ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA ›
WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE ›
2010-7 |
| |
|
Publikacja: Awaria w Sajano-Szuszenskiej elektrowni wodnej największą katastrofą w energetyce
Na podstawie materiałów Rostechnadzoru
opracował Piotr Olszowiec.
Trwa usuwanie skutków ubiegłorocznej
katastrofy w największej hydroelektrowni
Rosji. Jej przebieg i przyczyny są przedmiotem
sprawozdań publikowanych w mediach
i Internecie. Warto więc zapoznać się z faktami
ustalonymi przez badających to tragiczne
zdarzenie. Sajano-Szuszenska GES (Gidro-
Elektro-Stancija), szósta pod względem
wielkości zainstalowanej mocy elektrownia
wodna świata, została wzniesiona na syberyjskiej
rzece Jenisej. Jej betonowa tama
liczy 1066 m długości i 245 m wysokości.
Do jej budowy przemieszczono 33 mln m3
gruntu i skał. Zapora tworzy wielki zbiornik
wodny o powierzchni 621 km2 i pojemności
31,3 km3. W budynku głównym (fot.)
zainstalowano 10 hydrozespołów o mocy
640 MW każdy. Średnia roczna produkcja
energii elektrycznej wynosiła przed awarią
24,5 mld kWh, co stanowiło ok. 2% krajowej
generacji.
W dniu awa[...]
|
Prenumerata
|
|
Automatyka przeciwawaryjna w systemie elektroenergetycznym
|
|
Sylwester Robak 
|
Współczesne systemy elektroenergetyczne, składające się
z ogromnej liczby różnego typu zespołów urządzeń przeznaczonych
do wytwarzania, przesyłu i rozdziału energii elektrycznej,
połączonych ze sobą funkcjonalnie dla realizacji
procesu ciągłej dostawy energii elektrycznej do odbiorców,
charakteryzują się rozległością terytorialną. Sterowanie tak
dużym i złożonym obiektem wymaga stosowania różnego
typu układów automatyki.
Ze względu na realizowane funkcje w systemie elektroenergetycznym,
automatykę elektroenergetyczną można podzielić na:
● automatykę zabezpieczeniową (eliminacyjną, restytucyjną, prewencyjną),
której celem jest ochrona elementów systemu przed
skutkami przetężeń, utraty napięcia oraz poprawa niezawodności
dostaw energii elektrycznej,
● automatykę regulacyjną (zwykłą, przeciwawaryjną), której celem
jest utrzymanie właściwych stanów normalnych oraz łagodzenie
stanów zakłóceniowych systemu,
● automatykę sterowniczą, której celem jest realizacja oraz nadzór
procesów łączeniowych.
W tym artykule skupiono się na wybranych aspektach dotyczących
problematyki układów automatyki przeciwawaryjnej. Warto
podkreślić, że pomimo zmian nazewnictwa w obszarze piśmiennictwa
anglojęzycznego, w kręgu polskiej literatury technicznej
w odniesieniu do tego typu automatyki stosuje się głównie termin
"automatyka przeciwawaryjna" lub "zabezpieczenia specjalne".
Znaczenie automatyki przeciwawaryjnej w poprawie bezpieczeństwa
systemu elektroenergetycznego wynika z faktu, iż od połowy
lat 90. XX wieku zaobserwować można znaczący wzrost liczby
poważnych awarii systemowych związanych z utratą stabilności
systemu elektroenergetycznego. Jednocześnie należy podkreślić, że
automatyka przeciwawaryjna nie jest w stanie zapobiec występowaniu
awarii systemowych, ale w znaczącym stopniu może ograniczyć
ich zasięg oraz negatywne skutki.
Definicje oraz cechy automatyki przeciwawaryjnej
Układy automatyki przeciwawaryjnej zostały opra[...]
|
|
|
|
Dynamiczna obciążalność linii jako narzędzie do prowadzenia ruchu sieci przy zwiększonej obciążalności prądowej
|
|
|
Jan Żurowski
|
Wymagania dyrektyw Unii Europejskiej, wynikające z konieczności
otwarcia systemów dystrybucji energii elektrycznej
na absorpcję generacji rozproszonej, powodują, że rządy
i urzędy regulacji zachęcają do wykorzystywania coraz
większej ilości energii elektrycznej pochodzącej z tych źródeł
(OZE). Prowadzi to w konsekwencji do zainteresowania operatorów
sieci dystrybucyjnych (OSD) metodami, które umożliwiają
niezawodne operowanie sieciami przy zwiększonych
obciążeniach prądowych.
