule przedstawiono metodę analityczną obliczania prądów harmonicznych w rotorze indukcyjnej maszyny klatkowej. Harmoniczne indukcji w szczelinie są obliczane na podstawie impedancji ograniczającej. Wyniki obliczeń porównano z pomiarami w odwróconej maszynie o stojanie klatkowym. (Metoda analityczna obliczania prądów harmonicznych w rotorze indukcyjnej maszyny klatkowej) Keywords: flux density harmonics, induction machine, current harmonics, slot harmonics. Słowa kluczowe: harmoniczne indukcji, maszyna indukcyjna, harmoniczne prądu, harmoniczne żłobka. Introduction In an induction machine air-gap, flux density harmonics generate current harmonics into the stator and rotor frames. The rotor current harmonics generate flux density harmonics and contribute to create magnetic noise, vibrations, torque harmonics. That is why it is important to evaluate them with accuracy [1, 2, 3]. An analytical method to estimate them is firstly presented. Secondly the experimental results on a modified machine are compared to the theoretical results. This machine is powered at the wound rotor; induced currents are measured in the cage stator. Origins of the rotor current harmonics Figure 1 shows the interaction between stator and rotor, and the generation of the flux density and current harmonics. Fig.1. Interactions between stator and rotor The fundamental current, whose r.m.s. value is I s , flows into the stator windings and generates waves of flux density in the air ga[...]
 
Foundations of mechanoacoustic method of material degradation research
 
Przemysław RANACHOWSKI  Feliks REJMUND  Zbigniew RANACHOWSKI Andrzej PAWEŁEK  Andrzej PIĄTKOWSKI  
The paper presents the concept of mechanoacoustic testing of degradation processes of ceramic electrotechnical materials. Samples of small dimensions were subjected to slowly increasing compressive loading with simultaneous recording of acoustic emission descriptors. The process was continued to the destruction or it was stopped at various stages of degradation of the material structure. Microscopic analysis of samples enabled determining the effects of stress action. Streszczenie. W pracy została przedstawiona koncepcja mechaniczno-akustycznych badań procesów degradacji ceramicznych tworzyw elektrotechnicznych. Małogabarytowe próbki poddawane były wolno narastającemu obciążeniu ściskającemu z jednoczesną rejestracją deskryptorów emisji akustycznej. Proces prowadzono do zniszczenia lub zatrzymania na różnych etapach degradacji struktury. Analiza mikroskopowa próbek pozwoliła określić efekty oddziaływania naprężeń. (Podstawy mechanoakustycznej metody badań degradacji materiałów). Keywords: acoustic emission (AE), material degradation, electrotechnical ceramics. Słowa kluczowe: emisja akustyczna, degradacja materiału, ceramika elektrotechniczna. Introduction Ceramic materials, especially electrotechnical porcelains, are widely applied to fabricate reliable electroinsulating elements. Porcelain is used to produce line, post and traction insulators as well as hollow insulators of high parameters. For these products, besides high mechanical strength, a long period of exploitation without breakdown is required. Increasing tendency for production of aluminous porcelain of high mechanical strength (C 130 type) has been observed for several years. This is the result not only of the present requirements concerning the shortterm mechanical strength of the electroinsulating elements. This material is suitable to guarantee the reliability of power supply, which is determined by the durability, i.e. by the long-term mechanical strength of the ce[...]
 
Generacja i przepływ ciepła w oprawach oświetleniowych z diodami LED jako źródłami światła
 
Konrad DOMKE  
Przedstawiono schemat i bilans przepływu mocy w typowych źródłach światła z uwzględnieniem podziału na promieniowania oraz straty cieplne. Omówiono diody LED jako źródło światła i ciepła w oprawach. Rozważono drogi przepływu ciepła, schematy cieplne oraz chłodzenie opraw oświetleniowych z diodami LED jako źródłami światła. Abstract. Scheme and balance of light, radiation and heat for typical light sources were presented. LED diodes as light and heat sources in lighting fitting was described. The ways of heat flow, thermal schemes and cooling of lighting fitting with LED as light sources were considered. (Generation and heat distribution in lighting fitting with LED sources). Słowa kluczowe: generacja ciepła, oprawy oświetleniowe, LEDy. Keywords: heat generation, lighting fitting, LED. Wstęp Świat rocznie (2000r.) zużywa 2560 TWh energii elektrycznej, z czego 490 TWh (19%) na cele oświetleniowe. Europa zużywa 670 TWh (oświetlenie 175 TWh - 26%), Polska 142 TWh (oświetlenie 27 TWh - 19%)1 [6]. Skuteczność świetlna źródeł światła waha się od 8-10 (żarówka), poprzez 45-110 (lampa fluorescencyjna), 26-110 (dioda LED), 65-115 (lampa metalohalogenkowa) po 150- 200 lm/W (lampa sodowa). W ramach polityki racjonalizacji zużycia energii Komisja Europejska przyjęła regulacje prawne zobowiązujące kraje członkowskie do wycofania z obrotu w latach 2009-2016 najmniej wydajnych źródeł światła tj. żarówek - poczynając od powszechnie stosowanych żarówek dużej mocy. Dla powszechnego oświetlenia wewnętrznego (głównie biur i mieszkań lecz także iluminacji obiektów) powstałą lukę muszą zastąpić inne źródła, obecnie wydaje się, że mogą to być tylko lampy fluorescencyjne lub diody mocy LED2. Bilans mocy źródeł światła oświetlenia wewnętrznego Stosowane obecnie źródła światła charakteryzują się różnymi mocami jednostkowymi. Ich szacunkowego porównania - dla najczęściej stosowanych typów źródeł - dokonano w tabeli 1. Tabela 1 Moce pojedynczych typów źr[...]
 
High frequency modelling of power transformer: Application to railway substation in scale model
 
Hamid OUADDI  Sylvie BARANOWSKI  Nadir IDIR  
The paper presents the first step of an EMC (Electromagnetic Compatibility) analysis of a railway power substation in high frequency with reduced scale model. The mock-up of the substation is powered by a 220 V three-phase voltage supplied by a 15 kVA power transformer, a rectifier and loads. The study consists in designing an equivalent electrical circuit of power transformer in high frequency, available over a large panel of loads. The model of power transformer was deduced from measurements in frequency domain within the range 40 Hz to 30 MHz. Streszczenie. Artykuł przedstawia pierwszy etap analizy kompatybilności elektromagnetycznej linii kolejowych w wysokich częstotliwościach w zredukowanym modelu. Makieta została przygotowana dla trójfazowych transformatorów napięciowych z prostownikiem i obciążeniem. Analiza dotyczy projektowania zastępczych obwodów elektrycznych z transformatorem wysokoczęstotliwościowym. Model został przygotowany w oparciu o pomiary dla częstotliwości z zakresu 40Hz do 30MHz. (Wysokoczęstotliwościowe modelowanie transformatora mocy w zastosowaniu do podstacji kolejowej) Keywords: Power transformer - high frequency model - Electromagnetic compatibility EMC - Słowa kluczowe: Transformator mocy, model wysokoczęstotliwościowy, kompatybilność elektromagnetyczna. Introduction The railway system is confronted to some EMC constraints. Indeed, the whole railway system doesn’t have to disturb the immediate environment, which is verified by the EMC standards [1]. In fact, during some standard measurements which measure the electromagnetic field radiated at 10 meters from the railway track we can observe that, sometimes, for some frequency points, standards limit can be exceeded (Fig. 1). The exceeding is characterised by resonance phenomena which appeared for some frequencies of the power supply current. In addition, the new generation of rolling stock is equipped with safety communication systems with on board [...]
 
Identyfikacja pola elektromagnetycznego w otoczeniu linii napowietrznych najwyższych napięć na potrzeby sporządzania ekspertyz środowiskowych
 
Marek SZUBA  
W artykule zaprezentowano najważniejsze problemy związane z pomiarową identyfikacją pola elektromagnetycznego, którego źródłem są linie napowietrzne wysokiego napięcia. Wskazano na trudności w przeliczaniu wartości zmierzonych na poziomy spodziewane przy najbardziej niekorzystnych warunkach pracy linii napowietrznej. Zwrócono także uwagę na celowość wyznaczania uśrednionych wartości natężenia pola magnetycznego w sąsiedztwie funkcjonujących linii napowietrznych. Abstract. The article presents problems associated with measuring electromagnetic fields generated by high voltage overhead transmission lines. It demonstrates difficulties in calculating expected levels from those measured for the most unfavourable line operating conditions and emphasises benefits of using averaged rather than maximal levels of magnetic field intensity. (Evaluation of electromagnetic fields along corridor of high voltage overhead transmission lines for environmental impact assessment). Słowa kluczowe: pole elektryczne, pole magnetyczne, identyfikacja, pomiary Keywords: electric field, magnetic field, identification, measurements Wstęp Jednym z istotnych zadań wykonywanych w ramach kontroli stanu środowiska są pomiary pól elektromagnetycznych, które przeprowadza się zarówno przed oddaniem do użytkowania obiektów będących źródłem pól, jak również, w uzasadnionych przypadkach, w czasie ich eksploatacji. W przypadku napowietrznych linii elektroenergetycznych o napięciu nie mniejszym niż 110 kV, pomiary obu składowych pola elektromagnetycznego (elektrycznej E i magnetycznej H) przeprowadza się zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska [1]. Wymagają one uwzględnienia sytuacji, w której linia pracuje w warunkach najbardziej niekorzystnych z punktu widzenia ochrony środowiska. We wspomnianym rozporządzeniu warunki te nie są jednak określone jednoznacznie. Z dotychczasowej praktyki pomiarowej wynika, że najczęściej wyznaczane są dwie cha[...]
 
Influence of different magnetic material of the high-speed induction motors cores on motors fields distribution and integral parameters
 
Maria DEMS  Krzysztof KOMĘZA  Jacek SZULAKOWSKI  
In the paper, circuit and field-circuit analyses of the stator no-load current and core losses in the high-speed induction motors with stator core made from different magnetic materials are presented. The circuit analysis is possible only for the first harmonic of the supply voltage. For the real shape of the voltage which has many higher harmonics accurate field - circuit analysis is necessary. The circuit and field-circuit analyses were done for 2-D structure of the motor. The results of calculation of the stator core loss are compared with the measurement. Streszczenie. W artykule przedstawiono analizę obwodową oraz obwodowo-polową prądu jałowego oraz strat mocy w rdzeniu dla wysokoobrotowych silników indukcyjnych o rdzeniu stojana wykonanym z różnych materiałów. Analiza obwodowa była wykonywana dla pierwszej harmonicznej napięcia zasilającego natomiast metoda polowo-obwodowa pozwoliła na analizę pracy silnika przy rzeczywistym kształcie napięcia. (Analiza prądu jałowego oraz strat mocy w rdzeniu dla wysokoobrotowych silników indukcyjnych o rdzeniu stojana wykonanym z różnych materiałów) Keywords: induction motors, high-speed motors, no-load current, core losses. Słowa kluczowe: silniki indukcyjne, silniki wysokoobrotowe, prąd jałowy, straty mocy w rdzeniu. Introduction In the high-speed induction motors the core losses generated in silicon steel are very high at higher frequencies. These losses depend from used material and frequency of applied magnetic field. Therefore, introduction of new low losses materials applicable for high frequency induction motors is required. In the paper the three motor cores made from different magnetic materials, i.e. nonoriented silicon steel M600-50A, thickness 0. 5 mm, amorphous steel METGLAS 2605 SA1 (non-annealed), thickness 0.0254 mm, and grain oriented steel ET 51-30, thickness 0.3 mm, are described. A comparison between these different materials (as cast) proves that the amorphous materials[...]
 
International Symposium on Electromagnetic Fields in Electrical Engineering - ISEF'09
 
In this issue of ELECTRICAL REVIEW Journal (Przeglad Elektrotechniczny) we present the selected papers that were presented at the International Symposium on Electromagnetic Fields in Electrical Engineering ISEF'09. It was organized this time jointly by the University of Arras, France and Institute of Mechatronics and Information Systems, Technical University of Lodz, Poland. The Conference venue was Arras, which is a king of open-air museum, full of interesting history, architecture and heritage: Flemish baroque squares, a gothic Town Hall and a belfry, a number of 18th-century monuments and Art Deco buildings. Furthermore, the city can also be visited from below and shows an amazing "underground history" with its "boves": It was all of ISEF’09 participants’ privilege to be invited to that place. The aim of the Conference is to discuss recent developments of modeling and simulation methodologies, control systems, testing, measurements, monitoring and[...]
 
