INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
PRZEMYSŁ CHEMICZNY ›
2010-7 |
| |
|
Publikacja: Polimetaliczne konkrecje oceaniczne jako potencjalne źródło surowców metalicznych
Autor: Bernadeta Gajdaa  Mariusz B. Bogackib
Przedstawiono różne metody pozyskiwania
metali z konkrecji oceanicznych. W omawianych
procesach wydobycia metali ze złóż
oceanicznych na szczególną uwagę zasługują
metody hydrometalurgiczne. Dobrze dobrany
proces ługujący pozwala odzyskać w większości
prawie wszystkie metale przy niskich
kosztach energetycznych. Wykorzystanie różnorodnych
metod selektywnego rozdzielania
i wydzielania jonów metali pozwolić może na
zwiększenie wielkości dostępnych źródeł surowcowych.
A review, with 36 refs., of pyrometallurgical, hydrometallurgical
and combined processes for recovering metals from
polymetallic oceanic nodules. A special attention was paid
to use of NH3, H2SO4 and HCl solns. for leaching the nodules.
Pierwsze informacje o konkrecjach oceanicznych pochodzą
z wyprawy badawczej HMS Challenger z lat 1872-1876, która w rejonie
Wysp Kanaryjskich natrafiła na porowate, kuliste oraz owalne
formy o różnych rozmiarach i czarnej barwie (rys. 1)1).
Konkrecje oceaniczne zalegają dna oceanów na głębokości
1-6 tys. m. Mają kształt kulisty, czasami spłaszczony, rzadko
przybierają formy nieregularne. Składają się z jądra (może nim być
np. fragment szkieletu organizmu, ziarno minerału, kawałki szkliwa
wulkanicznego), wokół którego nawarstwiają się słoje minerałów.
Rozmiary wahają się w granicach 0,1-25 cm, najczęściej 2-8 cm.
Średnia gęstość konkrecji wynosi 2,5 g/cm3. Konkrecje są materiałem
porowatym o drobnych porach, a ich porowatość sięga do 60%
objętości2).
Konkrecje oceaniczne występują praktycznie w każdym rejonie,
zarówno na dnie Pacyfiku, Oceanu Indyjskiego lub Atlantyku, jak też
w mniejszych akwenach morskich, np. na dnie Morza Bałtyckiego3).
W chwili obecnej perspektywiczne znaczenie mają dwa pola: jedno
w strefie przyrównikowej Pacyfiku oznaczone jako pole Clarion-
Clipperton oraz drugie na Oceanie Indyjskim oznaczone jako pole
Centralno-Indyjskie.
Z chemicznego punktu widzenia konkrecje oceaniczne stanowią
naturalne skupienie t[...]
|
Prenumerata
|
|
Aktualności
|
|
W dn. 11 czerwca br. zabrzański Instytut
Chemicznej Przeróbki Węgla obchodził
uroczyście Jubileusz 55-lecia swojej działalności.
Z tej okazji w Sali Teatru Nowego
w Zabrzu zgromadzili się pracownicy
Instytutu i zaproszeni goście, aby wspólnie
wysłuchać przekazanej przez Pana prof. dr
hab. inż. Aleksandra Karcza, przewodniczącego
Rady Naukowej Instytutu, oraz Pana
dr inż. Marka Ściążko, dyrektora Instytutu,
informacji na temat działalności i zamierzeń
Instytutu na najbliższe lata. Obecny na sali
wśród gości honorowych Pan Waldemar
Pawlak, Wicepremier i Minister Gospodarki,
wyraził swoje uznanie dla osiągnięć
Instytutu w trudnych dziedzinach energetyki
przemysłowej oraz ochrony środowiska,
podkreślając swoje zadowolenie z faktu,
że Instytut jest, tak jak i on, po zielonej
stronie mocy. Gratulacje złożyła również
Pani Małgorzata Mańka-Szulik, Prezydent
miasta Zabrze, i Pan Zygmunt Łukaszczyk,
Wojewoda Śląski. Odczytany został także
list gratulacyjny od Pana Bogusława
Śmigielskiego, Marszałka Województwa
Śląskiego. Z wielkim wzruszeniem uczestnicy
uroczystości wysłuchali przekazanego
na telebimie multimedialnego przesłania od
Pana prof. Jerzego Buzka, przewodniczącego
Parlamentu Europejskiego. Ok. 20 pracowników
Instytutu zostało udekorowanych
medalami za długoletnią służbę, odznaką
Fot. 1. W pierwszym rzędzie honorowi goście
Uroczystości Jubileuszowej; od prawej: Pan
Klemens Ścierski, doradca Wicepremiera,
Ministra Gospodarki, Pani Małgorzata Mańka-
Szulik, Prezydent miasta Zabrze, Pan Waldemar
Pawlak, Wicepremier, Minister Gospodarki,
Pan Zygmunt Łukaszczyk, Wojewoda
Śląski, Pani Barbara Dworak, radna Sejmiku
Województwa Śląskiego, zastępca przewodniczącego
Kapituły Odznaki Honorowej
Zasłużony dla Województwa Śląskiego, Pan
Adam Stach, Wicemarszałek Województwa
Śląskiego, Pan Marian Ormaniec radny
Sejmiku Województwa Śląskiego, Pan Bernard
Błaszczyk, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie
Środowiska (Foto J.P.)
Fot[...]
|
|
|
|
Badania nad możliwością bezpośredniego wykorzystania krajowych zaazotowanych gazów ziemnych w perspektywicznych procesach przemiany metanu
|
|
|
Dymitr Czechowicz Krzysztof Skutil Marian Taniewski
|
Przedstawiono wyniki badań potwierdzających
możliwość przyszłościowego wykorzystywania
krajowych zaazotowanych gazów ziemnych,
bez wstępnej separacji i usuwania azotu, jako
surowców w niektórych perspektywicznych
katalitycznych przemianach metanu. Obiektem
badań były krajowe zaazotowane gazy ziemne
z Niżu Polskiego zawierające 20—66% obj. N2.
Wykazano, że mogą one być bezpośrednio
użyte w procesach utleniającego sprzęgania
metanu do etylenu i etanu (OCM), utleniającego
krzyżowego sprzęgania z toluenem do
etylobenzenu i styrenu (OCMT), dehydroaromatyzacji
do benzenu, naftalenu i wodoru
(MDA) oraz rozkładu do wodoru i materiałów
węglowych (MCD). Stwierdzono, że w procesach
utleniających OCM i OCMT konwersje
CH4 i wydajności produktów nie zależą od
zawartości N2. W beztlenowych odwracalnych
procesach MDA i MCD wraz ze wzrostem
zawartości N2 w zaazotowanym gazie ziemnym
wzrasta konwersja CH4 i wydajność produktów.
Wyniki badań w pełni potwierdziły rezultaty
wcześniejszych własnych studiów nad
przemianami modelowych mieszanin gazowych.
Przedstawiono uproszczone schematy
potencjalnych technologii.
Eight dry or wet N2-rich natural gases from Polish Lowland
were analyzed for chem. compn. (N2 content 20—66% by
vol.) and converted either by oxidative coupling of MeH
to ethylene and EtH, oxidative crosscoupling with PhMe
to PhEt or PhCH=CH2, dehydrodearomatization to PhH,
naphthalene and H2 or by catalytic decompn. to H2 and
C. In the oxidative processes, no effects of N2 on the MeH
conversion and product yields ware obsd. In irreversible
nanooxidative processes, the MeH conversion and
product yield increased with increasing N2 content in the
feedstock. Process flowsheets were proposed.
Powszechnie sądzi się, że w najbliższych dziesięcioleciach nastąpi
wzrost światowego zużycia energii i obserwować się będzie m.in.
zwiększenie udziału gazu ziemnego w produkcji energii pierwotnej,
zwiększenie jego użycia jako paliwa[...]
|
|
|
|
Badania reologiczne plastizoli poli(chlorku winylu) zawierających zagęszczacz i rozcieńczalnik
|
|
|
Edwin Makarewicz Iwona Dobiała
|
Przedstawiono wyniki reologicznych badań
plastizoli poli(chlorku winylu) (PVC) zawierających
takie zagęszczacze, jak krzemionka
koloidalna, kaolin, bentonit i sól sodowa karboksymetylocelulozy.