Znaczącą uwagę zwraca się w tym względzie już od pewnego
czasu na zwiększanie możliwości przepustowych linii
napowietrznych poprzez zastosowanie podejścia dynamicznego,
czyli monitorowania w czasie rzeczywistym temperatury
przewodów i warunków pogodowych oraz wykorzystywanie
tych parametrów przez coraz dokładniejsze
modele termiki linii. Podejście to bazuje na efektywniejszym
i jednocześnie bezpiecznym wykorzystaniu istniejącej
sieci, co w wielu wypadkach wystarcza w sytuacji, w której
rozbudowa sieci jest związana z poddaniem się długotrwałym
procedurom.
W artykule opisano system T-NET firmy FMC-Tech. Ltd.
- urządzenia i strukturę obróbki danych, które są podstawą dla
uzyskania dynamicznego wskaźnika obciążalności linii, w wyniku
powiązania ze sobą danych zbieranych z sieci w czasie
rzeczywistym, łącznie z danymi o lokalnych warunkach pogodowych.
W konsekwencji system T-NET o architekturze otwartej
na usługi jest też zasadniczą częścią układu regulacji poziomu
mocy generowanej przez OZE możliwej do bezpiecznego przyjęcia
przez sieć dystrybucji energii elektrycznej. System T-NET
został zastosowany w sieciach 35 kV, 110 kV i 132 kV na liniach
w Irlandii, Północnej Walii, w południowej i północnej Polsce
i Irlandii Północnej.
Dynamiczna obciążalność linii
Głównym aspektem zainteresowania OSD dynamiczną obciążalnością
linii jest możliwość bezpiecznego i niedrogiego zwiększenia
przepustowości sieci. Dynamiczna obciążalność linii jest więc
ważnym składni[...]
|
|
|
|
Działalność szkoleniowa SEP w latach 1978-1984
|
|
|
Zbigniew Lubczyński
|
W kadencji 1978-1980, którą rozpoczął XXI WZD SEP w Białymstoku,
Zarząd Główny SEP dokonał podziału zakresu działalności
Centralnej Komisji Szkolnictwa Elektrotechnicznego na dwa
obszary i powołał dwie komisje: Centralną Komisję Doskonalenia
Kadr Technicznych (CKDKT) i Centralną Komisję Szkolnictwa
Wyższego (CKSzW).
Centralna Komisja Doskonalenia Kadr Technicznych działała
w składzie: przewodniczący Czesław Rukszto, sekretarz Jan Lipmann
(do 19 kwietnia 1979 r.), członkowie: Andrzej Au, H. Koszara,
Leonard Rojewski, M. Wojewódka, D. Balicki, Cz. Orlik, Bolesław
Zaporoski, Irmina Wiśniewska-Krakowiak. CKDKT opiniowała
szereg dokumentów poprzedzających podjęcie uchwały Rady Ministrów
w sprawie specjalizacji zawodowej inżynierów oraz kilka
zarządzeń wykonawczych do tej uchwały. Komisja czyniła przygotowania
do zorganizowania w 1979 r. sympozjum stowarzyszeń
państw socjalistycznych nt. doskonalenia zawodowego. Nie doszło
jednak do niego z powodu zbyt małej liczby zgłoszeń.
Członkowie CKDKT uczestniczyli w 1980 r. w ogólnokrajowej
konferencji nt. kształcenia, doskonalenia i wykorzystania średnich
kadr technicznych, która wykazała potrzebę ustawowego uregulowania
spraw techników w sposób podobny do uregulowania specjalizacji
inżynierskiej. Ponadto CKDKT zajmowała się sprawami
weryfikacji wykładowców, systemem wizytacji kursów, wydawnictwami
szkoleniowymi, pomocami dydaktycznymi i metodyką samokształcenia.
Centralną Komisję Szkolnictwa Wyższego powołał ZG SEP
w końcu 1978 r. pod przewodnictwem Władysława Latka, w składzie:
Jan Maksymiuk (z-ca przewodniczącego) Henryk Barlik, Ludwik
Badian, Tadeusz Bełdowski, Kazimierz Bisztyga, Antoni Chudzyński,
Jan Ekert, Jacek Kijak, Jan Kroszczyński, Jacek Marecki,
Ryszard Matla, Jerzy Matera, Stefan Oksiuta, Jerzy Wsiowski, Władysław
Paszek, Ryszard Pregiel, Mirosław Recha, Czesław Rukszto,
Wiesław Seruga, Stefan Szczerba, Jan Trojak, Janusz Turowski,
Wiesław Perzyna, Henryk Nowak.
