INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
GOSPODARKA WODNA ›
2010-6 |
| |
|
Publikacja: Europejskie systemy zarządzania zasobami wodnymi - Rumunia
Artykuł poświęcono systemowi zarządzania
zasobami wodnymi w Rumunii,
gdzie gospodarowanie wodami oparte na
zarządzaniu zlewniowym funkcjonuje od
1965 r.
Tak jak różne są uwarunkowania przyrodniczo-środowiskowe, tak różne
są tradycje i systemy kształtowania oraz ochrony zasobów wodnych w krajach
Europy. Na mocy obowiązującej od blisko 10 lat dyrektywy Parlamentu
Europejskiego i Rady 2000/60/WE, zwanej powszechnie Ramową Dyrektywą
Wodną, państwa członkowskie Unii Europejskiej dążą do ujednolicenia
zasad kształtowania i ochrony zasobów wodnych, a także wypracowują
wspólne dokumenty planistyczne dla międzynarodowych obszarów dorzeczy.
Celem cyklu jest przedstawienie podstaw prawnych, struktury organizacyjnej
i systemu finansowania gospodarki wodnej w wybranych państwach
Europy.
- Rumunia
■ Uwarunkowania środowiskowe
Rumunia jest położona w Europie
południowo-wschodniej, częściowo na
Półwyspie Bałkańskim, nad Morzem
Czarnym. Długość wybrzeża wynosi
225 km. Państwo graniczy z Ukrainą
(531 km), Mołdawią (450 km), Bułgarią
(608 km), Serbią (476 km) i Węgrami
(443 km). Terytorium Rumunii obejmuje
powierzchnię 238 391 km².
Pod względem topograficznym Rumunię
można podzielić na dwie strefy:
południową, o charakterze nizinnym,
oraz wyżynną, obejmującą przede
wszystkim centralną i północną część
kraju. Na terytorium Rumunii nie ma
depresji. Najniższej położone jest Morze
Czarne (0 m n.p.m.), zaś najwyższe
punkty to szczyty gór: Moldoveanu
(2544 m), Negoiu (2535 m) i Viştea
Mare (2527 m). Wszystkie pasma górskie
należą do Karpat.
Pod względem hydrologicznym terytorium
Rumunii leży w zlewisku Morza
Czarnego, w dorzeczu Dunaju. Karpaty
dzielą Rumunię na dwie strefy
hydrologiczne. Rzeki płynące na zachód
od Karpat wpływają przeważnie
do Cisy (Tiszy), natomiast rzeki we
wschodniej części Karpat wpływają
bezpośrednio do Dunaju, największej
rumuńskiej rzeki. Ponadto niewielki
odsetek rzek wpływa bezpośrednio do
Morza[...]
|
Prenumerata
|
|
Eksploatacja osadów z koryt rzek górskich - skutki środowiskowe i procedury oceny
|
|
Bartłomiej Wyżga  Hanna Hajdukiewicz Artur Radecki -Pawlik Joanna Zawiejska
|
Przedstawiono skutki wielkoskalowej
eksploatacji żwiru prowadzonej w latach
powojennych w kilku rzekach i wskazano
na zagrożenia związane ze współczesną
eksploatacją. Usystematyzowano środowiskowe
i gospodarcze konsekwencje eksploatacji
osadów z koryt rzecznych i wskazano
sytuacje, w których mogą one być
szczególnie dotkliwe i trudne do odwrócenia.
Podkreślono konieczność przeprowadzania
oceny oddziaływania planowanej
eksploatacji osadów z koryt rzecznych na
środowisko i wskazano istotne elementy
takiej oceny.
■ Wielkoskalowa eksploatacja osadów
z koryt rzek karpackich i jej
skutki
W drugiej połowie XX wieku, wraz
z przyspieszeniem procesów industrializacji
i urbanizacji, nasilił się proces
eksploatacji osadów z koryt rzek i potoków
górskich.