Plastizole zawierające
2,0 lub 4,0% mas. zagęszczacza poddano
rozcieńczaniu p-ksylenem. Określono maksymalną
lepkość, współczynnik pseudoplastyczności
i energię aktywacji lepkiego płynięcia.
Za pomocą równań matematycznych
opisano zmianę tych parametrów podczas
zagęszczania oraz rozcieńczania plastizolu
PVC p-ksylenem. Na podstawie wykonanych
badań wysunięto hipotezę ustalającą mechanizm
działania rozcieńczalnika i zagęszczacza
w plastizolach PVC.
Poly(vinyl chloride) emulsion was plasticized with Bu2
phthalate (100:120 by mass), thickened with colloidal SiO2,
kaolin, bentonite or Na CM-cellulose (0.8-9.1% by mass),
optionally dild. with p-xylene (1.7-21.4% by mass), and
studied for viscosity (shearing stress 10-150 mPa), pseudoplasticity
factor and activation energy for viscous flow at
20-40°C. The exp. data were correlated with concns. of the
thickeners and p-xylene by polynomial equations.
Niszczenie metali przez korozję i powodowane przez nią straty
można zmniejszyć przez odpowiedni dobór metalu konstrukcyjnego
oraz racjonalny wybór metody ochrony. Spośród stosowanych metod
i sposobów ochrony metali przed korozją najszersze zastosowanie
znalazły powłoki malarskie. Do nowoczesnych materiałów antykorozyjnych
można zaliczyć m.in. farby winylowe, akrylowe, kauczukowe,
poliuretanowe, poliestrowe i silikonowe, zawierające syntetyczne
polimery. Jednym z najpopularniejszych polimerów winylowych jest
PVC. Tworzywo to ma wiele cech uniwersalnych, ograniczoną palność
i zdolność do modyfikacji innymi polimerami, oligomerami i związkami.
Dzięki temu wyroby z PVC łatwo zastępują tradycyjne materiały
metalowe, drewniane i ceramiczne. Wyroby te mogą być twarde,
elastyczne, przezroczyste, matowe, kolorowe, przewodzące, izolacyjne
oraz odporne[...]
|
|
|
|
Badanie procesu korozji stali w cieczach jonowych
|
|
|
Krystyna Marczewska-Boczkowska
|
Stal niestopowa S235JRG2 koroduje w tetrafluoroboranach
dialkiloimidazoliowych w stanie
pasywno-aktywnym. W obecności śladów
chlorków rozwija się korozja wżerowa.
Szybkość korozji obniża się wraz ze wzrostem
długości łańcucha w podstawniku alkilowym
w pierścieniu imidazoliowym. W BMIBF4,
w temp. 150 i 200°C, na stali wytwarza się
dobrze przyczepna i trwała warstwa pasywna
ograniczająca postęp procesu korozji.
Three 1-alkyl-3-methylimidazolium tetrafluoroborates
(I, alkyl = Bu, C6H13, C8H17) were synthesized in reaction
of methylimidazole with resp. alkyl chlorides and used
as medium for studying the corrosion of a nonalloyed
constructional steel at 25-200°C by dc. electrochem. or
gravimetric methods. The corrosion rate decreased with
increasing alkyl chain length in I, but increased with
increasing temp. A passivation of the steel in I (alkyl = Bu)
at 150-200°C was obsd. The traces of Cl ions contributed
to pitting corrosion.
Tetrafluoroborany dialkiloimidazoliowe są cieczami jonowymi dostępnymi
w handlu i przebadanymi z punktu widzenia różnych zastosowań.
Ciecze te mogą znaleźć szerokie zastosowanie m.in. w syntezie
organicznej1-3), w biokatalizie4), ekstrakcji3, 5, 6), jako elektrolity w chemicznych
źródłach prądu i kondensatorach elektrochemicznych7-9), media
przenoszące ciepło w kolektorach energii słonecznej10), w analizie
chemicznej11), jako środki smarowe12), w produkcji membran do procesów
separacji13). Zastąpienie tradycyjnych rozpuszczalników cieczami
jonowymi będzie wymagało w wielu przypadkach adaptacji i modernizacji
istniejących instalacji przemysłowych i urządzeń technicznych,
gdyż prawdopodobnie ciecze jonowe będą miały kontakt z metalami
i ich stopami, dotychczas szeroko stosowanymi w technice.
Wadą tetrafluoroboranów dialkiloimidazoliowych jest ich higroskopijność.
Obecność wody w cieczach jonowych istotnie zmienia ich
właściwości fizykochemiczne, takie jak np. polarność, lepkość i konduktywność.
Sole ot[...]
|
|
|
|
Chiny. Narodziny supermocarstwa
|
|
|
Ludwik M. Bednarz
|
Strach ma wielkie oczy. W 1967 r. Jean-
Jacques Servan Schreiber obublikował Le defi
americain, gdzie ostrzegał przed amerykańskimi
korporacjami, które wykupują świat.
W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych
XX w. tą złą siłą była Japonia, która
zagrażała światu. Oskarżenie uzasadniał Clyde
Prestowitz w Trading Places: How we are
giving our future to Japan. Dzisiaj chińskie
OFDI (outbound foreign direct investment)
wywołuje głosy ostrzeżenia. Daniel H. Rosen
i Thilo Hanemann w raporcie China’s changing
outbound foreign investment profile. Drivers
nad policy implications (Peterson Institute for
International Economics, Washington D.C.)
piszą, że chińskie OFDI osiągnęły tak znaczący
handlowy i geoekonomiczny poziom, że
zaczęły stawiać wyzwanie normom inwestycji
międzynarodowych i wpływają istotnie na
stosunki międzynarodowe.
Obserwując Chiny w ostatnich latach wielu
ekspertów uznaje, że kraj ten już jest na drodze
do statusu supermocarstwa. W grudniu
2003 r. Chiny wysłały swego pierwszego człowieka
w kosmos, dołączając do klubu, w którym
obecni byli tylko Amerykanie i Sowieci.
W ostatnim też czasie Chiny podjęły wysiłki by
zapewnić sobie bezpośredni dostęp do złóż ropy
naftowej na Środkowym Wschodzie, w Afryce,
w Ameryce Łacińskiej i nawet w Kanadzie.
Najwyżej rozwinięte kraje, w tym Stany
Zjednoczone, odczuły ostatnio chiński "efekt
ssania" miejsc pracy w przemyśle przetwórczym
i zalewane są chińskimi tanimi wyrobami.
Termin supermocarstwo jest używane
potocznie w bardzo nieprecyzyjny sposób.
Zdefiniujmy to pojęcie jako odnoszące się do
kraju, który ma zdolność wpływu w każdym
miejscu na świecie, czasami w tym samym
czasie w różnych miejscach, i dzięki temu
może pretendować do globalnego hegemona.
Według tej definicji, w czasach, które niedawno
minęły, supermocarstwem była Wlk.
Brytania i Związek Sowiecki a obecnie są nim
Stany Zjednoczone. Podstawowymi wymiarami
statusu supermocarstwa mogą być dane[...]
|
|
|
|
Ekologiczna ocena zagrożenia wód zmiękczaczami tkanin
|
|
|
Elżbieta Grabińska-Sota
|
Przedstawiono ogólny algorytm procedury
szacowania zagrożenia środowiskowego
pochodzącego od substancji i preparatów
chemicznych. Na jego przykładzie dokonano
oceny nowo zsyntetyzowanych czwartorzędowych
soli amoniowych. Preparaty te cechują
się doskonałymi właściwościami zmiękczającymi
i antyelektrostatycznymi. Mogą więc być
składnikami płynów do płukania tkanin.
Four newly synthesized quaternary ammonium salts were
assessed for biodegradability in natural aq. medium and
for environmental risk (according to P. Schöberl, 1997)
connected with their use as components of fabric softeners.