CKSzW opra[...]
|
|
|
|
Elektroizolacyjne kompozyty poliolefinowe modyfikowane mączką drzewną
|
|
|
Jan Bursa Zenon Tartakowski
|
W artykule opisano eksperyment, który polegał na wykonaniu
kompozytów z recyklatu polietylenowego napełnionego
mączką drzewną modyfikowaną woskiem poliolefinowym
jako czynnikiem impregnującym i poddaniu takiego materiału
procesowi starzenia w atmosferze WGS. Określono zmiany
podstawowych właściwości elektrycznych, właściwości mechanicznych
(wytrzymałości na rozciąganie) i nasiąkliwości
oraz podano wstępną sugestię co do możliwości zastosowania
takiego dielektryka w praktyce.
Stosowane od ponad 60 lat - początkowo jako namiastki materiałów
tradycyjnych - tworzywa sztuczne stały się pełnowartościowymi
materiałami, o nowych właściwościach. Obecnie tworzywa
sztuczne nie tylko dorównują szeregiem właściwości tradycyjnym
materiałom, ale i przewyższają je pod wieloma względami.
Do szczególnych cech i zalet tworzyw sztucznych, którym tworzywa
zawdzięczają tak szerokie rozpowszechnienie, należy zaliczyć
m.in. [1]:
- łatwość formowania wyrobów o skomplikowanych kształtach,
- stosunkowo dużą, a w wielu przypadkach bardzo dużą odporność
chemiczną,
- dobre właściwości fizyczne,
- możliwość łatwego otrzymywania wyrobów o estetycznym wyglądzie,
barwie i połysku, a także wyrobów przezroczystych,
- możliwość stosowania tworzyw z tej samej grupy jako tworzywa
konstrukcyjne, materiały powłokowe, spoiwa, kleje, włókna syntetyczne
itp.
Coraz powszechniejsze stosowanie tworzyw sztucznych powoduje
dynamiczny wzrost ilości odpadów. W zależności od rodzaju
odpadów, różne są możliwości ich utylizacji i zagospodarowania
[2]. Najbardziej rozwiniętą na świecie metodą utylizacji jest recykling
materiałowy, pozwalający na odzysk materiałów bez zmian
ich właściwości. Uzyskane recyklaty mogą być materiałem na nowe
wyroby lub też - po procesie modyfikacji - stają się nowymi materiałami
o określonych właściwościach.
Modyfikatory dla recyklatów mogą być [...]
|
|
|
|
Hakerzy komputerowi zagrożeniem dla systemów elektroenergetycznych
|
|
Salmon D. i in.: Mitigating the Aurora vulnerability
with existing technology. Biblioteka
firmy SEL Inc. Opracował - Piotr Olszowiec.
Na całym świecie notuje się systematyczny
rozwój rozproszonych źródeł mocy elektrycznej
przyłączanych stale lub okresowo
do systemu elektroenergetycznego. Autonomiczne
generatory - rozmieszczane zarówno
u producentów, jak i odbiorców - są
przystosowane do współpracy z siecią oraz
do zasilania odbiorów odizolowanej wyspy.
Taka struktura systemów elektroenergetycznych
przynosi wiele korzyści, ale stwarza
również poważne problemy, a nawet zagrożenia
dla bezpieczeństwa całego układu.
Realną groźbę dla ich pracy wywołuje
od pewnego czasu możliwość ingerencji ze
strony hakerów informatycznych.
Zagrożenie cyberterrorystycznym atakiem
skierowanym na komputerowe układy
sterowania urządzeń elektroenergetycznych
pojawiło się po 11 września 2001 r. i zostało
przebadane w licznych próbach przeprowadzonych
w USA. Uwaga amerykańskich
specjalistów skupia się w szczególności na
sposobie rozbijania i niszczenia infrastruktury
elektroenergetycznej, określanym terminem
Aurora. Nazwa ta nawiązuje do znanego
zjawiska zakłócania pracy systemów
ele[...]
|
|
|
|
Kolokwium Komitetu Studiów CIGRE B5 "Zabezpieczenia i Automatyk"
|
|
|
Adam Babś
|
Referaty i dyskusje na kolokwium Komitetu Studiów CIGRE
B5, które odbyło się w październiku 2009 r. w Korei na wyspie
Jeju, dotyczyły trzech głównych tematów:
PS1 - Strategie długookresowej obsługi systemów automatyki
stacji,
PS2 - Zabezpieczenia i sterowanie urządzeń FACTS oraz ich
wpływ na systemy zabezpieczeń,
PS3 - Technologie wielkoobszarowego systemu monitoringu,
sterowania i zabezpieczeń WAMPAC.
W artykule przedstawiono tematykę poruszaną w ramach
dwóch pierwszych tematów. Z tematyki dotyczącej wielkoobszarowego
systemu monitoringu, sterowania i zabezpieczeń
WAMPAC ograniczono się do opisania wniosków z dyskusji
o tym systemie.
