BUDOWNICTWO I GEODEZJA ›
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ›
2010-10 |
| |
|
|
Badania modelowe dla potrzeb ustanowienia strefy ochronnej ujęcia Lis w dolinie Prosny
|
|
Magdalena Matusiak  Zdzisław Olejnik Maria Dąbrowska Michalina Flieger-Szymańska
|
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ PAŹDZIERNIK 2010 13
Badania modelowe dla potrzeb ustanowienia
strefy ochronnej ujęcia Lis w dolinie Prosny
Magdalena Matusiak, Zdzisław Olejnik, Maria Dąbrowska, Michalina Flieger-Szymańska * )
* ) Magdalena Matusiak, Zdzisław Olejnik, Maria Dąbrowska,
Michalina Flieger-Szymańska - Hydroconsult Sp. z o.o., Poznań
W pracy przedstawiono syntezę rozpoznania hydrogeolo-
gicznego rejonu ujęcia miejskiego Lis oraz sposób odwzoro-
wania układu hydrostrukturalnego na modelu matematycznym,
na którym przeprowadzono symulacje prognostyczne, wraz z
określeniem jego parametrów, sposobu dyskretyzacji oraz cha-
rakterystyką warunków brzegowych. Artykuł zawiera wyniki
prac zespołu autorskiego przedstawione w dodatku do dokumen-
tacji hydrogeologicznej przedmiotowego ujęcia opracowanym
w 2008 r., na zamówienie Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji
Sp. z o.o. w Kaliszu, w Biurze Studiów i Badań Hydrogeolo-
gicznych i Geofizycznych "Hydroconsult" Sp. z o.o. w Pozna-
niu. Celem prowadzonych badań było wyznaczenie granic strefy
ochronnej ujęcia komunalnego Lis dla planowanego poboru wód
podziemnych w wysokości 1000 m 3 /h. Ujęcie to rozwinięte jest
w formie bariery brzegowej, na 10-cio km odcinku, wzdłuż rzeki
Prosny, od Kalisza - na północy po wieś Zadowice - na południu
(rys. 1). Historia eksploatacji ujęcia wodociągowego Lis w Kali-
szu datuje się od 1976 r. Ujęcie to było sukcesywnie rozbudowy-
wane i obecnie składa się z 42 studni, z których 35 jest eksploato-
wanych. W przyszłości zakłada się dalszy rozwój ujęcia w kierun-
ku południowym w celu zapewnienia perspektywicznych ilości
wody o korzystniejszym składzie fizyczno-chemicznym. Ujęcie
pracuje w ramach zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych
z utworów czwartorzędowych w wysokości Q = 1770 m 3 /h, przy
depresji rejonowej S r = 1,7 - 3,5 m [...]
|
|
|
|
Możliwości wykorzystania danych o składzie izotopowym azotanów dla potrzeb wskazań ochronnych w obszarach spływu wód do ujęć
|
|
|
Anna Żurek Katarzyna Wątor
|
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ PAŹDZIERNIK 2010 5
Możliwości wykorzystania danych o składzie izotopowym
azotanów dla potrzeb wskazań ochronnych
w obszarach spływu wód do ujęć
Anna Żurek, Katarzyna Wątor * )
* ) Anna Żurek, Katarzyna Wątor - AGH Kraków, Katedra Hydroge-
ologii i Geologii Inżynierskiej
Podwyższone stężenia azotanów są głównym problemem jakoś-
ciowym dla wielu ujęć wód podziemnych, zwłaszcza tych zlokalizo-
wanych w obszarach odkrytych zbiorników szczelinowo-krasowych.
Wiele z tych ujęć ma wyznaczone strefy ochronne, wraz ze wskaza-
niami działań mających na celu ograniczenie ładunku azotanów prze-
nikających do wód podziemnych. Wskazania te to najczęściej ograni-
czenie nawożenia oraz uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej
na obszarach zabudowanych. Koszty wprowadzenia takich działań
ochronnych są bardzo wysokie. W przypadku małych i średnich ujęć
wiązałoby się to z utratą ich rentowności, gdyż muszą one jednocześnie
zachowywać społecznie akceptowany poziom opłat za wodę. W prak-
tyce sprowadza się to do zaniechania działań ochronnych. W przypad-
ku dużych ujęć wody, eksploatujących większą liczbę studzien, istnieje
możliwość mieszania wody o różnej zawarto-
ści azotanów i nie przekraczania dopuszczal-
nej wartości 50 mgNO 3 /dm 3 . Wodociągi Czę-
stochowskie dysponują stacją uzdatniania,
gdzie stosowany jest proces wspomaganej de-
nitryfikacji, skutecznie obniżający zawartość
azotanów w wodzie. Koszty instalacji tego
typu stacji są na tyle wysokie, że bez udziału
funduszy zewnętrznych małe i średnie ujęcia
nie są w stanie ich sfinansować.
