INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
PRZEMYSŁ CHEMICZNY ›
2010-9 |
| |
|
Publikacja: Prof. dr hab. Andrzej Krysztafkiewicz (1947-2010)
Prof. dr hab. Andrzej Krysztafkiewicz urodził
się dn. 6 października 1947 r. w Gnieźnie.
Studiował na Wydziale Matematyki, Fizyki
i Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
w Poznaniu, który ukończył w 1970 r. uzyskując
tytuł zawodowy magistra w dziedzinie chemii.
W tym samym roku podjął pracę na Wydziale
Chemicznym (obecnie Wydział Technologii
Chemicznej) Politechniki Poznańskiej. W 1978 r.
uzyskał stopień doktora nauk chemicznych na
Wydziale Chemii UAM w Poznaniu. Na podstawie
rozprawy habilitacyjnej "Aktywne, wysoko
zdyspergowane napełniacze krzemionkowe
i krzemianowe z odpadowej krzemionki pofluorowej"
i przewodu habilitacyjnego przeprowadzonego
przez Wydział Technologii i Inżynierii
Chemicznej Politechniki Szczecińskiej w 1991 r.
uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk
technicznych w dziedzinie technologii chemicznej.
W 2001 r. z rąk prezydenta RP odebrał
nominację profesorską. Od 2003 r. był zatrudniony
na stanowisku profesora zwyczajnego
Politechniki Poznańskiej.
Problematyka badawcza prof. dr. hab.
Andrzeja Krysztafkie[...]
|
Prenumerata
|
|
17th International Symposium on Homogeneous Catalysis (ISHC-17)
|
|
Jerzy Polaczek 
|
W dniach 4-9 lipca 2010 r. w nowoczesnym
Centrum Kongresowo-Dydaktycznym
Poznańskiego Uniwersytetu Medycznego
odbyło się 17 Międzynarodowe Sympozjum
Katalizy Homogenicznej, zorganizowane staraniem
Wydziału Chemii Uniwersytetu im.
Adama Mickiewicza (UAM) przy współpracy
z Polskim Towarzystwem Chemicznym,
Komitetem Chemii PAN oraz Poznańskim
Parkiem Naukowo-Technologicznym
Fundacji UAM. Patronat nad tym Kongresem
objęli profesor Barbara Kudrycka, Minister
Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz profesor
Michał Kleiber, Prezes Polskiej Akademii
Nauk. Swój udział w Sympozjum zadeklarowało
ponad 370 naukowców z 40 krajów.
W programie Sympozjum znalazło się 57
prezentacji ustnych (w tym 5 referatów kluczowych,
19 referatów na zaproszenie i 28
komunikatów), wygłaszanych w systemie jednosekcyjnym,
oraz ponad 250 komunikatów
plakatowych. Komitetowi Organizacyjnemu
Sympozjum przewodniczył prof. dr hab.
Bogdan Marciniec (UAM), z którym współpracowali:
prof. dr hab. Anna Trzeciak
z Uniwersytetu Wrocławskiego (wiceprzewodnicząca),
prof. UAM dr hab. Cezary
Pietraszuk i prof. UAM dr hab. Hieronim
Maciejewski (sekretarze, obaj z UAM) oraz
wielu innych pracowników UAM. Sympozjum
sponsorowane było przez 15 firm chemicznych,
pomiarowych i wydawniczych z BASF
i tarnowskimi Azotami na czele. W stałym
Międzynarodowym Komitecie Naukowym
Sympozjum działa 39 wybitnych naukowców
z całego świata, spośród których 20 przybyło
do Poznania, by osobiście brać udział w obradach
Sympozjum. Wśród nich wymienić
można takie osobistości jak prof. Robert H.
Grubbs (California Institute of Technology,
USA, laureat Nagrody Nobla), prof. Brian R.
James sekretarz generalny ISHC (University
of British Columbia, Kanada), prof. Kyoko
Nozaki (The Univesity of Tokio, Japonia),
prof. Dawid J. Cole-Hamilton (University
of St. Andrews, Wk. Brytania) i prof. Irina
Beletskaya (United R&D Centre, Moskwa).
Sympozjum otworzył Przewodniczący
Komitetu Organizacyjnego prof[...]
|
|
|
|
8th Global WPC and Natural Fiber Composites Congress and Exhibition
|
|
|
Jerzy Polaczek
|
W dniach 22-23 czerwca 2010 r. w Fellbach
k. Stuttgartu (Niemcy) już po raz ósmy spotkali
się specjaliści od tworzyw sztucznych, aby na VIII
Globalnym Kongresie i Wystawie "Kompozyty
polimerowe wzmacniane drewnem i włóknami
naturalnymi" wysłuchać doniesień o najnowszych
osiągnięciach w tym zakresie i dyskutować na
temat spodziewanych kierunków rozwojowych tej
dziedziny chemii i technologii polimerów. Celem
tegorocznego Kongresu i Wystawy było w szczególności
przedstawienie obecnego stanu techniki
w zakresie biokompozytów oraz trendów i możliwości
rozwojowych w tym obszarze. Kongres
i Wystawa stanowią pomost pomiędzy nauką
i przemysłem, stwarzając możliwości nawiązania
bezpośrednich kontaktów i wskazując nowe
rynki materiałów biokompozytowych. Inicjatorem
Kongresu jest prof. dr hab. inż. Andrzej K. Błędzki,
kierownik Katedry Przetwórstwa
i Recyklingu Tworzyw Sztucznych (Kunststoffund
Recyclingtechnik) Instytutu Inżynierii
Materiałowej (Institut für Werkstofftechnik)
Uniwersytetu w Kassel, który po raz pierwszy
w 1997 r. zorganizował na Uniwersytecie
w Kassel Sympozjum na ten temat. Sympozjum
to rozwijało się bardzo dynamicznie z roku na rok
budziło coraz większe zainteresowanie specjalistów
nie tylko z Niemiec, ale także z całego świata.
W tym roku spotkanie przeniesiono z Kassel
do Fellach k. Stuttgartu w obszar południowego
przemysłowego regionu Niemiec, a do organizacji
Kongresu włączył się znany niemiecki koncern
wydawniczy Carl Hanser Verlag, wydawca wielu
monografii i podręczników z zakresu polimerów
i tworzyw sztucznych, a także wydawca czasopism
Kunststoffe i Kunststoffe International.
W ścisłym Komitecie Organizacyjnym Kongresu
Wydawnictwo reprezentowała Pani Petra Ziegler,
a Uniwersytet w Kassel nadal prof. A. Błędzki
i dr Volker E. Sperber.
W działającym pod przewodnictwem prof.
A. Błędzkiego Komitecie Naukowym Kongresu
zasiedli m.in. tacy wybitni specjaliści z zakresu
kompozytów polimerowych, biokompozy[...]
|
|
|
|
AKTUALNOŚCI
|
|
Police w przededniu prywatyzacji
Do Resortu Skarbu wpłynęły 4 wstępne
oferty na zakup akcji Zakładów Azotowych
Puławy oraz 2 w sprawie kupna akcji Zakładów
Chemicznych Police. Resort Skarbu
zakwalifikował do dalszego etapu prywatyzacji
wszystkie te firmy. Według Adama
Leszkiewicza, Wiceministra Skarbu, resort
prawdopodobnie na przełomie września
i października br. zaprosi inwestorów do
składania ofert wiążących i dopiero wtedy
ujawni nowych potencjalnych inwestorów.
Na razie wiadomo jedynie, że wśród nich
są zarówno firmy z kraju, jak i zagranicy.
W międzyczasie Zarząd Zakładów Chemicznych
Police szuka rezerw i chce m.in.
zmniejszyć zatrudnienie w spółce. Na koniec
ub. roku w Policach było zatrudnionych
2964 osoby, z czego 1967 to zatrudnieni na
stanowiskach robotniczych. W porównaniu
z końcem 2008 r. oznacza to zmniejszenie
zatrudnienia o 239 osób. Spadek zatrudnienia
w 2009 r. spowodowany był zwolnieniami
związanymi z realizacją programu dobrowolnych
odejść, nieprzedłużaniem umów
zawartych na czas określony oraz odejściami
naturalnymi. Z programu dobrowolnych
odejść skorzystało 88 pracowników. W tym
roku firma chciałaby zmniejszyć zatrudnienie
o 500—600 osób. Zmniejszenie zatrudnienia
miałoby zostać zrealizowane na trzy
sposoby. Będzie kontynuowany program
dobrowolnych odejść (200—250). Podobnie
liczne będzie grono osób, które już nabyły
lub wkrótce nabędą prawo do emerytury.
Pozostała redukcja musiałby się odbyć już
poprzez zwolnienia. Ze względu jednak na
trudny rynek pracy, chętnych na dobrowolne
odejścia może być niewielu. Równolegle
rozważane jest wystąpienie do Agencji
Rozwoju Przemysłu o drugą pożyczkę na
restrukturyzację. Police potrzebują wsparcia
wysokości 150 mln zł, którego agencja
miałaby im udzielić na lata 2011—2015.
W tym czasie zakłady muszą dokonać głębokich
zmian, by odzyskać rentowność i konkurencyjność.