The predicted environmental concn. to the no-effect
concn. ratio of the compds. was higher than 1 but they
were found not dangerous because of fast biodegrdn.
W sektorze chemii gospodarczej coraz większe znaczenie zyskują
nowe zmiękczacze do tkanin. Należą one do grupy czwartorzędowych
soli amoniowych. Ich produkcja stanowi ok. 8% produkcji wszystkich
związków powierzchniowo czynnych. Eliminują one szorstkość
tkanin, spowodowaną nowoczesnymi środkami piorącymi. Około
80% surowców do produkcji zmiękczaczy opierało się na chlorku
diłojo-dimetyloamoniowym), który słabo rozkładał się w procesach
oczyszczania ścieków metodą osadu czynnego. Dlatego też prace
badawcze nad zmiękczaczami koncentrowały się na znalezieniu innego
surowca oraz stworzeniu bardziej skoncentrowanych roztworach
zmiękczaczy. W wyniku badań powstały 25-proc. a nawet 50-proc.
koncentra[...]
|
|
|
|
Ekologiczne uwarunkowania rozwoju technologii wytwarzania i stosowania tworzyw poliuretanowych
|
|
|
Piotr Król
|
Przedstawiono najważniejsze problemy ekologiczne
związane z wytwarzaniem i stosowaniem
tworzyw poliuretanowych, jak metoda
fosgenowa wytwarzania surowców izocyjanianowych,
szkodliwość monomerycznych
diizocyjanianów i prepolimerów, aspekty środowiskowe
stosowania poroforów do pianek
poliuretanowych, problemy zagospodarowania
odpadów z tworzyw poliuretanowych, prezentując
równocześnie opisywane w literaturze,
w tym w pracach własnych, sposoby rozwiązywania
tych problemów oraz przykładowe
technologie dotyczące tzw. "zielonej chemii",
które można wykorzystać w otrzymywaniu
poliuretanów.
A review, with 35 refs., of environmental aspects of prodn.
and uses of polyurethanes. In particular, the recycling of
polyurethane wastes by their hydrolysis and glycolysis was
presented.
We wcześniejszej pracy1) zaprezentowano rozwój technologii tworzyw
poliuretanowych (PU) w ciągu ostatnich 60 lat, począwszy od
syntezy liniowego poliuretanu typu Perlon U w końcu lat czterdziestych
XX w. aż do najnowszych rozwiązań w zakresie wytwarzania
elastomerów, pianek i powłok poliuretanowych oraz licznych materiałów
hybrydowych, w których najważniejszym składnikiem jest polimer
wytwarzany w procesie poliaddycji diizocyjanianu i poliolu2).
Technologia wytwarzania PU, jak zresztą większość technologii
wytwarzania i przetwarzania polimerów, stwarza określone zagrożenia
ekologiczne, z których na początku nie zawsze technolodzy i stosujący
te tworzywa zdawali sobie sprawę. Obecne prawodawstwo europejskie
w zakresie ochrony środowiska, ekologii i ochrony zdrowia wymusza
wiele zmian w zakresie technologii wytwarzania i stosowania wyrobów
poliuretanowych i wpływa tym samym pośrednio na opłacalność
niektórych technologii i na ceny tych materiałów.
Na przemysł wyrobów poliuretanowych wpłynie zapewne obecna
recesja w gospodarce światowej, ponieważ surowcami pierwotnymi
do wytwarzania PU są wysokoprzetworzone produkty petrochemiczne,
a technologia ich wytwarzan[...]
|
|
|
|
Ekonomiczne techniki wytwarzania mikrokanałów
|
|
|
Piotr Domagalski Marek Dziubiński
|
Przedstawiono wybrane techniki wytwarzania
kanałów o wymiarach charakterystycznych
poniżej 1 mm dla potrzeb układów mikroprzepływowych.
Dobór opisanych technik został
dokonany ze względu na możliwości ich szybkiej
i niedrogiej adaptacji w typowych warunkach
warsztatowych. Przegląd zawiera zarówno
wyniki własnych doświadczeń dotyczących
wytwarzania mikrokanałów, jak również przypadki
znane z literatury przedmiotu.
A review, with 21 refs., of methods for prodn. of microchannels
for use in microfluidics. The main selection criterion
was the possibility of fast quick and cost-effective adaptation
of the method under typical workshop conditions.
W ostatnich latach jednym z bardzo dynamicznie rozwijających
się obszarów badań w inżynierii procesowej są zagadnienia
wymiany pędu, ciepła i masy w mikroskali. Wiąże się
to przede wszystkim ze zmianami w zachowaniu się badanych
układów w stosunku do ich makroskalowych odpowiedników
oraz szerokimi możliwościami ich zastosowań. W układach
o charakterystycznych wielkościach rzędu nano- i mikrometrów
na skutek zmiany stosunku powierzchni do objętości obserwuje
się zanik znaczenia sił masowych na rzecz zjawisk powierzchniowych.
Odmienność zachowania się takich układów
wynika w dużej części z małych wymiarów charakterystycznych
wpływających bezpośrednio na charakter ruchu płynu. W skali
mikro przy wysoce laminarnym charakterze ruchu obserwuje
się zanik znaczenia inercji na rzecz efektów powierzchniowych
w postaci napięcia międzyfazowego oraz dyfuzji, jak również
znaczny wzrost prędkości wymiany ciepła na skutek zwiększenia
powierzchni międzyfazowej. Dodatkowo w mikroskali dla dużych
cząstek objawiają się ich efekty anizotropowe oraz elektryczne.
Wykorzystanie występujących w skali mikro osobliwości pozwala
jednak na stworzenie całkiem nowych aplikacji. W analityce chemicznej,
w badaniach nad kinetyką reakcji i reologią materiałów osiąga się
czułość i precyzję pomiarów niespotykaną w analogi[...]
|
|
|
|
Od redakcji
|
|
|
Andrzej Jan Szyprowski
|
2010)
Po fiasku prywatyzacji ostatnich
zakładów wielkiej syntezy chemicznej
w naszym przemyśle niewiele
się dzieje i we wszystkich pismach
w Polsce, również poświęconych
tak specjalistycznej tematyce jak
nasza, kusi by parę słów poświęcić
kampanii prezydenckiej, która
akurat kończy swoją pierwszą fazę.
Dziewięciu kandydatów zebrało po
sto i więcej tysięcy podpisów (rekordzista
1,75 mln!) pod wymaganymi
ordynacją wyborczą listami poparcia.
Okazuje się, że nawet z niewielkim poparciem partyjnym lub
bez niego można w Polsce zostać kandydatem do najważniejszego
urzędu w Państwie. Nikt nie zwrócił jednak dotychczas uwagi,
że stanowisko Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jest posadą
dosyć niebezpieczną. Na siedmiu prezydentów jakich Polska miała
od 1918 r. dwóch zginęło tragicznie podczas sprawowania urzędu
(G. Narutowicz w wyniku zamachu, L. Kaczyński w katastrofie
lotniczej), na W. Jaruzelskiego dokonano zamachu, w wyniku
którego został ciężko ranny. Prezydent J. Wojciechowski został
siłą usunięty z urzędu, a prezydentura I. Mościckiego została przerwana
II wojną światową. Niewielu spośród tych prezydentów jest
też pozytywnie wspominanych przez Polaków i historię. W moim
prywatnym rankingu prezydentów na pierwszym miejscu umieściłbym
Profesora Ignacego Mościckiego i to nie dlatego, że był
chemikiem bliskim nam zawodem i patronował powstaniu naszego
pisma, ale że miał niezwykłe dokonania jako naukowiec a Jego
prezydentura weszła do historii pełna Jego ważnych dla Polski
inicjatyw w dziedzinie budowy nowoczesnej i silnej ojczyzny.