Korekcja dwustanowych układów regulacji
 
Mirosław WCIŚLIK  Michał ŁASKAWSKI  
W ramach pracy przedstawiono wpływ stosowanych członów korekcyjnych na parametry charakterystyczne układów regulacji dwustanowej (rozrzut i okres oscylacji w stanie ustalonym). Przeanalizowano wpływ zjawiska asymetrii dynamicznej na pracę układów regulacji z korekcją typu PD i PID. Abstract. The paper deals with analysis of an automatic correctors in On-Off control system processes. Change of control parameters such as temperature amplitude and oscillation period in steady-state are presented. The influence of the heat controlled system dynamic asymmetry on the control system parameters are also described. (On-off control system correction). Słowa kluczowe: Regulacja dwustanowa, korekcja, asymetria dynamiczna obiektu cieplnego. Keywords: On-Off control system, automatic corrector, heat controlled system nonlinearity. Wstęp Wykorzystanie energii elektrycznej w piecach przemysłowych pozwoli na zwiększenie efektywności nagrzewania, zmniejszenie zanieczyszczeń nagrzewanego przedmiotu przy mniejszych wymiarach instalacji nagrzewającej. Aby skrócić czas nagrzewania stosowano elementy nagrzewające odpowiednio dużej mocy. Taki piec z włączonymi elementami grzejnymi dość szybko przekracza graniczną temperaturę. Pojawiła się więc konieczność regulacji i ograniczenia temperatury osiąganej przez piec. Funkcje te realizowane są prze układy sterowania (regulacji pieca). Ze względu na ówczesny stan techniki i prostotę konstrukcji zastosowano regulator dwustanowy z elementami wyjściowymi w postaci przekaźników i styczników. Ze względu na zużycie styków tych elementów dla ograniczenia przełączeń stosowano regulację dwustanową z histerezą, która pop[...]
 
Magnetization Process Simulation of Nd-Fe-B Magnets
 
Yasushi NAKAHATA  Takashi TODAKA  Masato ENOKIZONO  
This paper presents results obtained from a numerical simulation of the magnetization of Nd-Fe-B magnets. In the initial magnetization process, we have used the three-dimensional Variable Magnetization and Stoner-Wohlfarth (VMSW) method. In the residual magnetization process, we have used the concept of the micromagnetics. The initial magnetization curves of Nd-Fe-B magnets measured with a magnetizer were used in the initial magnetization process simulation. The calculated results were compared with the measured results to verify the accuracy of the numerical method. Abstract. Streszczenie. Przedstawiono wyniki symulacji magnetyzacji magnesów Nd-Fe-B. W procesie początkowej magnetyzacji zastosowano trójwymiarową zmienną magnetyzacji oraz metodę Stoner-Wohlfartha (VMSW). W rezydualnym procesie magnetyzacji wykorzystano mikromagnetyzm. Zastosowano charakterystykę zmierzoną z magnetyzerem. Porównano wyniki pomiaru i obliczeń. (Symulacja procesu magnesowania magnesów Nd-Fe-B) Keywords: Magnetization process simulation, Nd-Fe-B magnet, VMSW method, LLG equation Słowa kluczowe: symulacja magnesowania, magnesy Nd-Fe-B. Introduction This paper presents results obtained in numerical simulation of magnetizing process of Nd-Fe-B magnets by using the three-dimensional Variable Magnetization and Stoner-Wohlfarth method (VMSW method) [1-3] and the concept of the micromagnetics simulation. Nowadays progress of numerical simulation techniqu[...]
 
Metoda estymacji współczynnika konwekcji dla wsadu walcowego nagrzewanego indukcyjnie
 
Jerzy ZGRAJA  Tomasz TEODORCZYK  
W pracy przedstawiono metodę pozwalającą oszacować wartość współczynnika konwekcji dla nagrzewanego indukcyjnie wsadu walcowego. Podano zależność współczynnika konwekcji od temperatury powierzchni zewnętrznej nagrzewanego wsadu. Abstract. In the paper the method allows to estimate convection coefficient of induction heated cylindrical charge has been presented. The convection coefficient dependence on the temperature of induction heated charge has been given (Estimation of convection coefficient of induction heated cylindrical charge). Słowa kluczowe: nagrzewanie indukcyjne, optymalizacja Keywords: induction heating, optimisation Wprowadzenie Rozwiązywanie wielu zagadnień w dziedzinie nagrzewania indukcyjnego wymaga bardzo często znajomości pola temperatury w analizowanym wsadzie. Realizacja tego celu oznacza, że znane są podstawowe parametry materiałowe wsadu takie jak np.: przewodność cieplna właściwa , ciepło właściwe c, rezystywność . Istotna jest zależność tych wielkości od temperatury a więc znajomość następujących funkcji: (), c(), (). Aby oszacować[...]
 
Modelling of dry-band arcs on ADSS cable sheath – signal acquisition, processing and analysis
 
Barbara FLORKOWSKA  Marek FLORKOWSKI  Paweł ZYDROŃ  
Installation of all-dielectric self-supported fibre-optic cables (ADSS) on overhead transmission lines (OHTL) leads to improvement of communication and wideband data transfer services in electrical power networks. Problems with ADSS cables result from reported cases of degradation and damage of the outer coatings of cables exposed to many electrical, mechanical, and chemical stresses during operating conditions. The paper presents investigations of discharge mechanisms and dry-band arcs on a cable surface, causing erosion processes. Application of digital signal processing (DSP) methods used for analysis of the low- and high-frequency components of surface current and dry-band arcing are presented. The analysis of results is based on experimental data obtained from modelling of dry-band arcs and measurements carried out on ADSS cables in laboratory conditions. Streszczenie. Instalacja dielektrycznych, samonośnych kabli światłowodowych typu ADSS na napowietrznych liniach przesyłowych służy poprawie usług komunikacyjnych i szerokopasmowego przesyłu danych w sieciach elektroenergetycznych. Problemy eksploatacyjne kabli ADSS dotyczą przypadków uszkodzeń zewnętrznych powłok kablowych w wyniku procesów degradacji rozwijających się na nich w warunkach eksploatacji pod wpływem narażeń elektrycznych, mechanicznych i chemicznych. Artykuł opisuje badania mechanizmów wyładowań i łuków częściowych na powierzchni kabla powodujących procesy erozyjne Zastosowane są metody cyfrowego przetwarzania sygnałów oraz analiza nisko- i wysokoczęstotliwościowych składowych prądu powierzchniowego i łuków częściowych. Podstawą analizy są wyniki badań eksperymentalnych uzyskane podczas modelowania łuków częściowych i pomiarów wykonanych na kablach ADSS w warunkach laboratoryjnych (Modelowanie łuków częściowych na powłokach kabli ADSS - akwizycja, przetwarzanie i analiza sygnałów). Keywords: ADSS cable, dry-band arc, degradation process, signal detection, DSP Słowa klucz[...]
 
Modelling, Simulation and Measurements of Very Fast Transients in Lossy Transformer Windings with Tap Changer
 
Xose M. LOPEZ-FERNANDEZ  Casimiro ALVAREZ-MARINO  Duarte COUTO  Ricardo LOPES  Antonio Jácomo RAMOS  
In this paper, a detailed modelling methodology for simulating the internal very fast transient voltage distribution in any complex winding arrangement encountered in large power transformers is presented. The proposed model is based on RLCG lumped frequency-dependent parameters taking into account different combinations of windings such as including the presence of the tap charger. The numerical Laplace transform and modal analysis are applied for carrying out the time solutions. Measurements were carried out and compared with simulation results. Streszczenie. Przedstawiono metodologię modelowania rozkładów napięciowych w stanie przejściowym w dowolnych kombinacjach uzwojeń dużych transformatorów mocy. Zaproponowany model wykorzystuje RLCG zależne od częstotliwości parametrów, uwzględniając różną kombinację uzwojeń i obciążeń. Zastosowano transformatę Laplaca i analizę modalną dla rozwiązania czasowego. Porównano wyniki obliczenia i pomiaru. (Modelowanie, symulacja i pomiary rozkładów napięciowych w stanie przejściowym uzwojeń dużych transformatorów mocy). Keywords: Transformer, Very Fast Transients, Lossy Parameters, Numerical Laplace Transform, Tap Changer. Słowa kluczowe: Transformator, bardzo szybki stan przejściowy, transformata Laplaca, Tap Changer. Introduction The electrical power transformer (PT) must be configured to withstand very fast electromagnetic transient (VFET) covered in the design specification and realistically expected in service. Such constraint has great impact on other design issues, and effect on the overall transformer cost, performance, and configuration [1]. Therefore, it is necessary to find ways where both utilities and manufacturers have to have a better knowledge of the stresses induced by the power system on the PT [2]. Transient response is a result of the flow of energy between the distributed electrostatic and electromagnetic characteristics of a device. The VFET encompasses rise times in the ran[...]
 
Modelowanie linii i stacji 110 - 400 kV w programie EMTP – RV w sytuacji różnych zagrożeń przepięciowych
 
Marcin Maciej MACKIEWICZ  
Artykuł przedstawia nowe możliwości symulacji linii i stacji napięć 110 - 400 kV za pomocą EMTP - RV. Program umożliwia śledzenie rozpływu prądów i napięć, na każdym zamodelowanym obiekcie. Informacje o wartościach przepięć w stacjach są bardzo ważne w przypadku oceny wytrzymałości izolacji linii i stacji przy niestandardowych narażeniach piorunowych. W artykule przedstawia się teoretyczny i praktyczny przykład symulacji uderzenia pioruna w słup przed stacją wysokich napięć. Abstract. This article shown new possibilities of simulations of stations and lines 110 - 400 kV using EMTP - RV. Program enable following of all currents and voltages an each modeling elements. Information about overvoltage in stations is very important incase estimating of withstand voltage by non-standard flashover lightning.Article shown theoretical and practice example of simulation of lightning strike in lightning pole before enter to station of high voltage. (Lines and stations of 110 - 400 kV modeling in EMTP -RV in different situation of overvoltage danger ) Słowa kluczowe: EMTP - RV, modelowanie linii, modelowanie stacji, przepięcie Keywords: EMTP - RV, modeling lines, modeling stations, overvoltage Wstęp Znany, i obecnie powszechnie stosowany, program EMTP - RV (Electromagnetic Transients Program) jest wynikiem wieloletnich prac nad projektem EMTP Restructuring Project, którego idea sięga roku 1986. Bazowy szkielet programu ma na celu umożliwienie analizy stanów przejściowych i ustalonych analizowanych modeli elementów elektromagnetycznych badanych urządzeń. Obecnie program ten jest wspomagany nowym interfejsem użytkownika, który dzięki dodatkowi EMTPWorks daje swobodne możliwości tworzenia badanych modeli w taki sposób, żeby ich konstrukcja wizualna umożliwiała łatwiejszą interpretację modeli oraz wyników ich badań. W artykule przedstawia się kilka takich modeli. Program pozwala na wybór wielu możliwości analizowania zadanego problemu. Dzięki opcji[...]
 
Modern electron beam technologies for fabrication of various materials, powders and metal compositions from a vapour phase
 
Nickolay I. GRECHANYUK  Bogdan MIEDZIŃSKI  Andrzej GRODZIŃSKI  
Paper presents and discusses current achievements of the electron beam application for development of new materials, powders and various material compositions for different use in practice. Streszczenie. Zaprezentowano i przedyskutowano bieżące osiągnięcia wykorzystania wiązki elektronowej przy wytwarzaniu nowych materiałów, proszków i różnych kompozytów materiałowych w przeznaczeniu do wielu praktycznych zastosowań. (Nowoczesna metoda wytwarzania materiałów, proszków i kompozytów metalowych z fazy gazowej przy zastosowaniu wiązki elektronowej) Keywords: electron beam technology, composite material, powder, vapour phase Słowa kluczowe: wiązka elektronowa, kompozyt, proszek, faza gazowa Introduction Electron beam impact on metals leading to their heating, melting and evaporation, as a new technological path in the field of material processing has been intensively developed from the middle of the twentieth century [1,2]. However, up to now most of the companies involved in development and material processing do not get along with electron beam heating. It is related to characteristic features of this method, main of which is possibility of concentration of energy from 103 up to 5·108 W/cm² (i.e. in required range of thermal processing), conduction of the process in vacuum that provides high purity of a processable material and complete automation of this process. Development of the electron beam technology runs along three main paths: - melting and evaporation in vacuum for manufacturing of pure metal ingots, compound alloys, coverings (condensed from a vapour phase), composition materials [3,4,5]; use high power (up to 1 MW and more) electron beam installations at acceleration potential 20 - 30 kV; the concentration of power density is rather insignificant (no more than 105 W / cm²); - welding of metals; equipment of three classes has been developed: low-, mean- and high-voltage, using the acceleration voltage r[...]
 
Modyfikacja geometrii wzbudnika w celu minimalizacji powierzchni swobodnej ciekłego metalu
 
Sławomir GOLAK  Roman PRZYŁUCKI  
Rozwój pieców indukcyjnych do topienia metali zmierza do zwiększania wydajności tych urządzeń. Wzrost mocy oprócz zwiększenia szybkości nagrzewania powoduje także intensyfikację zjawisk hydrodynamicznych zachodzących wewnątrz ciekłego metalu. Praca opisuje metodykę symulacji komputerowej, w której występuje sprzężenie pola elektromagnetycznego, pola prędkości oraz kształtu powierzchni ciekłego metalu. Symulację wykorzystano do oceny możliwości zmiany powierzchni swobodnej metalu poprzez zmianę geometrii wzbudnika. Abstract. Increase of power of induction heating furnaces influences on magneto-hydro-dynamics phenomena intensification in melted metal. This work describes methodology of coupled analysis of electromagnetic field, velocity field and surface shape of melted metal. Computer simulation is used to determine influence of inductor geometry on surface shape area minimization. (Inductor geometry modification for minimization of free surface shape area of melted metal). Słowa kluczowe: magnetohydrodynamika, ciekły metal, piec indukcyjny tyglowy Keywords: magnetohydrodynamics, liquid metal, induction crucible furnace Wstęp Procesy topienia i mieszania indukcyjnego znajdują coraz szersze zastosowanie w przemyśle metalurgicznym. Jednocześnie obserwujemy ciągły rozwój urządzeń wykorzystywanych w tych procesach. W przypadku pieców indukcyjnych wykorzystywanych do topienia metali wysiłek badaczy skupia się na zwiększeniu mocy jednostkowych tych urządzeń, co ma na celu skrócenie czasu topienia wsadu, a tym samym zwiększenia wydajności pieca. Ubocznym efektem zwiększenia mocy pieca jest zwiększenie pola sił elektrodynamicznych oddziałujących na już stopiony metal. W wyniku czego zyskują na znaczeniu w procesie topienia indukcyjnego zjawiska hydrodynamiczne. Wymusza to rozszerzenie badań związanych z projektowaniem pieców indukcyjnych, które pierwotnie obejmowały tylko analizę pola elekromagnetycznego i cieplnego, o modelowanie hydrodyn[...]
 