W południowej Polsce prowadzono
w minionych dziesięcioleciach eksploatację
żwiru na skalę przemysłową m.in.
w Ropie i Wisłoce. Wydobycie żwiru
z koryta Ropy rozpoczęto w 1941 r.
w Bieczu (rys. 1A), po drugiej wojnie
światowej rozszerzając jego zasięg
na kilkukilometrowy, przyległy odcinek
rzeki (Augustowski 1968). Eksploatację
prowadzono tu aż do całkowitego usunięcia
(w połowie lat 60.) aluwialnego
materiału dennego z koryta (rys. 1A).
Rys. 1. (A) Koryto Ropy w Bieczu przed 1941 r. i w 1966 r. (wg B. Augustowskiego 1968);
1 - drobnoziarniste osady pozakorytowe; 2 - żwiry; 3 - fliszowe podłoże skalne. (B) Zmiany
minimalnych rocznych stanów Ropy w przekrojach wodowskazowych Klęczany i Topoliny
od 1930 r.
244 Gospodarka Wodna nr 6/2010
W latach 1941-1966 z koryta Ropy wydobyto
co najmniej 1 mln m3 żwiru (Augustowski
1968), co odpowiada usunięciu
warstwy osadów o miąższości
1 m na długości 25 km rzeki w korycie
o 40-metrowej szerokości. Pozyskanie
takiej ilości żwiru ze stosunkowo
krótkiego odcinka rzeki było możliwe
dzięki zwiększeniu spadku koryta powyżej
miejsca eksploatacji (por. Kondolf
1997), prowadzącemu do erozji
wstecznej i okresowego zwiększenia
tempa dos[...]
|
|
|
|
FAK TY
|
|
|
8-9
|
okazji urodzin królowej Beatrix ambasador
Królestwa Niderlandów Paul Marcel Kurpershoek
zaprosił gości na przyjęcie do ambasady. W tym
roku, z racji tragedii pod Smoleńskiem, uroczystość
przeniesiono na 6 maja.
Ambasador wspominał uroczystość sprzed
dwóch lat, gdy honorowym gościem była tragicznie
zmarła Maria Kaczyńska. Wtedy jedna z nowych
odmian tulipana została nazwana jej imieniem.
P.M. Kurperhoek ze szczególną atencją przywitał
grupę polskich kombatantów z II wojny światowej,
mówiąc, że Holandia nigdy nie zapomni, iż polscy
żołnierze przelewali za nią krew.
Wśród zaproszonych gości znaleźli się, m.in.
Andrzej Kraszewski - minister środowiska i Andrzej
Jagusiewicz - główny inspektor ochrony środowiska.
Każdy z uczestników przyjęcia został obdarowany
tulipanem "Maria Kaczyńska".
Holandia uchodzi za kraj, który wzorcowo uprawia
gospodarkę wodną; stąd współpraca naszej
redakcji z Ambasadą Królestwa Niderlandów.
■ Posiedzenie Zarządu Głównego Stowarzyszenia
Inżynierów i Techników
Wodnych i Melioracyjnych
Warszawa, 6 maja 2010 r.
Janusz Kubiakowski, prezes SITWM-u, otworzył
obrady Zarządu Głównego, akcentując jak ważna
dla środowiska jest reforma gospodarki wodnej i
przygotowywana Strategia Gospodarki Wodnej.
Leonard Szczygielski, honorowy prezes
SITWM-u, odpowiedzialny za jubileusz 100-lecia
stowarzyszenia, poinformował o przygotowaniach
do tej uroczystości. Z okazji jubileuszu ogłoszono
specjalny polsko-holenderski konkurs fotograficzny;
będzie przygotowana okolicznościowa wystawa
fotograficzna i wydawnictwo o historii stowarzyszenia.
Problemem będą finanse. - My ten jubileusz
musimy zrobić, wyznaczyć termin i trzymać się go
- powiedział prof. Edmund Kaca, zaś Stanisław
Czaplak, przewodniczący krakowskiego oddziału
SITWM, stwierdził, że trzeba powołać zespół i mieć
wiarę, że uda się jubileusz przygotować.
