INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
GOSPODARKA WODNA ›
2010-8 |
| |
|
Publikacja: Projekt "Polityki wodnej państwa do roku 2030 (z uwzględnieniem etapu 2016)"
Autor: LESZEK KARWOWSKI  BEATA JANOWCZYK
Dzisiejszy stan gospodarki wodnej
to: niska ranga w polityce państwa, a co za
tym idzie - jej niedofinansowanie i niedoinwestowanie,
oprócz tego rozproszony system
organizacyjny, niezapewniający skutecznego
zarządzania, właściwej ochrony
przeciwpowodziowej oraz ograniczenia
skutków suszy, a także niezadowalający
stan zasobów wodnych oraz ekosystemów
wodnych i od wody zależnych oraz ciągłe
konflikty pomiędzy poszczególnymi użytkownikami
wód. Można by jeszcze długo
wymieniać problemy. Można także przejść
nad nimi do porządku dziennego, przyjmując
to za stan permanentny i niemożliwy
do zmiany. Można także wciąż wskazywać
na kolejne błędy kolejnych rządów.
Ale nie można zapominać o tych, którzy
mimo wszystko podejmowali i podejmują
próby doprowadzenia do zmian. Wszyscy
z pewnością zdają sobie sprawę z trudności
znalezienia metody na poprawę systemu
gospodarki wodnej w Polsce. Dyskusje
z tym związane toczą się od wielu lat, ale
problem wciąż nie został rozwiązany.
Opracowywany w resorcie środowiska
projekt "Polityki wodnej państwa do roku
2030 (z uwzględnieniem etapu 2016)" ma
być propozycją na znalezienie kompromisu
między poszczególnymi elementami
gospodarki wodnej i wskazaniem priorytetowych
kierunków, na których powinny zostać
skoncentrowane działania państwa. Cel
tych działań, zgodny z polityką UE, został
w projekcie "Polityki wodnej państwa" określony
jako zapewnienie powszechnego
dostępu ludności do czystej i zdrowej
wody oraz istotne ograniczenie zagrożeń
wywoływanych przez powodzie i susze,
w połączeniu z utrzymaniem dobrego
stanu wód i związanych z nimi ekosystemów,
przy zaspokojeniu uzasadnionych
potrzeb wodnych gospodarki, poprawie
spójności terytorialnej i dążeniu do
wyrównania dysproporcji regionalnych.
Osiągnięciu celu nadrzędnego mają służyć
następujące cele strategiczne:
1. osiągnięcie i utrzymanie dobrego
stanu i potencjału wód oraz związanych
z nimi ekosystemów,
2. zaspokojenie potrzeb ludnośc[...]
|
Prenumerata
|
|
FAK TY
|
|
|
Ewa Skupińska
|
Posiedzenie Krajowej Rady Gos podarki
Wodnej
Warszawa, 24 czerwca 2010 r.
Rozwijaj skrzydła jak czapla i z taką samą gracją
- powiedział prof. Andrzej Kraszewski, minister środowiska,
wręczając Złotą Czaplę, specjalną nagrodę
przewodniczącego Krajowej Rady Gospodarki
Wodnej, prof. dr hab. Annie Grabińskiej-Łoniewskiej,
koleżance z Wydziału Inżynierii Środowiska
Politechniki Warszawskiej. Prof. Marek Gromiec
przyznał tę nagrodę pani profesor za szczególne
osiągnięcia w dziedzinie ochrony wód.
Głównym przedmiotem obrad tego posiedzenia
KZGW był Krajowy Program Oczyszczania Ścieków
Komunalnych. Minister Andrzej Kraszewski, uznając
wagę problemu, przysłuchiwał się obradom.