Monitoring i zdalne sterowanie instalacjami KNX TP za pośrednictwem telefonii komórkowej
 
Mirosław PAROL  Tomasz ROMANIK  Łukasz WÓJCIK  
Artykuł ten jest poświęcony monitoringowi oraz zdalnemu sterowaniu instalacjami inteligentnymi KNX TP za pośrednictwem telefonu komórkowego. Omówione zostały w nim zagadnienia związane z ogólną i logiczną strukturą systemu sterowania oraz budową aplikacji informatycznej, pozwalającej na realizację wymienionych zadań za pomocą telefonu komórkowego. Przedstawione zostały praktyczne aspekty budowy aplikacji informatycznej oraz przykład jej wdrożenia w warunkach laboratoryjnych. Scharakteryzowano potrzebne urządzenia oraz składniki oprogramowania. Abstract. The article concerns monitoring and remote control of intelligent installation KNX TP via mobile phone. Issues connected with generic and logical structure of the control system and with creation of a software application, which enables realisation of the mentioned tasks by means of mobile phone, have been discussed. Practical aspects concerning creation of the software application and example of its implementation in laboratory conditions have been presented. Needed devices and software components have been characterised. (Monitoring and remote control of KNX TP installations via mobile communication systems). Słowa kluczowe: instalacje KNX TP, monitoring, zdalne sterowanie, telefonia komórkowa. Keywords: KNX TP installations, monitoring, remote control, mobile communication systems. Wprowadzenie Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie systemu rozproszonego, który umożliwia użytkownikom monitorowanie i zdalne sterowanie urządzeniami instalacji inteligentnej KNX TP, za pośrednictwem telefonu komórkowego. Instalacja inteligentna KNX TP [1, 2] jest zdecentralizowanym systemem sterowania stosowanym w nowoczesnych budynkach. Zastosowanie instalacji KNX TP w obiektach budowlanych pozwala na zmniejszenie zużycia energii, podnosi poziom bezpieczeństwa i komfortu użytkowania pomieszczeń. Wykorzystanie bezprzewodowego systemu monitorowania i zdalnego sterowania instalacjami KNX TP może[...]
 
Monitoring pól elektrostatycznych pochodzenia burzowego przy użyciu sieci zdalnych mierników typu field-mill
 
Paweł ŻYŁKA  Łukasz KAPCIUCH  
W pracy omówiono zagadnienia pomiarów natężenia pola elektrostatycznego pochodzenia atmosferycznego oraz monitorowania jego zmian na dużych obszarach w trudnych warunkach polowych, m.in. podczas burz. Zaprezentowano model sieci pomiarowej z cyfrowym przesyłem informacji, wykorzystującej zdalne mierniki pola elektrycznego typu field mill, wyposażone w mikroprocesorowe przystawki z interfejsem RS485 i obsługą protokołu ModBus. Przedstawiono wyniki długotrwałych pomiarów natężenia pola elektrycznego pochodzenia atmosferycznego oraz jego zaburzenia obserwowane w czasie trwania burzy. Abstract. The paper discusses problems related to measurements and monitoring of electrostatic filed strength as well as its variations over large areas in harsh environmental conditions e.g. during thunderstorms. A model of measuring network with digital data transmission is presented which makes use of remote electrostatic field mill meters fitted with microprocessor attachments, RS485 interfaces and ModBus data exchange protocol. Results of long-term monitoring of atmospheric electric field strength as well as its disturbances during a thunderstorm are presented. (Monitoring of thunderstorm-related electrostatic fields by means of remote field mill network). Słowa kluczowe: młynek polowy, monitoring, sieć pomiarowa, wyładowanie piorunowe. Keywords: field mill, monitoring, measuring network, thunderbolt. Wstęp Można zaryzykować stwierdzenie, iż ludzkość funkcjonuje "zanurzona" w polu elektrostatycznym (nie jest to pole stricte statyczne - raczej wolnozmienne), którego pochodzenie - w wielu wypadkach - można uważać za naturalne. Ziemskie pole elektrostatyczne przy powierzchni gruntu w normalnych warunkach pogodowych ma natężenie ok. 100 - 200 V/m (tzw. fair weather electric field [1]). Jego wartość i dynamika zmian są silnie skorelowane ze zjawiskami występującymi w atmosferze i jonosferze [2]. Zjawiska prowadzące do powstawania ziemskiego pola elektrostaty[...]
 
Możliwości wykorzystania energii słonecznej w instalacjach ozonowania wody
 
Henryka Danuta STRYCZEWSKA  Grzegorz KOMARZYNIEC  Krzysztof NALEWAJ  
pracy zaproponowano wykorzystanie energii słonecznej do zasilania urządzeń wyładowczych. Zasilanie z paneli fotowoltaicznych niewielkich instalacji ozonowania wody, na przykład w przydomowych basenach kąpielowych, wydaje się być korzystnym rozwiązaniem z punktu widzenia ochrony środowiska. Przedstawiono laboratoryjny 450 W system zasilania generatora ozonu z paneli fotowoltaicznych poprzez falownik i transformator wysokonapięciowy oraz elementy instalacji prototypowej o mocy 2kW, projektowanej i budowanej z funduszy NCBR w ramach projektu rozwojowego. Abstract. Paper presents the laboratory and prototype system of water treatment with ozone energized with PV panels. Investigations carried out in the laboratory 450 W system confirmed the possibility to use solar energy to energize the ozone generator in the water treatment installations. At present, the 2 kW total power prototype system is under construction. Project is funded by the research grant of the Polish Research and Development Center (NCBR). (Application of solar energy in the water treatment installations) Słowa kluczowe: energia słoneczna, generator ozonu, ozonowanie wody Keywords: solar energy, ozone generator, water treatment with ozone Wprowadzenie Zauważalne zmiany klimatyczne i zanieczyszczenie środowiska naturalnego mogą spowodować, że w przyszłości, w celu zaspokojenia potrzeb na wodę użytkową, koniecznym stanie się uzdatnianie wód o bardzo złej jakości. Z kolei, wzrastające limity emisji zanieczyszczeń do środowiska naturalnego w istotny sposób mogą ograniczyć stosowanie chemicznych środków dezynfekujących wodę pitną. Pogłębiające się problemy energetyczne narzucać będą coraz większe ograniczenia dla poboru energii elektrycznej przez instalacje oczyszczania i wzbogacania wody. Ro[...]
 
Multi-Objective Optimization in Magnetic Induction Tomography Exciter Design
 
Marcin ZIOLKOWSKI  Stanislaw GRATKOWSKI  
Magnetic Induction Tomography is a contactless imaging technique which allows reconstructing material parameters of the object under test. One of the crucial elements of such a system is an exciter. Correct design of the excitation unit is essential in order to ensure the highest MIT system sensitivity. In this paper a multi-objective optimization of an exciter is presented. We show how genetic algorithm and the finite element method can be applied in order to minimize the utility function. Streszczenie. Magnetyczna Tomografia Indukcyjna jest bezkontaktową metodą obrazowania parametrów materiałowych badanego obiektu. Jednym z kluczowych elementów układu tomografii indukcyjnej jest wzbudnik. Poprawne zaprojektowanie wzbudnika jest szczególnie istotne dla zapewnienia najwyższej czułości całego systemu. W artykule przedstawiono wielokryterialną metodę optymalizacji parametrów wzbudnika z wykorzystaniem algorytmu genetycznego sprzężonego z metodą elementów skończonych. (Wielokryterialna metoda optymalizacji w projektowaniu wzbudnika w układzie magnetycznej tomografii) Keywords: magnetic induction tomography, multi-objective optimization, magnetic field shielding. Słowa kluczowe: magnetyczna tomografia indukcyjna, optymalizacja wielokryterialna, ekranowanie pól magnetycznych. Introduction Magnetic Induction Tomography is a contactless imaging technique which allows reconstructing electrical parameters of the object under test, namely: conductivity and magnetic permeability; however, most work on MIT to date has referred to imaging the conductivity. The MIT system usually works in the following way. A primary magnetic field originated from an alternating current flowing in the excitation coil (essential part of the exciter) induces eddy currents in the object of low conductivity (the method can be used for biological purposes). The eddy currents in turn generate secondary magnetic field, which carries the information about material's struc[...]
 
Napowietrzna izolacja wysokonapięciowa w pracach Wrocławskiej Szkoły Naukowej "Materiałoznawstwo elektryczne i elektrotechnologia"
 
Zbigniew POHL  
Autor, bliski współpracownik prof. J.I. Skowrońskiego, przedstawia najistotniejsze osiągnięcia Jego Szkoły Naukowej w zakresie napowietrznej izolacji wysokonapięciowej. Podkreśla aktualność wielu kierunków tej tematyki badawczej. Abstract. The Author, a close co-worker pf Prof. J.I. Skowroński, presents the essential achievements of his Research Group in the field of high voltage outdoor insulation. The Author also strongly emphasis present interest in many of the research trends selected by the Group leader.(Outdoor high voltage insulation in works of Wroclaw research group “Electrical Materials and Electrotechnology"). Słowa kluczowe: wysokonapięciowa izolacja napowietrzna, szkoła naukowa, izolator kompozytowy, badania terenowe Keywords: high voltage outdoor insulation, research group, composite insulator, field testing Twórca Szkoły Chociaż określenie szkoła naukowa uległo w ostatnim czasie znacznej dewaluacji, to jednak nie można mieć żadnej wątpliwości, że dzieło życia prof. J.I. Skowrońskiego obejmujące jego główną działalność naukową, dydaktyczną i organizacyjną we Wrocławiu na takie miano w pełni zasługuje. Dało temu wyraz kolegium redakcyjne Encyklopedii Wrocławia [1], jak wydawnictwo Ossolineum w zaprezentowanym niedawno dziele: Wrocławskie Środowisko Akademickie, Twórcy i ich uczniowie [2], podkreślając rolę szkoły Materiałoznawstwo Elektryczne i Elektrotechnologia. Warto dodać, że tematyka Szkoły prof. J. Skowrońskiego i jej osadzenie we Wrocławiu nie były dziełem przypadku. O decydującej roli materiałów w rozwoju elektrotechniki prof. J. Skowroński był przekonany już od początku swojej działalności inżynierskiej. Świadczy o tym temat jego rozprawy doktorskiej z 1937 r. "O przydatności krajowych szkieł do wyrobu izolatorów liniowych" oraz mniej znany fakt, że już w 1939 r. profesor miał przygotowany rękopis rozprawy habilitacyjnej na temat przydatności krajowych surowców mineralnych do produkcji wysokonapięcio[...]
 
Narażenia transformatorów od przepięć łączeniowych w układach elektroenergetycznych
 
Marek FLORKOWSKI  Jakub FURGAŁ  Piotr PAJĄK  
Transformatory są narażone na oddziaływanie przepięć generowanych w układach elektroenergetycznych między innymi podczas czynności łączeniowych oraz w niektórych stanach awaryjnych. Przepięcia takie zawierają zwykle składowe oscylacyjne o zróżnicowanych częstotliwościach. Oddziaływują one między innymi na transformatory. Jeżeli częstotliwość składowej oscylacyjnej przepięcia jest równa częstotliwości własnej transformatora przepięcia wewnątrz uzwojeń mogą być silnie wzmacniane. Zdarzają się awarie transformatorów energetycznych spowodowanych oddziaływaniem takich przepięć. W artykule przedstawiono wyniki badań przepięć narażających układ izolacyjny uzwojeń transformatora energetycznego o mocy 25 MVA generowanych podczas oddziaływania przepięć łączeniowych o charakterze oscylacyjnym. Abstract: Transformers are subjected to overvoltages generated in electrical power systems among other during switching operations and selected failure states. These overvoltages include usually oscillate components with different frequencies. If the frequency of transient component of incoming overvoltage is equal to own frequency of transformer then resonance will be excited. Overvoltages having such character have been the root cause of many power transformer failures. The results of investigations of overvoltages risked the insulation system of power transformer winding of 25 MVA generatated during action switching overvoltages with oscillate character are presented in the paper. (Risks of transformers from switching overvoltages in electrical power systems) Słowa kluczowe: transformatory energetyczne, przepięcia, układy izolacyjne Keywords: power transformers, overvoltages, insulation systems Wprowadzenie Urządzenia elektryczne w układach elektroenergetycznych są chronione obecnie od przepięć głównie przy zastosowaniu beziskiernikowych ograniczników z tlenków metali. Metoda ta wyróżnia się dużą skutecznością ze względu na dobre charakterystyki ochronne [...]
 