Sesje plenarne CIGRE odbywają się co dwa lata (od wielu już lat
zawsze w Paryżu) na przełomie sierpnia i września, w latach parzystych.
W latach pomiędzy tymi sesjami komitety studialne (Study
Committee), które stanowią podstawową jednostkę organizacyjną
CIGRE, organizują sesje swoich członków połączone z kolokwium
- konferencją naukowo-techniczną. Wcześniej ustalone wiodące
tematy pozwalają na zaprezentowanie aktualnego stanu techniki
i wiedzy w wybranej dziedzinie.
Komitet B5, zajmujący się zabezpieczeniami i automatyką stacyjną,
pracuje m.in. nad zagadnieniami:
- zabezpieczenia systemu elektroenergetycznego,
- automatyka i sterowanie stacji,
- urządzenia i systemy zdalnego sterowania,
- urządzenia pomiarowe.
W ramach komitetu B5 działa kilkanaście grup roboczych, powoływanych
w celu opracowania raportów dotyczących wybranych zagadnień.
Raporty te są publikowane przez CIGRE i są dostępne dla
społeczności inżynierów, stanowiąc kompendium aktualnej wiedzy
na określony temat.
Tematyka kolokwiów organizowanych przez komitet B5 w ubiegłych
latach:
Sydney 2003 - automatyzacja nowych i istniejących stacji elektroenergetycznych,
analiza danych z rejestratorów zakłóceń, funkcje
i zastosowania nowoczesnych zabezpieczeń odległościowych,
Calgary 2005 - nadzór, sterowanie i zabezpieczenia transforma[...]
|
|
|
|
Lubuska Konferencja Naukowo-Techniczna "Innowacyjne Materiały i Technologie w Elektrotechnice" i-MITEL 2010
|
|
|
Franciszek Narkun Edward Cadler
|
Już po raz szósty, w dniach 21-23 kwietnia 2010 roku odbyła się
Lubuska Konferencja Naukowo-Techniczna "Innowacyjne Materiały
i Technologie w Elektrotechnice" i-MITEL 2010. Przewodniczący
Komitetu Organizacyjnego Edward Cadler przywitał gości konferencji:
wicewojewodę lubuskiego Jana Świrepo, wiceprezydent
Gorzowa Wlkp. Ewę Piekarz i wiceprezydent Urszulę Stolarską,
przewodniczącego Komitetu Elektrotechniki Polskiej Akademii
Nauk prof. Kazimierza Zakrzewskiego i wiceprzewodniczącego
Komitetu Problemów Energetyki przy Prezydium Polskiej Akademii
Nauk prof. Macieja Pawlika, prezesa Stowarzyszenia Elektryków
Polskich prof. Jerzego Barglika, członków Zarządu Głównego
SEP dra Piotra Szymczaka i dra Krzysztofa Wolińskiego oraz prezesów
Oddziałów SEP: Łódzkiego - prof. Franciszka Mosińskiego,
Poznańskiego - Kazimierza Pawlickiego i Zielonogórskiego - Waldemara
Olczaka, przedstawiciela VDE Berlin inż. Jurgena Hahna,
władze ENEA Operator reprezentowane przez wiceprezesa Zarządu
Jakuba Kamyka, dyrektora O[...]
|
|
|
|
Międzynarodowe Targi Energetyki EXPOPOWER 2010
|
|
|
Krzysztof Woliński
|
IV edycja Międzynarodowych Targów
Energetyki EXPOPOWER 2010 odbyła
się w Poznaniu w dniach 18-20 maja 2010
roku. Równolegle odbyły się Międzynarodowe
Targi Energii Odnawialnej GREENPOWER
oraz Międzynarodowe Targi
Robotyki, Automatyki i Aparatury Kontrolno-
Pomiarowej AUTOMA.
Patronat honorowy nad EXPOPOWER
2010 sprawowało Ministerstwo Gospodarki.
Wicepremier - minister gospodarki
- Waldemar Pawlak osobiście zapoznał się
z ofertą wystawców i wziął udział w kilku
konferencjach. Patronem targów był także
przewodniczący parlamentarnego zespołu
ds. energetyki - Andrzej Czerwiński oraz
organizacje bra[...]
|
|
|
|
Ochrona przed przepięciami systemów pomiarowo-rozliczeniowych energii elektrycznej w obiektach budowlanych
|
|
|
Andrzej Sowa
|
Stworzenie warunków zapewniających pewne i bezawaryjne
działanie urządzeń systemów pomiarowo-rozliczeniowych
MZS (monitorowanie zużycia i strat) energii elektrycznej
wymaga zastosowania w instalacji elektrycznej i systemach
przesyłu sygnałów odpowiednio dobranych i rozmieszczonych
urządzeń ograniczających przepięcia. Dobierając właściwości
techniczne takich urządzeń należy uwzględnić wyniki
porównania narażeń stwarzanych przez napięcia i prądy
udarowe w miejscach zainstalowania urządzeń systemów
pomiarowo-rozliczeniowych z poziomami ich odporności
udarowej.