Zarząd chce sprzedać część
aktywów, ograniczyć zatrudnienie i uzale[...]
|
|
|
|
Badania reologicznych właściwości wybranych polietylenów produkowanych w Basell Orlen Polyolefins
|
|
|
WIESŁAWA CIESIŃSKA JANUSZ ZIELIŃSKI TOMASZ MAJCHRZAK GNIEWOSZ MARSZAŁEK
|
Przedstawiono wyniki badań właściwości
reologicznych polietylenu dużej gęstości ACP
9240 Plus i ACP 9255 Plus. Oceny właściwości
dokonano wyznaczając przebieg krzywych
lepkości, właściwości lepkosprężyste (lepkość
zespolona, moduł zachowawczy i moduł
stratności) w funkcji temperatury i częstotliwości,
energię aktywacji przepływu lepkiego oraz
temperaturę przejścia ze stanu wysokoelastycznego
w stan upłynnienia. Na podstawie
uzyskanych wyników wskazano próbki odznaczające
się najlepszą przetwarzalnością.
Samples of 2 com. high-d. polyethylenes were studied for
dynamic viscosity and elasticity at 150—250°C and shearing
rate up to 125 s-1. The viscosity showed a max. at 0.7—
0.9 s-1 and at about 170°C. The activation energy of viscous
flow was 8.01—8.60 kJ/mol (except for one sample). One
of the polyethylenes showed the temp. of transition from
high elastic to liq. state at 211.8—225.6°C.
W Polsce polietylen i polipropylen produkowany jest przez Basell
Orlen Polyolefins (BOP) w Płocku. Produkowany jest tam m.in. polietylen
dużej gęstości wg technologii Hostalen oraz polipropylen wg
technologii Spheripol. Firma BOP [...]
|
|
|
|
Elektroutlenianie i elektroredukcja barwnika reaktywnego Reactive Yellow 3
|
|
|
EWA CHRZEŚCIJAŃSKA ELŻBIETA KUŚMIEREK
|
Barwnik Reactive Yellow 3 utlenia się elektrochemicznie
w co najmniej jednym etapie elektrodowym
w zakresie potencjałów niższych od
potencjału wydzielania tlenu na platynie i redukuje
się w co najmniej jednym etapie przy pH
2,5 oraz w dwóch etapach elektrodowych przy
wyższym pH środowiska w zakresie potencjałów
przed wydzielaniem wodoru na HMDE.
Badane reakcje elektrodowe są nieodwracalne
i kontrolowane dyfuzyjnie. Reakcji elektroutleniania
ulega grupa aminowa i/lub wiązanie
pomiędzy atomem węgla pierścienia benzenowego
i atomem azotu wiązania azowego
w cząsteczce barwnika. Wyznaczony potencjał
półfali (E1/2) wynosi 1,2 V, natomiast obliczone:
anodowy współczynnik przejścia i heterogenna
stała szybkości wynoszą odpowiednio:
βnβ 0,7 i kbh 2,5·10-4 cm/s. Redukcja barwnika
jest procesem bardziej złożonym, co jest związane
z obecnością grupy azowej i triazynowej.
Pierwszy pik na woltamperogramie odpowiada
redukcji wiązania azowego a drugi pik przy
(bardziej ujemnym potencjale) redukcji grupy
triazynowej pełniącej funkcję układu reaktywnego.
Na reakcje elektroredukcji wiązania azowego
ma wpływ pH (E1/2 = -,0665pH + 0,0207).
Najłatwiej i z największą szybkością reakcja ta
zachodzi w środowisku kwaśnym (E1/2 = -0,11 V,
αnα = 0,4 a, kbh - 1,2·10-3 cm/s).
Reactive Yellow 3 dye was electrooxidized at Pt and electroreduced
at hanging Hg drop electrode to study the
course of the reactions. The electrode reactions were
irreversible and diffusion-controlled. The amino group
and/or the bond between C atom in PhH ring and N atom
in the azo bond in the dye mol. were converted by the
electrooxidn. The dye redn. was more complicated due
to the presence of azo and triazine groups. The azo bond
electroredn. was influenced by pH and proceeded faster
in an acidic medium.
Barwnik reaktywny Reactive Yellow 3 (żółcień helaktynowa DEGR)
jest barwnikiem triazynowym stosowanym do barwienia i druku włókien
celulozow[...]
|
|
|
|
Funkcjonalizowane oktasilseskwioksany klatkowe (T8) jako podstawa hybrydowych nanokompozytów polimerowych
|
|
|
BOGDAN MARCINIEC
|
Przedstawiono krótki przegląd struktur silseskwioksanów
i sferokrzemianów, metod ich
wytwarzania oraz zastosowań.
A short review, with 29 refs., of structures, methods for
prepn. and uses of oligosilsesquioxanes and spherosilicates.
Silseskwioksany stanowią bardzo szeroką i zróżnicowaną grupę
związków krzemu o ogólnym wzorze (RSiO3/2)n, w którym R oznacza
atom wodoru lub grupę organiczną1-7).
(1)
Największym zainteresowaniem na świecie cieszą się wysokosymetryczne
oligosilseskwioksany, wielościenne POSS (polyhedral oligosilsesquioxanes),
oznaczane symbolem Tn dla skróconego opisania
liczby segmentów krzemowych znajdujących się cząsteczce. Liczba n
najczęściej przyjmuje wartość 6, 8, 10 lub 12. Największe znaczenie
w chemii silseskwioksanów mają związki typu T8 (wzór 2).
Si O Si
O
Si O Si
O
O
O
Si O Si
O
Si O Si
O
O
O
R X
R R
R
R
R
R
Grupy niereaktywne
wpływają na rozpuszczalność
i kompatybilność układu
Grupa reaktywna
oddziałująca z polimerami
(jedna lub max 8)
Dobrze zdefiniowana, trójwymiarowa,
chemicznie i termicznie odporna
struktura hybrydowa o wymiarach
nanoskopowych
(2)
Szkielet POSS stanowi zwartą strukturę klatkową otoczoną przez
symetrycznie rozłożone grupy funkcyjne. Hybrydowy charakter POSS
pozwala na otrzymywanie kowalencyjnych połączeń organiczno-nieorganicznych
w skali nanometrycznej. Rdzeń silseskwioksanowy
uważa się za najmniejszy możliwy do otrzymania fragment krystalicznej
krzemionki (dla T8 odległości Si-O-Si wynoszą ok. 0,3 nm).
POSS są przedmiotem intensywnych badań z uwagi na wielostronne
zastosowania, które zależą od rodzaju podstawników organicznych1).
Znajdują one zastosowanie jako nanonapełniacze i modyfikatory
w układach kompozytowych, rdzenie dendrymerów o strukturze
gwiazdy, jako ligandy kompleksów oraz materiały ciekłokrystaliczne,
optoelektroniczne i preceramiczne1-12). Ze względu na swoją dobrze
zdefiniowaną, trójwymiarową strukturę, modulowane właściwości
chemiczne, [...]
|
|
|
|
Immobilizowane ciecze jonowe w "zielonej" katalizie heterogenicznej
|
|
|
JANUSZ NOWICKI MARCIN MUSZYŃSKI
|
Przedstawiono przegląd literatury na temat
otrzymywania i wykorzystania cieczy jonowych
immobilizowanych na stałych nośnikach.
Można je scharakteryzować jako "zielone"
katalizatory heterogeniczne. Ich zaletą
jest zachowanie właściwości cieczy jonowych
w połączeniu z heterogenizacją układu katalitycznego,
co umożliwia nawrót katalizatora
do ponownego użycia a w szczególnych
przypadkach nawet zastosowanie do procesu
ciągłego.
A review, with 75 refs., of methods for immobilization of
ionic liqs. and org. reactions (hydroformylation, Friedel-
Crafts alkylation, coupling, esterification, condensation)
catalyzed with the immobilized ionic liqs.
Ciecze jonowe i ich wykorzystanie w szeroko rozumianej syntezie
organicznej jest zagadnieniem, które w ostatnim dziesięcioleciu
rozwija się niezwykle intensywnie. Początkowo ciecze jonowe wykorzystywane
były jako specyficzne rozpuszczalniki dla wielu procesów
chemicznych. Wykazują one wiele cennych właściwości, które powodują,
że są bardzo atrakcyjnym medium reakcyjnym. Ciecze jonowe są
nielotne i w odróżnieniu od produktów reakcji, nie można ich destylować.
Są stabilne termicznie (nawet powyżej 300°C). Właściwości
cieczy jonowych mogą zmieniać się w dużym zakresie w zależności od
budowy kationu oraz anionu. Powoduje to, że ciecz jonową dla określonego
procesu można "zaprojektować" dobierając odpowiedni kation
lub anion. Ciecze jonowe nazywane bywają również "zielonymi"
rozpuszczalnikami. Reakcje z ich użyciem przebiegają często z wyższymi
wydajnościami, przy niskim poziomie odpadów. W większości
przypadków można je zawracać do procesu, co wiąże się z radykalnym
obniżeniem jego kosztów. Literatura na temat cieczy jonowych jest
bardzo obszerna. Obejmuje ona już kilka monografii1—4) oraz wiele
publikacji przeglądowych5—8).
