profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły
r e k l a m a
FAIL (the browser should render some flash content, not this).

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
BUDOWNICTWO I GEODEZJA ›
PRZEGLĄD GEODEZYJNY › 2010-11
 

Publikacja: Część referatowa VII Podlaskiego Forum GIS
Autor: Stanisław Marcin Wiliński  

Rozpoczynający konferencję referat, pt. "Główne kierunki zmian prawnych, organizacyjnych i technicznych w wybranych standardach technicznych", wygłosił Jerzy Zieliński (GUGiK). Przedstawił w nim zwięźle to, nad czym pracuje Główny Urząd Geodezji i Kartografii. A liczba i rozmaitość problemów, które czekają na pilne rozstrzygnięcie jest ogromna. Na wstępie zostały zarysowane przesłanki do zmiany Prawa geodezyjnego i kartograficznego, uznające wzrost znaczenia informacji przestrzennej. Przyjęto, że wartość informacji przestrzennej wiąże się z możliwością poprawy jakości decyzji, do której podjęcia informacja jest potrzebna. Z tym wiąże się koszt i łatwość jej uzyskania, co ma bezpośredni wpływ na jej używanie (nabywanie). Pożądane jest, aby dane przestrzenne (pozyskane w procesach opartych o standardy techniczne) gromadzone w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym były referencyjne i zharmonizowane, co umożliwi wymianę tych danych i atrybutów opisowych pomiędzy różnymi bazami informacji przestrzennych, poprzez "uspójniony sposób modelowania obiektów" (informacje pozbawione redundancji, rozumianej jako wielokrotne jej pozyskiwanie, w odniesieniu do tych samych obiektów, na różnych poziomach pzgik). Przykładem zharmonizowania danych (egib i TBD) może być geoportal. Bazy danych przestrzennych o charakterze referencyjnym i zharmonizowane ze sobą obejmują m.in. podstawowe osnowy geodezyjne, ewidencję gruntów i budynków, geodezyjną ewidencję sieci uzbrojenia terenu, granice i powierzchnię jednostek podziałów terytorialnych kraju oraz nazwy geograficzne, miejscowości, ulic i adresy. kich jak przysiółki i małe osady. Mimo że mają identyfikator TERYT, to brak dla nich identyfikacji przestrzennej. Trwają prace nad uporządkowaniem tej kwestii, ale potrwają jeszcze długo. Obecnie nie ma dokumentu kompletnego, a znany nam "Urzędowy wykaz miejscowości..." - mimo jego nieustannych korekt i uzupełnień prowadzonych przez Urząd - też [...]

 

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma PRZEGLĄD GEODEZYJNY i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 321,48 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 289,33 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 277,20 zł
prenumerata papierowa półroczna - 138,60 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 69,30 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

 

POZOSTAŁE PUBLIKACJE W TYM ZESZYCIE:
Geodezyjne badania reakcji podpór rurociągów ciśnieniowych i ich podłoża na zmiany obciążenia
 