■ HYDROTECHNIKA
Ustroń, 18-20 maja 2010 r.
Już po raz dwunasty odbyło się sympozjum
HYDROTECHN[...]
|
|
|
|
|
|
INFORMACJE - NOWOŚCI - INFORMACJE
|
|
Brytyjska ekspedycja naukowa postanowiła
zbadać najgłębszą na świecie szczelinę
wulkaniczną znajdującą się ok. 5 kilometrów
pod powierzchnią Morza Karaibskiego.
Celem tej wyprawy jest uzyskanie
informacji nt. gazów i materiałów wydobywających
się ze szczeliny, a także organizmów
bytujących w pobliżu wulkanu.
Zespół, pracujący na pokładzie statku
badawczego "Royal James Cook", będzie
korzystał z automatycznej łodzi podwodnej
Autosub 6000 i zdalnie sterowanego
pojazdu głębinowego o nazwie HyBIS.
Autosub 6000 posłuży do robienia
zdjęć niezbędnych do stworzenia
szczegółowej mapy dna, śledzenia prądów
morskich oraz składu chemicznego
wody. Pojazd HyBIS zostanie wykorzystany
do filmowania dna oceanicznego
oraz gromadzenia próbek skał i stworzeń
żyjących w pobliżu wulkanu.
Wyprawę prowadzą dr Doug Connelly,
Jon Copley, Bramley Murton, Kate
Stansfield i prof. Paul Tyler, specjaliści
z Narodowego Centrum Oceanografii[...]
|
|
|
|
Polskie szlaki żeglowne Szlak Bugu Przez "uhruskie okoice"
|
|
|
Wojciech Jastrzębiec Kuczkowski
|
Można by równie dobrze napisać "uherskie". W nazwach geograficznych
bardzo dużo tu tych głosek "u", "h" (wymawiane koniecznie z ukraińska,
dźwięcznie) i "r". Bo i rzeczka wielkiej urody Uherka, i Wola Uhruska, i sam
wreszcie Uhrusk. A na mapie widzimy Uhrusk Przystanek, Piaski Uherskie
i dwie kolonie też Uhruski, a na początki Uherki wieś Uher.
Aby do tych "uhrusków" dopłynąć, wyruszamy ze Świerży na tutejszy
prześliczny Bug hulający swobodnie po rozległej bagiennej dolinie między
dwiema szosami, po polskiej Nadbużanką 816, po ukraińskiej szosą-łącznikiem
z szosy A255 do Zabużja. Startujemy. Kierujemy się na północny
zachód. Bug płynie łagodnymi zakolami około kilometra. Tu, obok słupa
1010, spotykają się z rzeką na wysokim brzegu przebiegający Nadbużański
Szlak Turystyczny i szosa Nadbużanka 816. Spotkaniu temu towarzyszą
ze skarpy zagrody maleńkiego przysiółka Świerży - Mielniki. Widok stąd,
z tej wysokości, jest przepyszny: łąki i bagna, kędzierzawość dalekich wierzb
i na horyzoncie majaczące zabudowania dużej wsi ukraińskiej Guszczy.
A wśród łąk można zauważyć lusterka wody. To bużyska. Płyniemy teraz
w ogólnym kierunku północnym. Paręset metrów towarzyszymy szosie biegnącej
wysoko obok. Ale Bugowi nudzi się huk samochodów jadących górą
i powraca do swojego umiłowanego tańca: prawo - lewo i obrót i znowu
hop siup prawo w tył, w lewo skok do przodu i znów w lewo po rozległej
łące. Ale przy słupie 1012 poważnieje i przez półtora kilometra możemy
położyć wiosło na burtach i dać się ponieść prostynką, zrobić zdjęcia.
Może pokaże się w wodzie ciekawska wydra, albo zapatrzona na kajaki
sarna na brzegu. No i przy słupie 1014 znowu alert! Ciaśniutkie zakola
szczerzą ku naszemu kajakowi białe gałęzie odarte z kory, drygające rytmicznie,
jakby chciały oderwać się od zatopionego pnia i popłynąć za nami.