W obiekcie budowlanym wyposażonym w urządzenie piorunochronne,
instalacje elektryczna oraz przesyłu sygnałów i dołączone
do nich urządzenia pomiaru energii mogą być narażone na bezpośrednie
oddziaływanie części prądu piorunowego i różnego rodzaju
przepięcia. Do oceny występujących zagrożeń są niezbędne informacje
o podstawowych parametrach charakteryzujących prądy piorunowe
oraz przepięcia atmosferyczne i łączeniowe występujące
w tych instalacjach.
Zagrożenie stwarzane przez prąd piorunowy
W przypadku bezpośredniego wyładowania piorunowego w urządzenie
piorunochronne obiektu budowlanego instalacja elektryczna
narażona jest na bezpośrednie oddziaływanie części prądu piorunowego.
Do przybliżonego oszacowania występującego zagrożenia
można przyjąć, że połowa prądu wpływa do systemu uziomowego
obiektu, a pozostała część rozpływa się w instalacjach przewodzących
dochodzących do tego obiektu. Ogólny przykład takiego podziału
prądu piorunowego przedstawiono na rysunku 1.
W zależności od wymaganego poziomu ochrony odgromowej
obiektu budowlanego, do analiz zagrożenia piorunowego instalacji
należy przyjąć prądy udarowe o wartościach podstawowych parametrów
przedstawionych w tabeli I.
Posiadając informacje o instalacjach
dochodzących do obiektu, można określić
prądy płynące w poszczególnych przewodach.
Na rysunku 2 przedstawiono przykład
podziału prądu w obiekcie budowlanym,
do[...]
|
|
|
|
Optoelektroniczne elementy bezpieczeństwa
|
|
Pelikan F.: Bezpečnostní optoelektronické
prvky: závory, závĕsy a mříže. Automa
(Praha) 2010 nr 1. Opracował - Witold
Bobrowski.
Zbiór aktywnych optoelektronicznych
elementów bezpieczeństwa (AOPD - Active
Optoelectronic Protective Device) obejmuje:
bariery, kurtyny oraz siatki świetlne.
Wszystkie te elementy działają na podobnej
zasadzie. Obudowy z nadajnikami i odbiornikami
są umieszczone naprzeciwko siebie,
a jeżeli pomiędzy nimi znajdzie się człowiek
nastąpi przerwanie wysyłanego strumienia
świetlnego. Przerwanie wiązki strumienia
jest natychmiast wykrywane, co[...]
|
|
|
|
Optymalizacja pracy jednostek wytwórczych w elektroenergetycznej sieci dystrybucyjnej z generacją rozproszoną
|
|
|
Sławomir Cieślik Sebastian Zakrzewski Włodzimierz Bieliński Marcin Drechny
|
Szansą na realne zwiększenie udziału energii elektrycznej
pochodzącej ze źródeł odnawialnych w najbliższych kilkunastu
latach jest przemyślany rozwój generacji rozproszonej
w elektroenergetycznych
sieciach dystrybucyjnych średniego
napięcia. Do udowodnienia tej tezy wykorzystane zostały doświadczenia
autorów artykułu zdobyte przy wykonywaniu
ekspertyz wpływu przyłączanych jednostek wytwórczych na
krajowy system elektroenergetyczny lub elektroenergetyczne
sieci dystrybucyjne. Dla przykładu podano wybrane wyniki
badań, mających na celu optymalizację pracy źródeł wytwórczych
w elektroenergetycznej sieci dystrybucyjnej z generacją
rozproszoną.
Polska podjęła bardzo ambitne zobowiązania znacznego zwiększenia
udziału energii elektrycznej pochodzącej ze źródeł odnawialnych.
Stan obecny i perspektywy wypełnienia zobowiązań w sposób
zwięzły zostały przedstawione w artykule [3]. Według danych publikowanych
przez Urząd Regulacji Energetyki w 2008 roku, z trudem
wypełniliśmy nasze zobowiązania w tym zakresie. W kolejnych
latach będzie coraz trudniej sprostać oczekiwaniom wynikającym
z dyrektyw europejskich.