MAREK DRÓŻDŻ  JERZY JANUSZ  WOJCIECH JANUSZ  
Omawiane tu badania oparto na zestawieniu pionowych przemieszczeń i deformacji 168 monolitycznych, żelbetowych podpór czterech równoległych rurociągów ciśnieniowych, prowadzących wodę z górnego zbiornika do turbin elektrowni szczytowo-pompowej. Wyniki te zebrano w drodze dodatkowego przetworzenia 6-krotnie wyznaczonych, w latach 2003-2009, przemieszczeń reperów kontrolowanych, zastabilizowanych na podporach rurociągów. Stwierdzono, że w okresach braku zmian obciążenia rurociągów podpory podlegały wzajemnym pionowym przemieszczeniom rzędu 0,5 mm, natomiast kolejne opróżnianie rurociągów nr 3, 4 do celów remontowych i ponowne ich napełnianie powodowało znacznie większe przemieszczenia pionowe ich podpór w stosunku do podpór pozostałych rurociągów - średnio o 3 mm i maksymalnie o 7 mm. Podpory rurociągów sąsiadujących z rurociągami odciążanymi do celów remontowych i ponownie dociążanymi po zakończeniu remontu podlegały przy tym zmianom nachylenia średnio o ± 0,2 mm/m w płaszczyźnie prostopadłej do kierunku rurociągów. Nie stwierdzono wystąpienia zmian nachylenia podpór wzdłuż zbocza, tj. w płaszczyźnie równoległej do kierunku rurociągów Deformacje podpór w większości przypadków nie przekraczały ± 0,2 mm, a średnio osiągały wartość 0,035 mm przy błędzie standardowym wyznaczenia 0,05 mm, co świadczy, że podpory były sztywne w granicach dokładności wyznaczenia. Przewiduje się w najbliższych latach dokonanie dalszych remontów połączonych z opróżnianiem jednego rurociągu i ponownym napełnianiem dwu rurociągów, co umożliwi rozszerzenie omawianych tu badań. Celem niniejszych badań jest uzyskanie informacji o możliwych przemieszczeniach i zmianach nachylenia monolitycznych podpór rurociągów oraz deformacjach podpór i podłoża w warunkach statycznych oraz pod wpływem określonych zmian obciążenia. Informacje te są niezbędne do pogłębienia oceny stanu bezpieczeństwa pracy konkretnego zespołu rurociągów ciśnieniowych oraz mogą być przydatne do[...]
 
GEOFELIETON
 
Zdzisław Adamczewski  
Najazd informatycznych Hunów.Ze wschodnich obszarów Azji Środkowej wywodzili się Hunowie, koczowniczy lud turecko-ałtajski. Kiedy ów lud urósł w siłę, nękał od II wieku plemiona chińskie. Chińczycy popędzili mu kota, więc zmienił o 180 stopni kierunek ekspansji. Podbił i uzależnił ludy od Kaukazu po Ren. Spowodował wędrówkę ludów. Ośrodek imperium Hunów powstał w Panonii. Tak było aż do połowy V wieku. Hunowie najechali w końcu rzymską wówczas Galię i tu... dostali wreszcie łupnia. Rzymski regent i wódz Aecjusz rozgromił w 451 roku na Polach Katalaunijskich armię Hunów dowodzoną przez samego Attylę, wielkiego despotę. Attyla umarł dwa lata później i imperium Hunów szybko się rozpadło. Parę wieków później podobnie rozpychali się Mongołowie. Profesor Henryk Leśniok, który kilka lat spędził w Iraku jako doradca rządu ds. geodezji oraz wykładowca uniwersytetu w Bagdadzie, opowiadał mi, że pamięć o najeździe w XIII wieku tych drugich koczowników, Mongołów, którzy zachowywali się jak Hunowie, wryła się głęboko w historię tego kraju. Przed tym najazdem Mongołów Mezopotamia słynęła z niezwykle wysokiego poziomu kultury, ogrodów wiszących, wspaniałego rolnictwa na irygowanych obszarach. Mongołowie [...]
 
I KONFERENCJA NAUKOWO-TECHNICZNA Z. M. R. P.
 
Prace organizacyjne I Konferencji Naukowo-Technicznej ZMRP, w których bezpośredni udział bierze Centralna Rada Związków Zawodowych, podjęto w drugiej połowie b. r. Celem i ambicją Związku Mierniczych R. P. w organizowaniu I-szej Konferencji ZMRP jest przyśpieszenie terminu wykonania Planu 6-letniego w dziedzinie pomiarów wysokościowych. Zadaniem Konferencji jest opracowanie: 1) szybkich metod pracy polowej - przez usprawnienie organizacji pomiarów i racjonalizację techniki i metod ich wykonywania 2) racjonalnych - szybkościowych sposobów i me[...]
 