Niepewność komputerowego systemu pomiarowego
 
Paweł SWORNOWSKI  
W artykule przedstawiono zagadnienie oszacowania niepewności systemu posiadającego w swym torze pomiarowym komputer klasy PC. Istotę problemu przedstawiono na przykładzie współrzędnościowej techniki pomiarowej, gdzie jest on szczególnie widoczny. Przedstawiono główne źródła niepewności. Zawarto wyniki testu symulacji najczęściej spotykanych zadań pomiarowych i porównano je z parametrem MPE (maksymalny dopuszczalny błąd) podawanym przez producentów współrzędnościowych maszyn pomiarowych. Abstract. In the article one introduced the problem of the uncertainty estimation of measuring system, wherein is the Personal Computer. The sense of problem one introduced on the example Coordinate Measuring Technique (CMT), where he is especially visible. One introduced main sources of the uncertainty. One contained results of simulation most often of executing measuring and one compared it with the parameter MPE (Maximum Permissible Error) with published by CMT's producers. (Uncertainty of the measuring computer system) Słowa kluczowe: niepewność, algorytm obliczeniowy, test oprogramowań, współrzędnościowa technika pomiarowa. Keywords: uncertainty, computational algorithm, software test, Coordinate Measuring Technique. 1. Wprowadzenie - niepewność pomiaru Współczesna metrologia w wielu przypadkach korzysta z urządzeń obliczeniowych posiadających w swojej strukturze stosowne oprogramowanie obliczeniowe. Takim urządzeniem jest niewątpliwie wszechobecny komputer klasy PC, który coraz częściej można spotkać w torze pomiarowym. Dobrym tego przykładem jest współrzędnościowa technika pomiarowa (WTP) zajmująca się pomiarami wielkości geometrycznych z wykorzystaniem oprogramowania obliczeniowego (rys.1). Oczywiście jest to tylko przykład jednej z dziedzin metrologii w którym specjalizuje się autor, ale te same problemy pojawiają się w klasycznej metrologii elektrycznej, gdzie również korzysta się z pomocy obliczeń pozwalających na wyznaczenie przebiegu fun[...]
 
Nowe książki
 
Mirosław Dąbrowski  
Permanent Magnet Motor Technology. Design and Applications Technika silników o magnesach trwałych. Projektowanie i zastosowania Wydanie trzecie. Wydawnictwo CRC Press Taylor &Francis Group, Boca Raton, London, New York, 2010, s. XV+612. Trzynaście lat po ukazaniu się pierwszego wydania oraz siedem lat po drugim wydaniu prof. J. Gieras - bez współautora - opracował unowocześnioną i rozszerzoną trzecią edycję najobszerniejszej w literaturze światowej monografii o silnikach magnetoelektrycznych. W porównaniu z poprzednią pracą objętość nowego wydania została zwiększona tylko o 22 strony, autor zwiększył natomiast znacznie liczbę rysunków do 335, tj. o ponad 50, oraz rozszerzył bibliografię do 317 pozycji, tj. także o ponad 50. Książka zawiera 14 rozdziałów - w tym dwa nowe: o silnikach wysokoobrotowych i o mikosilnikach, 2 dodatki, liczący 8 stron spis oznaczeń i skrótów oraz zwiększony do dwunastu stron indeks hasłowy. W przedmowie autor zwraca uwagę na szybkie zwiększenie w ostatnich trzech latach produkcji silników magnetoelektrycznych bezszczotkowych - aż o 165 % przy 28% zwiększenia wytwarzanych wszystkich silników elektrycznych. Przewiduje, że ta tendencja będzie się wzmagać w następnych latach. Przykładowo podaje, że w 2006 roku został wyprodukowany w USA największy silnik magnetoelektryczny o mocy 36,5 MW i prędkości obrotowej 127 obr/min. Rozdział 1. Wprowadzenie (s. 44, rys. 36) zawiera: porównanie maszyn elektrycznych o wzbudzeniu elektromagnetycznym z maszynami o wzbudzeniu za pomocą magnesów trwałych; przykłady napędów z silnikami prądu stałego z komutatorem oraz bez komutat[...]
 
Odporność starzeniowa izolatorów kompozytowych o różnym kształcie osłony w warunkach opadu sztucznego deszczu i czystej mgły
 
Witold BRETUJ  Janusz FLESZYŃSKI  Krzysztof WIECZOREK  
W artykule przedstawiono wyniki laboratoryjnych badań modelowych izolatorów kompozytowych różniących się kształtem silikonowej osłony, narażonych na działanie wysokiego napięcia i cyklicznych opadów czystej mgły lub deszczu. Obserwowano stopniową degradację właściwości powierzchniowych materiału osłony i rozwój prądu upływu. Stwierdzono istotny wpływ kształtu silikonowej osłony izolatorów na poprawę ich odporności na starzenie w warunkach symulowanych opadów deszczu i mgły. Abstract. In this paper laboratory tests results of composite model insulators with different shape of housing were presented. Insulators were aged in the presence of high voltage and artificial rain or clean fog conditions. Gradually loss of housing surface properties and increase of leakage current value were observed. It was found that the shape of the insulators housings influence on process of leakage current development in presence of the simulate rain or clean fog conditions. (Aging resistance of silicone rubber insulators with different profile of housing in artificial rain and clean fog conditions). Słowa kluczowe: izolator kompozytowy, kształt osłony, wysokie napięcie, starzenie. Keywords: silicone rubber insulator, shape of housing, high voltage, ageing. Wstęp Izolatory kompozytowe z osłonami z hydrofobowych elastomerów silikonowych znajdują coraz szersze zastosowanie w energetycznych liniach przesyłowych i rozdzielczych - zwłaszcza w obszarach o dużym narażeniu zabrudzeniowym. W porównaniu do izolatorów tradycyjnych - ceramicznych i szklanych - kauczuk silikonowy, z którego wykonane są osłony tych izolatorów charakteryzuje się bardzo niską energią powierzchniową co utrudnia powstaniu ciągłego filmu wodnego na ich powierzchni. Guma silikonowa posiada zdolność do odzysku hydrofobowości utraconej w warunkach intensywnych narażeń eksploatacyjnych oraz przekazywania właściwości hydrofobowych warstwie zabrudzeń osadzonej na powierzchni [1]. Właściwości te [...]
 
Ograniczniki przepięć w napowietrznych liniach elektroenergetycznych
 
Janusz FLESZYŃSKI  Maciej JAROSZEWSKI  Adam TYMAŃ  
Podano wybrane wiadomości dotyczące przepięć piorunowych w napowietrznych liniach elektroenergetycznych i właściwości warystorów ZnO. Opisano konstrukcje liniowych ograniczników przepięć z zewnętrzną przerwą powietrzną oraz ograniczników bezprzerwowych. Przedstawiono rozwój zastosowań liniowych ograniczników przepięć na świecie. Abstract. Selected informations about lightning overvoltages in power lines and properties of ZnO varistors are given. The construction of line surge arresters with external air gap and gapless line arresters are described. The development of applications of line surge arresters in the world are presented (Surge arresters in overhead power lines). Słowa kluczowe: linia elektroenergetyczna, przepięcie piorunowe, ogranicznik przepięć. Keywords: power line, lightning overvoltage, surge arrester. Wstęp Duże wymiary i wielka rozległość napowietrznych linii elektroenergetycznych powodują, że są one szczególnie narażone na zakłócające działanie wyładowań atmosferycznych. Powstające przepięcia wywołują przeskoki elektryczne i zwarcia na izolatorach, a także przemieszczając się wzdłuż linii w postaci fal wędrownych docierają do stacji, mogąc powodować uszkodzenia zainstalowanych tam urządzeń. Z tego względu wypracowanie odpowiedniej strategii ochrony odgromowej i przepięciowej linii elektroenergetycznych stanowi bardzo istotny problem. W tę strategię doskonale wpisuje się instalowanie liniowych ograniczników przepięć, coraz powszechniejsze na świecie. Koncepcja szerokiego zastosowania ograniczników przepięć w napowietrznych liniach elektroenergetycznych nie jest nowa. Już ponad 50 lat temu rozpatrywano celowość i ekonomiczno-techniczne możliwości instalowania w liniach odgromników wydmuchowych [1]. Jednak realne warunki realizacji tej koncepcji powstały po:  odkryciu w połowie lat 1970. warystorów z tlenku cynku (ZnO);  opanowaniu w następnych latach masowej produkcji warystorów ZnO i obniżeniu[...]
 
Optimization of Signal Coils in the Magnetic Induction Tomography System
 
Krzysztof STAWICKI  Stanisław GRATKOWSKI  
The Magnetic Induction Tomography (MIT) system has been constructed at the West Pomeranian University of Technology, Szczecin, Poland, and it is used for testing low conducting objects. The problem that we met during measurements was extremely small voltage obtained from the signal coils. The paper deals with the optimization of the parameters of the signal coils. Streszczenie. Układ magnetycznej tomografii indukcyjnej (ang. MIT) został zbudowany w Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie i jest używany do badań słaboprzewodzących obiektów. Problemem na jaki natknęliśmy się podczas badań były skrajnie małe napięcia indukowane w cewkach sygnałowych. Artykuł dotyczy optymalizacji parametrów cewek sygnałowych. (Optymalizacja cewek sygnałowych w magnetycznej tomografii indukcyjnej) Keywords: eddy current testing, finite element method, magnetic induction tomography. Słowa kluczowe: badania wiroprądowe, metoda elementów skończonych, magnetyczna tomografia indukcyjna. Introduction Magnetic Induction Tomography (MIT) is a nondestructive technique of testing conducting objects. Electromagnetic properties of materials, i.e. conductivity, permittivity and permeability can be exploited to provide an accurate volume map that differentiates materials of different physical properties. MIT gives an image of the conductivity of the tested object, and thus it can become an inexpensive non-invasive diagnostic procedure, which can be used in medicine and technology. Because of very small signals obtained from the receivers, all components of the MIT system must be planned precisely. In this paper our special attention is paid to the optimization of the signal coils (receiver). Magnetic Induction Tomography System The MIT system constructed at the West Pomeranian University of Technology, Szczecin, Poland, is presented in Fig. 1. It consists of an exciter of the magnetic field - a coil with ferrite core and aluminium screen, and[...]
 
Permeance Computation for Determination of Induction Motor Acoustic Noise
 
Jean Le BESNERAIS  Vincent LANFRANCHI  Michel HECQUET  Guy FRIEDRICH  
The Maxwell pressure is the cause of stator deflection at the origin of acoustic noise radiated by stator. That is why precise determination of air-gap radial flux density Bg is of prime importance. It could be obtained by finite element method, semi numerical or totally analytic method with computation of magneto motive force and permeance. Slot numbers, eccentricity and saturation affecting acoustic behavior can be included in permeance computation with analytic method. Streszczenie. Siły Maxwella powodują odkształcanie stojana i są źródłem hałasów. Z tego powodu bardzo ważne jest dokładne określenie promieniowej indukcji w szczelinie maszyny. Można to uzyskać metodą elementów skończonych, metodami hybrydowymi i analitycznymi dzięki obliczeniu siły magnetomotorycznej i permeancji. W obliczeniach permeancji uwzględniono ilość żłobków, decentralizację i nasycenie. (Określanie szumu akustycznego silnika indukcyjnego metoda obliczania permeancji) Keywords: acoustic noise, vibration, permeance, flux density, harmonic, pwm. Słowa kluczowe: hałas, drgania, indukcja, harmoniczny, pwm, permeancja. Introduction Acoustic comfort is an increasingly important factor at the design stage of electric motors [1-3]. Many studies were realized in the past [4,5] and these recent years on several motor types, especially: Switched Reluctance Motor [6,7] and Induction Motor [8-11]. The acoustic noise generated by electric motors can come from aerodynamic noise (fans, windage noise, …), mechanical noise (bearings, …) and magnetic noise which is caused by magnetic forces acting on the active materials of the machine. In some cases (generally: starting phases), the global sound pressure level (SPL) is dominated by the magnetic noise radiated by the motor and this noise can be quickly annoying as its spectrum contains high tonalities. The PWM effect is not deeply detailed here because not computed thanks to permeance, but can be included with a[...]
 
Pillar star-shaped grounding system
 
Predrag D. RANČIĆ  Nenad N. CVETKOVIĆ  
The pillar grounding system formed of vertical electrodes inside the cylindrical concrete foundation and a star-shaped wire electrode system, are analyzed in the paper. For the sake of modeling the influence of a concrete cylinder, which surrounds a vertical ground electrode, a recently proposed procedure is applied. The procedure reduces this problem to analysis of a grounding system in the homogeneous ground. Solving the system of integral equations, unknown currents and, afterwards, the grounding system’s resistance are determined. Streszczenie. W pracy przeanalizowano kolumnowy system uziemiający złożony z pionowych elektrod i elektrod drutowych o kształcie gwiazdy. Zastosowana procedura pozwala na analizę systemu otoczonego betonem tak jak systemu umieszczonego w jednolitym gruncie. Z zastosowaniem metody całkowej określono rezystancję uziomu (Kolumnowy system uziemiający). Keywords: Grounding system, resistance, homogeneous ground, Point-Matching Method. Słowa kluczowe: System uziomów, rezystancja, grunt jednorodny, Point-Matching Method. Introduction The pillars realized in practice (parts of the overhead power network or the lightning protection system) necessarily include a corresponding grounding system. Such system is usually formed of a basic star-, rectangularly- or circularly-shaped electrode [1-3] connected to an iron armature of the pillar foundation, which can be treated as a second part of the grounding system. Official publications as [1] usually neglect influence of the concrete foundation. This influence can be modeled assuming pillar foundation as a semi-spherical [4-7] inhomogeneity or an inhomogeneity in a shape of a parallelepiped [8]. It is important to emphasize that, according to authors’ best knowledge, the influence of concrete foundation on grounding system has not been taken into consideration in the publications of other authors. One simple procedure for approximate modeling of the desc[...]
 