Układ substraty-rozpuszczalnik (lub nie)-ciecz jonowa stanowi
klasyczny przykład dwufazowego układu katalitycznego. W idealnym
przypadku ciecz jonowa jest do[...]
|
|
|
|
Kluczowe zagadnienia w zarządzaniu dużymi organizmami gospodarczymi w zmieniających się warunkach rynkowych na przykładzie spółki Polimex-Mostostal SA
|
|
|
Konrad Jaskóła
|
Zarządzanie tak dużą grupą firm
budowlanych, jaką jest Polimex-Mostostal,
to zadanie złożone, trudne, ale niosące
ogromne wyzwania i możliwości. Jeśli jest
jakakolwiek recepta na właściwe wypełnienie
tego zadania, to jest nią głównie
umiejętność sprostania ciągłym zmianom.
Przedsiębiorstwo, aby przetrwać na rynku
w obecnych czasach, musi być niezwykle
elastyczne. Aby utrzymać się w czołówce
liderów, przedsiębiorstwa i ich menadżerowie
muszą ciągle wybiegać w przyszłość,
gdyż koncentracja na teraźniejszości nie
gwarantuje już konkurencyjnej pozycji.
W ten właśnie sposób udało się zbudować
naprawdę wielką firmę. W chwili obecnej
Polimex-Mostostal jest liderem sektora
inżynieryjno-budowlanego w Polsce. Firma
oferuje unikatowy i komplementarny zakres
usług budowlano-montażowych świadczonych
na zasadach generalnego wykonawstwa
dla sektorów: naftowego i gazowego,
chemicznego i petrochemicznego, ochrony
środowiska, energetyki, budownictwa
przemysłowego, drogowego, kolejowego
i ogólnego. Specjalizuje się też w produkcji
urządzeń energetycznych i pieców technologicznych,
wielkoprzemysłowych konstrukcji
metalowych oraz krat pomostowych.
Polimex-Mostostal słynie z nowoczesnych
systemów zabezpieczeń antykorozyjnych
metodą wysokotemperaturowego cynkowania
oraz serwisu urządzeń przemysłowych
w branży naftowej i energetycznej. Prowadzi
również działalność deweloperską. Polimex-
Mostostal notowany jest na Giełdzie
Papierów Wartościowych w Warszawie
i należy do indeksu WIG20. Wartość sprzedaży
całej Grupy sięga 5 mld zł/r., a zysk za
2009 r. przekroczył 155 mln zł.
Budowanie skali firmy
Skala działania Polimeksu na tle polskiej
konkurencji jest imponująca i firma wyraźnie
się wyróżnia. Osiągnięto to dzięki wielu
czynnikom.
Budowanie tak ogromnego organizmu
gospodarczego to głównie trafne decyzje
dotyczące fuzji, przejęć oraz inkorporacji
mniejszych organizmów. Obecny Polimex
wyrósł na bazie centrali handlu zagranicznego
Pol[...]
|
|
|
|
LISTY DO REDAKCJI
|
|
Jędrzeja Śniadeckiego "romans" z gwiazdami i pierwiastkami
Szanowny Panie Redaktorze,
Nawiązując do zamieszczonego w Pańskim miesięczniku obszernego
artykułu na temat braci Śniadeckich (M. Balasiewicz, Przem. Chem.
2008, 87, 812) uprzejmie informuję, że udało mi się dotrzeć do oryginału
wydanej po polsku rozprawy J. Śniadeckiego, w której opisuje on swoje
prace nad odkryciem nowego metalu w rudzie platyny1). W pracy tej
autor dokładnie opisuje odkrycie przez londyńskich uczonych Smithsona
Tennanta (1761—1815) i Williama Hyde Wollastona (1766—1828), absolwentów
Uniwersytetu w Cambridge, czterech nowych metali, którymi
były irys (iryd), osm, pallas (pallad) oraz rhodium (rod). Metale te udało
się wykryć i wyodrębnić z surowej platyny, którą wydobywano w stanie
rodzimym w Ameryce Południowej oraz później na Uralu. Rozdział
metali okazał się w miarę prosty, poprzez tradycyjne rozpuszczanie próbki
metalicznej w kwasie azotowym, a następnie w wodzie królewskiej. Był
to sposób znany jeszcze w czasach alchemików i wczesnych metalurgów,
prowadzący do rozdzi[...]
|
|
|
|
Niebezpieczne barwniki syntetyczne w żywności
|
|
|
Ewa Sicińska Anna Brzozowska
|
Barwniki syntetyczne to jedna z grup
substancji celowo dodawanych do żywności,
określanych jako substancje dodatkowe.
W ostatnich latach coraz więcej mówi się
o ich negatywnym wpływie na organizm
człowieka. Biorąc pod uwagę możliwość
wystąpienia nadaktywności i zaburzeń koncentracji
u dzieci, niedawno wydano nowe
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) (nr 1333/2008), na mocy którego,
na każdym produkcie zawierającym
w swym składzie choćby jeden z 6 barwników:
E 102, E 104, E 110, E 122, E 124,
E 129 (rys.) musi znaleźć się informacja dla
Zapewnienie toksykologicznego bezpieczeństwa
sztucznie barwionej żywności jest
jednym z ważniejszych problemów zarówno
instytucji powołanych do kontrolowania jej
jakości, jak i producentów żywności. Ze
względu na obawy o szkodliwe oddziaływanie
syntetycznych barwników na zdrowie
konsumenta, istnieje ogólnoświatowa
tendencja do zastępowania ich naturalnymi
barwnikami. Jednak barwniki syntetyczne
w porównaniu z naturalnymi mają wiele
zalet. Przede wszystkim lepiej się rozpuszczają,
charakteryzują się wysoką koncentracją
barwnika oraz dużym zróżnicowaniem
kolorów, są wydajniejsze, a w efekcie tańsze
i dlatego są chętnie używane przez producentów
żywności.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia
z 18 września 2008 r. dopuszcza do
użycia 16 organicznych barwników syntetycznych1).
Są to: (i) barwniki azowe
zawierające jedną lub dwie grupy azowe,
mające najczęściej barwę żółtą, pomarańczową,
czerwoną i brunatną, takie jak
tartrazyna (E 102), żółcień pomarańczowa
(E 110), azorubina (E 122), amarant
(E 123), czerwień koszenilowa znana
też jako pąs 4R (E 124), czerwień allura
(E 129), czerń brylantowa (E 151), brąz
FK (E 154), brąz HT (E 155) oraz czerwień
litolowa BK (E 180), (ii) barwniki triarylometanowe
o odcieniach błękitnych i zielonych,
takie jak błękit patentowy V (E 131),
błękit brylantowy FCF (E 133) oraz zieleń
S (E 142), oraz barwniki o innej budowie
chemicznej, takie[...]
|
|
|
|
Nowe heterogeniczne katalizatory reakcji Friedela i Craftsa. Cz. I. Glinokrzemiany
|
|
|
ROMAN G. SZAFRAN TOMASZ KOŹLECKI ANNA WITEK-KROWIAK
|
Omówiono i porównano właściwości katalityczne
kwaśnych glinokrzemianów z punktu
widzenia wykorzystania ich jako "zielonych"
katalizatorów w przemysłowej syntezie aromatycznych
ketonów (reakcja Friedela i Craftsa).
Najwyższy stopień konwersji substratów
(prawie 40%) oraz największą szybkość
reakcji uzyskano dla montmorylonitu K10 H+.
Syntetyczny katalizator zeolitowy CBV 600 H+
cechował się najlepszą stabilnością katalityczną
i porównywalnym stopniem konwersji.
Analiza chromatograficzna mieszanin poreakcyjnych
wykazała obecność jedynie śladowych
ilości wielopierścieniowych zanieczyszczeń.
Selektywność reakcji do 4-metoksyacetofenonu
wynosiła 98-99%.
PhOMe was acylated with Ac2O to p-AcC6H4OMe in MeNO3
on acidified and optionally calcinated synthetic zeolite,
montmorillonite and bentonite clays at 95°C for 3 h to compare
the catalytic activity of the solid Friedel-Crafts catalysts.
The highest conversion was achieved when montmorillonite
and zeolite catalysts were used (38% and 35%, resp.). The
catalyst activity decreased rapidly during the reaction. Traces
of polycyclic compds. and small amts. of o-AcC6H4OMe
(1-2%) were found in the reaction products.
Reakcja Friedela i Craftsa (FC) to reakcja substytucji elektrofilowej
węglowodorów aromatycznych lub alifatycznych, katalizowana
kwasami Lewisa i/lub Brønsteda. Dwa podstawowe typy tej reakcji to
alkilowanie i acylowanie. Reakcja acylowania FC jest jedną z najstarszych
metod syntezy ketonów poprzez tworzenie wiązania C-C i jednocześnie
główną metodą otrzymywania ketonów aromatycznych1).
Acylowanie węglowodorów aromatycznych halogenkami acylu lub
bezwodnikami kwasowymi w środowisku bezwodnym prowadzi do
otrzymania aromatycznych lub aromatyczno-alifatycznych ketonów.