IN MEMORIAM - Aleksander Michał Mościbrodzki 1926-2010
 
Eugeniusz Tes  
26 września 2010 r. odszedł od nas na zawsze, po długotrwałej chorobie, Honorowy Członek Stowarzyszenia Geodetów Polskich Aleksander Mościbrodzki. Jego ciało spoczywa w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie. Aleksander Mościbrodzki urodził się 13 grudnia 1926 r. we wsi Niewirków, powiat Tomaszów Lubelski. Wykształcenie średnie zawodowe uzyskał w Państwowym Gimnazjum Mierniczym w Lublinie, które ukończył w 1947 r. oraz Państwowym Liceum Mierniczym w Jarosławiu, które ukończył w roku 1950. Uniemoż[...]
 
Prace geodezyjne przy obsłudze bezwykopowej technologii budowy sieci podziemnego uzbrojenia terenu metodą mikrotunelingu
 
JOANNA KUCZYŃSKA  KATARZYNA PAJĄK  PAWEŁ PAJĄK  
Mikrotuneling jest bezwykopową technologią budowy i renowacji sieci podziemnego uzbrojenia terenu wykorzystywaną w warunkach miejskich, w Polsce po raz pierwszy w 1998 roku [3]. Głównymi jej zaletami jest brak potrzeby niszczenia nawierzchni dróg oraz konieczności kosztownego przywracania im pierwotnego stanu, nie ma potrzeby wstrzymywania ruchu ulicznego i torowego, następuje minimalizacja robót ziemnych, a metoda ma ograniczony wpływ na środowisko naturalne [2]. Proces drążenia tunelu metodą mikrotunelingu (rys. 1) rozpoczyna się od wykonania komory startowej oraz komory końcowej. W komorze startowej umieszcza się stację siłownikową, która wpycha w grunt głowicę wiercącą. Obracająca się tarcza głowicy wiercącej, napędzana silnikiem hydraulicznym, powoduje wstępne rozdrobnienie gruntu, który mieszany jest z płuczką i systemem instalacji rurowych tłoczony jest na zewnątrz. W miarę przemieszczania się głowicy dokładane są za nią kolejne odcinki rurociągu. W przypadku przewiertów o długości przekraczającej 100 metrów wykonuje się stacje pośrednie. Geodezyjna obsługa mikrotunelingu Opracowanie projektu Otrzymany projekt sporządzony został w wersji numerycznej na mapie cyfrowej. Należało go przeanalizować oraz sprawdzić wszystkie spadki na całej trasie projektowanej kanalizacji sanitarnej. Sprawdzono w terenie zgodność z mapą rzędnych istniejącej studni kanalizacji sanitarnej, która będzie włączona do nowego kolektora oraz rzędną włączenia nowego odcinka [...]
 
Problematyka interesu prawnego jako uprawnienia do uzyskania informacji objętych ewidencją gruntów i budynków
 
KAMILA MODELSKA  
W artykule poruszono kwestię jawności i powszechnej dostępności przedmiotowych i podmiotowych danych ewidencyjnych w oparciu o przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz przepisy dotyczące ochrony danych osobowych. Podjęto próbę zróżnicowania pojęcia interesu prawnego i interesu faktycznego. Zestawiono szeroki wachlarz podmiotów uprawnionych do uzyskania informacji objętych ewidencją gruntów i budynków, wskazując właściwe przepisy prawne, z przywilejem zwolnienia z opłat za otrzymane dane. Problems of legal interest as the title to get data from land and buildings registrations Abstract. This article attempts to diversify the concept of legal and real interest. The issue of openness and public accessibility of subjective and objective register data based on geodetic and cartographic law regulations, and regulations about protection of personal data. It lists a wide range of subjects entitled to obtain information from land and buildings records, indicating the relevant legislation, with the privilege of exemption from fees for shared data. 10 PRZEGLĄD GEODEZYJNY ● ROK LXXXII ● 2010 NR 11 Jawność danych ewidencyjnych oraz formy ich udostępniania Jawność i powszechną dostępność informacji o gruntach, budynkach i lokalach ustawodawca stwierdza w art. 24 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne [1]. Według znowelizowanego przepisu prawnego, informacje zawarte w operacie ewidencyjnym określono wyłącznie mianem jawnych. W zaktualizowanej treści ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne [1] pojawia się również przepis, który każdemu - za wyjątkiem podmiotów, którym starosta udostępnia dane osobowe podmiotów ewidencyjnych oraz wydaje wypis z operatu ewidencyjnego zawierający te dane - daje możliwość występowania z żądaniem udostępniania informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Zapis ten zawarto w art. 24 ust. 4, który w obecnym kształcie zawiera zdecydowanie odmienną dyspozycję. W przypadku udostępniania [...]
 