A do tego, proszę spojrzeć na mapę, równolegle do aktualnego koryta Bugu
w odległości co paręset metrów ciągną się umiarkowanym wężykie[...]
|
|
|
|
Stanowisko Konwentu Dyrektorów Zarządów Melioracji i Urządzeń Wodnych
|
|
|
Bogumił Kazulak
|
Konwent Dyrektorów Zarządów
Melioracji i Urządzeń Wodnych
uznaje za celowe opracowanie jednoznacznej
interpretacji zapisów
prawnych zawartych w ustawie
z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie
przyrody (DzU 2004 Nr 92, poz. 880)
oraz ustawie z dnia 3 października
2008 r. o udostępnieniu informacji
o środowisku i jego ochronie, udziale
społeczeństwa w ochronie środowiska
oraz o ocenach oddziaływania
na środowisko (DzU 2008.199.1227),
poprzez opracowanie w formie zeszytów
metodycznych postępowań
administracyjnych przy wykonaniu
robót polegających na utrzymaniu
obiektów melioracyjnych, na obszarze
oddziaływania których ustanowiono
prawne formy ochrony przyrody
lub planowane jest ich utworzenie.
Uzasadnienie:
Wykonywanie robót utrzymaniowych
na obiektach melioracji szczegółowych
i podstawowych, polegających m.in. na
usuwaniu roślinności ze skarp i dna,
a także odmulaniu dna, szczególnie
wykonywanych okresowo, budzi coraz
więcej sprzeciwów organizacji ekologicznych
oraz regionalnych dyrekcji
ochrony środowiska.
Wstrzymywanie wykonania robót na
obiektach melioracyjnych położonych
na obszarach chronionych, oraz poza
tymi obszarami, doprowadza do powstania
konfliktów społecznych na danym
terenie. Wstrzymywanie robót powoduje
dodatkowe koszty i jest bardzo
niekorzystne dla podmiotów realizujących
zadania.
Wydatkowanie środków publicznych
na opracowania inwentaryzacji przyrodniczej
w zasięgu oddziaływania planowanych
do wykonania robót utrzymaniowych
bez przeprowadzenia postępowań
zgodnie z ustawą z dnia 3
października 2008 r. o udostępnianiu
informacji o środowisku..., jest naruszeniem
dyscypliny budżetowej.
Niejednoznaczna i niejednokrotnie
odmienna interpretacja zapisów ustaw
o ochronie przyrody i o ochronie środowiska
oraz przepisów wykonawczych,
Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
10 maja 2005 r. zmieniającego rozporządzenie
w sprawie określania rodzajów
przedsięwzięć mogących znacząco
oddziaływać na środow[...]
|
|
|
|
Sytuacja wodno-sanitarna w Strefie Gazy
|
|
|
AGNIESZKA SAMOLEJ
|
Rzeka Wadi ma szczególne znaczenie
dla Strefy Gazy, gdyż stanowi jedyne źródło
wód powierzchniowych w tym rejonie oraz
odgrywa znaczącą rolę dla bioróżnorodności.
Szczególne usytuowanie tego rejonu
nie sprzyja prawidłowej gospodarce wodno-
ściekowej, rzutując w dramatyczny sposób
na warunki życia ludności oraz stan
nadmorskich ekosystemów.
AGNIESZKA SAMOLEJ
Sytuacja wodno-sanitarna
w Strefie Gazy
Strefa Gazy to niewielki obszar ziemi
położony na Bliskim Wschodzie, na
wybrzeżu Morza Śródziemnego, graniczący
na południowym-zachodzie
z Egiptem, na północy i wschodzie
z Izraelem. Długość tego obszaru wynosi
41 km, szerokość od 6 do 12 km,
a całkowita powierzchnia to 360 km2.