Można wyróżnić reakcję acylowania FC węglowodorów alifatycznych,
dwucząsteczkową reakcję acylowania węglowodorów
aromatycznych, oraz wewnątrzcząsteczkową reakcję acylowania
węglowodorów aromatycznych. Najsze[...]
|
|
|
|
Nowe heterogeniczne katalizatory reakcji Friedela i Craftsa. Cz. II. Nanokompozyty Nafion/SiO2
|
|
|
ROMAN G. SZAFRAN ANNA WITEK-KROWIAK WOJCIECH LUDWIG
|
Zaprezentowano wyniki badań kinetyki syntezy
Friedela i Craftsa w obecności katalizatorów
nanokompozytowych Nafion/SiO2. Katalizator
MCM-41/Nafion przygotowano wg procedury
in situ w środowisku zasadowym. Katalizator
SBA-15/Nafion przygotowano na bazie krzemionki
zsyntezowanej w środowisku kwaśnym,
metodą dwuetapową. Dla katalizatora SBA-15/
Nafion uzyskano najwyższą czystość produktu
oraz selektywność procesu syntezy 4-metoksyacetofenonu
(4-MAP) wynoszącą 98% i porównywalną
z selektywnością syntezy w obecności
katalizatorów glinokrzemianowych. Katalizator
MCM-41/Nafion nie wykazywał aktywności
katalitycznej w syntezie 4-MAP.
PhOMe was acylated with Ac2O to p-AcC6H4OMe in MeNO2
on nanocomposite SiO2-supported Nafion catalyst at 95°C
for 3 h to compare the catalytic activity of the catalysts
with known alumosilicate catalysts. The highest conversion
(40%) was achieved when unsupported Nafion NR50
was used as the catalyst. The economic efficiency of the
catalyst use was much higher for the cheap alumosilicate
catalysts than for the polymeric ones.
Reakcja Friedela i Craftsa (FC) jest jedną z głównych przemysłowych
metod otrzymywania aromatycznych ketonów1). Jej mechanizm
oraz specyfika procesu z uwzględnieniem aspektów ekologicznych
zostały już szczegółowo omówione2). Poza klasycznymi katalizatorami
homogenicznymi oraz kwaśnymi glinokrzemianami, jako katalizatory
reakcji FC wykorzystywane są stałe superkwasy o kwasowości
przewyższającej 100-proc. kwas siarkowy. Wykorzystuje się silnie
kwaśne żywice kationowymienne z grupą benzosulfonową (rys. 1a),
której szkielet tworzy usieciowany kopolimer styren/diwinylobenzen.
Przykładem może być tu makroporowata żywica Amberlyst 15 (H+).
Bardzo dobre właściwości katalityczne, zarówno w fazie ciekłej, jak
i gazowej, w reakcji FC wykazuje Nafion opracowany przez DuPont
jako materiał do produkcji membran jonowymiennych. Jest to kationowymienny
perfluorowany polimer, którego szkielet twor[...]
|
|
|
|
Ocena wpływu ciekłego odplamiacza na bazie nadtlenku wodoru na trwałość barwników bezpośrednich stosowanych do barwienia wyrobów włókienniczych Notatka laboratoryjna
|
|
|
PAWEŁ KIKOLSKI RENATA DUDEK ELŻBIETA DŁUSKA-SMOLIK
|
Przebadano wpływ dodatku ciekłego odplamiacza
na bazie nadtlenku wodoru i substancji
powierzchniowo czynnych do kąpieli piorącej
zawierającej uniwersalny proszek piorący na
odporność wybarwień barwnikami bezpośrednimi.
Badania przeprowadzono w skali rzeczywistej,
wykonując prania 10-krotne w temp.
60°C i 20-krotne w temp. 40°C wg procedury
UMIST. Stopień uszkodzenia wybarwień oceniono
poprzez spektrofotometryczny pomiar
zmiany barwy (ΔE). Nie stwierdzono wzrostu
niszczącego działania w wyniku zastosowania
odplamiacza w porównaniu do samego proszku
piorącego.
Colour damage of 8 cotton test monitors dyed with the
direct dyes was studied after 10-cycle wash at 60°C and
20-cycle wash at 40°C in all-around washing powder alone
and in the same powder contg. Peroxide-based liq. stain
removal agent. Colour damage was evaluated by spectrophotometric
measurements. No increase of colour damage
level was found due to use of stain removal agent in
comparison to washing powder alone.
Ins[...]
|
|
|
|
Oczyszczanie zużytego oleju smażalniczego przez adsorpcję na węglu aktywnym o zróżnicowanym charakterze powierzchni
|
|
|
BRONISŁAW BUCZEK WOJCIECH CHWIAŁKOWSKI
|
Badano adsorpcyjne usuwanie produktów
degradacji oleju smażalniczego z oleju rzepakowego,
powstających pod wpływem długotrwałego
smażenia mrożonej żywności. Do
oczyszczania oleju zastosowano mieszaninę
modyfikowanych węgli aktywnych. Oceniano
zmiany liczb charakterystycznych (LK, LN,
LA, LI), wybranych wskaźników jakościowych
(barwa, Totox, ZZP) oraz skład kwasów tłuszczowych.
Adsorpcyjny proces obróbki oleju
spowodował polepszenie jego LN, LA, LI oraz
wskaźników jakościowych.
Rapeseed oil was used for frying potato chips (25 kg)
at 170-175°C for 4 days and purified by adsorption on
activated C (1:20 by mass) at 70-80°C for 30 min under
stirring. A mixt. of addnl. activated (thermal treatment at
1000°C in N2 or oxidn. with H2O2) C adsorbents was used.
After purifn., the contents of primary and secondary
oxidn. product and dye components in the oil were
decreased by 30%, 18% and more than 40%, resp. The
free fatty acids were not removed by adsorption.
Oleje roślinne w obecności tlenu, pod wpływem światła i w podwyższonych
temperaturach, ulegają przemianom, tworząc produkty
obniżające ich jakość, wartość odżywczą oraz zdrowotną.
Procesy utleniania są jednym z głównych zagrożeń dla jakości
olejów zarówno podczas ich przechowywania, jak i obróbki termicznej.
W czasie ogrzewania w obecności smażonej żywności
zachodzą reakcje utleniania, polimeryzacji i izomeryzacji związków
wchodzących w ich skład. Produkty powstające w wyniku
tych reakcji to wolne kwasy tłuszczowe, hydroksykwasy, jednofunkcyjne
związki organiczne zawierające tlen oraz łańcuchowe
i pierścieniowe węglowodory.
Większość produktów degradacji tłuszczu roślinnego powstaje
podczas obróbki termicznej żywności i jest przez nią pochłaniana
stając się składnikiem diety konsumenta, a przez to może być zagrożeniem
dla jego zdrowia. Z roku na rok wzrasta zapotrzebowanie
na tłuszcze smażalnicze oraz ich zużycie, uwidacznia się ponadto
problem przedłużania okresu ich wykor[...]
|
|
|
|
OD REDAKCJI
|
|
|
Andrzej Jan Szyprowski
|
W dniach 22-24 września br.
w Toruniu odbędzie się 29. Walny
Zjazd Stowarzyszenia Inżynierów
i Techników Przemysłu Chemicznego.
Liczące już 83 lata Stowarzyszenie
jest jedną z najstarszych organizacji
inżynierskich w Polsce (założono
je w listopadzie 1927 r.), liczy ok.
3600 członków i ma 25 oddziałów,
w których zgrupowane jest 116 kół
członkowskich. Stowarzyszenie jest
właścicielem naszego miesięcznika
i posiada również czasopisma
"Chemik", "Ochrona przed Korozją" oraz udziały w "Inżynieria
i Aparatura Chemiczna". Stowarzyszenie Chemików podobnie jak
inne stowarzyszenia inżynierskie ma dziś znacznie mniej członków
niż w okresie lat siedemdziesiątych. Było ich wtedy ok. 21 tys.
Kilkadziesiąt lat temu przynależność do Stowarzyszenia ułatwiała
dostęp do informacji o postępie technologii chemicznej i inżynierii
chemicznej, ekspertom i rzeczoznawcom Stowarzyszenia umożliwiała
uzyskiwanie dodatkowych zarobków z ekspertyz i analiz
a także była polem działalności koleżeńskiej ludzi o podobnych
zawodach. W dobie powszechnego dostępu do Internetu, prasy, radia
i telewizji, te funkcje Stowarzyszenia straciły istotnie na znaczeniu
a koncepcja przekształcenia Stowarzyszenia w elitarną organizację
specjalistów i ekspertów nie zyskała akceptacji. Stowarzyszenie
ciągle pełni funkcje eksperckie w zakresie rozwoju przemysłu
chemicznego i chemicznych badań utylitarnych, ale też podejmuje
nowe inicjatywy, takie jak "Słoneczna Chemia", mająca kreować
wizerunek chemii i przemysłu chemicznego jako dziedziny bardzo
ważnej dla technicznego i cywilizacyjnego rozwoju ludzkości oraz
przyjaznej dla środowiska naturalnego i dbającej o zrównoważony
rozwój naszej cywilizacji. Na toruńskim zjeździe dokonana zostanie
oc[...]
|
|
|
|
Optymalizacja procesu fotoelektrochemicznego unieszkodliwiania barwnika Reactive Red 2
|
|
|
ELŻBIETA KUŚMIEREK EWA CHRZEŚCIJAŃSKA
|
Przedstawiono wyniki badań procesu unieszkodliwiania
barwnika reaktywnego Reactive Red
2 metodą fotoelektrochemicznego utleniania
z zastosowaniem elektrody Ti/70%TiO2-30%RuO2
jako anody. Przy optymalnych wartościach natężenia
prądu, czasu trwania procesu i stężenia
barwnika uzyskano nie tylko całkowite odbarwienie
roztworu barwnika, ale również jego znaczną
mineralizację. Stopień przemiany barwnika
obliczony jako zmiana OWO osiągał ok. 92%.