- Jak usprawnić realizację KPOŚK? To jest największy
program unijny. Nie robimy tego dla Unii;
robimy to dla siebie, aby zlikwidować wieloletnie
zaniedbania. Dyrektywa Ściekowa przyjęła pięć
parametrów jakości wody i wprowadziła pojęcie aglomeracji,
które jest kluczem do całości. KPOŚK wykracza
poza kompetencje ministra środowiska, dlatego
premier powołał zespół, w skład którego wchodzą
- poza przedstawicielami Ministerstwa Środowiska -
przedstawiciele Ministerstwa Finansów, Ministerstwa
Infrastruktury, Głównego Inspektoratu Ochrony
Środowiska, Narodowego Funduszu Ochrony Śro dowiska
i Gospodarki Wodnej. W każdym województwie
wyznaczana jest osoba odpowiedzialna za przygotowanie
danych wyjściowych - powiedział m.in.
prof. Marek Gromiec. Profesor przedstawił historię
realizacji KPOŚK, akcentując fakt, że obecny system
zarządzania tym programem jest niewydolny,
a jakość sprawozdań niezadowalająca. Konieczne
jest stworzenie spójnego systemu informatycznego,
a przedstawiciele wojewódzcy muszą być przeszkoleni
z teorii metodyki zarządzania projektami.
W trakcie dyskusji opowiadano się za wprowadzeniem
systemu informatycznego i podkreślano, że
usprawnienie systemu spowoduje, że łatwiej będzie
można właściwie wykorzystać środki.
Na zakończenie dyskusji mini[...]
|
|
|
|
INFORMACJE - NOWOŚCI - INFORMACJE
|
|
Atlas Morza Bałtyckiego
Na początku czerwca 2010 r. Komisja
Helsińska (HELCOM) wydała pierwszy
kompleksowy Atlas Morza Bałtyckiego. Ta
pozycja to ogromne źródło wiedzy dla każdego
zainteresowanego środowiskiem regionalnym.
Zapewnia szybki wgląd w kwestie
dotyczące środowiska naturalnego
Bałtyku, jednocześnie stanowi podstawę
do dalszego jego badania.
Pierwsze egzemplarze atlasu przedstawiono
podczas spotkania ministerialnego
HELCOM-u, które odbyło się w dniu
20 maja w Moskwie.
Publikacja zawiera liczne dane o stanie
środowiska morskiego, problemach
oraz o rozwiązaniach niezbędnych w celu
przywrócenia dobrego stanu Bałtyku. Ponadto
książka podaje informacje na temat
tego, co już zostało osiągnięte w zakresie
ochrony Morza Bałtyckiego.
Atlas składa się ze 192 str. podzielonych
na rozdziały tematyczne dostarczających
informacji na temat cech fizycznych
Bałtyku, działalności c[...]
|
|
|
|
Kanał "Ostróda-Elbląg", czyli mazurzenie po warmińsku
|
|
|
CEZARY WAWRZYŃSKI
|
We wrześniu 2007 r. ogłoszony jednym
z "Siedmiu Cudów Polski"; 31 sierpnia
2010 roku obchodzący jubileusz 150. lat
ukończenia budowy i oficjalnego oddania
do użytku - Kanał … No właśnie: jaki? Jak
brzmi właściwa nazwa tej unikatowej na
światową skalę śródlądowej drogi wodnej?
O tym traktuje artykuł.
Historia nazewnictwa Kanału stanowi
przykład prawdziwości twierdzenia,
że punkt widzenia zależy od punktu
"siedzenia" - a raczej "leżenia" na
mapie. Dla ostródzian będzie to Kanał
Ostródzko-Elbląski, dla elblążan Kanał
Elbląski, jeszcze inaczej widziały
to centralne urzędy i ministrowie z perspektywy
Warszawy, przeróżni wydawcy
map, przewodników i encyklopedii.
Ale po kolei…
Złożoność problemu polega na tym,
że nie tylko nazwa samego kanału
zmieniała się na przestrzeni dziejów,
ale też kanał składa się z kilku, wyraźnie
odrębnych odcinków, odmiennie
określanych i definiowanych.
W latach 1844-1852 i 1858-1860
wybudowano odcinki: elbląski (z Miłomłyna
do jeziora Druzno), bartnicki
(z jeziora Ruda Woda do jeziora Bartężek,
w kierunku miejscowości Tarda),
iławski (z Miłomłyna do jeziora Jeziorak,
obok miejscowości Karnity) oraz
liwski (z Miłomłyna w kierunku Ostródy,
do jeziora Drwęckiego). W latach
1872-1876 wybudowano dodatkowo
odcinek ostródzki (z Ostródy do jezior
Szeląg Duży i Mały, w kierunku miejscowości
Stare Jabłonki). Znacznie
wcześniej, bo już w latach 30. XIV wieku,
przekopano odcinek zalewski (Kanał
Dobrzycki, łączący jeziora Ewingi
i Jeziorak, w kierunku miejscowości
Zalewo).