Trudności będą wynikały nie z tego, że brakuje zainteresowanych
rozwojem elektroenergetyki opartej na źródłach odnawialnych, którzy
są gotowi inwestować duże pieniądze w nowoczesne technologie
pozyskiwania energii elektrycznej z tych źródeł, ale z tego, że
polskie sieci przesyłowe nie są w stanie przyjąć potencjalnie generowanej
energii, oraz w wielu przypadkach nie umożliwiają odpowiednich
przepływów mocy jako reakcji na zachwianie stabilności
napięciowej, spowodowanej na przykład zmianami generacji energii
elektrycznej w farmach wiatrowych.
Rozbudowa lub tylko modernizacja istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej
do przesyłu energii elektrycznej wymaga znacznych
nakładów finansowych, które musi ponieść operator systemu.
Jest to jedno, ale nie jedyne ograniczenie rozwoju infrastruktury
przesyłowej. Drugim równie istotnym og[...]
|
|
|
|
Problemy z rozliczaniem odbiorców indywidualnych
|
|
|
Krzysztof Billewicz
|
W ostatnich latach koncerny energetyczne zostały podzielone
funkcjonalnie na operatorów systemów dystrybucyjnych
odpowiedzialnych za dostarczanie energii elektrycznej oraz
przedsiębiorstwa obrotu - sprzedawców energii, którzy odpowiadają
za zakup tejże energii i jej sprzedaż do odbiorców
końcowych, w tym do gospodarstw domowych.
Zgodnie z Prawem energetycznym, operator systemu dystrybucyjnego
(OSD) jest odpowiedzialny m.in. za:
- funkcjonowanie sieci rozdzielczych i transport energii elektrycznej,
- zakup energii elektrycznej w ilości równej różnicy energii wpływającej
do sieci rozdzielczej i energii pobranej przez odbiorców,
- umożliwienie realizacji umów sprzedaży energii elektrycznej zawartych
przez odbiorców przyłączonych do sieci, poprzez opracowanie
i wdrażanie procedury zmiany sprzedawcy oraz jej uwzględnienie
w części instrukcji podlegającej zatwierdzeniu przez Prezesa
Urzędu Regulacji Energetyki.
Według obecnego stanu prawnego, każdy odbiorca energii elektrycznej
ma prawo zakupu energii od wybranego przez siebie
sprzedawcy. Każdy klient, który na taką zmianę się zdecyduje,
komplikuje rozliczanie sprzedaży energii zarówno[...]
|
|
|
|
Radiowy system telemetryczny do długotrwałego monitoringu stanów deformacyjno-naprężeniowych w rozległych obiektach technologicznych
|
|
|
Jerzy Kołłątaj
|
Rozległe obiekty technologiczne są obiektami, w których procesy
produkcyjne prowadzone są na dużych lub terytorialnie
rozproszonych powierzchniach. Mogą to być np. zespoły maszyn,
urządzeń, gniazd produkcyjnych - zarówno stacjonarnych,
jak i mobilnych. Są nimi również obiekty inżynierskie,
takie jak mosty, maszty, duże magazyny, zbiorniki zamknięte
i otwarte, rurociągi, sieci wodociągowe, ciepłownicze i gazowe,
kominy, silosy itp., niezbędne do realizacji różnych działań
o charakterze produkcyjnym, dystrybucyjnym czy magazynowym.
Rozległe obiekty technologiczne coraz częściej wymagają stosowania
techniki sensorowej (oczujnikowania), m.in. ze względu na:
- wzrost wydajności procesów,
- bieżącą kontrolę parametrów technologicznych,
- bezpieczeństwo konstrukcji i użytkowania,
- szybkie wykrywanie i łatwiejszą obsługę sytuacji awaryjnych,
- zapobieganie katastrofom ekologicznym i budowlanym,
- stworzenie odpowiednich warunków higienicznych i zdrowotnych
oraz ochrony środowiska (ochrony przed hałasem i drganiami),
- oszczędność energii.
Konieczność stosowania oczujnikowania rozległych obiektów
budowlanych i technologicznych przy wzroście stopnia automatyzacji
zakładów, wdrażania nowych norm (w tym bezpieczeństwa)
są pochodną nie tylko wymogów czysto technicznych, ale także
przynależności Polski do Unii Europejskiej i zaostrzenia przepisów
dotyczących bezpieczeństwa pracy, projektowania i użytkowania
urządzeń. Różnego typu czujniki okazują się podstawowym elementem
stosowanych konstrukcji budowlanych, maszyn i urządzeń
w zakresie monitorowania stanów deformacyjno-naprężeniowych.
Możliwości w tym zakresie są w zasadzie bardzo duże, jednak od
strony praktycznej zaprojektowanie, wykonanie i wdrożenie konkretnych
aplikacji może być powodem wielu problemów natury
projektowej, konstrukcyjnej i organizacyjnej.