Optymalne warunki procesu wyznaczono również
stosując metodę planowania doświadczeń
(plan Boxa i Huntera). Wyniki obliczeń były zgodne
z wynikami uzyskanymi metodą tradycyjną.
The Reactive Red 2 dye was photoelectrochem. treated in
aq. soln. (concn. 100-1000 mg/L) with NaClO4 under irradn.
(254 nm) and current d. 0.01-0.02 A/cm2 for 2-4 min by using
the Ti/70%TiO2-30%RuO2 and Pt electrodes. Under optimum
conditions, the full decolorization of the soln. and a high mineralization
of the dye (about 92% according to decrease in total
org. C) was achieved. The Box-Hunter exp. design was used
for the process optimization.
Konwencjonalne metody obróbki ścieków z procesu barwienia barwnikami
reaktywnymi powodują na ogół ich odbarwienie, które jednak
nie jest jednoznaczne z ich całkowitym unieszkodliwieniem1). Ponadto,
w procesie mogą również powstawać produkty bardziej toksyczne niż
sam barwnik, które wymagają dalszego unieszkodliwiania2). Alternatywą
konwencjonalnych metod unieszkodliwiania jest elektrochemiczne utlenianie,
w wyniku którego następuje przekształcenie związków organicznych
w proste związki nieorganiczne lub proste związki organiczne,
łatwo ulegające biodegradacji. Metoda ta ma wiele zalet, ale nie jest
najtańsza. W przypadku barwnika Reactive Red 2 (RR2), w procesie
elektrochemicznego utleniania można było uzyskać całkowite odbarwienie
roztworów barwnika oraz znaczną (ale nie całkowitą) jego mineralizację3).
Polepszenie efektywności tego procesu można osiągnąć poprzez
jego połą[...]
|
|
|
|
Otrzymywanie tlenku cynku z wodnych roztworów chlorku cynku i wodorotlenku potasu
|
|
|
AGNIESZKA KOŁODZIEJCZAK-RADZIMSKA TEOFIL JESIONOWSKI
|
Przedstawiono wyniki badań otrzymywania
tlenku cynku z wodnych roztworów chlorku
cynku i wodorotlenku potasu. Celem tych
badań była optymalizacja procesu strącania,
prowadząca do uzyskania produktu o jak
najlepszych parametrach fizykochemicznych.
Przeprowadzono serie prób doświadczalnych,
w których określono kierunek dozowania, stężenie,
stosunek objętościowy oraz szybkość
dozowania reagentów, a także temperaturę
prowadzenia procesu. Otrzymany ZnO poddano
wszechstronnej charakterystyce fizykochemicznej
i dyspersyjno-morfologicznej.
Wyznaczono wielkość cząstek, morfologię i ich
kształt oraz powierzchnię właściwą. Ponadto
określono charakter hydrofilowo-hydrofobowy
powierzchni ZnO. Otrzymano tlenek cynku o
optymalnych właściwościach, charakteryzujący
się największą zawartością cząstek o rozmiarach
164 nm oraz powierzchnią właściwą
równą 11 m2/g.
Zn(OH)2 was pptd. from aq. solns. of ZnCl2 with KOH at 20—
80°C, dried at 120°C for 24 h and calcined to ZnO. The products
were studied for particle size distribution, wettability and
surface. The best product contained particles 164 nm in av.
diam. (polydispersity 0.152) and showed sp. surface 11 m2/g.
Tlenek cynku występuje w przyrodzie w połączeniu z innymi
pierwiastkami (żelazem, magnezem) w formie minerałów (cynkit,
franklinit), jednak jego głównym źródłem są rudy cynkowe oraz szlamy
powstające po procesach redukcji cynkiem. Podstawową strukturą
w jakiej występuje tlenek cynku jest wurcyt. Są to heksagonalne kryształy1,
2), których strukturę można przedstawić jako szereg naprzemianległych
płaszczyzn utworzonych przez tetraedrycznie skoordynowane
jony O2- i Zn2+.
Różnorodne właściwości tlenku cynku pozwalają na jego zastosowanie
w wielu gałęziach przemysłu, od elektroniki3, 4), poprzez
techniki laserowe5) do przemysłu gumowego1, 6). Bardzo istotnym
elementem decydującym o przeznaczeniu tego związku są rozmiary
jego cząstek. Tlenek cynku mający cząstki o rozmiarach
nano[...]
|
|
|
|
Prof. dr hab. Bogdan Józef Marciniec
|
|
|
Jerzy Polaczek
|
Bogdan Józef Marciniec urodził się dn.
4 lutego 1941 r. w Seceminie koło Włoszczowej
(Świętokrzyskie), dokąd wojenne
losy zagnały jego rodziców, wysiedlonych
w czasie II Wojny Światowej z włączonego
do Rzeszy Swarzędza koło Poznania.
Jego rodzina wywodziła się z poznańskich
ogrodników. Dziadek, Józef Marciniec, był
w 1901 r. współzałożycielem i następnie prezesem
Polskiego Towarzystwa Ogrodniczego,
którego kontynuatorem jest działający
obecnie Wielkopolski Związek Ogrodniczy.
Z ogrodnictwem związany był również stryj
Władysław, założyciel poznańskiej palmiarni.
Jego ojciec Kazimierz był księgowym
a matka Pelagia z domu Szumska działała
w branży handlowej. Z domu rodzinnego
B. Marciniec wyniósł realistyczne spojrzenie
na otaczający go świat i przekonanie
o potrzebie przedsiębiorczości. Po wojnie
rodzice wrócili do Swarzędza, a wraz z nimi
młody Bogdan Marciniec, który ukończył tam
Szkołę Podstawową a następnie w Poznaniu
I Liceum Ogólnokształcące im. Karola
Marcinkowskiego.
Po zdaniu matury w 1958 r. Bogdan
Marciniec rozpoczął studia na Wydziale
Matematyczno-Fizyczno-Chemicznym
Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
(UAM) w Poznaniu, z którym związał całe
swoje życie. Koniec lat pięćdziesiątych
XX w. to okres dynamicznego rozwoju
Uniwersytetu, w którym działali tacy wybitni
naukowcy jak prof. Jerzy Suszko, prof.
Maciej Wiewiórowski, prof. Alfons Krause
(chemia organiczna) i prof. Wieńczysław
Kuczyński (technologia chemiczna). Po
kilkuletnim zauroczeniu wolnością studenckiego
życia Bogdan Marciniec trafia
do Katedry Technologii Chemicznej,
gdzie zafascynowany osobowością i wiedzą
prof. W. Kuczyńskiego, przygotowuje
pod jego kierunkiem pracę magisterską
na temat zatruwania wanadem katalizatora
do krakingu frakcji ropy naftowej i jego
regeneracji przy użyciu jonitów. Praca ta
prezentowana przez prof. W. Kuczyńskiego
w 1964 r. na Międzynarodowej Konferencji
"Katalizatory do przerobu ropy naftowej"
w Karlovych Varach [...]
|
|
|
|
Przemysł chemiczny wobec terroryzmu. Potrzeba ochrony czy zbytek troski?
|
|
|
Lesław Górniak
|
Terroryzm to nowa jakość w świecie zagrożeń
przemysłu, groźniejsza od dotychczas
królujących, takich jak zaniedbania, lekceważenie
obowiązków lub nadmierna chęć zysku.
Ochrona przed nim to konieczność, bo za
każdy wypadek, zwłaszcza połączony z zatruciem
ludzi lub środowiska, opinia publiczna
będzie winić chemię, bez względu na sprawcę.
Jądrowy, biologiczny, chemiczny lub radiologiczny
atak terrorystyczny miałby niszczący,
dalekoosiężny skutek. Poza spowodowaniem
masowych ofiar i trudności uderzyłby w światową
gospodarkę i wtrącił miliony w nędzę1). Czy
ta wypowiedź Sekretarza Generalnego ONZ
brzmi wystarczająco dramatycznie? Nie dość
nam kryzysu systemu finansowego? Nic dziwnego,
że społeczność międzynarodowa odnosi
się do problemu w kolejnym dokumencie2),
pisząc: Zachęca się Międzynarodową Agencję
Energii Atomowej i Organizację ds. Zakazu
Broni Chemicznej do kontynuowania wysiłków,
w ramach ich mandatów, do pomocy państwom
w budowaniu zdolności zapobiegania możliwości
pozyskiwania przez terrorystów materiałów
jądrowych, chemicznych i radiologicznych, do
zapewnienia bezpieczeństwa odnośnych obiektów
i do efektywnego działania w przypadku
ataku z użyciem takich materiałów.