W przypadku małych i średnich ujęć
wód podziemnych zagrożonych obniżeniem
jakości spowodowanej azotanami należy
wprowadzać selektywne działania ochron-
ne, skierowane jedynie na te ogniska zanie-
czyszczeń, które dostarczają największego
ładunku azotanów. W celu wytypowania tych
ognisk należy rozpoznać [...]
|
|
|
|
Nowa technologia budowy przyłączy gazowych z polietylenu bez podłoża piaskowego
|
|
|
Anna Wróblewska Andrzej Barczyński Paweł Barczyński
|
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ PAŹDZIERNIK 2010
Nowa technologia budowy przyłączy gazowych
z polietylenu bez podłoża piaskowego
Anna Wróblewska, Andrzej Barczyński, Paweł Barczyński * )
* ) Anna Wróblewska - Wavin Polska; Andrzej Barczyński - WSG
Sp. z o.o.; Paweł Barczyński -TESGAS S.A.
1. Uwagi wstępne
Rury polietylenowe od ok. 20 lat stały się powszechnie stoso-
wanym materiałem do budowy przyłączy oraz gazociągów rozpro-
wadzających niskiego, średniego i podwyższonego ciśnienia (do
1.0 MPa). Potwierdzone doświadczeniami zalety tego materiału,
tj. niska waga, brak korozji, elastyczność, szczelność i łatwość wy-
konania połączeń, możliwość zaciskania, itp. spowodowały prak-
tycznie całkowite wyparcie tradycyjnie stosowanych materiałów:
stali i żeliwa. Szczególnie istotną zaletą przy budowie rurociągów
o małych średnicach (głównie przyłączy) jest możliwość wyginania
rur na zimno oraz zwijania ich w zwoje o niewielkich wymiarach
zewnętrznych. Pozwala to wykonać rurociąg z jednego odcinka,
ograniczając się do połączeń końcowych.
Polietylen, jak każdy materiał, ma ograniczoną wytrzymałość.
W przypadku przekroczenia dopuszczalnych obciążeń konstrukcja
wykonana z polietylenu ulega zniszczeniu. W przypadku rurocią-
gów ciśnieniowych będą to pęknięcia, które mogą mieć charakter
plastyczny lub kruchy. O ile pierwszy rodzaj pęknięć wiąże się
z przyspieszonym pełzaniem materiału (szybszym, niż występu-
jące podczas normalnej eksploatacji rurociągu), to drugi rodzaj
pęknięć może być skutkiem procesów starzeniowych, korozji na-
prężeniowej, wystąpienia zjawiska szybkiej propagacji pęknięć lub
innego co do charakteru i jego przyczyn zjawiska określanego mia-
nem powolnego wzrostu pęknięć. Zjawisko powolnego wzrostu
pęknięć może (bo nie zawsze musi) wystąpić przy zarysowaniach
powierzchni zewnętrznej rurociągu, dużych naciskach punktowych
(np. bezpośre[...]
|
|
|
|
Oddziaływanie zapachowe obiektów technologicznych „średnich” oczyszczalni ścieków (400÷100 000 RLM) – analiza na podstawie wyników badań ankietowych
|
|
|
Jolanta Podedworna Andrzej Kulig Zbigniew Heidrich
|
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ PAŹDZIERNIK 2010
daje poprawne, z technicznego punktu widzenia, rezultaty, biorąc
pod uwagę zarówno kryterium jakości filtratu (C dop ), jak i kryterium
dopuszczalnych oporów na filtrze (h dop ). Na rys. 4 przedstawiono
wykresy stężenia zawiesin w wodzie, koncentracji zawiesin kumulo-
wanych w złożu oraz oporów na filtrze w kilku chwilach czasowych
(dla t = 5 h, 10 h oraz 24 h) dla pierwszego zestawu optymalnych war-
tości średnic ziaren złoża d e = 1,23 mm, optymalnej prędkości filtracji
w fi = 6,4 m/h i optymalnej wysokości złoża L = 0,97 m.
Podsumowanie i wnioski
W artykule przedstawiono metodę sformułowania i rozwiązania za-
gadnienia optymalizacji parametrów procesu filtrowania wody z zasto-
sowaniem symulacji komputerowej. Zbudowany model matematyczny
i opracowany w środowisku Matlab program symulacyjny zweryfi-
kowano na przykładzie obliczeniowym dotyczącym procesu filtracji
kontaktowej. Otrzymane wyniki symulacji potwierdziły poprawność
przyjętych założeń i zastosowanych metod obliczeniowych.