* Cezary Wawrzyński jest komandorem Klubu Żeglarskiego
Ostróda
Rys. 1. Prowincja Pruska i Królestwo Polskie. Mapa z 1871 r.
Na cały kanał składa się zatem 6 odrębnych
odcinków, a mając na uwadze
konieczność dopłynięcia do Elbląga
- łącznie 8 części (dodatkowo jezioro
Druzno i rzeka Elbląg).
Historię nazewnictwa kanału prześledzimy
w dwóch przedziałach czasowych:
do roku 1945 (kiedy Kanał znajdował
się pod jurysdykc[...]
|
|
|
|
Polskie szlaki żeglowne.Szlak Bugu.Włodawa, pierwsze polskie miasto nad Bugiem.
|
|
|
Wojciech Jastrzębiec Kuczkowski
|
Po powrocie na Bug z ciężkiej, pełnej wrażeń wycieczki do Sobiboru
Stacji, płyniemy na wschód i niedaleko słupa 1071 łagodnym zakolem
kierujemy się w krk 340o - słońce grzeje w plecy. Płyniemy przez ok.
2,5 km równolegle do Sobiboru. Zabudowania wsi widnieją w odległości
ok. 2 km od Bugu. Bug zatacza kolano na zachód. Na prawym brzegu,
w odległości 400 m, zbliża się granica białorusko-ukraińska, ale skręca
na zachód i Ukraina wciska się między Polskę i Białoruś wąskim klinem.
Po kilometrze zbliżamy się znowu do Sobiboru, do Szlaku Nadbużańskiego
i do szosy 816. Teraz od słupa 1079 będziemy zmierzać równolegle z tymi
drogami do słupa 1082, skąd znowu rozchodzą się kierunki Bugu i szosy.
Ale szlak turystyczny biegnie brzegiem rzeki, na północ. Uwaga! W połowie
tej prostynki zbiegają się na km 386 granice trzech państw: Polski, Ukrainy
i Białorusi. Tu także dopływa Kanał Mościckiego, odprowadzający nadmiar
wód z poleskich bagien między Białorusią i Ukrainą.
Znowu rozchodzą się Bug i Szlak Nadbużański. Rzeka w prawo, zatacza
łuk, kieruje się znowu na północny zachód od słupa 1085 do słupa 1088,
a w południowym zakolu dwa rogaliki bużysk. A od lewego brzegu w krk
280o podąża Szlak Nadbużański, prosto do ważnego węzła składającego
się z Włodawskich Zakładów Garbarskich, stacji kolejowej Włodawa
i betoniarni Włodawa. To już zapowiedź dużego miasta.
Od słupa 1088 płyniemy na zachód. Prosto do Włodawy.
Km 378,3 - tu był most kolejowy w Orchówku na trasie Chełm-Brześć
nad Bugiem, po białorusku Brest, zbombardowany na początku września
1939 r. i do tej pory nieodbudowany. Ocalały tylko przyczółki mostowe
lewego i prawego brzegu. Teraz przed nami wzniesienie z kotą 157,6 m
n.p.m. Bug mijając je wykonuje zakole i przyśpiesza. Szybkość prądu
= 0,5 m/s (1800 m/godz.). Przed nami skręt w poprzednim kierunku (285o)
i przy słupie 1094 towarzyszący nam znowu Szlak Nadbużański odchodzi
od rzeki i wzdłuż pięknego bużyska prowadzi nas (pieszo oczywiś[...]
|
|
|
|
Przeciw polderom i nie tylko
|
|
|
Andrzej Krukowicz
|
W ostatnich miesiącach ukazały się
wywiady i artykuły o powodziach, gloryfikujące
zabudowę dolin rzecznych polderami
- jako remedium na uniknięcie
szkód i strat powodziowych. Takie działania
uznano za obronę czynną - w odróżnieniu
od ochrony przeciwpowodziowej
biernej, tj. obwałowania rzek.