Zapewne też, żaden z wcześniejszych i późniejszych prezydentów
Polski nie cieszył się takim szacunkiem i uznaniem społecznym
jak Prezydent Mościcki podczas swej prezydentury, mimo, że nie
został wybrany w wyborach powszechnych. Oceny prezydentury
I. Mościckiego zmieniły się po kampanii wrześniowej i był On
przez współczesnych obarczany odpowiedzialnością za szybko
przegraną wojnę. Dzisiaj te ocen[...]
|
|
|
|
Oksyetylenowanie nonylofenolu. Optymalizacja procesu i ocena produktów
|
|
|
Marek Lukosek Jacek Kosno Bronisław Naraniecki
|
Przedstawiono porównawcze wyniki syntez
i oceny analitycznej oksyetylatów nonylofenolu
otrzymanych przy użyciu katalizatora wapniowego
i NaOH. Stwierdzono, że oksyetylaty
otrzymane przy udziale katalizatora wapniowego
zawierają mniej produktów ubocznych
oraz charakteryzują się wąską dystrybucją
homologów oksyetylenowych. Po wykonaniu
syntez w temp. 120-180°C oraz przy stężeniu
katalizatora 0,1-0,7% określono optymalne
stężenie katalizatora wapniowego i temperaturę
procesu.
Com. nonylphenol was ethoxylated with ethylene oxide
at 120-180°C on a Ca sulfonate and carboxylate catalyst
(content 0.1-0.7% by mass). NaOH was also used
as catalyst for comparison. The reaction products contained
mainly ethoxylates (av. ethoxylation degree 8) but
also polyglycols (1.0-4.5%), 1,4-dioxane (1.5-4 ppm) and
unconverted nonylphenol and ethylene oxide. The ethoxylates
produced by using the Ca catalyst showed a narrow
mol. mass distribution and contained less by-products
than those produced with NaOH catalyst.
Reakcja addycji tlenku etylenu do alkilofenoli wykorzystywana
jest w przemyśle do wytwarzania środków powierzchniowo czynnych
oraz polieterów stosowanych w poliuretanach, farbach i tworzywach
sztucznych. Proces prowadzony jest zazwyczaj w obecności
katalizatora, a powstające produkty stanowią mieszaninę adduktów,
zawierających różne liczby grup oksyetylenowych. Monoetery alkiloarylowe
glikoli polioksyetylenowych otrzymywane są najczęściej
w reakcji alkilofenoli z tlenkiem etylenu w obecności katalizatorów
alkalicznych. Reakcja przebiega wg schematu przedstawionego na
rys. 1. W pierwszej fazie przereagowuje w całości alkilofenol, co
w konsekwencji daje dystrybucję homologów typu Poisone’a. Tlenek
etylenu przyłączony do jonu fenolanowego tworzy eter hydroksyaryloalkilowy.
Z powodu większej kwasowości fenolu w porównaniu
do kwasowości jego monoeteru oksyetylenowego, dalsza reakcja
propagacji łańcucha polioksyetylenowego następuje d[...]
|
|
|
|
Otrzymywanie węgli aktywnych z wierzby energetycznej. Część 1. Aktywacja fizyczna
|
|
|
Maria Jasieńko-Hałat Sylwia Rysz
|
Przeprowadzono badania nad możliwością wykorzystania
wierzby energetycznej, surowca ekologicznego
i odtwarzalnego, do otrzymywania węgli
aktywnych przez karbonizację wierzby w różnych
warunkach temperaturowych i następującą po
niej aktywację ditlenkiem węgla. Proces aktywacji
prowadzono izotermicznie, w zakresie temp.
700-900°C w przedziałach wynoszących 50°C, do
50-proc. ubytku masy substancji organicznej karbonizatów.
Scharakteryzowano układ porowaty
otrzymanych węgli aktywnych i określono możliwość
jego modyfikacji poprzez zmianę warunków
temperaturowych procesów karbonizacji
i aktywacji. Zdolności sorpcyjne otrzymanych
materiałów wobec lotnych związków organicznych
(CH3OH, CH2Cl2, C6H6, C6H12, CCl4) i gazów
(SO2, NO, CH4, H2) oceniono na podstawie przebiegu
izoterm adsorpcji badanych substancji
w temp. 25°C.
The willow (Salix spp.) wood was carbonized, activated
isothermally with CO2 at 700-900°C up to burn-off level
50% and studied for porous structure (pore vol., sp. surface
area) and sorption ability towards MeOH, CH2Cl2,
PhH, C6H12, CCl4, SO2, NO, MeH and H2 at 25°C. The narrow
pores (below 0.8 nm) dominated in the structure. The
total pore vol. was about 0.35 cm3/g and sp. surface about
700 m2/g. The sorption ability was obsd. for CH2Cl2, MeOH,
PhH, SO2 and NO.
Materiały roślinne (lignino-celulozowe) stanowią, oprócz węgli kopalnych,
drugą podstawową grupę surowców wykorzystywanych do produkcji
adsorbentów węglowych1, 2)
. Wiele prac poświęcono zagadnieniu
otrzymywania węgli aktywnych z rolniczych materiałów odpadowych, takich
jak skorupy orzecha kokosowego2-6), laskowego7, 8) i migdałów2, 5, 9, 10)
,
pestki wiśni, czereśni, moreli, brzoskwiń, śliwek, winogron, oliwek2, 5,10-18),
łuski ryżu i kawy19, 20), słomy zbóż i kolby kukurydzy21, 22), włókna lnu23),
łupiny palm6), liście eukaliptusa14, 15), różne gatunki drewna24, 25). W publikacjach
tych dyskutowano zarówno wpływ rodzaju surowca, jak i metod
aktywacji[...]
|
|
|
|
Otrzymywanie węgli aktywnych z wierzby energetycznej. Część 2. Aktywacja chemiczna
|
|
|
Maria Jasieńko-Hałat Magdalena Grusiecka
|
Przeprowadzono badania nad otrzymywaniem
węgli aktywnych z wierzby energetycznej przez
aktywację chemiczną za pomocą ZnCl2 i H3PO4.
Karbonizację prowadzono w przepływie N2
(30 dm3/h) do temp. 500°C, czas przetrzymywania
próbek w tej temperaturze wynosił 1 h.
Strukturę porowatą otrzymanych materiałów
scharakteryzowano na podstawie izoterm sorpcji
C6H6 i CO2 w temp. 25°C. Określono wpływ
rodzaju i ilości wprowadzonego związku na
strukturę porowatą węgla aktywnego, w zakresie
stopni impregnacji 0,5-2 g związku/g prekursora.
Węgle aktywne wytworzone z wierzby
energetycznej odznaczają się dużą objętością
porów adsorpcyjnych i powierzchnią SBET.
Adsorbenty otrzymane przy małym stopniu
impregnacji są mikroporowate, a wytworzone
przy większym stopniu impregnacji odznaczają
się strukturą heterogeniczną. ZnCl2 rozwija
szerokie mikro- i wąskie mezopory, a H3PO4
głównie poszerza mezopory.
Activated C was prepd. by pyrolysis of willow (Salix spp.) wood
after chem. activation with ZnCl2 or H3PO4 (0.5-2 g/g). The carbonization
was carried out under N2 (30 dm3/h) at 500°C for 1
h. The activated C showed high pore vol. (0.7-1.4 cm3/g) and
sp. surface area (1400-2640 m2/g) as detd. by sorption of PhH
and CO2 at 25°C. At the low impregnation ratio, the activated
C had a microporous structure. At high impregnation rate,
the heterogeneous pore size distribution was obsd. The use
of ZnCl2 resulted in widening the micropores and developing
the small mesopores, while the use of H3PO4 resulted mainly
in developing and widening the mesopores.