Wiele obiektów technologicznych z powodu swojej rozległości
lub rozproszenia wymaga stosowania nowych, nietypowych technik
w za[...]
|
|
|
|
Roboty kuchenne przyszłości
|
|
Guizzo E.: A Robot in the Kitchen. Roboticits
in Japan and South Korea are designing
the household servants of the future. IEEE
Spectrum 2010 April. Opracował - Witold
Bobrowski.
Robot typu Rosie, który prowadził gospodarstwo
domowe filmowej rodziny Jetsonów
w amerykańskim animowanym serialu
telewizyjnym (z lat sześćdziesiątych)
Hanna-Barbera - w pewnym sensie ożył
- w postaci serii japońskich człekokształtnych
robotów kuchennych. Zanim jednak
[...]
|
|
|
|
|
|
Wybrane sposoby pomiaru rezystancji izolacji sieci prądu stałego pod napięciem
|
|
|
Piotr Olszowiec
|
Kontrola stanu izolacji obwodów prądu stałego pod napięciem
jest ważnym elementem właściwej eksploatacji tych
układów. Z literatury technicznej i praktyki inżynierskiej
znanych jest wiele sposobów pomiaru zastępczej rezystancji
izolacji doziemnej sieci prądu stałego. Parametr ten oznacza
wypadkową rezystancję wszystkich elementów instalacji
między galwanicznie połączonymi punktami tego obwodu
elektrycznego a ziemią.
Znaczenie tej wielkości fizycznej można objaśnić w oparciu
o zasadę Thevenina. Zastępczą rezystancją izolacji doziemnej obwodu
izolowanego względem ziemi jest tzw. rezystancja zwierna,
widziana z zacisków ewentualnego zwarcia punktu tego obwodu
z ziemią. Oblicza się ją jako rezystancję wszystkich równolegle
połączonych elementów występujących między tym obwodem
i ziemią po zwarciu źródeł napięcia i rozwarciu źródeł prądu. Znajomość
tego parametru umożliwia proste obliczanie prądu zwarcia
doziemnego.
Stosowane w praktyce metody pomiaru rezystancji izolacji doziemnej
można ogólnie podzielić na dwie odrębne grupy:
 komutacyjne, czyli oparte na przyłączaniu i odłączaniu elementów,
 wykorzystujące pomocnicze sygnały napięcia zmiennego nałożone
na kontrolowaną sieć.
Metody komutacyjne pozwalają na wyznaczanie[...]
|
|
|
|
WYDAWNICTWA
|
|
Pomiary w ochronie katodowej
przed korozją.
Pomiary w ochronie katodowej przed
korozją. Poradnik. Przełożył Marian Hanasz.
Komitet ds. Studiów nad Korozją
i Ochroną Rurociągów przed Korozją
CEOCOR, COSiW SEP, Warszawa 2010.We Wstępie do wydania polskiego czytamy:
"Zarówno w technice pomiarowej, jak
i w technologii elektrochemicznej ochrony
przed korozją postęp jest tak wielki, że po
kilku latach od chwili opracowania Poradnika
niektóre przedstawione problemy
wymagały nowego naświetlenia. Mimo to
prezentowany Poradnik nie obejmuje kilku
metod pomiarowych, które zaczęto stosować
w dużej sk[...]
|
|
|
|
X Seminarium "Awarie w systemach elektroenergetycznych"
|
|
|
Krzysztof Woliński
|
Komitet Automatyki Elektroenergetycznej (KAE) SEP zorganizował
w dniach 26-28 maja 2010 r. kolejne seminarium poświęcone
analizie awarii w systemach elektroenergetycznych. Honorowy
patronat sprawowały Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator
SA. Uczestnicy spotkali się w Centrum Promocji Kadr w Konstancinie-
Jeziornej. W seminarium wzięło udział 90 osób, które
reprezentowały służby zabezpieczeniowe operatora, elektrowni
i dystrybucji.
W słowie wstępnym do materiałów konferencyjnych przewodniczący
KAE SEP prof. Eugeniusz Rosołowski napisał: "Celem
współczesnych układów automatyki zabezpieczeniowej jest maksymalne
ograniczenie skutków awarii przez jej lokalizację: sprowadzenie
do awarii lokalnej oraz niedopuszczenie do jej rozprzestrzenienia
się. W miarę rozwoju systemów elektroenergetycznych
ten prosty cel stał się coraz trudniejszy do realizacji [...]
|
|
|
|
|
|
Zakłócenia jakości energii w układach z generacją rozproszoną
|
|
|
Tomasz Sikorski Edward Ziaja Kazimierz Herlender Marta Bątkiewicz-Pantuła Władysław Bobrowicz
|
Coraz większego znaczenia nabierają zagadnienia związane
z udziałem generacji rozproszonej w zdarzeniach zakłóceń
jakości energii w sieciach dystrybucyjnych. Badania przedstawione
w artykule oparto na pomiarach synchronicznych
w punktach przyłączenia dwóch małych elektrowni wodnych
(MEW) oraz stacji odbiorczej, należących do tego samego
ciągu sieciowego SN. Prezentowane zdarzenia dotyczą głównie
dynamicznych aspektów współpracy MEW z systemem
elektroenergetycznym, takich jak załączenia generatorów
czy załączenia baterii kondensatorów.