Poldery to tereny do zalania na zawalu,
mające obniżyć kulminację fali
powodziowej (nie ma w hydrologii, powszechnie
stosowanego, błędnego terminu
fala kulminacyjna) poprzez gromadzenie
w nich wody.
Poldery, na terenach obecnie polskich,
zostały zrealizowane w Niemczech
- po katastrofalnej powodzi na
Odrze w 1903 r. Uważano błędnie, że
jeżeli w przyszłości pojawi się fala powodziowa
w dorzeczu Odry, to się ją
"zmagazynuje" w polderach, a jej kulminacja
dzięki temu znacznie się obniży.
Późniejsze analizy wykazały, że jest
to nierealistyczn[...]
|
|
|
|
Rola zbiornika Dobczyce w trakcie powodzi na dolnej Rabie w maju 2010 r.
|
|
|
EDYTA DROŻDŻAL JERZY GRELA
|
W artykule przedstawiono analizę wezbrania
powodziowego, jakie wystąpiło
w maju tego roku w zlewni Raby, ze szczególnym
uwzględnieniem pracy zbiornika
Dobczyce. Przedstawiono również - do
celów porównawczych - nie alternatywne
scenariusze powodziowe, których wyniki
otrzymano przy użyciu modelu hydraulicznego
opracowanego dla Raby w ramach
projektu pt. "Rozwój narzędzi zarządzania
wodami w zlewni Raby" - zadanie pn.
"Wyznaczenie obszarów bezpośredniego
zagrożenia powodzią w zlewni Raby, jako
integralnej części studium ochrony przeciwpowodziowej".
W efekcie wykazano, że
zbiornik Dobczyce w sposób należyty spełnił
swoje zadanie w maju 2010 r., redukując
kulminację fali dopływającej i nie potęgując
strat, jakie wystąpiły na odcinku dolnej
Raby.Przebieg wydarzeń z maja 2010 r.
w zlewni Raby w drastyczny sposób
odbiegał od ostatnich wezbrań historycznych.
Nigdy bowiem w historii nie
zdarzyło się, aby dopływ do zbiornika
osiągnął tak katastrofalną wielkość
(1150 m3/s), przy równoczesnej ogromnej
kumulacji przepływów na dopływach
Raby w jej dolnym biegu (Stradomka,
Krzyworzeka). Prześledźmy
jak wyglądało to w szczegółach. Otrzymane
z IMGW w dniach 15-19 maja
prognozy1)) wskazywały na następujące
wielkości opadu w zlewni Raby:
□ 15/16 2) maja - 50 mm,
□ 16/17 maja - 80 mm,
□ 17/18 maja - 40 mm,
□ 18/19 maja - 20 mm,
□ 19/20 maja - 15 mm.Opady, które faktycznie wystąpiły na
obszarze zlewni Raby i spowodowały
majowe wezbranie, były skumulowane
głównie w dniach od 15 maja do
19 maja. Średnie wysokości opadów na
obszarze zlewni Raby (od źródeł do za-
POWÓDŹ 2010
Rys. 1. Lokalizacja stacji opadowych w zlewni Raby
324 Gospodarka Wodna nr 8/2010
pory w Dobczycach), wyliczone na podstawie
wysokości zarejestrowanych na
stacjach opadowych zlokalizowanych
na tym obszarze (rys. 1), wyniosły:
□ 15/16 maja - 30 mm,
□ 16/17 maja - 100 mm,
□ 17/18 maja - 42 mm,
□ 18/19 maja -[...]
|
|
|
|
Skoordynowana gospodarka wodna na zbiornikach Włocławek i Dębe w okresie powodzi w 2010 r.
|
|
|
Leszek Bagi ński Dariusz Tomczak Barbara Kossakowska -Banacka Piotr Walas
|
W artykule opisano działania podjęte
przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej
w Warszawie - w zakresie gospodarowania
wodą na zbiorniku Dębe i zbiorniku
Włocławek - w okresie wezbrań, które wystąpiły
w maju i czerwcu 2010 r. na Wiśle.
Jednym z głównych zadań dyrektora
Regionalnego Zarządu Gospodarki
Wodnej - zgodnie z ustawą Prawo
wodne (DzU z 2005 r. Nr 239, poz.