Pillar star-shaped grounding system
 
Predrag D. RANČIĆ  Nenad N. CVETKOVIĆ  
The pillar grounding system formed of vertical electrodes inside the cylindrical concrete foundation and a star-shaped wire electrode system, are analyzed in the paper. For the sake of modeling the influence of a concrete cylinder, which surrounds a vertical ground electrode, a recently proposed procedure is applied. The procedure reduces this problem to analysis of a grounding system in the homogeneous ground. Solving the system of integral equations, unknown currents and, afterwards, the grounding system’s resistance are determined. Streszczenie. W pracy przeanalizowano kolumnowy system uziemiający złożony z pionowych elektrod i elektrod drutowych o kształcie gwiazdy. Zastosowana procedura pozwala na analizę systemu otoczonego betonem tak jak systemu umieszczonego w jednolitym gruncie. Z zastosowaniem metody całkowej określono rezystancję uziomu (Kolumnowy system uziemiający). Keywords: Grounding system, resistance, homogeneous ground, Point-Matching Method. Słowa kluczowe: System uziomów, rezystancja, grunt jednorodny, Point-Matching Method. Introduction The pillars realized in practice (parts of the overhead power network or the lightning protection system) necessarily include a corresponding grounding system. Such system is usually formed of a basic star-, rectangularly- or circularly-shaped electrode [1-3] connected to an iron armature of the pillar foundation, which can be treated as a second part of the grounding system. Official publications as [1] usually neglect influence of the concrete foundation. This influence can be modeled assuming pillar foundation as a semi-spherical [4-7] inhomogeneity or an inhomogeneity in a shape of a parallelepiped [8]. It is important to emphasize that, according to authors’ best knowledge, the influence of concrete foundation on grounding system has not been taken into consideration in the publications of other authors. One simple procedure for approximate modeling of the desc[...]
 
Radioizotopowe pomiary przepływów dwufazowych
 
Leszek PETRYKA  Robert HANUS  Marcin ZYCH  Monika ŚLEZIAK  
W artykule przedstawiono podstawowe zagadnienia dotyczące zastosowania jądrowych metod: znacznikowej i absorpcyjnej w pomiarach przepływów dwufazowych. Krótko omówiono analizę sygnałów uzyskiwanych z detektorów przy zastosowaniu metody korelacji wzajemnej i metody fazy wzajemnej gęstości widmowej mocy. Podano przykłady zastosowań radioizotopów w badaniach przepływów mieszanin ciecz-gaz w rurociągu poziomym oraz ciecz-ciało stałe w rurociągu pionowym i kanale otwartym. Abstract. This paper presents an application of radiotracers and gamma absorption in two-phase flow measurements. Two selected methods of recorded signal analysis, based on the cross-correlation function and the phase of the cross-spectral density distribution are described. Selected examples illustrate an application of the radioisotopes to evaluation of the liquid-gas flow in a horizontal pipe and hydrotransport of solid particles in a vertical pipe and open channel. (Two phase flow measurement by radioisotopes). Słowa kluczowe: pomiary przepływów dwufazowych, metody radioizotopowe, korelacja wzajemna, widmo wzajemne Keywords: two-phase flow measurement, radioisotopes application, cross-correlation, cross-spectrum Wprowadzenie W środowisku naturalnym oraz przemyśle często występuje dwufazowy transport hydrauliczny (ciecz - gaz, ciecz - ciało stałe) czy pneumatyczny (gaz-ciało stałe lub ciecz). Do opisu takich przepływów potrzebna jest znajomość prędkości lub natężenia przepływu poszczególnych składników oraz ich mieszania i rozdziału pomiędzy transportowane strumienie. Bezpośredni pomiar tych wielkości jest bardzo trudny, ale od kilkudziesięciu lat wykorzystuje się w tym celu m.in. izotopy promieniotwórcze w postaci znaczników oraz źródeł zamkniętych [1-6]. Do zalet metod jądrowych zaliczyć można: prostą zasadę pomiaru i stosunkowo dużą dokładność. Dla przykładu pomiar oparty o absorpcję promieniowania jonizującego jest nieinwazyjny i pozwala na wyznaczanie jednocze[...]
 
Regulator odporny dla wielowymiarowego obiektu cieplnego
 
Paweł DWORAK  Krzysztof PIETRUSEWICZ  Henryk MISZTAL  
W artykule przedstawia się układ regulacji nieliniowym obiektem cieplnym o wielu wejściach i wielu wyjściach. Do regulacji badanym urządzeniem wykorzystano odporny układu regulacji MFC, w którym pętla modelu projektowana jest z wykorzystaniem algorytmu dynamicznego odprzęgania nominalnego modelu zlinearyzowanego procesu cieplnego MIMO. Przykład regulacji temperatury i przepływu powietrza w nagrzewnicy potwierdza zalety proponowanej struktury w regulacji nieliniowymi obiektami cieplnymi o zmiennych w czasie, perturbowanych parametrach. Abstract. The paper presents a control system of the nonlinear MIMO thermal plant. The system introduces a robust two-degrees of freedom control system with the use of the decoupled nominal model of the linearized MIMO thermal process. The presented control structure has been tested for its performance on the regulation process of flow and temperature of air in the heater. Results of simulation tests lend support to the view that the proposed MIMO-MFC-DD control method may find wide application to robust control of nonlinear thermal plants with time-varying or perturbed parameters. (A robust controller for the MIMO thermal plant) Słowa kluczowe: Dynamiczne odsprzęganie, sterowanie odporne, struktura MFC, obiekty cieplne MIMO. Keywords: Dynamic decoupling, robust control, MFC, MIMO thermal plants. Wstęp Stały wzrost możliwości nowoczesnego sprzętu automatyki daje podstawy do rozwoju efektywnych algorytmów sterowania procesami nieliniowymi [1-3]. Jednakże, stopień skomplikowania tych algorytmów jest szczególnie duży i niewygodny w implementacji przy sterowaniu obiektami szybkimi i/lub posiadającymi wiele wejść i wiele wyjść. Dlatego też, pomimo znacznego rozwoju algorytmów syntezy nieliniowych układów sterowania jaki dokonał w ostatnich latach, w dalszym ciągu powszechnie wykorzystuje się rozwiązania wykorzystujące najczęściej liniowe opisy sterowanych procesów. W przypadku obiektów o wielu wejściach i wi[...]
 
Resistance of Arbitrary Angle Corner
 
Grigore A. CIVIDJIAN  Ernest MATAGNE  
The field modelling becomes simpler if strong field nonuniformities are solved theoretically. The early-obtained formulas for 2-D "corner" permeances, (capacitances or resistances) pertain to right angle configurations. In this paper, using a conformal mapping and analytical approximations, the field in the vicinity of arbitrary angle corner is studied and the corner resistance determined. Obtained results can be applied to a large range of electromagnetic and microelectronic devices. They agree with early-obtained values for right angle corner and with the FEM simulation. Streszczenie. Modelowanie w przypadku silnie nierównomiernych pól jest prostsze przy zastosowaniu rozwiązań teoretycznych. Otrzymane wcześniej analityczne rozwiązanie dla naroża 2D (pojemność lub rezystancja) pozwala na konfiguracje naroża. Użyto mapowania i aproksymacji analitycznej. Obliczono pole, a następnie rezystancję naroża. Wyniki można zastosować do szeregu urządzeń elektromagnetycznych i mikroelektronicznych. Otrzymano zgodność z wynikami symulacji metodą elementów skończonych. (Rezystancja narożnika o dowolnym kącie) Keywords: corner resistance, permeance and capacitance, conformal mapping. Słowa kluczowe: Rezystancja naroża, permeancja i pojemność, mapowanie. Introduction In last years, the strong non uniform potential field in domains with rectangular configurations was studied using conformal mappings and several theoretical 2D formulas was proposed for “corner" and “constriction" permeances, capacitances, resistances and forces of such domains [1 - 5]. In this paper, one of them - for corner resistance - is generalized for an arbitrary angle corner. Conformal mapping The studied two-dimensional domain (Fig. 1 a), can be transformed in upper half plane with the analytical function [5, 6]: (1) 1 / ; ; 0 ( ) 1 d ; ; 1              &#[...]
 
Rola kropli wody w procesie rozwoju przeskoku elektrycznego na izolatorach kompozytowych
 
Witold BRETUJ  Krzysztof WIECZOREK  Paweł ŻYŁKA  
W artykule opisano wpływ zachowania się kropli wody osadzonych na powierzchni wstępnie postarzonych izolatorów kompozytowych na wystąpienie przeskoku elektrycznego. Przedstawiono rejestracje fotograficzne i filmowe zjawisk: zwierania odstępów międzykloszowych, wyładowań iskrowych między spadającymi z kloszy kroplami wody oraz rozwoju elektrycznych wyładowań powierzchniowych. Abstract. In this paper results of laboratory tests initially aged composite insulators were described. Influence of the water drop behavior on the electric flashover occurrence was tested. Photographic and movie registration of the following phenomena were showed: water bridges formation between sheds, spark discharges between falling drops of water and development of the surface electric discharges. (Drop of water role in the process of electric flashover development on composite insulators). Słowa kluczowe: izolator kompozytowy, przeskok elektryczny, krople wody, zjawisko ehd Keywords: composite insulator, electric flashover, drops of water, ehd phenomenon. Wstęp Decydujące znaczenie dla długotrwałej eksploatacji izolatora kompozytowego mają właściwości jego osłony, której zadaniem jest ochrona, nie odpornej na działanie zewnętrznych narażeń, szkło-epoksydowej części nośnej oraz zapewnienie dostatecznie długiej drogi upływu. Nowe izolatory kompozytowe z osłonami z gumy silikonowej posiadają dużą rezystancję powierzchni oraz zdolność do szybkiej, samoczynnej regeneracji właściwości powierzchniowych, w przypadku ich czasowej utraty. Cechy te wpływają na tłumienie prądu upływu i wyładowań elektrycznych degradujących powierzchnię osłony nawet w warunkach zabrudzeniowych [1, 2]. Ograniczenie poziomu narażeń ma istotne znaczenie, ponieważ elastomery silikonowe są materiałem o złożonej, nieorganiczno - organicznej strukturze [3] i charakteryzują się niską, w porównaniu z ceramiką i szkłem, odpornością starzeniową [4]. Dla izolatora kompozytowego starzenie jest s[...]
 
Rotordynamics and Unbalance Response Analysis of 200 kW, 15 krpm, 3 Phase Induction Motor
 
DO-KWAN Hong  BYUNG-CHUL Woo  DAE-HYUN Koo  
This paper deals with rotordynamics for the rotor of 3 phase induction motor for spindle motor. For checking up the critical speed of the rotor, Campbell diagram is carried out by using rotordynamic simulation considering the rotation and the gyroscopic effect. Lalanne's rotor is introduced and presented simulation results of beam and solid element by FEM. Based on ISO 1940-1, the permissible residual unbalance which demands balance quality requirement of rigid rotors is decided and is applied to solution. The stability of the rotor is verified from the unbalance vibration response analysis based on vibration displacement restriction, API standard 610. Streszczenie. Artykuł omawia dynamikę wirnika silnika 3 fazowego do napędu wrzeciona. W celu określenia krytycznej prędkości wirnika zastosowano schemat Campbell’a pozwalający na uwzględnienie rotacji i efektu żyroskopowego. W silniku zastosowano wirnik Lalanne. Uwzględniono dopuszczalne niewyważenie zgodnie z ISO 1940-1. Stabilność wirnika jest weryfikowana na podstawie analizy drgań bazującej na ograniczeniu przesunięć związanych z drganiami. (Analiza dynamiki wirnika trójfazowego silnika indukcyjnego o mocy 200 kW) Keywords: rotordynamics, unbalance response analysis, 3 phase induction motor, Campbell diagram Słowa kluczowe: dynamika wirnika, analiza niezrównoważonej odpowiedzi, indukcyjna maszyna trójfazowa, diagram Campbella Introduction The vibration of rotor systems is caused by various factors, such as misalignment, unbalance, gear meshing, error of assembly, etc. The present computational method is based on the general finite element method with rotating gyroscopic effects of the rotor system. ANSYS which includes practical rotor dynamics module with various types of rotor analysis tools and bearing elements is applied. For the purpose of numerical verification, comparison study for a benchmark rotor model(Lalanne’s rotor) [1] with supported bearings is performed fir[...]
 