Pytania egzaminacyjne na egzamin pisemny z zakresów pierwszego, drugiego, czwartego i piątego w dniu 24 września 2010 r.
 
Pytania z zakresu pierwszego 1) Proszę podać, z jaką dokładnością względem poziomej osnowy geodezyjnej należy określić przy pomiarze bezpośrednim położenie: - budynku mieszkalnego, - ogrodzenia trwałego, - konturu użytku gruntowego, - granicy działki o nieutrwalonych załamaniach oraz jakie zasady generalizacji obowiązują przy pomiarze tych szczegółów terenowych. 2) Jakie pomiary sprawdzające należy wykonać w przypadku adaptacji wyników pomiaru osnów dawnych? Proszę podać, jakimi metodami wyznacza się pu[...]
 
Rok akademicki 2010/2011 otwarty
 
Robert Łuczyński  
1 października nastąpiło otwarcie roku akademickiego 2010/2011. W najstarszej akademickiej placówce geodezyjnej w Polsce - na Wydziale Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej - uroczystości rozpoczęto odegraniem hymnu państwowego. Zgromadzeni w Małej Auli Gmachu Głównego studenci I roku kierunków Geodezja i Kartografia oraz Gospodarka Przestrzenna, pracownicy Wydziału oraz zaproszeni goście, wysłuchali wystąpienia Dziekana Wydziału. Prof. dr hab. inż. Witold Prószyński dokonał barwnej prezentacji Katedr, Instytutów i Zakładów Wydziału i zaprezentował walory dydaktyczne placówki, która oprócz zaple[...]
 
Seminarium nt. Rozwój podstawowych osnów geodezyjnych, grawimetrycznych i magnetycznych w Polsce do 2020 roku
 
Wojciech Wilkowski  
Seminarium odbyło się 29 września br. w siedzibie PAN (Pałac Staszica) w Warszawie. Organizatorem był Europejski Instytut Geodezji i Kartografii. Autorami ekspertyzy, która stanowiła tematykę seminarium był zespół w składzie: - mgr inż. Jerzy Albin - Europejski Instytut Geodezji i Kartografii, - prof. dr hab. inż. Zdzisław Adamczewski - Politechnika Warszawska, Wyższa Szkoła Gospodarki Krajowej w Kutnie, Europejski Instytut Geodezji i Kartografii, - prof. dr Hans Knoop - ekspert UE, Politechnika w Hanowerze, - prof. dr hab. inż. Stanisław Oszczak - Uniwersytet Warmińsko- Mazurski, Wyższa Szkoła Oficerska Sił Powietrznych w Dęblinie, - prof. dr hab. inż. Janusz Śledziński - Politechnika Warszawska, Wyższa Szkoła Gospodarki Krajowej w Kutnie, - dr inż. Lech Kujawa - Politechnika Warszawska, - dr inż. Andrzej Pachuta - Politechnika Warszawska, - mgr inż. Jan Siedlecki - geodeta powiatowy w Bytowie, - mgr inż. Stanisław Wesołowski - Geocomp Kołobrzeg. Ekspertyza powstała w 2009 r., na zlecenie Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, a jej realizatorem był organizator seminarium, tj. Europejski Instytut Geodezji i Kartografii. W seminarium udział wzięli członkowie Komitetu Geodezji PAN, przedstawiciele GUGiK, ośrodków naukowych z Łodzi, Krakowa, Olsztyna, Rzeszowa, [...]
 