Obszar pozostaje pod administracją
władz Autonomii Palestyńskiej, jednak
od czerwca 2007 r. faktyczną kontrolę
sprawuje organizacja Hamas. Obszar
ten zamieszkały jest przez ok. 1,5 mln
osób; większość stanowią uchodźcy
palestyńscy i ich potomkowie, którzy
opuścili swoje domy podczas wojny
izraelsko-arabskiej 1948.
■ Uwarunkowania środowiskowe
Teren, na którym położona jest Strefa
Gazy, jest płaski, a jego pofałdowanie
wynika najczęściej z obecności
nadmorskich wydm. Najwyżej położnym
punktem jest wzgórze Abu ‘Awdah
(Joz Abu’ Auda) - 105 m n.p.m.
Długość linii brzegowej wynosi 41 km.
Jednakże Morze Śródziemne u wybrzeża
Strefy Gazy jest zanieczyszczone
- szacuje się, że każdego dnia odprowadzanych
jest do niego 50-80 tys. m3
surowych ścieków. Ponadto degrada-
Rys. 1. Strefa Gazy (źródło: https://www.cia.gov/library/publications/
the-world-factbook/geos/gz.html)
nad 3500 km2 i obejmuje swym zasięgiem
północną część Pustyni Negev
oraz wzgórza w okolicach Hebronu (Izrael/
Autonomia Palestyńska). Jej całkowita
długość od źródeł do ujścia wynosi natomiast
105 km. Wadi Gaza ma dwa główne
dopływy: Wadi Alsharia - zbierająca
wodę ze wzgórz Hebronu na Zachodnim
Brzegu Jordanu oraz Wadi Alshallala -
zbierająca wodę z północnej czę[...]
|
|
|
|
Średnie roczne przepływy Odry i Wisły w latach 1901-2008
|
|
Zbadano ciągi chronologiczne średnich
rocznych przepływów SQ Odry i Wisły
z okresu 1901-2008. Stwierdzono zgodność
rytmu przepływów obu rzek, a współczynnik
korelacji między przepływami SQ
wynosi 0,7. Na obu rzekach występują podobne
okresy i serie lat mokrych i posusznych.
Różnice między przepływami w tych
okresach są duże i statystycznie istotne.
Okres, na podstawie którego oblicza się
przepływy średnie SSQ, musi być tak dobrany,
aby liczba lat mokrych i posusznych
była w przybliżeniu równa.
Przewidywane od dawna zmiany
klimatu przejawiły się w Polsce dużą
zmiennością warunków pogodowych,
serią ośmiu bezśnieżnych zim w latach
1995-2002, najwyższą, od 150 lat, temperaturą
średnią w listopadzie 2009 r.
i wyjątkowo ostrą zimą na początku następnego
roku.
Profesor Zdzisław Kaczmarek ostrzegał,
że "od zmian klimatu wody nam nie
przybędzie". Trudno obecnie przewidzieć
ogół zmian, jakie wystąpią w hydrosferze
pod wpływem zmian klimatu.
Istnieje zatem pilna potrzeba monitorowania
zmian i podjęcia odpowiednich
badań, aby natura znowu nas nie zaskoczyła.
W artykule podjęto próbę zbadania
właściwości ciągów chronologicznych
średnich rocznych przepływów SQ
Odry i Wisły z lat 1901-2008 oraz wyjaśnienia
ewentualnego wpływu zmian
klimatu na odpływ rzeczny.
■ Prace polskie dotyczące zmian
zasobów wodnych
Polscy geofizycy zawsze zwracali
baczną uwagę na możliwość wystąpienia
zmian w atmo- i hydrosferze.
W 1954 r. Lambor ogłosił pracę
pt. "Stepowienie środkowych obszarów
Polski" [3], a kilka lat później zajął
się wpływem intensyfikacji rolnictwa
na przepływ wody w Warcie. W 1962 r.