Rozkład natężenia pola magnetycznego pod liniami elektroenergetycznymi w stanach awaryjnych
 
Lesław ŁADNIAK  
W artykule przedstawiono odwzorowanie rozkładów natężenia pola magnetycznego pod liniami wysokich napięć w czasie normalnej eksploatacji oraz w trakcie zwarć. Korzystając z metody odbicia lustrzanego wyznaczono graniczne wartości natężenia pola magnetycznego dla różnych konstrukcji słupów wysokiego napięcia oraz różnych sposobów rozmieszczenia przewodów linii. Abstract. This paper presents the results of calculation the magnetic field intensity under the high voltage lines during normal condition and faults. Using the mirror method for calculation of magnetic field the extremely values of magnetic field was estimated for different high voltage tower constructions and different locations the phase line. (Magnetic field intensity under the power lines during the faults). Słowa kluczowe: pole magnetyczne, linia elektroenergetyczna. Keywords: magnetic field, power line. Wprowadzenie Urządzenia elektroenergetyczne, a de facto ładunki elektryczne i ich przemieszczanie się, są źródłem pola elektrycznego i magnetycznego [1, 2, 3]. Badania dotyczące oddziaływania pola elektromagnetycznego na człowieka i otaczające go środowisko trwają już od wielu lat [4, 5]. Z badań tych wynika, że ludzie zdecydowanie lepiej znoszą pole magnetyczne o stałej wartości, niż zmienne pola magnetyczne. W przypadku pola magnetycznego o zakresie częstotliwości ELF od kilku lat pojawiają się doniesienia o negatywnym wpływie tego pola na zdrowie człowieka. W prawdzie dopuszczalne poziomy pola elektrycznego i magnetycznego są określone przez stosowne przepisy krajowe i zagraniczne [6, 7], ale ciągle trwa dyskusja, co do przyjętych w cytowanych przepisach wartości pól. Z tych względów monitorowanie i ograniczanie wartości natężenia pola magnetycznego między innymi w otoczeniu linii elektrycznych jest tak ważne. Wyznaczanie parametrów pola magnetycznego Parametry pola magnetycznego, czyli indukcję magnetyczną B, natężenie pola magnetycznego H lub wektorowy potencja[...]
 
Rozwiązania konstrukcyjne osłon kompozytowych dla beziskiernikowych ograniczników przepięć SN
 
Krzysztof KOGUT  Grzegorz PAŚCIAK  Stanisław RÓŻECKI  Zbigniew ŚWIERZYNA  
W artykule przedstawiono rozwiązania konstrukcyjne kompozytowych obudów wewnętrznych i elastomerowych osłon zewnętrznych beziskiernikowych ograniczników przepięć średniego napięcia (SN) służących do ochrony izolacji odpowiedzialnych elektroenergetycznych urządzeń stacyjnych, np. transformatorów o napięciu do kilkudziesięciu kilowoltów. Przedstawiono zalety i wady zarówno obudów wewnętrznych jak i osłon zewnętrznych napowietrznych ograniczników SN. Zaprezentowano wyniki prób mechanicznych na zginanie i rozciąganie. Stwierdzono spełnienie kryterium wytrzymałościowego, jakim jest wytrzymywany moment zginający większy niż 250 Nm w przypadku wszystkich badanych ograniczników. Omówiono rozwiązanie konstrukcyjne ograniczników przepięć ASI pełniących rolę izolatorów odciągowych. Przedstawiono wyniki prób mechanicznych na rozciąganie ograniczników poddanych długotrwałym udarom prądowym i stwierdzono, że udar prądowy nie prowadzi do istotnego osłabienia konstrukcji mechanicznej ogranicznika ASI. Abstract. This paper describes the solution of construction the composites internal housings and silicon rubber external housings of the metal oxide surge arresters (for medium voltage), which protect the insulation of the station apparatus (transformers) the electroenergetic system. The advantages and faults for both: internal and external housings of the surge arresters, were showed. The results of mechanical testes for flexion and tension, were presented. It was found that the withstanding criterion as the flexion moment more the 250 Nm for all samples is satisfied. The solution of the construction ASI surge arresters as a tension insulators, was considered. The results of the tension tests of the surge arrester, tested with the use of the current impulse, are showed. It was found that the current impulse doesn’t lead to fundamental mechanical weakness of the construction the ASI surge arrester. (Construction of the composites housing for medium voltag[...]
 
Segmentacja i parametryzacja struktur histologicznych w obrazach mikroskopowych prostaty dla oceny skali Gleasona
 
Michał KRUK  Stanisław OSOWSKI  Robert KOKTYSZ  
Praca przedstawia algorytm automatycznej ekstrakcji struktur histologicznych w obrazach mikroskopowych prostaty i propozycje ich parametryzacji, która może znaleźć zastosowanie w automatycznym rozróżnianiu klas chorobowych raka prostaty opisanych skalą Gleasona. Algorytm ten oparty jest na operacjach morfologicznych. Został przetestowany na 32 obrazach, dostarczając akceptowalnych przez lekarza patomorfologa wyników. Obrazy struktur poddano następnie procesowi parametryzacji, czyli opisowi cech przy użyciu deskryptorów numerycznych. Jakość poszczególnych deskryptorów zbadano przy zastosowaniu miary Fishera, której wyniki wskazują jednoznacznie na cechy mogące mieć znaczenie przy rozwiązywaniu zadania automatycznej klasyfikacji obrazów, przypisujących ich wygląd do określonej skali Gleasona. . Abstract. The paper presents the algorithm of extraction and parameterization of the histological structures existing in the images of the prostate cancer. It is first part of research directed to the semiautomatic, diagnostic system able to recognize the Gleason scale of the image. The extraction algorithm is based on the mathematical morphological operations and geometrical characterization of the segmented structures. Its successful operation has been verified on the examples of 32 images corresponding to different stages of development of the prostate cancer. (Segmentation and parametrization of the histological structures in microscope prostate image. Słowa kluczowe: algorytm segmentacji, morfologia matematyczna, skala Gleasona, parametryzacja, przetwarzanie obrazów Keywords: segmentation algorithm, mathematical morphology, Gleason grade, parameterization, image processing Wstęp Rak stercza (prostaty) zajmuje u mężczyzn trzecie miejsce w zestawieniu zapadalności i czwarte miejsce w zestawieniu zgonów z powodu nowotworu (6-7%). Nowotwór występuje rzadko przed 40 rokiem życia (wtedy jest najbardziej śmiertelny). Średni wiek zachorowania przekrac[...]
 
Single and Double Lagrange multipliers approaches applied to Scalar potential formulation in magnetostatic FEM
 
Mathieu AUBERTIN  Thomas HENNERON  Olivier BOITEAU  Francis PIRIOU  Patrick GUERIN  Jean-Claude MIPO  
In this paper, we propose to introduce the single and double Lagrange multipliers approaches in the case of the finite element method (FEM). These approaches allow non-conforming meshes to be linked together. The methods introduced are developed in the case of a magnetostatic problem solved by the scalar potential formulation. An application is studied and the results obtained by both approaches are compared. Streszczenie. W artykule przedstawiono zastosowanie pojedynczych i podwójnych mnożników Lagrangea stosowanych w metodzie elementów skończonych. To podejście pozwala na połączenie niezgodnych siatek. Metodę rozwinięto dla problemu magnetostatycznego rozwiązywanego z użyciem potencjału skalarnego. Porównano wyniki otrzymane z zastosowaniem proponowanej metody i metod klasycznych. (Pojedyncze i podwójne mnożniki Lagrangea stosowanych w metodzie elementów skończonych). Keywords: Finite Element Method - Lagrange Multipliers - non matching grids - domain decomposition Słowa kluczowe: Metoda elementów skończonych, mnożniki Lagrange, niezgodne siatki, dekompozycja obszaru Introduction To model electromagnetic devices, the finite element method is classically used today. The studied domain is discretized using a conforming mesh. In the case of small parts in regard to the global dimensions of the domain, the constraints on the mesh impose to discretize these parts by small elements. The mesh diffuses into the domain to ensure the conformity of the global mesh. Consequently, the mesh can be constituted by an important number of elements. Due to this assumption, the numerical solution of the problem requires significant memory resources and computational time. In order to minimize the mesh, numerical methods based on the decomposition of the domain, such as the Lagrange multipliers method, the Mortar approach [1][2] or the Overlapping technic [3] have been developed. The studied system is divided into several sub-domains, according to t[...]
 
Sposoby redukcji natężenia pola elektrycznego pod napowietrznymi liniami wysokiego napięcia
 
Paweł OLESZKIEWICZ  Zbigniew NADOLNY  
W artykule zamieszczono wyniki badań dotyczących redukcji pola elektrycznego pod napowietrzną linią wysokiego napięcia 400 kV, spowodowanej obecnością drzew. Zmierzono rozkłady natężenia pola elektrycznego o częstotliwości 50 Hz pod linią na otwartej przestrzeni oraz na terenie zalesionym. Natężenie pola elektrycznego zmierzono na odcinkach prostopadłych do kierunku linii między innymi pod słupem oraz pod środkiem przęsła. Abstract. The article presents results of investigation of electric field reduction under high voltage overhead power transmission lines, which was caused by trees. Electric field (50 Hz) intensity distributions under the line in forest (1) and on agricultural field (2) were measured, and compared. The intensity distributions were measured on perpendicular distances to the line, it means under the line support and under the line span (Methods of electric field intensity reduction under overhead electric power transmission lines of high voltage). Słowa kluczowe: natężenie pola elektrycznego, napowietrzne linie wysokiego napięcia. Keywords: electric field intensity, overhead electric power lines. Wprowadzenie Oddziaływanie pola elektrycznego i magnetycznego budzi w ostatnim czasie dużo kontrowersji wśród szeroko rozumianej opinii publicznej. Istnieje niezliczona liczba artykułów opisujących negatywny wpływ pola na organizmy żywe, a w szczególności na życie i zdrowie ludzi [1÷3]. Jednym z głównych źródeł pola elektrycznego i magnetycznego są napowietrzne linie wysokiego napięcia. Wynika to przede wszystkim ze stosunkowo dużej wartości napięcia linii i przesyłanego prądu [4]. Istnieje stosunkowo duża liczba metod ograniczających natężenie pola elektrycznego i magnetycznego pod liniami napowietrznymi. Stosując je można zredukować natężenie obu pól od kilku do kilkudziesięciu procent. Jest to szczególnie istotne w kontekście planów zagospodarowania przestrzennego terenów znajdujących się w bliskim sąsiedztwie linii wy[...]
 
Stability of an Electrical System Used in Transport
 
Carmen LUNGOCI  Adam GAŁUSZKA  
The paper deals with the stability aspects around the defined equilibrium point of an electrical system used in the traction regime of a DC motor. The electrical schema of the system is presented and the mathematical model is constructed. After defining the equilibrium point, the stability around it is analyzed, using several mathematical criteria. Implementing a modern controller, mathematical results are verified by computations and conclusions regarding the mathematical methods of stability analysis are done. Streszczenie. Artykuł dotyczy stabilności wokół zdefiniowanego punktu równowagi modelu układu elektrycznego złożonego z dwóch źródeł energii, dwóch elementów sterujących, oraz obciążenia trakcyjnego. Zaprezentowano schemat takiego układu oraz skonstruowano odpowiadający mu model matematyczny. Zastosowano klasyczne kryteria do analizy zachowania się układu zlinearyzowanego wokół punktu równowagi. (Stabilność systemu elektrycznego trakcji) Keywords: Stability, equilibrium point, electrical system, batteries, supercapacitors Słowa kluczowe: stabilność, punkt równowagi, system elektryczny, superkondensatory Introduction The electrical systems used in transport are often complex [1] [5]. The composed elements are defined by mathematical models, with different operating ways. Linking the models together, the stability problem of the whole system becomes an important problem, partial resolved today by the researchers [1]. Thus, new solutions are expected, with the aim of ensures the global stability of the system around the equilibrium point desired. In this work, an electrical system composed by two energy sources, control elements and traction load is proposed. After the description of the electrical circuit, the mathematical model is developed, in order to establish the equilibrium point of functioning. Using several mathematical stability criteria, the stability around the defined equilibrium point is analyzed. Finally, the im[...]
 
Step-by-Step Eigenvalue Perturbation Technique for Electromagnetic Resonance Problems
 
Serkan GÜNEL  Yeşim ZORAL  
The Galerkin procedure to solve Maxwell’s equations associated with a perturbed system approximately, yields a generalized eigenvalue perturbation problem. Instead of solving the generalized eigenvalue problem, perturbed eigenvalues and eigenvectors can be approximated in terms of unperturbed ones. However, the small perturbation requirement may be quite restrictive. This restriction can be relaxed using iterative perturbation techniques in which the problem is divided into small perturbation steps, and then each subsequent problem is solved depending on the solutions of the previous step. In this study, the parametric history analysis of electromagnetic resonant structures has been accomplished using the step-by- step eigenvalue perturbation method. Streszczenie. Do rozwiązania równania Maxwella w zakłóconym systemie zastosowano metodę Galerkina. Do obliczania wartości własnej, oraz wektora wartości własnej zastosowano aproksymację wielkości niezakłóconych. Dla małych zakłóceń zastosowano metody iteracyjne. Problem zostaje podzielony na kroki, gdzie każdy kolejny krok zostaje rozwiązany w oparciu o poprzedni. Przedstawiono analizę parametryczną problemu rezonansu elektromagnetycznego. (Obliczanie wartości własnej metodą wielkości niezakłóconych w problemach rezonansu elektromagnetycznego). Keywords: Generalized eigenvalue perturbation, Parametric History Analysis, Electromagnetic resonance problems Słowa kluczowe: Zakłócenia wartości własnych, analiza parametryczna, rezonans elektromagnetyczny Introduction The perturbation techniques involve approximating the solutions of a slightly modified system in terms of the solutions of the unmodified system. Essentially, such techniques require the perturbed parameter to be small compared to the original parameters of the unperturbed system. For electromagnetic resonant problems, typically, the deviation of the resonant frequency of a modified resonant structure is examined [1]. It is k[...]
 