A może to przesada, wszak od daty publikacji
cytowanego apelu minęły już 3 lata i żaden
atak terrorystyczny, a tym bardziej dotyczący
przemysłu chemicznego lub używający jego
zasobów, nie nastąpił, nie licząc należących
już do historii incydentów z użyciem chloru
w Iraku w 2007 r.3). Pamiętać jednak należy, że
złotą zasadą terroryzmu jest uderzać w miejsce
i sposób nieoczekiwany. Druga wątpliwość, to
na ile powyższe dokumenty dotyczą przemysłu,
wszak mowa jest w nich o broni chemicznej,
a nie o przemyśle czy jego produktach.
Konwencja o zakazie Broni Chemicznej4), uniwersalny
w tym zakresie dokument, formułuje
zasadę, że broń zdefiniowana jest przez to jak
działa, a nie czym jest. Broń chemiczna to
[...] jakikolwiek związek chemiczny, który prz[...]
|
|
|
|
Realizacja Uchwały XXVIII Walnego Zjazdu SITPChem (Tarnów, 19-21 października 2006) w kadencji 2006-2010 - przed XXIX Walnym Zjazdem SITPChem w Toruniu, 22-24 września 2010 r.
|
|
Statut Stowarzyszenia przewiduje, że
najwyższą władzą SITPChem jest Walny
Zjazd SITPChem. W Walnym Zjeździe biorą
udział Delegaci, wybrani przez Walne Zjazdy
Oddziałów Stowarzyszenia i Członkowie
Honorowi - z głosem stanowiącym oraz członkowie
ustępujących władz i Prezesi Oddziałów
niebędący Delegatami oraz zaproszeni goście
- z głosem doradczym. Spośród licznych kompetencji
Walnego Zjazdu, najważniejsze, to:
uchwalanie zasad i kierunków działalności
SITPChem, udzielanie absolutorium ustępującemu
Zarządowi Głównemu na wniosek
Głównej Komisji Rewizyjnej, wybór Prezesa
Zarządu Głównego i członków Zarządu
Głównego oraz Głównej Komisji Rewizyjnej
i Głównego Sądu Koleżeńskiego, ustanawianie
odznak honorowych i medali, a także zasad
ustalania wysokości składek członkowskich.
Walny Zjazd Stowarzyszenia zwoływany jest
przez Zarząd Główny raz na 4 lata.
Właśnie mija czwarty rok pracy władz
SITPChem, wybranych podczas XXVIII
Walnego Zjazdu SITPChem w Tarnowie,
w październiku 2006 r.
XXVIII Walny Zjazd w Tarnowie wypracował
Uchwałę, która była podstawą działania
władz w mijającej teraz kadencji. Podstawą
i niejako drogowskazem, bowiem w trakcie
kadencji podejmowane są liczne nowe inicjatywy,
wynikające z bieżących wyzwań i okoliczności.
Uchwała Walnego Zjazdu pozostaje
jednak najważniejszym zaleceniem dla władz
następnej kadencji i z jej realizacji Zarząd
Główny musi zdać relację przed kolejnym
Walnym Zjazdem, aby uzyskać absolutorium.
Poniżej, cytując 15 punktów Uchwały
XXVIII Walnego Zjazdu SITPChem
w Tarnowie z października 2006 r., podajemy
komentarz o ich realizacji. Z satysfakcją trzeba
zaznaczyć, że - choć niekiedy w niesprzyjających
warunkach zewnętrznych - prawie
wszystkie zadania postawione przed Zarządem
Głównym zostały zrealizowane; podejmowane
były także nowe inicjatywy, wynikające
z nowych możliwości działania Stowarzyszenia,
zarówno zewnętrznych, jak i zainicjowanych
przez Koleżanki i Kolegów we wszystkich[...]
|
|
|
|
Sorpcja jonów Pb2+ z roztworów wodnych na łupinach orzecha włoskiego
|
|
|
Agnieszka Gala Stanisława Sanak-Rydlewska
|
Przedstawiono wyniki badań dotyczących
sorpcji jonów Pb2+ na łupinach orzecha włoskiego.
Wykazano, że jony Pb2+ sorbują się
z wydajnością 62,9-83,7%. Zbadano wpływ
stężenia sorbentu, pH roztworu i temperatury
na badany proces sorpcji. Dokonano termodynamicznego
opisu procesu sorpcji. Wartości
funkcji termodynamicznych wskazują, że sorpcja
jonów Pb2+ na łupinach orzecha włoskiego
jest procesem samorzutnym (ΔGo<0)
i egzotermicznym (ΔHo<0). Adsorpcję jonów
Pb2+ na łupinach orzecha włoskiego opisano
przy pomocy modelu Langmuira i Freundlicha.
Maksymalna pojemność sorpcyjna dla tego
sorbentu naturalnego wyniosła 23,1 mg/g.
Ponadto określono warunki regeneracji sorbentu.
Pb(II) ions were removed from aq. soln. (concn.
6-110 mg/L) by sorption on a natural walnut shell sorbent
(pH 2-5) with an efficiency of 62,9-83,7%. The sorption
was spontaneous and exothermic. The adsorption process
was described by the Langmuir and Freundlich models.
The max. adsorption capacity was 23,1 mg/g. The sorbent
regeneration conditions were also detd.
Szybki rozwój cywilizacji i wzrost uprzemysłowienia na świecie
przyczynia się do wprowadzania znacznych ilości różnych substancji
chemicznych do wód naturalnych. Spośród licznych zanieczyszczeń
spotykanych w wodach szczególnie niebezpieczne dla organizmów
żywych są metale ciężkie, ze względu na ich toksyczność i zdolność do
akumulacji. Do tej grupy należy m.in. ołów, który trafia do środowiska
głównie ze ściekami z produkcji akumulatorów, kabli, drutów, łożysk,
farb i barwników oraz insektycydów1, 2).
Toksyczny wpływ ołowiu na organizmy żywe przejawia się w zaburzeniach
układu krwiotwórczego, syntezy hemu, inhibicji syntezy
hemoglobiny oraz skróceniu życia erytrocytów, ostatecznie prowadząc
do niedokrwistości3). Ponadto metal ten działa toksycznie również
na system nerwowy i immunologiczny, zaburza czynność nerek
oraz pracę układu pokarmowego2, 3). Dopuszczalna zawartość ołowiu
w wodzie pit[...]
|
|
|
|
Technologia otrzymywania polipeptydów w procesie hydrolizy kolagenu i możliwości wykorzystania produktu
|
|
|
JERZY GUZIŃSKI STANISŁAW OSTROWSKI
|
Opracowano technologię wytwarzania polipeptydów
przez hydrolizę kolagenu, wg której
uzyskuje się kilkunastoprocentowy roztwór
produktu gotowy do dalszego bezpośredniego
wykorzystania w różnych dziedzinach przemysłu
chemicznego i lekkiego. Surowcem były
rozdrobnione skórki zwierzęce. Technologia
została wdrożona w Chemicznej Spółdzielni
"Żelatyna" (późniejszy LOTON) w Słupsku.
Minced animal hide and skin scraps (collected at a slaughter
of cattle and pigs) were soaked in H2O to remove
curing salts, limed with Ca(OH)2 in 20 m3 vessels, soaked
with H2O to remove Ca(OH)2, and macerated with diluted
HCl or H2SO4 at pH 6.3-6.6 for 6-8 h. Then, the skin scrap
sludge was pumped to a system of tanks (4.5 m3 each)
and hydrolyzed at 60-70°C and pH 6.3-6.6 to resp. polypeptides
after addn. of com. 30% H2O2 (0.5 L per 1000 kg
of wet crude material). The d. of the soln. was checked
with areometer at 50°C. The process was completed
when the polypeptide concn. reached 14.1%. The liq. was
sepd. by centrifuging and filter pressing. The process
was repeated twice by using the remaining skin pieces
from the first hydrolysis in similar manner. The resulting
polypeptides (yield 13.2-15.0%, related to the crude skin
scraps) showed the mol. mass 40-60 kDa. The process
was com. implemented and found more economically
efficient than the conventional hydrolysis of gelatin.
Polipeptydy to niezwykle ważny półprodukt przemysłowy. Są
one wynikiem polikondensacji większej liczby cząsteczek aminokwasów
lub następstwem selektywnej hydrolizy białek. Cząsteczki
polipeptydów, podobnie jak aminokwasów, mają na jednym końcu
grupę aminową (-NH2), a na drugim grupę karboksylową (-COOH).
Zmiana sekwencji choćby dwóch aminokwasów w łańcuchu peptydowym
zwykle zmienia biologiczne właściwości białka, nie zmieniając
zasadniczo jego właściwości fizycznych i chemicznych. Stąd bierze
się ogromna biologiczna różnorodność białek, budowanych z zaledwie
20 aminokwasów1).