Aktywacja chemiczna jest jednostopniową metodą otrzymywania węgli
aktywnych, polegającą na karbonizacji surowca zaimpregnowanego
substancją chemiczną. W procesie tym wykorzystuje się wiele rozmaitych
związków (m.in. chlorki cynku, glinu i magnezu, kwasy fosforowy
i siarkowy, wodorotlenki i węglany potasu i sodu), spośród których najbardziej
powszechnie stosuje się ZnCl2, H3PO4, KOH i NaOH1, 2). Wyniki
prze[...]
|
|
|
|
Plastpol 2010
|
|
W dniach 25-28 maja br. w Kielcach
odbyły się XIV Międzynarodowe Targi
Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych. Targi
organizuje Firma Targi Kielce SA, która
w tym roku w kwietniu zmieniła swój status
ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością
na spółkę akcyjną. Międzynarodowe
Targi Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych
Plastpol to największa impreza dla branży
tworzyw sztucznych w naszej części
Europy. Od kilku już lat w rankingu
Polskiej Korporacji Targowej Plastpol jest
na szczycie listy wśród imprez o największej
liczbie wystawców zagranicznych. Na
targach Plastpol prezentowane było niemal
wszystko, co wiąże się z przetwórstwem
tworzyw, począwszy od wczesnych etapów
produkcji tworzyw a na ich utylizacji
i recyklingu kończąc. Znaleźć można było
na Targach maszyny i urządzenia do przetwórstwa
tworzyw, formy i narzędzia wykorzystywane
w branży, tworzywa sztuczne,
komponenty, technologie recyklingu oraz
zastosowania systemów informatycznych
w przetwórstwie tworzyw. Swoje rozwiązania
technologiczne oraz gotowe produkty
oferowały również firmy z branży opakowań
z tworzyw sztucznych. Plastpol posiada
certyfikat UFI, najważniejszej międzynarodowej
organizacji przemysłu targowego,
skupiającej ponad 300 firm targowych
z całego świata. Udział w targach Plastpol
2010 wzięły czołowe firmy z branży. Wśród
producentów i dystrybutorów maszyn do
przetwórstwa znalazły się między innymi
Dopak, Krauss Maffei, Muehsam, Engel,
Arburg, Weima Maschinenbaum, Desma,
Reifenhaüser, Elbi, Plast Line, Battenfeld,
Wadim Plast, Negri Bossi, Erema, Uniloy
Milacron i Piovan. Sektor producentów tworzyw
reprezentowany był przez takie firmy
jak Basell Orlen Polyolefins, Anwil, TVK,
Borealis, Ampacet, PolyOne, Dunastyr,
Polimeri Europa i A. Schulman Polska.
Będąc na targach nie można było ominąć
z pewnością również firm narzędziowych,
wśród których pojawiły się między innymi
Hasco, D-M-E, Ewikon, Eschmann Stal
i Böhler Uddeholm, a także producentów
najnow[...]
|
|
|
|
Sole potasu, wapnia i magnezu niezbędne w regulacji bilansów kationowo-anionowych pasz i dawek TMR
|
|
|
Rafał Bodarski Stefania Kinal Jerzy Preś Stanisław Krzywiecki Maja Słupczyńska Jan Twardoń Ryszard Mordak
|
Na 140 krowach mlecznych z jedenastu ferm
w południowo-zachodniej Polsce przeprowadzono
badania monitoringowe zawartości kationów
(Na+, K+) oraz anionów (Cl-, SO4
2-) w paszach
i komponentach dawek pokarmowych TMR (total
mixed ratio) dla krów. Wykazano, że pasze, a tym
samym i dawki pokarmowe wyraźnie różniły się
zawartością badanych jonów. Zróżnicowane
zawartości kationów i anionów w paszach miały
wpływ na wartości bilansów kationowo-anionowych
pasz i dawek pokarmowych DCAB (dietary
cation-anion balance), a także na wskaźniki równowagi
kwasowo-zasadowej w krwi krów objętych
badaniami. Wartości tych wskaźników oraz zawartość
Na+, K+ i Ca2+ w krwi krów w nieznacznym
stopniu zależały od DCAB dawek, na co wskazują
wyliczone niskie wartości współczynników R2 przy
równaniach regresji. Uzyskane wyniki dowodzą,
że ze względu na rodzaj stosowanych w żywieniu
krów pasz, głównie kiszonek z kukurydzy, uzyskanie
odpowiednich wartości DCAB (300-400 mEq/
kg s.m.) wymaga podawania w dawkach TMR soli
o wysokim dodatnim bilansie kationowo-anionowym,
takich jak sole potasu, wapnia i magnezu,
produkowane przez przemysł chemiczny.
Blood of 140 dairy cows from 11 dairy cow farms in southwest
Poland was analyzed for contents of Na+, K+ and
Ca2+ ions as well as for O2 and CO2 partial pressure and
active HCO3 and BE(E). The detd. values were correlated
with contents of Na+, K+, Cl- and SO4
2- ions in the cow corn
silage and total mixed rations. An addn. of K, Ca and Mg
salts to the cow feed was recommended.
Składniki mineralne stanowią grupę substancji chemicznych niezbędnych
do życia i prawidłowego funkcjonowania organizmu. Mimo
ciągłej wymiany składników organizm utrzymuje homeostazę środowiska
wewnętrznego. Podawanie nadmiernych lub niedoborowych
ilości składników mineralnych bez uwzględnienia ich wzajemnego oddziaływania
w procesach przyswajania może niekorzystnie wpływać
na organizm zwierząt. Stąd też konieczna jest analiza żywienia mi[...]
|
|
|
|
Substancje biologicznie aktywne z Barszczu Sosnowskiego (Heracleum Sosnowsky Manden)
|
|
|
Anna Tomaszkiewicz-Potępa Otmar Vogt
|
Barszcz Sosnowskiego (Heracleum Sosnowsky)
jest sprowadzoną z Kaukazu, trudną do wytępienia
rośliną inwazyjną, występującą w wielu
krajach Europy Środkowej, po nieudanych
próbach wykorzystania go jako rośliny paszowej.
Wtórne metabolity obecne w jego nasionach
mogą być wykorzystywane w technologiach
małotonażowych, jako substancje biologicznie
aktywne lub jako półprodukty do
syntezy odpowiednich pochodnych. W pracy
zaproponowano metodykę pozyskiwania i rozdziału
ekstraktów z ww. surowca, możliwą do
zastosowania w większej skali.
Dried or frozen seeds, stems and leaves of Sosnovski hogweed
were extd. with EtOAc. After removal of the solvent
by vacuum evapn., the exts. were disperged in H2O and
reextd. with n-hexane, tetrahydrofurane, CH2Cl2, PhMe
and CCl4 to sep. the exts. into resp. fractions. Psolarene,
angelicine, Me(CH2)7OAc and 15-pentadecanolide were
identified in the fractions by gas chromatog., IR and
1H-NMR spectroscopy.
Substancje biologicznie aktywne, wykorzystywane m.in. w kosmetyce,
farmacji lub ochronie roślin, są otrzymywane metodami syntezy
chemicznej lub wyodrębniane z surowców naturalnych. Obie te metody,
często łączone, były przedmiotem wielu badań.
Wśród aktywnych substancji ważne miejsce zajmują estry alkoholi tłuszczowych,
naturalne antyutleniacze oraz furanokumaryny, zarówno o budowie
linearnej (psolaren i pochodne) jak i angularnej (angelicyn i pochodne).
Podstawowe struktury wymienionych związków zamieszczono na rys. 1.
W praktyce medycznej związki te są stosowane m.in. w przypadku takich
chorób skóry, jak łuszczyca i bielactwo1), talasemia2), a także jako czynniki
antykonwulsyjne3) oraz jako substancje wspomagające kurację anty-HIV4).
Mogą być również stosowane w preparatach łagodzących skutki zmiany
czasu (jet lag suppressant)5,6). Fotoaktywność furanokumaryn w stosunku
do DNA i RNA różnych organizmów7) umożliwia wykorzystywanie ich
w analityce biochemicznej8-10), a także jako potencjalny składni[...]
|
|
|
|
Temperaturowo programowana redukcja nośnikowanych katalizatorów wolframowych i platynowo-wolframowych
|
|
|
Zenon Sarbaka Wojciech K. Jóźwiakb
|
Badano tlenkowe katalizatory wolframowe
i platynowo-wolframowe naniesione na tlenek
glinu stosując temperaturowo programowaną
redukcję (TPR) za pomocą H2 i CO.