Superconducting magnet of free helium type used for the filtration in environmental processing
 
Antoni CIEŚLA  
The conventional magnetic filters used in the mineral industry are equipped with traditional magnetic circuits or with permanent magnets (rare earth). However, when processing minerals with low magnetic susceptibilities or minerals of very small particle size, these filters are inefficient. Only a filter having a superconducting solenoid can contribute to solve most of the problems, and only such a filter can produce high magnetic fields with low energy consumption. Streszczenie. Filtry magnetyczne wykorzystywane w przeróbce kopalin wyposażone są w klasyczne elektromagnesy, lub magnesy stałe. Takie rozwiązanie nie jest jednak wystarczające w przypadku filtracji cząstek mikrometrowych rozmiarów lub o słabych właściwościach magnetycznych. W takim przypadku niezbędne są filtry zbudowane w oparciu o elektromagnesy z uzwojeniem nadprzewodnikowym. (Magnesy nadprzewodnikowe jako narzędzie filtrowania w przeróbce kopalin) Keywords: magnetic filter, magnetic force, superconductivity, cryocooler. Słowa kluczowe: filtr magnetyczny, siła magnetyczna, nadprzewodnictwo, cryocooler. Principle of Magnetic Filtration in Matrix Filter When fine particles are dispersed in air, water, sea water, oil, organic solvents, etc., their separation or filtration by using a magnetic force is called magnetic separation (filtration). Filtration process consists in retaining a magnetic fraction in the filter, whereas a magnetic neutral fraction flows through the filter freely (that part of the process is called a purification unit). Cleaning the filter matrix is the next step, the so-called cleaning unit. The cleaning is done with the use of reagents ( chemical compounds) working on its matrixes (in the case of environmental processing). In the case of mineral processing the matrix is exchanged for a clean one. Principle diagram of filtration cycles in matrix filter is presented in Fig. 1. The filter work is cyclic. In order to improve its work a reciprocal syste[...]
 
Szybkie prototypowanie struktur układów regulacji temperatury w sterownikach programowalnych
 
Krzysztof PIETRUSEWICZ  Paweł DWORAK  Henryk MISZTAL  
W pracy przedstawiono zagadnienie mechatronicznego podejścia do projektowania złożonych układów regulacji temperatury z użyciem nowej klasy narzędzi dostępnych dla celów szybkiego prototypowania algorytmów sterowania implementowanych docelowo w ramach funkcji deterministycznych wielozadaniowych systemów operacyjnych czasu rzeczywistego. Ponadto przedstawiono wyniki badań symulacyjnych Hardware-in-the-loop przyjętych w pracy modeli stref grzejnych wytłaczarki tworzywa sztucznego oraz wyniki porównawczych badań HIL odpornego układu Model-Following Control [1] na tle klasycznego jednopętlowego układu regulacji z regulatorem PID, w ramach funkcji sterujących programowalnego sterownika automatyki firmy Bernecker&Rainer.. Abstract. In the paper an innovative method for rapid prototyping of control algorithms, called automatic code generation, within the Programmable Logic Controllers has been described. The mechatronic approach to research and development of temperature control algorithms is also given here. The presented solutions have been implemented within the multi-tasking deterministic real-time operating system Automation Runtime from Bernecker&Rainer. Also the Hardware-in-the-loop simulation results are shown in the paper. The exemplified test results lend a great support to the technique of Model-Following having been developed. (Rapid prototyping of the temperature control algorithms within the PLCs). Słowa kluczowe: regulatory PID, projektowanie algorytmów, MFC, urządzenia programowalne, norma IEC 61131-3, szybkie prototypowanie. Keywords: PID controllers, algorithm design, Model-Following Control, Programmable devices, IEC 61131-3 standard, rapid prototyping[...]
 
The analysis of the vibrations of the cores of model transformers
 
Krzysztof MAJER  
This paper presents an analysis of the vibrations generated by models of transformers, made up of metal sheets from different manufacturers. To analyze the vibrations the experimental investigations from different transformers models were carried out. Additionally, the influence of submagnetizing of the core with a DC component on the vibrations of model cores was examined. The measurements of amplitudes of vibrations and a harmonic analysis for all cores were executed. It created an opportunity to evaluate different sorts of transformer sheets. For the full analysis of the studied models the calculations of the natural frequencies and forced vibrations were also made.. Streszczenie. W artykule przedstawiono analizę drgań rdzeni transformatorów modelowych wykonanych z blach różnych producentów. Wykonano pomiary amplitud drgań w różnych miejscach badanych rdzeni z analizą harmoniczną. Dodatkowo zbadano wpływ podmagnesowania rdzenia składową stałą strumienia na amplitudy drgań. Dla pełnej analizy wykonano obliczenia numeryczne drgań badanych rdzeni oraz została zaproponowana metoda obliczeniowa pozwalająca na uwzględnienie podmagnesowania przy obliczaniu drgań rdzeni transformatorów. (Analiza drgań rdzeni transformatorów modelowych wykonanych z blach różnych producentów) Keywords: Transformer, vibrations of the cores, magnetostriction, submagnetizing of the core, Słowa kluczowe: Transformator, drgania rdzeni, magnetostrykcja, podmagnesowanie rdzenia, Introduction The main source of noise of transformers is the core excited to vibrate due to magnetostrictive forces caused by the phenomenon of magnetostriction [1], [3], [7]. The magnetostrictive forces consist of constant and timevariable components. Due to the existence of magnetostrictive forces periodic vibrations of the core occur which are dependent on three factors: the induction, the magnetostriction coefficient of the sheet which the core is made up of and its overlapping. The valu[...]
 
The influence of the building reinforcement inside the concrete column on the distribution of the electromagnetic field
 
Agnieszka CHOROSZUCHO  Bogusław BUTRYŁO  
The paper presents the influence of the location the transmitter (2.4 GHz) and the structure which is made of the column with the transmitter on distribution of the electromagnetic field inside the part of the building. The influence of physical properties of materials like concrete, plaster board and number of steel bars are examined. The finite-difference time-domain method (FDTD) is used. The geometry of the analysed area is modelled according to the typical building technologies. Detail analysis of the obtained results will make it possible to solve the problem connected with fading and also to radically improve the quality of data transmission. Streszczenie. W publikacji przedstawiono wpływ lokalizacji nadajnika (2.4 GHz) i struktury, z której jest wykonany słup z nadajnikiem na rozkład pola elektromagnetycznego wewnątrz części budynku. Badany jest wpływ właściwości materiałowych, takich jak beton, tynk oraz ilości stalowych prętów. Zastosowano metodę różnic skończonych w dziedzinie czasu (FDTD). Geometrię analizowanego obszaru modelowano według typowych budowlanych technologii. Szczegółowa analiza otrzymanych rezultatów pozwoli na rozwiązanie problemów związanych z zanikami sygnału i jednocześnie polepszy jakość transmisji danych. (Wpływ budowlanego zbrojenia wewnątrz betonowego słupa na rozkład pola elektromagnetycznego). Keywords: finite difference time domain method (FDTD), electromagnetic wave propagation, wireless communications, reinforcement. Słowa kluczowe: metoda różnic skończonych w dziedzinie czasu (FDTD), propagacja fali elektromagnetycznej, komunikacja bezprzewodowa, zbrojenie. Introduction The analysis of the phenomena connected with the propagation of high frequency electromagnetic waves inside the buildings is of great importance. However a good quality construction of reliable wireless communication systems must include a wide spectrum of factors determining the electromagnetic (EM) field distribution, including g[...]
 
The study of the flat waves' diffraction on the sharp corner
 
Stanisław APANASEWICZ  Stanisław PAWŁOWSKI  Jolanta PLEWAKO  
W pracy badana jest dyfrakcja płaskiej fali na ścianie z narożem (ćwierć przestrzeń przewodząca o doskonałej przewodności). Stosując transformaty całkowe Kontorovicha-Lebedeva uzyskano w jawnej postaci rozwiązanie równań Maxwella. Przedstawiono wykresy przykładowych obliczeń. (Dyfrakcja płaskiej fali na ścianie z narożem) Keywords: electromagnetic waves, a sharp corner, transforms of Kontorovich-Lebedev. Słowa kluczowe: fale elektromagnetyczne, ostre naroże, transformata Kontorowicza-Lebiedieva. Introduction In the study the method of solving the problem of the flat electromagnetic wave diffraction falling onto ideal wall with sharp corner has been described. We assume that boundary planes of the conductive area are perpendicular to each other, and the wave is falling at the  angle to the one of them, and perpendicular to the corner edge (Fig.1). Fig.1. Graphical illustration of the problem The aim of the study is to research electromagnetic field in the sharp corners surrounding. To solve the Maxwell equations not well known Kontorovich-Lebedev transform has been used. This transform is described by relations [1]: (1)               z f z G H z d G e f z H z dz j j 2 0 2 0 sh 2 , 1                 where:          0 2 2 e 2 e ch cos tdt j H z d jz t j      - Hankel function of imaginary index. Using the transform, the solution of the analyzed problem can be shown in explicit analytical form. The solution of the problem Setting the problem In the accepted Cartesian coordinate system z coincides with corner edge and ax[...]
 
Wavelets and Hilbert Transform for detection of short disturbances in electrical power networks
 
Maurizio CACIOTTA  Sabino GIARNETTI  Fabio LECCESE  Zbigniew LEONOWICZ  
In electrical energy power network, disturbances can cause problems in electronic devices therefore their monitoring is fundamental to properly design the protection and compensation devices. In this paper we address the problem of disturbances’ detection by using two different signal processing methods: Wavelets and Hilbert Transform (HT). Methods were tested under different conditions of noise and harmonic distortion (THD) showing the Hilbert Transform can be used as a valid approach for this type of phenomena. Streszczenie. W sieciach elektroenergetycznych, zakłócenia mogą powodować problemy w urządzeniach elektronicznych. W związku z tym ich monitorowanie, ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego projektowania urządzeń ochronnych i kompensacyjnych. W artykule podjęto problem wykrywania zakłóceń "za pomocą dwóch różnych metod przetwarzania sygnałów: falek i transformaty Hilberta (HT). Metody te były badane przy różnych poziomach szumu i zniekształceń harmonicznych (THD). Stwierdzono przydatność HT do analizy krótkich przebiegów przejściowych i zakłóceń oraz podobnych zjawisk. (Falki i transformata Hilberta do wykrywania zakłóceń w krótkim czasie trwania w sieciach elektroenergetycznych) Keywords: Power Quality, Wavelets, Hilbert Transform, voltage dips, transients. Słowa kluczowe: jakość energii, falki, transformata Hilberta, zapady napięcia, przebiegi przejściowe Introduction Electric power quality has become an important area of interest in power systems, studied from a wide number of points of view: technical and scientific summarized in [1,2,3], in the field of economy, of social sciences and legal aspects of power quality [4,5,6,7,8] with emerging perspective of the Perceived Power Quality [7]. For this purpose there are many of electric parameters that help to describe the phenomena as a whole are reported in relevant standards. In this context, we consider disturbances as the temporary deviation of the steady state [...]
 
Wpływ rezystancji powierzchniowej i skrośnej na właściwości dielektryczne kompozytowego układu - włóknina polipropylenowa PP z węglowym pokryciem plazmowym
 
W artykule pokazano że właściwości relaksacyjne kompozytu włóknina polipropylenowa-węgiel mogą się zmieniać w zależności od rezystywności powierzchniowej i skrośnej kompozytu. Rezystywność powierzchniowa i skrośna zależą od morfologii podłoża oraz od parametrów generowania plazmy. Pomiary admitancji zespolonej wykonano w zakresie częstotliwości od 100 Hz do 1 MHz. Abstract. In the paper, we report on dielectric properties of carbon-polypropylene fabric composite, which change with composite surface and volume resistivity. Both the parameters vary depending on the morphology of substrate surface and on parameters of the plasma generating process. Measurements of the complex admittance of the composites were performed in the frequency range between 100 Hz and 1 MHz. (Influence of surface and volume electrical resistivity on dielectric properties of carbon-polypropylene fabric composite obtained by plasma deposition.). Słowa kluczowe: włóknina polipropylenowa, węgiel, rezystancja, spektroskopia impedancyjna. Keywords: polypropylene fabric, carbon, resistance, impedance spectroscopy. Wstęp Wzrastające ciągle wymagania niezawodnościowe wywołują konieczność stosowania coraz bardziej efektywnych metod ekranowania, uwzględniających specyficzne warunki pracy niektórych urządzeń i systemów elektrycznych i elektronicznych. Ostatnio coraz większe zastosowanie w technice ekranowania pola EM znajduje depozycja cienkowarstwowych struktur uzyskiwanych metodą plazmy niskotemperaturowej [1-3]. Duże możliwości zastosowania pokryć plazmowych wiążą się zarówno z ich unikatowymi właściwościami fizycznymi, różniącymi się w istotny sposób od konwencjonalnych materiałów, jak i prostą technologią otrzymywania. Metodą tą możliwe jest nanoszenie zarówno warstw przewodzących, półprzewodzących jak i dielektrycznych [4]. Dodatkowo, technologia plazmowa daje możliwości wstępnego przygotowania podłoża w reaktorze plazmowym. Stosowane przez nas układy magnetronow[...]
 