S[...]
|
|
|
|
Właściwości elektrochemiczne i charakterystyka powierzchni stopów palladu ze srebrem i miedzią
|
|
|
KATARZYNA DRĄŻKIEWICZ MARIUSZ ŁUKASZEWSKI ANDRZEJ CZERWIŃSKI
|
Przedstawiono wyniki badań elektrochemicznych
właściwości i zdolności do absorpcji
wodoru bogatych w Pd stopów Pd-Ag
i Pd-Cu, osadzonych na nieabsorbującym
wodoru podłożu (złocie). Pokazany został
wpływ utworzenia stopu na zależność ilości
absorbowanego wodoru i czasu absorpcji
wodoru od potencjału elektrody oraz na
występowanie histerezy w układach Pd-Ag-H
i Pd-Cu-H. Ponadto dokonano charakterystyki
powierzchni otrzymanych elektrod metodami
mikroskopii i spektroskopii powierzchni,
w tym zbadano wpływ procesu absorpcji
wodoru na stan powierzchni stopów.
Pd-rich ( 90% at. Pd) Pd-Ag and Pd-Cu alloys were
prepd. by their electrochemical deposition on Au substrate.
The alloy surfaces were studied by cyclic voltammetry,
scanning electron microscopy and Auger
electron spectroscopy. The freshly deposited Pd-Ag
alloys showed a surface strongly enriched with Ag. After
H2 absorption this tendency was smaller. Such behavior
was not obsd. for Pd-Cu alloys. H2 absorption on Pd-Ag
and Pd-Cu alloys was studied electrochem. The addn. of
Ag to Pd resulted in a decrease in absorption capacity,
but had a beneficial influence on H2 absorption kinetics.
Alloying Pd with Cu resulted in a decrease in H2 absorption
rate and in an increase in the sensitivity of alloys to
H2 embrittlement.
Zanieczyszczenie środowiska oraz problemy energetyczne
przyczyniły się do poszukiwania alternatywnych źródeł energii.
Największe nadzieje pokłada się w wykorzystaniu wodoru, określanego
coraz częściej jako uniwersalne paliwo przyszłości1-3). Jest
on dostępny w praktycznie nieograniczonych ilościach i może być
otrzymywany m.in. przez hydrolizę wody lub parowy reforming
węglowodorów. W trakcie jego spalania nie dochodzi do emisji
substancji toksycznych a otrzymywana ilość energii chemicznej
jest większa niż w przypadku innych paliw chemicznych. Główną
przeszkodą uniemożliwiającą efektywne wykorzystanie i rozpowszechnienie
wodoru jako paliwa jest jego ma[...]
|
|
|
|
Wpływ sposobu aplikacji ciekłego odplamiacza na bazie nadtlenku wodoru na efektywność usuwania zabrudzeń i zaplamień specyficznych w stosunku do enzymów detergentowych
|
|
|
PAWEŁ KIKOLSKI RENATA DUDEK ELŻBIETA DŁUSKA-SMOLIK
|
Przebadano wpływ sposobu użycia odplamiacza
na bazie nadtlenku wodoru na efektywność
usuwania zabrudzeń i zaplamień
specyficznych wobec enzymów detergentowych.
Badania przeprowadzono w skali
rzeczywistej w pralkach automatycznych
stosując odpowiednie monitory zabrudzeń
i zaplamień. Miarą stopnia usunięcia zabrudzenia
był przyrost wartości jasności ΔY
mierzony spektrofotometrycznie w świetle
odbitym. W przypadku dodania całej porcji
odplamiacza bezpośrednio do kąpieli piorącej
stwierdzono poprawę wyprania jedynie
dla niedużej liczby zabrudzeń i zaplamień.
Znacznie lepsze wyniki zapewniła aplikacja
części odplamiacza na zabrudzenie przed
praniem, natomiast połączenie aplikacji na
zabrudzenie z działaniem mechanicznym
(wcieranie) zaowocowało poprawą wyprania
w stosunku do największej liczby zabrudzeń
i zaplamień.
Three various modes of application of the H2O2-based
liq. stain removal agent on the removal of enzymespecific
stains were evaluated with the use of the
selected stain monitors. Stain removal performance
was estimated by spectrophotoreflectometry (brightness
measurements). A simple addn. of the tested
agent to the washing liquor resulted in an increase of
stain removal power only for small no. of stain monitors.
A combination of application the part of the tested
agent onto monitors with the rest added to the washing
liquor resulted in the considerable increase of this no.,
but the best results were achieved for the combination
of application on stain followed by the addnl. mech.
action (rubbing).
Wspomagacze prania, takie jak odplamiacze na bazie nadtlenku
wodoru i substancji powierzchniowo czynnych, są obecnie przedmiotem
oferty handlowej różnych producentów detergentów. Zadaniem
tych wspomagaczy jest wzmocnienie działania właściwego środka
piorącego w stosunku do możliwie szerokiej gamy zabrudzeń i zaplamień,
szczególnie w procesach prania energicznego w niskich lub
umiarkowanych temperaturach (30̵[...]
|
|
|
|
Wpływ zawartości fluoru na właściwości powłok osadzanych w wyładowaniu barierowym pod ciśnieniem atmosferycznym
|
|
|
ZENOBIA RŻANEK-BOROCH MAGDALENA BUCZEK ANETA ILIK ANDRZEJ KOSIŃSKI
|
Przedstawiono wyniki badań dotyczące wpływu
dodatku fluoru, wprowadzonego z oktadekafluorodekahydronaftalenu
(ODFDHNaf) jako
prekursora, na skład i właściwości powłok
osadzonych, w wyładowaniu DBD (dielectric
barrier discharge) pod ciśnieniem atmosferycznym.
Stwierdzono, że obecność dużej ilości
fluoru w powłoce (33—48%) powoduje 2—3-
krotny wzrost współczynnika tarcia w stosunku
do współczynnika tarcia podłoża krzemowego
(0,14). Małą wartość współczynnika
tarcia (0,06) uzyskano dla zawartości fluoru
w powłoce równej 0,4%.
Nanocryst. Si support was covered with F-C or Si-C-layers
produced by plasma-induced chem. vapor deposition of
octadecafluorodecahydronaphtalene at 25—150°C in Ar
in presence of O2 (2.2—16% by vol.). The deposited layers
were studied for chem. compn. and friction coeff. The
F content was 33—48%. The friction coeff. (0.27—0.39)
was much higher than that for the Si support (0.14).
Unexpectedly, very low friction coeff. (0.06) was obsd.,
when the O2 content in the gas mixt. was 4.4% (F content
in the layer 0.4%).
W ostatnich latach obserwuje się istotny wzrost zainteresowania
plazmową modyfikacją powierzchni przez trawienie lub osadzanie
cienkich powłok. Procesy te stanowią podstawę do wytwarzania
wielu dóbr konsumpcyjnych i często używane narzędzie inżynierii
chemicznej. Zainteresowanie tymi metodami wynika z wielu przesłanek,
z których najistotnieszymi wydają się być ciągle rosnąca rola
powierzchni w porównaniu z wnętrzem wyrobu, ciągłe zapotrzebowanie
na nowe cechy użytkowe materiałów, oraz wyczerpywanie
się możliwości tradycyjnych technologii. W związku z tym powstała
nowa dziedzina technologii i urządzeń służących do plazmowego
czyszczenia powierzchni fazy stałej przez trawienie oraz osadzania
[...]
|
|
|
|
Wspólne posiedzenie Rad Programowych miesięczników SITPChem oraz Zarządu Głównego SITPChem
|
|
|
Anna Bieniecka
|
Dnia 21 czerwca 2010 r. w Muzeum
Kolekcji im. Jana Pawła II w Warszawie
odbyło się wspólne posiedzenie Rad
Programowych czasopism chemicznych
Stowarzyszenia Inżynierów i Techników
Przemysłu Chemicznego (Przemysł
Chemiczny, Chemik) oraz Zarządu Głównego
SITPChem. Posiedzenie odbyło się w Sali
Gersona, w której najważniejszy akcent
stanowił słynny obraz Wojciecha Gersona
"Chrzest Litwy", a pozostałe pochodzą
z kolekcji Martwej Natury.
Posiedzeniu przewodniczył prof. Jacek
Kijeński, przewodniczący Rady Programowej
miesięcznika Przemysł Chemiczny, pełniący
także funkcję Prezesa ZG SITPChem oraz
członka Rady Programowej miesięcznika
Chemik. Jest on także współautorem Projektu
Słoneczna Chemia, podjętego z inicjatywy
Rady Programowej miesięcznika Chemik i ZG
SITPChem. Ważnym akcentem tego posiedzenia
była prezentacja Projektu Słoneczna
Chemia na półmetku jego realizacji; Słoneczna
Chemia ma na celu nie tylko zwrócenie uwagi
na dotychczasowe dokonania, ale także szerokie
upowszechnienie i dostarczenie dodatkowych
argumentów w działaniach środowiska
chemików na rzecz zmiany świadomości społecznej
w odniesieniu do chemii. Szczegółowe
cele Projektu Słoneczna Chemia obejmują
przywrócenie właściwego, merytorycznie
uzasadnionego, pojmowania chemii i jej
oddziaływania na inne nauki; cykl publikacji
i wykładów w nowoczesnej formie edukacyjnej,
zainteresowanie młodzieży chemią,
wykorzystanie nowoczesnych środków edukacyjnych,
dostarczenie argumentów w dyskusji
z przeciwnikami chemii, poprzez merytoryczne
wyjaśnienie kwestii problematycznych,
wskazanie niezbędnej roli chemii w technikach
i technologiach szeroko rozumianej ochrony
środowiska, i wreszcie uświadomienie ważnej
roli chemii[...]
|
|
|
|
Wybrane zgłoszenia patentowe z dziedziny chemii
|
|
Zgł. nr 386622; C01B 3/10
Zachodniopomorski Uniwersytet
Technologiczny w Szczecinie,
Szczecin
Arabczyk W., Ekiert E.