Stwierdzono, że otrzymane profile TPR-H2
wskazują na tworzenie się różnych ugrupowań
powierzchniowych, które zależą od składu
katalizatorów oraz od temperatury redukcji.
Wykazano, że zamiana czynnika redukcyjnego
z H2 na CO powoduje znaczne zmiany
w katalizatorach. Wodór powodował obniżenie
stopnia utlenienia metali, podczas gdy tlenek
węgla(II) wchodził w reakcje chemiczne.
Wprowadzenie platyny do katalizatora W/Al2O3
powodowało również obniżenie temperatury
redukcji. Obserwowano, że na badanych
katalizatorach zachodzi utlenienie CO do CO2,
redukcja CO do CH4 oraz powstawanie wodoru
i wody. Jednakże na katalizatorach Pt-W/Al2O3
pierwsze dwie reakcje przebiegają w niższej
temperaturze w porównaniu do katalizatorów
W/Al2O3.
Four Al2O3-supported W and Pt-W oxide catalysts were
prepd. by impregnation of γ-Al2O3 with aq. soln. of (NH4)2WO4
and HPtCl6 oxidized at 400-900°C and then subjected to
temp.-programmed redn. (TPR) with H2 or CO. The TPR-H2
profiles showed 2 or 3 temp. max. depending on the catalyst
compn. Addn. of Pt to the W/Al2O3 catalysts resulted in
a decrease of redn. temp. Action of H2 resulted in
a decrease of oxidn. degree of the metals while CO took
part in chem. reaction of CO2, CH4, H2 and H2O formation.
Reakcje katalityczne wymagają zwykle katalizatorów, w których
aktywne komponenty naniesione są na nośniki o dużych powierzchniach,
co ma na celu zapewnienia dobrej dyspersji fazy aktywnej. Biorąc
pod uwagę rodzaj oddziaływań między nośnikiem a składnikiem
fazy naniesionej otrzymać można preparaty o zróżnicowanej aktywności,
co w dużej mierze zależy od warunków preparatyki1). Jedną z często
używanych metod syntezy katalizatorów jest impregnacja nośnika
a dokładniej jego porów komponentami prekursorów substancji katalitycznie
aktywnych. Efekty[...]
|
|
|
|
Trendy Ekorozwoju w Przemyśle Chemicznym
|
|
|
Zofia Machowska
|
W dniach 19-21 maja 2010 r. w ORW
"Panorama" w Krynicy Górskiej odbyła
się czternasta ogólnopolska konferencja nt.
trendów ekorozwoju w przemyśle chemicznym,
zorganizowana przez tarnowski oddział
Stowarzyszenia Inżynierów i Techników
Przemysłu Chemicznego oraz Polską Izbę
Przemysłu Chemicznego. W konferencji
uczestniczyło ok. 100 osób. Honorowym
Gospodarzem Konferencji były Azoty
Tarnów, a Patronat Honorowy nad konferencją
objęli: Minister Środowiska, Marszałek
Województwa Małopolskiego, Małopolski
Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej w Krakowie oraz Prezydent Miasta
Tarnowa. Patronat medialny sprawowały
czasopisma: Chemik, Przemysł Chemiczny
oraz Przemysł i Środowisko. Głównymi
sponsorami konferencji były Azoty Tarnów,
Nalco Polska Sp. z o.o. oraz Zakład
Pomiarów i Automatyki "Automatyka" Sp.
z o.o. w Tarnowie.
Uczestników konferencji powitał serdecznie
Pan Witold Szczypiński, wiceprezes
zarządu Azotów Tarnów, prezes zarządu
tarnowskiego oddziału SITPChem, który
przekazał prowadzenie obrad w ręce Pana
Wiesława Lacha, dyrektora Departamentu ds.
Technicznych Azotów Tarnów i wiceprezesa
zarządu tarnowskiego oddziału SITPChem.
Pierwszy referat wygłosiła Pani Maria
Duczmal, radca prawny w Ministerstwie
Środowiska, nt. nowych przepisów prawa
W Polsce na jej podstawie opracowywana
jest nowa ustawa o odpadach, ponieważ
kolejne nowelizacje obowiązującej dotychczas
ustawy wprowadzałyby kolejne komplikacje
jej interpretacji. W przepisach nowej
dyrektywy uwzględniony jest cały cykl życia
produktu a nie tylko, gdy jest on odpadem.
Zmodyfikowano kluczowe pojęcia, m.in.
takie jak "odpady" oraz wyraźnie rozróżniono
pojęcie odzysku i unieszkodliwiania.
Zgodnie z tendencjami na poziomie UE
w nowej dyrektywie przyjęto hierarchię sposobów
postępowania z odpadami w kolejności:
zapobieganie, przygotowywanie do
ponownego użycia, recykling, inne metody
odzysku, np. odzysk energii i wreszcie unieszkodliwianie.
Wprowadzono[...]
|
|
|
|
Ważne elementy dotyczące obowiązków wynikających z rozporządzenia reach Część IV: Odpady i substancje odzyskiwane z odpadów
|
|
|
Anna Bańkowska Marcela Palczewska-Tulińska Marta Piskorz Andrzej Krześlak
|
W artykule 2.2 Rozporządzenia REACH czytamy,
że odpad, zgodnie z definicją Dyrektywy
2006/12/EC Parlamentu Europejskiego i Rady,
nie jest substancją, preparatem ani wyrobem
w rozumieniu Artykułu 3 tego Rozporządzenia.
Dlatego też, wymagania dotyczące substancji,
preparatów (mieszanin) i wyrobów nie obowiązują
dla odpadów. Nie oznacza to jednak,
że odpady są całkowicie wyłączone z REACH.
Zwłaszcza, że w Artykule 3 (37) scenariusze
narażenia zdefiniowano jako zespół warunków,
w tym warunków operacyjnych i środków
związanych z zarządzaniem ryzykiem,
opisujących sposób produkcji lub stosowania
substancji podczas jej etapów istnienia oraz
sposób, w jaki producent lub importer kontroluje
narażenie ludzi i środowiska lub w jaki
zaleca dalszemu użytkownikowi sprawowanie
takiej kontroli […]. Bierze się więc pod uwagę
okres istnienia substancji jako odpadu.
Oszacowanie emisji uwzględnia emisje podczas
wszystkich odpowiednich etapów istnienia
substancji będących wynikiem produkcji i każdego
z zastosowań zidentyfikowanych. Etapy
istnienia będące wynikiem produkcji substancji
obejmują w stosownych przypadkach etap, na
którym substancja jest odpadem. Etapy istnienia
będące wynikiem zastosowań zidentyfikowanych
obejmują w stosownych przypadkach okres użytkowania
wyrobów i etap, na którym substancja
jest odpadem. Oszacowania emisji dokonuje
się przy założeniu, że wdrożono środki kontroli
ryzyka i warunki operacyjne opisane w scenariuszu
narażenia (paragraf 5.2.2 załącznika I do
rozporządzenia REACH). Tak więc w stosownych
przypadkach, etap, na którym substancja
jest odpadem, powinien być uwzględniony
w scenariuszach narażenia. W paragrafie 5.1.1
są niezgodne z wymaganiami lokalnych lub krajowych
władz zajmujących się odpadami, należy
ten fakt przekazać w górę łańcucha zaopatrzenia.
Ponadto, mogą występować przypadki, w których
etap, na którym substancja jest odpadem nie
jest istotny dla scenariusza narażenia (np. jeżeli
su[...]
|
|
|
|
Wpływ jakości doprowadzanej substancji organicznej na wydajność i eksploatację oczyszczalni hydrofitowych
|
|
|
Agnieszka Tuszyńska Hanna Obarska-Pempkowiak
|
Przeprowadzono badania określające wpływ
substancji organicznej na efektywność
oczyszczania ścieków. Obiektami badań były
złoża z pionowym przepływem ścieków (VFCW)
wchodzące w skład dwóch hybrydowych
systemów hydrofitowych zlokalizowanych
w Wieszynie i Wiklinie k. Słupska. Analizowane
złoża były podobne pod względem budowy
(materiału filtracyjnego, głębokości złoża
i czasu eksploatacji), jednak różniły się obciążeniem
substancją organiczną wynoszącym
odpowiednio 8,0 g ChZT/m2d i 31,0 g ChZT/
m2d. Analiza jakości substancji organicznej
w ściekach polegała na określeniu stężeń substancji
organicznej występującej w zawiesinie
trudno rozkładalnej (XI) i podatnej na rozkład
biologiczny (XS) oraz substancji organicznej
w postaci rozpuszczonej łatwo rozkładalnej
biologicznie (SS) i nie podatnej na rozkład (SI).