Wpływ rozszerzalności cieplnej na dokładność obliczeń energetycznych nagrzewanych bezpośrednio wsadów
 
Ryszard NIEDBAŁA  Daniel KUCHARSKI  Marcin WESOŁOWSKI  
W pracy rozważono dokładności obliczeń numerycznych stanów ustalonych i nieustalonych pól temperatury nagrzewanych wsadów długich. Przyjęta uproszczona geometria wsadów umożliwia wygodne i jednoznaczne przedstawienie jakości wykonywanych obliczeń. Dokonano przykładowych obliczeń i oceny ich wiarygodności nie tylko pod kątem strat cieplnych, lecz przede wszystkim sposobu przyjmowanej dyskretyzacji obszaru liczonego. Pomijając trudności w określeniu parametrów materiałowych podano zakres błędów obliczeniowych przy wyznaczaniu mocy cieplnych i wartości temperatury nagrzewanych przewodników z uwzględnieniem ich rozszerzalności temperaturowej materiału. Abstract. This paper deals with the accuracy of numerical calculations of transient and steady-state of temperature fields of a heated steel wire. Simplifying the geometry of objects enabled presenting the quality of calculations in more convenient and unambiguous manner. Furthermore, not only was the credibility of the exemplary calculations evaluated when it comes to the issue of heat losses, but also - more importantly - it was evaluated by the way the computational space was divided. Putting aside the difficulties of determining material’s parameters, we give the range of calculation errors for determining the heating power and the value of temperature of heated conductors, with the thermal expansion of those conductors taken into account. (Effect of thermal expansion on the credibility of energetic calculations of directly heated charge). Słowa kluczowe: nagrzewanie bezpośrednie, rozszerzalność cieplna, dokładność obliczeń. Keywords: direct heating, thermal expansion, accuracy of calculations, energy parameters. Wprowadzenie Prezentowanych w literaturze przykładów nagrzewania wszelkiego rodzaju wsadów jest niezmiernie wiele, lecz tylko w nielicznych pozycjach podejmowane są próby oceny wiarygodności uzyskiwanych rezultatów liczbowych. We wcześniejszych pracach, w których autorzy doko[...]
 
Wpływ warunków środowiskowych na działanie ogranicznika przepięć w warunkach terenowych
 
Piotr PAPLIŃSKI  Hubert ŚMIETANKA  Jacek WAŃKOWICZ  
W artykule opisano wpływ warunków środowiskowych na działanie warystorów i elementów wewnętrznych zastosowanych w ogranicznikach przepięć. Przedstawiono przyjętą do oceny metodykę badań. Całość zilustrowano wykresami i zdjęciami uszkodzonych struktur warystorów i elementów zewnętrznych ogranicznika przepięć. Abstract. Influence of environmental service conditions on operation performance of surge arresters and their internal elements has been described and discussed in the paper. Diagnostic method applied to evaluate a current state of the arresters is presented too. Selected photographs of defected varistors and other internal elements of the arresters are included in to the paper as evidence for the service condition effects. (Influence of service conditions on on-site operation of surge arrester). Słowa kluczowe: ogranicznik przepięć, charakterystyka prądowa. Keywords: surge arrester, current characteristic. Wstęp Znajdujące się w eksploatacji ograniczniki przepięć narażone są na wpływ warunków atmosferycznych. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć temperaturę i wilgotność. Warunki te, powiązane są z czasem, który w istotny sposób wpływa na zmiany strukturalne elementów wewnętrznych ogranicznika przepięć. Intensywność tych zmian zależy także od innych czynników, które nie są bezpośrednio związane z czynnikami środowiskowymi. Zalicza się do nich jakość wykonania polegająca na zapewnieniu właściwej szczelności wnętrza ogranicznika, sposób montażu oraz właściwego jego doboru do warunków eksploatacyjnych. Intensywność tych zmian można śledzić przy stosowaniu diagnostyki ograniczników przepięć (odgromników) metodą "on-line" opisanej w[...]
 
Wykorzystanie trójcewkowego wzbudnika cylindrycznego w procesie nagrzewania indukcyjnego kół zębatych
 
Michał NIKLEWICZ  Albert SMALCERZ  
Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie wyników analizy numerycznej nagrzewania indukcyjnego kół zębatych w procesie hartowania. Analiza dotyczyła układów ze wzbudnikami cylindrycznymi o różnych konfiguracjach (wzbudnik o jednej i trzech cewkach). Przeprowadzone badania obejmowały nagrzewanie jednoczęstotliwościowe i dwuczęstotliwościowe - sekwencyjne. Ponadto została przeprowadzona analiza wpływu parametrów procesu, tj. natężenia i częstotliwości prądu wzbudników na rozkład temperatury kół zębatych. Abstract. The paper concerns induction heating numerical analysis in hardening process of gears. Various configurations of inductor including oneand three- coil inductor have been analyzed. Calculations have concerned two types of heating, with use of one- and two frequencies of inductor current (sequentially). Additionally analysis of basic process parameters on gear temperature distribution have been carried out and results are presented. (Application of three-coil cylindrical inductor in induction heating of gears). Słowa kluczowe: hartowanie, nagrzewanie indukcyjne, koła zębate, symulacja numeryczna. Keywords: hardening process, induction heating, gears and computer simulation. Wstęp Prawidłowe zahartowanie detali o innym niż cylindryczny kształcie nie należy do zadań prostych. Metodą, która może połączyć walory ekonomiczne i ekologiczne przy zachowaniu wysokiej jakości wyrobu, jest hartowanie indukcyjne. Nagrzewanie powinno zapewnić osiągnięcie optymalnego pola temperatury, tj. takiego, w którym części zewnętrzne zęba i jego wrąb są równomiernie nagrzane (powyżej temperatury koniecznej do zahartowania), natomiast głębsze warstwy powinny pozostać w odpowiednio niższej temperaturze. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie wysokiej twardości powierzchni zębów przy zachowaniu pewnej elastyczności rdzenia koła [1,2, 3]. Proces nagrzewania kół zębatych najprościej można wykonać stosując klasyczne wzbudniki cylindryczne. W tym przypad[...]
 
Wytrzymałość elektryczna izolatorów kompozytowych w położeniu pionowym i poziomym
 
Witold BRETUJ  Krzysztof WIECZOREK  
W artykule dokonano oceny wpływu położenia pracy wybranych modelowych izolatorów kompozytowych na utratę ich właściwości powierzchniowych w warunkach działania wysokiego napięcia i opadów czystej mgły. Przedstawiono wyniki badań napięcia przeskoku elektrycznego na wstępnie postarzonych i zwilżonych izolatorach. Nie stwierdzono wpływu degradacji właściwości osłon we wstępnym etapie starzenia na wytrzymałość elektryczną izolatorów. Abstract. This paper describes results of tests performed on model composite insulators having different shape of silicone housings. The insulators were stressed by high voltage under rain or clean fog in vertical and horizontal positions. After initial ageing period the measurements of flashover voltage on the wetted insulators were made. Influence of insulators operates position on the loss their surface properties and electric strength were estimated. (Composite insulators electric strength in vertical and horizontal position). Słowa kluczowe: izolator kompozytowy, starzenie, hydrofobowość, wytrzymałość elektryczna. Keywords: composite insulator, ageing, hydrophobicity, electric strength. Wstęp Izolatory kompozytowe z osłonami z gumy silikonowej charakteryzują się dużą odpornością zabrudzeniową, która pozwala na poprawienie niezawodności dostaw energii elektrycznej w niekorzystnych warunkach środowiska [1-3]. Ich dobre właściwości eksploatacyjne są związane z niewielką zwilżalnością powierzchni osłon przez krople wody oraz zdolnością do hydrofobizacji osadzonych na izolatorach zanieczyszczeń [4-6]. W wyniku tych procesów powierzchnia izolatora posiada zazwyczaj dużą rezystancję, która wpływa na ograniczenie wartości prądu upływu i energii powierzchniowych wyładowań elektrycznych [7,8]. Istotnym problemem w przypadku materiałów polimerowych jest ich niska, w porównaniu z ceramiką i szkłem, odporność starzeniowa [9,10]. W warunkach eksploatacyjnych powierzchnia osłony starzona jest nierównomiernie [11,12[...]
 
Wytrzymałość powierzchniowa poliamidowej osłony ogranicznika przepięć w zależności od zawartości włókna szklanego
 
Krzysztof KOGUT  Bolesław MAZUREK  Krzysztof KASPRZYK  Beata ZBOROMIRSKA - WNUKIEWICZ  
W artykule opisano mechanizm przeskoku elektrycznego na powierzchni próbek wykonanych z poliamidu oraz poliamidu z dodatkiem włókna szklanego, stosowanych na osłony izolacyjne beziskiernikowego ogranicznika przepięć. Podczas prób napięciem impulsowym stwierdzono występowanie przeskoków powierzchniowych, które prowadzą do trwałego uszkodzenia ograniczników przepięć. Podczas wyładowań powstają rozwarstwienia pomiędzy stosem warystorowym a izolacją, które powodują obniżenie wytrzymałości powierzchniowej Wykazano rolę ładunku powierzchniowego w rozwoju wyładowania powierzchniowego. Stwierdzono, że włókno szklane wykorzystane w poliamidowej osłonie izolacyjnej ogranicznika, może powodować zwiększenie jej wytrzymałości elektrycznej oraz mechanicznej. W pracy wyznaczono napięcia przeskoku na próbkach. Zarejestrowano obrazy wyładowań powierzchniowych przy napięciu impulsowym, przemiennym oraz stałym obu biegunowości. Na ich podstawie określono wpływ zawartości włókna szklanego na napięcie przeskoku, charakter wyładowania powierzchniowego oraz określono rolę ładunku powierzchniowego determinującego przeskok. Abstract. This paper describes the mechanism of an electric flashover on the surface of polyamide samples and samples of the polyamide with the glass fiber, which are used as an insulating housing of the metal oxide surge arrester. During the impulse voltage tests it was claimed that the surface flashovers occurring, which lead to the damage of the surge arresters. During the discharges, the stratification between varistors pile and insulating, which lead to lower surface strength are occurred. The role of a surface charge in the development of surface discharge was shown. It was found that the glass fiber used in polyamide housing of the surge arrester can be cause the increasing the electrical and mechanical strength. In this work the flashover voltage was measured. Pictures of the surface discharges by high impulse voltage tests, AC and DC test[...]
 
Zastosowanie cienkich warstw otrzymanych metodą impulsowego rozpylania magnetronowego w ekranowaniu pól elektromagnetycznych
 
Jan ZIAJA  Mariusz OZIMEK  Jarosław JANUKIEWICZ  
Cienkowarstwowe ekrany elektromagnetyczne otrzymano przez rozpylanie metalicznego targetu Ni-Fe oraz Al w procesie impulsowego rozpylania magnetronowego. Powłoki naniesiono na papier kablowy w atmosferze czystego argonu. Stosowano różny czas trwania procesu. Zbadano wpływ grubości i kolejności powłok na rezystywność powierzchniową warstw oraz skuteczność ekranowania pola elektromagnetycznego. Najwyższa uzyskana wartość ekranowania wyniosła 25 dB. Abstract. Electromagnetic thin shields were prepared by deposition of metallic Ni-Fe and Al targets via impulse magnetron sputtering. Thin films sputtered onto cable papers in argon atmosphere. Metallization was carried out, at different sputtering times. The influence of layer’s thicknesses and their sequence on surface resistivity and shielding effectiveness was observed. The highest value of attenuation received 25 dB (Application of thin films prepared by impulse magnetron sputtering for shielding of electromagnetic fields ). Słowa kluczowe: pole elektromagnetyczne, skuteczność ekranowania, rozpylanie magnetronowe, cienkie warstwy. Keywords: electromagnetic field, shielding effectiveness, magnetron sputtering, thin films. Wstęp Rozwój gospodarczy obserwowany w ostatnim wieku spowodował znaczny wzrost liczby urządzeń emitujących promieniowanie elektromagnetyczne (PEM). Źródłem szkodliwych fal są już nie tylko procesy zachodzące na ziemi (wyładowania atmosferyczne), bądź w kosmosie (promieniowanie wynikające z aktywności ciał niebieskich), a w głównej mierze systemy radarowe, telewizyjne, radiowe, jak i urządzenia powszechnego użytku (kuchenki mikrofalowe, telewizory, grzejniki indukcyjne, telefony komórkowe itp.) [1, 2]. Pola o zmiennej częstotliwości generowane są także w wyniku przepięć powstających w urządzeniach technicznych oraz w sieci elektrycznej. Promieniowanie to ma bezpośredni wpływ na organizm człowieka. Już pola elektryczne o natężeniu rzędu 500 V/m i gęstości mocy ok[...]
 

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»