2019 z późn. zm.) - jest prowadzenie
działań związanych z ochroną przeciwpowodziową
w podległym regionie
wodnym. Na podstawie art. 80 ustawy
Prawo wodne ochronę przed powodzią
realizuje się m.in. poprzez "racjonalne
retencjonowanie wód oraz użytkowanie
budowli przeciwpowodziowych,
a także sterowanie przepływami wód".
Odnosi się to przede wszystkim do prowadzenia
właściwej gospodarki wodnej
na zbiornikach wodnych, w tym także
na zbiornikach, które nie pełnią funkcji
przeciwpowodziowych.
RZGW w Warszawie w okresie przejścia
fali powodziowej prowadził skoordynowaną
gospodarkę wodną na administrowanych
zbiornikach, mającą
na celu spłaszczenie fali powodziowej
i przejęcie wód wezbraniowych, poprzez
dokonanie zrzutów wyprzedzających,
obniżenie rzędnych piętrzenia
wody i wytworzenie rezerwy powodziowej.
W okresie przemieszczania się fali
na Wiśle szczególnie istotne znaczenie
miały działania podjęte na dwóch największych
zbiornikach: Dębe i Włocła-
* Artykuł przygotowano na Forum Naukowo-Techniczne
Powódź 2010
wek. Z uwagi na przeznaczenie (główna
funkcja to produkcja energii) tych
zbiorników wytworzenie odpowiedniej
rezerwy powodziowej wymagało podjęcia
nadzwyczajnych działań, nieujętych
w instrukcjach gospodarowania wodą.
■ Sytuacja hydrologiczna - opis
wezbrań
W wyniku intensywnych opadów
w południowej Polsce w pierwszej
połowie maja nastąpiło gwałtowne
wezbranie wód w górnej części zlewni
Wisły. Od 17 maja na wodowskazach
Zawichost i Annopol występowały
znaczne wzrosty stanów wód.
Szczyt wezbrania na tych wodowskazach
zanotowano w godzina[...]
|
|
|
|
Wstępna ocena funkcjonalnego stanu rzek i dolin w świetle ostatniej powodzi
|
|
|
Marek Jarosław Łoś
|
W ostatnich latach skupiliśmy się
nad zagadnieniami związanymi z ekologicznym
i chemicznym stanem rzek.
Zagadnienia związane z funkcjonalnym
stanem rzek pozostawały na uboczu
badań i studiów teoretycznych,
a także działań praktycznych. Problematykę
funkcjonalnego stanu dolin
zalewowych pomijano lub marginalizowano.
Osoby zawodowo związane
z inżynierią wodną zdawały sobie
sprawę z niedostatecznego, a niekiedy
złego, stanu warunków hydraulicznych
naszych rzek i spodziewały się dużych
problemów w przypadku pojawienia
się wielkiego wezbrania. Nie spodziewały
się jednak, że powtórka z 1997 r.
będzie aż tak bolesna, że zniszczenia
będą tak liczne i tak duże. Pochód
wielkich wód w maju i czerwcu 2010 r.
obnażył rzeczywisty funkcjonalny stan
rzek i dolin w Polsce. Stan ten okazał
się gorszy niż się ogólnie spodziewano.
Tragedia spowodowana przez wielką
wodę wywołała wielkie poruszenie
społeczne, wielkie emocje i wielką dyskusję
nad przyczynami nieszczęścia
oraz sposobami zapobiegania podobnym
zjawiskom w przyszłości. Takie
emocje i dyskusje towarzyszą zawsze
wielkim katastrofom, są niejako oczywiste
i naturalne. Jest to nieuchronne
i niewątpliwie pożyteczne, bo pozwala
na przełamanie dotychczasowego stanu
obojętności i kunktatorstwa. Równie
nieuchronny, ale całkiem niepożyteczny,
jest chaos amatorskich wypowiedzi,
nieprzemyślanych haseł i nierozważnych
propozycji dotyczących
przeciwdziałania powodzi. Nie wydaje
mi się za celowe rozpoczynanie szerszej
polemiki z takimi wypowiedziami,
a prostowanie błędnych poglądów
ograniczę do zupełnego minimum. Natomiast
chciałbym przyczynić się do
uporządkowania podstawowych pojęć
i dokonania wstępnej oceny ostatniej
powodzi na podstawie takich materiałów
i obserwacji, jakimi dysponujemy
w niespełna miesiąc po przejściu II
fali powodziowej. Na pogłębioną ocenę
przyjdzie czas, gdy opublikowane
zostaną szczegółowe sprawozdania
o przebiegu oraz bilanse szkód, a także
gdy dyspono[...]