Opracowana metoda automatycznej optymalizacji parametrów
procesu filtrowania wody z wykorzystaniem algorytmu symulowa-
nego wyżarzania umożliwiła wyznaczenie rozwiązania optymalne-
go dla zadanych kryteriów, dotyczących zarówno jakości filtratu
(C dop ), jak i dopuszczalnych oporów na filtrze (h dop ). W funkcji celu
zadania optymalizacji uwzględniono żądanie spełnienia warunku
zrównania czasu bezpiecznego filtrowania, t C , i hydraulicznie uza-
sadnionego czasu filtrowania, t h , oraz dodatkowo żądanie osiąg-
nięcia oczekiwanej wartości t k długości cyklu filtracji. Pozwoliło
to uzyskać wyniki, które są technicznie uzasadnione i oczekiwane.
Taki sposób rozwiązania daje możliwość zastosowania opracowa-
nej metody w praktyce projektowania filtrów do uzdatniania wody
przy wyznaczaniu optymalnych parametrów filtracji.
Należ[...]
|
|
|
|
Przegląd metod służących wyznaczaniu frakcji ChZT w ściekach
|
|
|
Tomasz Baczyński
|
Rozwój technologii biologicznego oczyszczania ścieków sprawia,
że tradycyjne sposoby charakteryzowania zanieczyszczeń organicz-
nych w ściekach, takie jak oznaczenia ogólnego ChZT i BZT, stają
się daleko niewystarczające. Przyczynia się do tego zwłaszcza stoso-
wanie procesów biologicznego usuwania związków azotu i fosforu,
jak również coraz szersze wykorzystanie metod modelowania mate-
matycznego w projektowaniu i eksploatacji reaktorów biologicznych.
Konieczne jest dokonywanie bardziej szczegółowej charakterystyki
– podziału występujących w ściekach zanieczyszczeń organicznych
na tzw. frakcje ChZT, różniące się podatnością na rozkład biologicz-
ny oraz zachowaniem w trakcie przebiegu procesów oczyszczania.29
uciążliwość nawet z tego samego źródła może być różna w zależności
od wrażliwości oceniających ją osób. W przeprowadzonych badaniach
przyjęto statystyczny sposób oceny uciążliwości zapachowej danego
urządzenia lub obiektu technologicznego[...]
|
|
|
|
Symulacja komputerowa procesu filtrowania wody i optymalizacja jego parametrów
|
|
|
Wiktor Treichel Czesław Grabarczyk
|
18 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ PAŹDZIERNIK 2010
Symulacja komputerowa procesu filtrowania wody
i optymalizacja jego parametrów
Wiktor Treichel, Czesław Grabarczyk* )
* ) Dr inż Wiktor Treichel, prof. dr hab. inż. Czesław Grabarczyk
- Zakład Informatyki i Badań Jakości Środowiska, Wydział Inżynierii
Środowiska, Politechnika Warszawska;
wiktor.treichel@is.pw.edu.pl, c.grabarczyk@interia.pl
Wprowadzenie
Proces filtrowania wody polega na mechanicznym rozdzielaniu
mieszaniny ciecz-ciało stałe w przegrodzie porowatej, jaką stanowi
najczęściej sypkie złoże ziarniste. Filtrowanie wody w złożach po-
rowatych jest procesem, w którym zawiesiny wychodzą ze strumie-
nia i osadzają się na powierzchni ziaren złoża. Ogólny opis procesu
filtrowania zawiesin z uzdatnianej wody wymaga określenia: zmian
stężenia zawiesin w wodzie, C (x,t), oraz zmian koncentracji zawie-
sin kumulowanych w złożu, σ (x,t), w funkcji głębokości przekrojów
złoża i czasu oraz strat ciśnienia, h (L,t), na skutek przepływu wody
przez całe złoże, w funkcji czasu filtrowania. Oznacza to, że dla
opisu procesu filtrowania wody w złożu konieczne jest zbudowanie
układu trzech równań, które by umożliwiły wyznaczenie poszukiwa-
nych funkcji C (x,t), σ (x,t) oraz h (L,t). Taki układ może składać się
z równania ciągłości (bilansu) i równania kinetyki (intensywności)
procesu zatrzymywania zawiesin przez złoże oraz równania strat hy-
draulicznych powstających na stopniowo kolmatującym się złożu.