VII Podlaskie Forum GIS Technologie tworzenia, udostępniania i współużytkowania danych przestrzennych
 
Stanisław M. Wiliński  
W dniach 26-28 sierpnia br. odbyła się siódma konferencja z cyklu "Podlaskie Forum GIS". Jej tematem były "Technologie tworzenia, udostępniania i współużytkowania danych przestrzennych". Na miejsce obrad wybrano ośrodek wypoczynkowo- konferencyjny August, położony tuż przy śluzie Przewięź na Kanale Augustowskim, w obszarze administracyjnym miasta Augustowa. Witając przybyłych na obrady, gospodarz konferencji, Andrzej Gierasimowicz - Geodeta Województwa Podlaskiego, wyraził zadowolenie z możliwości goszczenia na szczodrej Ziemi Podlaskiej znamienitych gości z wielu stron kraju, których trzydniowy twórczy udział w spotkaniu będzie dobrze owocował w krzewieniu idei wyrażonej w tytule konferencji. Przypomniał, że tematyka poprzedniego spotkania, "Interoperacyjność instytucjonalna i technologiczna do zastosowania w geoinformacji", dotyczyła współdziałania różnych systemów informatycznych, w celu wykonania zadań obejmujących przetwarzanie lub przesyłanie informacji przestrzennych. Przeglądu Geodezyjnego, pracowników naukowych oraz pracowników administracji rządowej i samorządowej, przedstawicieli firm geodezyjnych, a także wszystkich pozostałych uczestników VII Forum. VII Podlaskie Forum GIS Technologie tworzenia, udostępniania i współużytkowania danych przestrzennych Konferencję otwiera Andrzej Gierasimowicz Tematyka tegorocznej Konferencji wpisuje się w nurt budowy infrastruktury informacji przestrzennej, z uwzględnieniem obowiązywania ustawy z 7 czerwca br., porządkującej procedury i powinności podmiotów realizujących zadania związane z tą budową. Wypełnianie unormowań zawartych w ustawie powinno skutkować łączeniem działań wszystkich uczestniczących w tych wielkich procesach. "Wypracowanie procedur współpracy w zakresie współużytkowania danych przestrzennych i usług powinno stać u pod[...]
 
Wydawnictwa pamiątkowe szczecińskich geodetów
 
Bolesław Wolny  
Polska służba geodezyjna rozpoczęła działalność na Pomorzu Zachodnim już w maju 1945 r., a Szczeciński Oddział Związku Mierniczych Rzeczypospolitej Polskiej powołany został przez miejscowych geodetów 4 czerwca 1946 r. Zarząd Oddziału SGP postanowił uroczyście obchodzić sześćdziesięciolecie obu tych wydarzeń. Okolicznościowe artykuły ukazały się m. in. w Przeglądzie Geodezyjnym z lat 2005 i 2006. Po obchodach pozostało też bogato ilustrowane wydawnictwo pamiątkowe pt. "Opowieści i wspominki o geodetach i geodezji", liczące 206 stron, wydrukowane w 2006 r. przez firmę "MB Drukarnia Szczecin" w nakładzie 500 egzemplarzy. Okładkę zaprojektował Andrzej Maciejewski. Sponsorami wydawnictwa były zachodniopomorskie firmy geodezyjne. Tom zawiera słowo wstępne prezesa Oddziału, mgr. inż. Antoniego Myłki, oraz materiały zawarte w pięciu rozdziałach.Zawiera sylwetki geodetów już nieżyjących, a zapisanych trwale w naszej pamięci, takich jak: Ludwik Guziałek - pionier geodezji miejskiej Szczecina, mgr inż. Julian Dąbrowski - naczelnik Wydziału Pomiarów w pierwszych, pionierskich latach funkcjonowania Urzędu Wojewódzkiego, Marian Ołtarzewski - pierwszy mierniczy powiatowy w Głębokiem (dziś dzielnicy Szczecina), Witold Skorb - partyzant w latach wojennych, a później wielolet[...]
 