Kaczorowska dokonała ilościowej oceny
zmian opadu w Polsce [2]. Na podstawie
mapy opracowanej przez autorkę
obliczono zmniejszenie się opadu
wynoszące 0,34 mm/rok w skali całego
kraju. Liczba ta okazała się zbieżna
ze zmniejszeniem się odpływu rzecznego
w Polsce określonego dla okresu
1901-1965 jako równe 2,5 m3/s, czyli
0,25 mm/rok [8[...]
|
|
|
|
Śródlądowe drogi wodne w Finlandii
|
|
|
Jarosław Suchożebrski
|
Rola śródlądowych dróg wodnych
w transporcie w Unii Europejskiej jest
znaczna, co jest szczególnie widoczne
w Niemczech czy Holandii. W krajach tych
w końcu lat 90. XX w. udział żeglugi śródlądowej
w transporcie wynosił ok. 25%
i planuje się zwiększenie go do ok. 33%
w 2010 r. (Michalski, 2003). Założenia i realizację
wspólnej polityki Unii Europejskiej
przedstawiono m.in. w "Nowej klasyfikacji
śródlądowych dróg wodnych" (Resolution
No. 92/2), "Niebieskiej Księdze" (Inventory
of main..., 1998) i raporcie PINE (2004).
W dokumentach wśród krajów, w których
transport wodny odgrywa znaczną
rolę w gospodarce, wymienia się m.in.
Finlandię.
Jarosław Suchożebrski
Uniwersytet Warszawski
Wydział Geografii i Studiów Regionalnych
Zakład Hydrologii
Śródlądowe drogi wodne w Finlandii
Finlandia to nizinny kraj położony
w północnej części Europy. Większą
część jej powierzchni zajmują niziny:
na zachodzie Nizina Wschodniobotnicka
i na południu Nizina Południowofińska;
w środkowej części kraju jest położone
Pojezierze Fińskie. Znajduje się tu
ponad 55 tys. jezior, które zajmują ok.
9% powierzchni kraju. Naturalne warunki
przyrodnicze, a szczególnie jeziora
o licznych zatokach, mają duże znaczenie
dla rozwoju komunikacji wodnej.
Tradycyjne branże gospodarki kraju -
przemysł drzewny i papierniczy - rozwinęły
się w południowej części kraju
głównie dzięki możliwości wykorzystania
transportu wodnego do przewożenia
surowca (Arpiainen i in., 2001).
Nawet dziś, mimo rozwoju komunikacji
samochodowej i kolejowej, dawne
szlaki wodne na Pojezierzu Fińskim nie
straciły swego znaczenia - szczególnie
w transporcie towarów i osób oraz w turystyce
(rys. 1).
Sieć dróg wodnych Finlandii składa
się z ok. 8300 km szlaków przybrzeżnych
i ponad 8000 km śródlądowych,
z czego ok. 4100 km jest przystosowanych
do żeglugi towarowej (Waterways
in Finland, 2000). Nadzór nad drogami
wodnymi sprawuje Fińska Administracja
Morska (Finnish Maritime Adminis[...]
|
|
|
|
XXII Zgromadzenie Ogólne Akademii Inżynierskiej w Polsce
|
|
|
Zdzisław Mikulski
|
Było to pierwsze posiedzenie pod
kierownictwem prof. Leszka Rafalskiego
- prezesa AIP. Na początku wręczono
medale honorowe im. Gabriela Narutowicza,
które na wniosek Kapituły
otrzymali: prof. Władysław Bartoszewski,
red. Witold Gadomski, inż. Jarosław
Józefowicz, prof. Bohdan Ney i prof.
Władysław Włosiński. Po raz pierwszy
wybrano członka - nominanta, którym
został dr inż. Bogdan Kuberacki. Prof.
Bogdanowi Neyowi, wieloletniemu prezesowi
AIP, nadano tytuł honorowego
członka Akademii.
Ważnym punktem posiedzenia był
referat prof. Bogdana Marcińca, laureata
nagrody Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego oraz Fundacji na rzecz Nauki
Polskiej, pt. "Misja chemii w zrównoważonym
rozwoju współczesnej cywilizacji".
Prelegent podkreślił, że coraz
bardziej wzrasta rol[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