Istotnym parametrem procesu filtrowania jest czas pracy filtra
w jednym cyklu filtracyjnym. Wyznaczany jest on przez dwa kry-
teria: (1) przekroczenie dopuszczalnej koncentracji zawiesin w fil-
tracie, tzn. w wodzie na wypływie z filtra oraz (2) przekroczenie
dopuszczalnej wartości oporów hydraulicznych przepływu wody
przez złoże. Według pierwszego kryterium otrzymujemy okres bez-
piecznego filtrowania, t C[...]
|
|
|
|
Wspomnienie ZBIGNIEW MATUSZYK (1949–2010)
|
|
ZBIGNIEW MATUSZYK
(1949-2010)
W S P O M N I E N I E
Język polski zna wiele pięknych słów.
Budujemy z nich zdania, które opisują każdą
sytuację, charakteryzują każde zjawisko, od-
zwierciedlają każdy nastrój. Zdawałoby się, że
znajdziemy także odpowiednie słowa w chwi-
lach najtrudniejszych w życiu, gdy odchodzi
na zawsze Ktoś Bliski, Niezastąpiony, Kto ro-
zumiał czym jest dar człowieczeństwa. A jed-
nak nie. Każde słowo jest niewłaściwe, czegoś
w nich brak. Gdy je wypowiadamy głośno
nasz żal pogłębia się, a echem jest cisza.
Dla środowiska Polskiego Zrzeszenia In-
żynierów i Techników Sanitarnych 3 sierpnia
2010 roku, dzień śmierci Kolegi Zbigniewa
Matuszyka stał się dniem ciszy. Zagłuszyć
ją mogą jedynie wspomnienia dokonań czło-
wieka, który walcząc z nieuleczalną chorobą
zachował aktywność do ostatnich dni. Jego
dzielność, cierpliwość, spokój w tych trudnych
dniach budziły ogromny podziw i szacunek.
Kolega mgr inż. Zbigniew Matuszyk, Pre-
zes Zarządu Katowickiego Oddziału PZITS
i Członek Zarządu Głównego urodził się 15
lutego 1949 roku w Stroniu koło Wadowic w
Beskidzie Małym. Po ukończeniu szkoły pod-
stawowej wyjechał do Zabrz[...]
|
|
|
|
Wykorzystanie małych ujęć wód podziemnych w utworach krystalicznych dla zaopatrzenia gminy
|
|
|
Henryk Marszałek Mirosław Wąsik
|
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ PAŹDZIERNIK 2010 9
Wykorzystanie małych ujęć wód podziemnych
w utworach krystalicznych dla zaopatrzenia gminy
Henryk Marszałek, Mirosław Wąsik * )
* ) Henryk Marszałek, Mirosław Wąsik - Zakład Hydrogeologii
Stosowanej, Instytut Nauk Geologicznych, Uniwersytet Wrocławski
W ostatnich latach w wielu regionach Sudetów powstała potrzeba
budowy nowych ujęć wody. Zwiększone zapotrzebowanie na wodę
związane jest z intensyfikacją ruchu turystycznego, występowaniem
okresów niżówkowych w latach 80 i 90-tych, a także pogarszającą
się jakością wód powierzchniowych i płytkich wód podziemnych.
Wykorzystywane do tej pory ujęcia sudeckie, zaopatrujące większą
liczbę osób, bazowały głównie na wodach powierzchniowych. Do
takich regionów należy położona w Sudetach Zachodnich gmina
Stara Kamienica. Dodatkowy deficyt wody w gminie wiązał się
również ze wzrostem liczby mieszkańców, szczególnie w sezonie
letnim i zimowym. Znaczna część gminy jest atrakcyjna turystycz-
nie, w związku z tym, na jej terenie powstało szereg nowych osiedli
letniskowych. Władze tej górskiej gminy stanęły przed wyzwaniem
zaopatrzenia dawnych, jak i nowych mieszkańców w wodę dobrej
jakości.
Warunki przyrodnicze gminy Stara Kamienica
Gmina Stara Kamienica położona jest w powiecie jeleniogór-
skim w obrębie Sudetów Zachodnich. Obejmuje ona swym zasię-
giem fragmenty dwóch mezoregionów: Gór i Pogórza Izerskiego
(Kondracki, 1998). Najwyżej położona jest część S gminy, leżąca
w obrębie równoleżnikowo przebiegającego Grzbietu Kamienie-
ckiego i Grzbietu Wysokiego Gór Izerskich. Teren opada ku N
w kierunku Pogórza Izerskiego około 400 m progiem morfolo-
gicznym (rys. 1). W części N-E obszar gminy obejmuje Wyso-
czyznę Rybnicy i Obniżenie Starej Kamienicy, wchodzące już
w skład Kotliny Jeleniogórskiej (Staffa red., 1999). Ukształtowa-
nie pionowe obszaru gminy jest silni[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