Intensywność natleniania obiektów, wywołanego
dyfuzyjnym przepływem tlenu do gruntu,
określono dokonując pomiarów współczynnika
dyfuzji tlenu w gruncie (Dg). Na podstawie
przeprowadzonych badań wykazano, że wzrost
obciążenia ładunkiem substancji organicznej
powodował pogorszenie warunków tlenowych
w złożu, a w konsekwencji spadek efektywności
usuwania zanieczyszczeń. Wykazano, że
niewłaściwa eksploatacja obiektu w Wieszynie
związana z nadmiernym obciążeniem zawiesiną
organiczną była bezpośrednią przyczyną
kolmatacji złóż VF-CW.
Two biolog. wastewater treatment plants with hybrid
hydrophyte systems located at Wieszyno and Wiklino, PL
(vertical flow constructed wetlands) were analyzed for efficiency
of removal of impurities. The efficiency depended
on quality and hight of org. matter (COD values 8.0 and
31.0 g/m2d, resp.). The Wieszyno plant was less efficient
(COD redn. by 41.2% to 47.4% only) than that of Wiklino
(COD redn. by 80.1% to 89.2%) because of lower oxygenation
intensity (O2 diffusion coefs. 0.0132 and 0.0552 cm/s,
resp.).
W ostatnich latach wzrost zainteresowania systemami hydrofitowymi
wynika z usuwan[...]
|
|
|
|
Wybrane zgłoszenia patentowe z dziedziny chemii
|
|
Zgł. nr 388843; C01B 31/00
Błaszczak Franciszek, Bełk; Gierszewski
Andrzej, Sulejówek
Sposób otrzymywania kwasu węglowego
Sposób wytwarzania kwasu węglowego, charakteryzuje
się tym, że podnosi się poziom energetyczny
wody, wodę o podniesionym poziomie
energetycznym poddaje się reakcji z gazowym
ditlenkiem węgla, przy czym korzystnie reakcję
prowadzi się w temperaturze otoczenia i pod
ciśnieniem atmosferycznym. Przedmiotem wynalazku
jest też urządzenie do wytwarzania stężonego
kwasu węglowego.
(5 zastrzeżeń)
Zgł. nr 386048; C02F 11/04
Politechnika Lubelska, Lublin
Pawłowski L., Pawłowska M., Dadej W.
Sposób i urządzenie do wzbogacania
biogazu w metan z wykorzystaniem
oczyszczonych ścieków komunalnych
Sposób wzbogacania biogazu w metan z wykorzystaniem
oczyszczonych ścieków komunalnych,
polega na tym, że oczyszczone ścieki
miesza się pod ciśnieniem i przesyła do
separatora, w celu oddzielenia wzbogaconego
w metan biogazu od ścieków, zawierających
rozpuszczony w nich ditlenek węgla.
Urządzenie składa się z ciśnieniowego cylindrycznego
poziomego mieszalnika (3) biogazu
i oczyszczonych ścieków, który z jednej strony
posiada wlot na biogaz i oczyszczone ścieki,
a z drugiej strony wylot z przewodem (6),
którym podaje się wymieszaną w mieszalniku
(3) mieszaninę ścieków do pionowej kolumny
(7) separującej, przy czym wlot do kolumny
(7) jest styczny do poziomu (8) ścieków,
znajdujących się w kolumnie (7), zaś kolumna
(7) w części górnej posiada przewód (9)
z zaworem do odprowadzania wzbogaconego
w metan biogazu i w części dolnej przewód (10)
z zaworem do odbioru ścieków z rozpuszczonym
w nich ditlenkiem węgla.
(2 zastrzeżenia)
Zgł. nr 386069; C04B 7/36
LAFARGE CEMENT SA, Małogoszcz
Ochociński A., Trzciński W.
Sposób suszenia, zwłaszcza mieszaniny
popiołowo-żużlowej w procesie p[...]
|
|
|
|
Z PÓŁKI KSIĘGARSKIEJ
|
|
Zenon Foltynowicz, Leszek Wachowski
TOWAROZNAWCZE I EKOLOGICZNE ASPEKTY WPROWADZANIA ZAMIENNIKÓW
FREONÓW I HALONÓW
Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań 2009 r., ISBN 978-83-7417-446-6, stron 340, cena 40,85 zł.Recenzowana pozycja dotyczy ostatnio
bardzo aktualnych i szeroko dyskutowanych
problemów zubożania stratosferycznego
ozonu i ocieplania klimatu, których źródło
upatruje się w uwalnianiu do środowiska
przyrodniczego połączeń halogenowęglowych.
Szczególną uwagę poświecono w niej
związkom powszechnie znanym pod handlową
nazwą freony i halony. Pod względem
chemicznym są to odpowiednio związki chlorofluorowęglowe
i ich bromowe analogi, do
niedawna szeroko stosowane jako czynniki
ziębnicze, gaśnicze i spieniające. Autorzy
książki przedstawili kompleksowo zagadnienia
towaroznawcze i ekologiczne dotyczące
stosowanych dotychczas zamienników, jak
i wprowadzania kolejnych ich generacji.
Książka składa się z 11 rozdziałów, których
zwięzła i jasno przedstawiona treść tworzy
logiczną całość. Każdy z rozdziałów stanowi
integralną część i zaopatrzony jest w bogaty
materiał bibliograficzny, dotyczący rozpatrywanych
w nim zagadnień. Bibliografia
obejmuje zarówno opracowania monograficzne,
prace przeglądowe, jak i oryginalne
prace badawcze. Po krótkim wstępie autorzy
omawiają podstawowe wiadomości dotyczące
pochodzenia, właściwości i możliwości
praktycznego stosowania tych substancji,
ich rozmi[...]
|
|
|
|
Z prasy zagranicznej
|
|
Dotychczas Unia Europejska podawała
się na forum międzynarodowym za lidera
walki ze zmianami klimatycznymi. Po przyjęciu
pakietu klimatyczno-energetycznego
w grudniu 2008 r., w którym zobowiązała
się do redukcji swej emisji gazów cieplarnianych
o 20% w okresie do 2020 r., Europa
miała mocne podstawy do zademonstrowania
Stanom Zjednoczonym i innym krajom, jak
należy wywiązywać się ze swych historycznych
powinności. Obiecała nawet zwiększenie
do 30% redukcji swej emisji CO2 i innych
gazów cieplarnianych, jeśli tylko szczyt klimatyczny
w Kopenhadze w grudniu 2009 r.
zgodzi się z tego rodzaju "ambitnym" planem.
Wiadomo jednak, że realia ułożyły się zupełnie
inaczej niż to sobie Unia wyobrażała.
Żaden z większych krajów nie poszedł za
jej przykładem, a negocjacje w Kopenhadze
koncentrowały się głównie wokół stanowiska
zajmowanego w tej sprawie przez USA i takie
kraje, jak Chiny i Indie.
Po zakończeniu szczytu kopenhaskiego
kraje UE musiały stanąć wobec oczywistego
faktu, że cnota nie tylko nie popłaca ale
i drogo kosztuje. Takie było w każdym razie
stanowisko Niemiec, które 25 maja br. zażądały
"przerwy" w staraniach podejmowanych
pod hasłem walki ze zmianami klimatycznymi.
Dotychczas sceptycznie do planów w tej
dziedzinie, zwłaszcza zaś do podwyższenia
redukcji emisji gazów cieplarnianych z 20%
do 30%, ustosunkowywały się jedynie kraje
średniej wielkości, takie jak Włochy i Polska.