|
|
|
|
Wybitni - Antoni Obuchowski 1910-1972
|
|
|
Zdzisław Mikulski
|
Długoletni pracownik Centralnego Biura Studiów
i Projektów Wodnych Melioracji, zasłużony
redaktor działu w czasopiśmie "Gospodarka
Wodna", uznany specjalista melioracji w kraju
i zagranicą, działacz Stowarzyszenia Inżynierów
i Techników Wodnych i Melioracyjnych NOT.
Antoni Obuchowski ur. 1 VI 1910 r. w Wierchdubiu
koło Grodna, syn Kazimierza, kupca i Michaliny
z. d. Kuryłłowicz. Ukończył gimnazjum
w Grodnie w 1928 r. i wstąpił na Wydział Inżynierii
Wodnej Politechniki Warszawskiej. Stopień inżyniera
budownictwa wodnego otrzymał w 1928 r.
Początkowo pracował w Naczelnej Dyrekcji Lasów
Państwowych - Oddziale Wodno-Melioracyjnym
oraz w Ministerstwie Rolnictwa.[...]
|
|
|
|
Zagrożenie powodziowe na Wiśle w rejonie Płocka w sezonie zimowym 2009/2010
|
|
|
Barbara Kossakowska-Banacka Piotr Walas
|
Powodzie wywołane przez powstawanie
zatorów śryżowych i lodowych w korytach
rzek są niezwykle groźnym i trudnym do
przewidzenia oraz zwalczania zjawiskiem
naturalnym. W artykule scharakteryzowano
problematykę zagrożenia powodziami
zatorowymi na obszarze administrowanym
przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej
w Warszawie, na przykładzie odcinka
Wisły od Warszawy do stopnia wodnego
we Włocławku. Opisany odcinek jest jednym
z najbardziej zatorogennych miejsc
w Polsce. Co roku w tym rejonie spływający
śryż i kra powodują powstawanie podbitek
i zatorów stwarzających zagrożenie
powodziowe.
■ Przyczyny powstawania zatorów
Z punktu widzenia ochrony przeciwpowodziowej
zator lodowy definiuje się
jako ograniczenie czynnego przekroju
koryta na stosunkowo krótkim odcinku
rzeki (do kilkunastu kilometrów długości),
powstałe w wyniku spiętrzenia kry
lub śryżu, w wyniku którego następuje
utrudnienie przepływu wód, powodujące
groźne w skutkach piętrzenia
wody. Do zatorów lodowych dochodzi
na odcinkach rzek szczególnie do
tego predysponowanych, określanych
jako miejsca zatorogenne. Miejsca takie
tworzą się w korycie rzeki, gdzie
na skutek intensywnej sedymentacji
rumowiska rzecznego powstają wypłycenia,
odsypiska, łachy śródkorytowe
i przybrzeżne. Zarastanie łach
i odsypisk powoduje powstawanie
wysp śródkorytowych. W konsekwencji
wywołuje to zmniejszenie czynnego
przekroju i wzrost szorstkości koryta
rzecznego oraz powoduje utrudnienia
w spływie wód wezbraniowych, kry
i śryżu (rys. 1).
Powyżej czoła zatoru obserwowane
są gwałtowne wzrosty stanów wód,
które mogą doprowadzić do podtopień
terenów przybrzeżnych, a w ekstremalnych
sytuacjach mogą spowodować
powódź. Skrajnym przykładem takiego
zjawiska jest powódź zatorowa, która
wystąpiła w 1982 r. w rejonie Płocka.
Obok zatorów wyróżnia się także
zjawisko podbitki śryżowej, również
powodujące podpiętrzanie poziomu
wody, stwarzające ryzyko zalania terenów
przybrzeżnych[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