Sposób otrzymywania gazu
wzbogaconego w wodór
Sposób otrzymywania gazu wzbogaconego
w wodór, polegający na reakcji metalu
z parą wodną, charakteryzuje się tym, że
reakcji z parą wodną poddaje się żelazo,
nikiel lub kobalt rozproszone w matrycy
węglowej.
(1 zastrzeżenie)
Zgł. nr 386508; C01B 17/88
Zachodniopomorski
Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie,
Szczecin
Tomaszewska M., Grzmil B., Mentka A.
Sposób zagospodarowania
pohydrolitycznego kwasu
siarkowego
Sposób zagospodarowania pohydrolitycznego
kwasu siarkowego, charakteryzuje się
tym, że pohydrolityczny kwas siarkowy
wykorzystuje się do otrzymywania siarczanu
potasu w reakcji chlorku potasu
z kwasem siarkowym w reaktorze membranowym,
wykorzystując destylację membranową.
(6 zastrzeżeń)
Zgł. nr 386591; C05F 7/00
Zygmunt Marek,
Zygmunt-Ogrodnik Monika,
Agromil Spółka Cywilna,
Dziekanów Nowy
Zygmunt M., Zygmunt-Ogrodnik M.
Sposób wytwarzania nawozów
organiczno-mineralnych na bazie
komunalnych osadów ściekowych
Sposób polega na zmieszaniu słomy zbożowej
z mokrymi osadami ściekowymi, higienizowanymi
wapnem palonym, zawierającymi
w swoim składzie od 15 do 25% mas. suchej
masy osadu oraz przetworzeniu mieszaniny
do postaci granulatu. Według wynalazku
stosuje się słomę zbożową, zawierającą co
najmniej 20% słomy owsianej, przy czym
przed zmieszaniem słomę zbożową rozdrabnia
się mechanicznie przez cięcie i rozwłóknianie
w stanie powietrzno-suchym, a tak
rozdrobnione cząstki słomy dodaje się do
osadów ściekowych w ilości od 25 do 30%
mas. w stosunku do masy mieszaniny, po
czym mieszaninę przetłacza się przez matrycę
z otworami kalibrującymi i kroi na odcinki,
które następnie poddaje się granulacji i sezonowaniu.
(5 zastrzeżeń)
Zgł. nr 386702; C07C 29/74
Zakłady Azotowe
w Tarnowie-Mościcach
Spółka Akcyjna,
Tarnów
Bieszczad T., Bukało P., [...]
|
|
|
|
Z PÓŁKI KSIĘGARSKIEJ
|
|
Zygfryd Witkiewicz, Jacek Hetper
CHROMATOGRAFIA GAZOWA.Chromatografia to technika rozdziału mieszanin
jednorodnych na poszczególne składniki.
Rozdział jest wynikiem różnej prędkości
migracji składników mieszaniny podczas ich
przemieszczania się wzdłuż fazy stacjonarnej.
Wprawdzie technikę tę z powodzeniem można
stosować jako narzędzie badań fizykochemicznych,
to jednak chromatografia pełni dzisiaj
głównie rolę metody rozdziału prowadzonego
w celach analitycznych lub preparatywnych.
Rozdzielcze zdolności chromatografii sprawiły,
że jest ona obecnie podstawową techniką
analizy instrumentalnej. Około 70% wszystkich
procedur analitycznych wykorzystuje
chromatografię jako wstępną metodę rozdzia-
Zygfryd Witkiewicz, Jacek Hetper
CHROMATOGRAFIA GAZOWA
Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, Warszawa 2009 r., ISBN 978-83-204-3512-2, stron 254, cena 38,70 zł
łu lub końcową metodę [...]
|
|
|
|
Z prasy zagranicznej
|
|
BP po katastrofie
Handelsblatt 2010, 28 VII, 20
The Wall Street Journal 2010, 28 VII, 1.Katastrofalny, przez ponad trzy miesiące
nie dający się opanować wyciek ropy naftowej
w Zatoce Meksykańskiej w wyniku
eksplozji platformy wiertniczej Deepwater
Horizon należącej do British Petroleum (BP)
i spowodowanej tym śmierci 11 robotników
(w dniu 20 IV br.) stanowi "punkt zwrotny"
w 102-letniej historii tego koncernu.
Była to jednocześnie największa katastrofa
ekologiczna w dziejach USA. Wobec ogromu
wyrządzonych szkód BP stanął przed
koniecznością rewizji zarówno swych bieżących
celów produkcyjnych, jak i strategii
rozwojowej. Poprawy wymagała też mocno
nadszarpnięta reputacja koncernu. Pierwszym
krokiem w tym kierunku była zmiana na
stanowisku szefa BP; sprawującego dotychczas
tę funkcję Brytyjczyka Tony Haywarda
zastąpił Amerykanin, Bob Dudley.
Koszty związane z likwidacją szkód spowodowanych
wyciekiem są ogromne. Rekordowo
wysokie są też straty produkcyjne BP w II kwartale
br. (17,15 mld USD) jak również spadek
notowań akcji koncernu (ok. 35%). Na pokrycie
tych kosztów (w tym również odszkodowań
i kar pieniężnych) BP przeznaczył 32,2 mld
USD, w związku z czym zapowiedział przeprowadzenie
w ciągu najbliższych 18 miesięcy
dużej wyprzedaży swych pól naftowych i gazowych.
Już w lipcu br. odsprzedał amerykańskiej
firmie Apache (za 7 mld USD) swe złoża
w Teksasie, Kanadzie i Egipcie, dalsze zaś
wystawione na sprzedaż złoża (w Pakistanie,
Wietnamie, Kolumbii i prawdopodobnie również
na Alasce) czekają na nabywców.
Koszty spowodowane wyciekiem są tak
duże, że niektórzy analitycy wyrazili wątpliwość,
czy BP rozporządza dostateczną siłą
finansową, aby temu podołać. Pojawiły się
też pogłoski o możliwości przejęcia BP przez
konkurentów, np. przez ExxonMobil, British
Petroleum stanowczo temu zaprzecza. Nie
bierze też w ogóle pod uwagę pozbycia się
swych udziałów w kompanii naftowej TNKBP,
spółce joint venture utworzonej przez B[...]
|
|
|
|
Zastosowanie sieci neuronowych typu SVM do zagadnienia prognozowania temperatury wody chłodzącej w rafinerii ropy naftowej PKN Orlen
|
|
|
PAWEŁ MALINOWSKI MACIEJ SUŁOWICZ
|
Przedstawiono problem prognozowania temperatury
w wybranych punktach pierścieniowej
sieci wody obiegowej zasilającej i powrotnej,
wykorzystywanej do obniżania temperatury produktów
naftowych wytwarzanych w kilkunastu
różnych instalacjach produkcyjnych w przedsiębiorstwie
PKN Orlen. Prognozowanie temperatury
odbywało się z wykorzystaniem sieci
neuronowych, które były uczone na danych
archiwalnych zarejestrowanych w systemie
monitorowania parametrów procesu oraz na
podstawie zmiennych pogodowych, które wpływały
na przebieg procesu schładzania wody na
Wydziale Bloków Wodnych.
Hydraulic and thermal models of an industrial cooling
water supply system were developed by using the supportvector-
machine neural networks to predict temps. of the
cooling water in 96 points of the waterflow network. The
network consisted of 1614 junctions, 9 tanks, 1188 pipelines,
26 pumps and 640 valves. A good agreement of the
predicted and measured temps. was achieved.
Odwzorowanie i opisanie złożonych obiektów technologicznych oraz
procesów w nich zachodzących za pomocą równań modelu matematycznego
w sposób możliwy do rozwiązania przez program komputerowy
jest zwykle zadaniem bardzo trudnym i/lub czasochłonnym a czasami
wręcz fizycznie niemożliwym do wykonania. Stopień złożoności modelu
jest zwykle funkcją możliwych do zaakceptowania założeń upraszczających
zarówno dla odwzorowania zjawisk fizycznych zachodzących
w obiektach, jak i w opisywanym procesie technologicznym.
W artykule poddano analizie złożony obiekt technologiczny, jakim
jest układ chłodniczy na Wydziale Bloków Wodnych w PKN Orlen. Pod
pojęciem bloków wodnych w przypadku omawianej instalacji chłodniczej
należy rozumieć układ chłodni wentylatorowych, zestawy pompowe,
sieć rurociągów wody zasilającej i powrotnej, kanały grawitacyjne
i filtry bocznikowe. Wydział Bloków Wodnych zasila w wodę chłodzącą
kilkanaście instalacji wytwarzania produktów naftowych. Zadaniem
całego tego układu ch[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