Obecnie jednak, kiedy podobne stanowisko
zajęły również Niemcy, największa potęga
przemysłowa i ekonomiczna Europy, sprawy
przyjęły inny obrót. Wobec nalegań Berlina
i Paryża Connie Hedegaard, unijna komisarz
ds. klimatu, musiała już następnego dnia, tj.
26 maja br. przyznać, że dla proponowanej
przez nią redukcji emisji gazów cieplarnianych
o 30% w okresie do 2020 r. nie dojrzały
jeszcze warunki oraz podejmowanie decyzji
w tej sprawie jest obecnie przedwczesne.
W sytuacji wzrostu bezrobocia, zahamowania
wzrostu gospodarczego, deficytów
[...]
|
|
|
|
Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Ewa Giniewska*, Zdzisław Jaworski Dostępne technologie produkcji mocznika i nowe trendy w modernizacji istniejących instalacji
|
|
|
Ewa Giniewska Zdzisław Jaworski
|
Przedstawiony przegląd pokazuje postęp
dokonujący się w technologiach produkcji
mocznika i uwzględnia współczesne podejście
do modernizacji pracujących aparatów,
strat energetycznych i surowcowych oraz problemów
związanych z korozją i utrzymaniem
wysokiego stopnia konwersji ditlenku węgla.
A review, with 41 refs. In particular, revamping of existing
equipment, energy and raw material losses, corrosion
control issues and maintaining of the CO2 conversion
degree were taken into consideration.
Innowatorskie podejście do zwiększania wydajności poszczególnych
węzłów instalacji łączy się z modernizacją istniejących
aparatów i skupianiem uwagi na pracy w warunkach zbliżających się
do stanu równowagi termodynamicznej. Zwykle nowe rozwiązania
mają niewielki udział w polepszaniu możliwości produkcyjnej stosowanych
technologii (w granicach 3-10%), jednak zmiany te odnoszą
się do setek ton produktu, co w ostatecznym rozrachunku przekłada
się na duże kwoty finansowe. Obecnie cena mocznika na rynkach
światowych waha się w granicach 253-304 USD/t1). W Polsce cena
tego nawozu jest znacznie wyższa, a u pośredników można go nabyć
w cenie 960 zł/t. W przypadku poprawy sprawności o 3% instalacji
pracującej z wydajnością 1500 t/dobę i zakładając sprzedaż całej
dobowej produkcji, można zyskać dodatkowe 14 tys. USD dziennie.
W Polsce pracują obecnie 3 przemysłowe wytwórnie mocznika.
Znajdują się one na terenie Zakładów Chemicznych Police SA,
Zakładów Azotowych Puławy SA oraz ZAK w Kędzierzynie-Koźlu.
Synteza mocznika z ditlenku węgla i amoniaku przebiega dwuetapowo.
Pierwsza, silnie egzotermiczna reakcja (1) prowadzi do powstania
karbaminianu amonu
NH3 + CO2= NH2COONH4 ΔH1 = -117kJ/kg (1)
który w warunkach normalnych rozpada się na ditlenek węgla i amoniak,
a w warunkach procesowych ulega reakcji dehydratacji (2) do
mocznika i wody; reakcja (2) wymaga dostarczania ciepła.
NH2COONH4 = NH2CONH2 + H2O ΔH2 = 15kJ/kg (2)
Karbaminian amonu [...]
|
|
|
|
Zasady i kryteria doboru technologii unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych
|
|
|
Justyna Pyssa
|
Ustalenie technologii zagospodarowania
odpadów niebezpiecznych jest procesem
wymagającym rozważenia wielu czynników
o różnorakim charakterze. Wiele czynników,
które wydają się być dominujące traci swoje
znacznie wobec dodatkowych uwarunkowań.
Zakłady specjalizujące się w procesach przetwarzania
odpadów powinny wypełniać tzw.
kardynalną triadę uwarunkowań decydujących
o pełnym powodzeniu inwestycji, obejmującą
efektywność ekonomiczną, skuteczność
ekologiczną oraz akceptację społeczną. O ile
czynnik ekologiczny jest bezdyskusyjny, o tyle
dwa pozostałe elementy układu równowagi
obarczone są silną interakcją finansową i
społeczną. Wynika ona między innymi z wysokich
kosztów inwestycyjnych oraz ze zjawiska
opisanego w literaturze jako syndrom NIMBY
(not in my backyard). W artykule omówiono
kryteria ekonomiczne oraz ekologiczne doboru
technologii unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych,
którymi należy się kierować
przy wyborze zarówno metody, jak również
lokalizacji obiektu unieszkodliwiania odpadów
niebezpiecznych.
Technol. and economical aspects of hazardous waste
treatment were discussed. The cost anal. was exemplified
on arsenic and treatment of asbestos-contg. wastes.
Under Polish conditions, the waste disposal is cheaper
than the waste immobilization and incineration.
Dobór technologii unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych
powinien odbywać się zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.
Oznacza to, że racjonalna gospodarka odpadami, uwzględniająca
zarówno czynniki ekologiczne, jak i ekonomiczne, wymusza potrzebę
maksymalizacji wykorzystania odpadów we wszystkich możliwych
zastosowaniach, przy jednoczesnym ograniczeniu ich negatywnego
wpływu na środowisko. Przy wyborze technologii unieszkodliwiania
odpadów niebezpiecznych najważniejszym czynnikiem nie może być
wyłącznie skuteczność ekonomiczna, ale przede wszystkim zmniejszanie
obciążeń środowiska poprzez stosowanie technologii nisko i bezodpadowych,
recykling oraz[...]
|
|
|
|
Znaczenie siarki w biosferze i nawożeniu roślin
|
|
|
Hanna Klikocka
|
Postanowienia międzynarodowe o czystym
powietrzu drastycznie obniżyły dopuszczalną
emisję SO2 w Europie Zachodniej i w Polsce.
Spowodowało to wystąpienie makroskopowych
objawów niedoboru siarki i potrzebę
uzupełniania pierwiastka w produkcji roślinnej.
Siarka jest niezbędnym elementem, potrzebnym
do wzrostu i funkcjonowania rośliny.
Pełni ważną rolę fizjologiczną, chroni roślinę
przed chorobami i szkodnikani, adaptuje ją
przed stresem. Niedobór siarki osłabia wigor
rośliny, odporność na stres i obniża plon.
Role of S in growth and physiol. of plants was discussed.
Deficiency of S results in redn. of the resistance of plants
against diseases and pests and contributes to decreasing
the food quality. Literature data on the occurrence of S and
its compds. in soil and atmosphere as well as on soil fertilizing
with S compds. were reviewed.
Niedobór siarki, jako problem żywieniowy w produkcji roślinnej
ujawnił się Europie w ostatnich 20 latach. Najwcześniej, gdyż już w II
połowie lat osiemdziesiątych XX w. w Europie Zachodniej. Niedobory
siarki dla szerokiego spektrum roślin uprawnych (rzepak, zboża)
obserwuje się obecnie w północnych regionach Niemiec, Szkocji
oraz w Anglii, Danii, Szwecji, północnej części Holandii, Belgii
i Kanadzie1-7). W Polsce po raz pierwszy objawy niedoboru siarki
w rzepaku (objawy utajone) odnotowano na początku lat dziewięćdziesiątych8).
Obecnie problem ten przyciąga coraz większą uwagę
naukowców, na co wskazuje rosnąca liczba doniesień naukowych,
potwierdzających tym samym wagę zjawiska9-21).
Niedobór S pogarsza plonowanie i zdrowotność roślin, m.in. obniża
wartość wypiekową pszenicy czy zawartość olejków gorczycznych
(glukozylanów) w kapustnych22-24). W tej sytuacji niedobór siarki
w roślinach uprawnych nabiera głębokiego znaczenia gospodarczego.
Ważnym elementem racjonalnej technologii uprawy wielu roślin jest
suplementacja siarki poprzez nawożenie w zależności od wymagań
uprawianej rośliny.
Histor[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