Generacja rozproszona jest obecnie jednym z najaktywniej rozwijających
się elementów systemu energetycznego, głównie za
przyczyną energetyki odnawialnej. W warunkach krajowych najliczniejszą
grupę źródeł odnawialnych stanowią elektrownie wodne
oraz wiatrowe. Bazując na danych opartych na wydanych koncesjach
wytwarzania energii elektrycznej, Urząd Regulacji Energetyki
wskazuje 724 obiekty energetyki wodnej z mocą zainstalowaną na
poziomie 945 MW oraz 301 obiektów energetyki wiatrowej z mocą
zainstalowaną 725 MW [1]. Szczegóły pozostałych instalacji odnawialnych
zlokalizowanych na terenie kraju zebrano w tabeli I.
Należy podkreślić, iż cytowane dane dotyczą istniejących obiektów
i nie reprezentują skali udziałów poszczególnych rodzajów
źródeł w planowanych inwestycjach. Przewiduje się, że dominującą
rolę wśród energetyki odnawialnej odgrywać będą farmy wiatrowe.
Mając na uwadze liczbę klasyfikacji w Europie i w Polsce, można
podać przykładowo graniczną moc zainstalowaną dla obiektów hydroenergetyki
MEW na poziomie 5 MW, wprowadzając dodatkowy
podział na: mikroenergetykę - dla mocy do 70 kW, minienergetykę
- dla mocy do 100 kW oraz małą energetykę - dla mocy do 5 MW
[2, 3]. Ze względów konstrukcyjnych obiekty MEW realizowane
są jako elektrownie przepływowe, derywacyjne, niskospadowe, ze
spadem 2-20 m, średniospadowe, ze spadem do 150 m, oraz wysokospadowe,
dla spadków powyżej 150 m.
Turbiny stoso[...]
|
|
|
|
Zastosowania automatycznego odczytu liczników AMR i AMM w systemach z rozproszoną generacją energii
|
|
|
Eugeniusz Sroczan
|
Współczesne zasady sterowania pracą elektrowni w systemie
elektroenergetycznym uwzględniają obecność rozproszonych
źródeł energii elektrycznej, wykorzystujących odnawialną
energię pierwotną. Poziom generowanej mocy sprawia, że
zasilają one odbiorców lokalnego rynku energii. Dane z układów
zdalnego (automatycznego) odczytu liczników pozwalają
operatorom bilansować moc generowaną przez źródła
zasilające mikrosieć.
Systemy zdalnego odczytu liczników (AMR - Automated Meter
Reading) oraz zaawansowanego zarządzania zebraną w ten sposób
informacją (AMM - Advanced Metering Management) stanowią
istotny podsystem informatyczny, decydujący o jakości pracy
krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE). Organizacje albo
osoby fizyczne zarządzające substancją mieszkaniową, spełniające
równocześnie rolę pośrednika w zakupie energii dla użytkowników
końcowych, mogą optymalizować
poziomy zapotrzebowanej mocy
i energii (czyli koszty energii), korzystając z danych generowanych
przez układy AMR. Aktualizacja danych po stronie odbiorcy, który
może być również dostawcą energii, ma istotne znaczenie w układach
z rozproszoną generacją energii (DEG - Distributed Energy
Generation).
System pomiarowy i wspomagający
decyzje administratora lokalnego
rynku energii (LRE) musi być zautomatyzowany
i kompatybilny
z systemami wyższych poziomów zarządzania. Na najniższym
poziomie KSE - u odbiorcy - wymagany jest stosowny system
pomiarowy
oraz zdolność do rekonfigurowania torów
zasilania i sterowania
zasilaniem wybranych grup odbiorników. Możliwości wykorzystania
struktury pomiarowej po stronie odbiorców końcowych,
z uwzględnieniem dostawy energii z mikrosieci, przedstawiono
w końcowej części artykułu.
Dla KSE rynek lokalny, umiejscowiony jako jego podsystem
- w części samowystarczalny energetycznie - jest układem, który
musi być monitorowany w sposób szczególny. Wymaga to zintegrowania
systemów IT (Information Technology), zmieniających się
obecnie w uk[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