Z działalności FIGu
 
Marcin Karabin  
Na stronie internetowej Międzynarodowej Federacji Geodetów FIG co miesiąc wybierany jest i publikowany artykuł o tematyce interesującej całe środowisko geodezyjne. We wrześniu br. wyróżniono artykuł pt. Customary Tenure Institutions and Good Governance (Zwyczajowe prawa do gruntów i dobre zarządzanie), napisany przez zespół autorów w składzie Anthony Arko-Adjei z Ghany, Jitske de Jong, Jaap Zevenbergen i Srbind Tuladhar z Holandii. Artykuł ten zaprezentowany został podczas XXIV Kongresu Międzynarodowej Federacji Geodetów FIG, który odbywał się od 11 do 16 kwietnia 2010 r. w Sydney w Australii. W ostatnich latach na całym świecie przez wiele międzynarodowych organizacji prowadziło szereg kampanii mających na celu uświadamianie rządom istoty wprowadzania zasad dobrego zarządzania w administracji gruntami. Wprowadzanie tych zasad utrudnione jest w przypadku, gdy rządy danego kraju nie pochodzą z demokratycznych wyborów. Pomijając wpływy obcego ustawodawstwa na obszarach ko[...]
 
Zebranie Zarządu Głównego Stowarzyszenia Geodetów Polskich
 
Stanisław Marcin Wiliński  
Zebranie Zarządu Głównego SGP, jakie odbyło się 30 września br. w Warszawie, obok rozstrzygania bieżących spraw organizacyjnych wysłuchało informacji o nowych pomysłach i pracach nad witryną internetową Stowarzyszenia. Uroczysty i podniosły akcent spotkania to przypomnienie jubileuszu sześćdziesięciopięciolecia Przeglądu Geodezyjnego. Otwierając zebranie, prezes Stanisław Cegielski witał liczne grono przybyłych, a z wielką satysfakcją gości zebrania, wśród nich Jakuba Gizę - przedstawiciela Głównego Geodety Kraju, Elżbietę Bokus - wiceprezesa wydawnictwa SIGMA-NOT, Wojciecha Matelę - prezesa GIG oraz Elżbietę Zambrzycką - sekretarz redakcji Przeglądu Geodezyjnego. Chwilą ciszy i skupienia oddano hołd zmarłemu Aleksandrowi Mościbrodzkiemu, który zasłużył się w lubelskim oddziale Stowarzyszenia i był Honorowym Członkiem SGP. W sześćdziesięciopięciolecie Przeglądu Geodezyjnego mówił redaktor naczelny pisma, prof. Wojciech Wilkowski. Skupił się na problemach dzisiejszych miesięcznika, a z jego historii przywołał tylko niektóre wątki. To dlatego, że dzieje Przeglądu były przedstawione na majowym zjeździe SGP w Krakowie. Historię wskazuje okładka numeru lipcowego, na której pokazano zmiany zachodzące z upływem czasu. Redaktorzy naczelni miesięcznika to Stanisław Janusz Tymowski, Janusz Rygielski, Wojciech Janusz, a od 1987 roku Wojciech Wilkowski. Elementem historii jest też pięćdziesięciolecie pisma, obchodzone dwa razy. W ciągu minionego czasu zmianie uległo też miejsce redaktora naczelnego w strukturze ZG SGP: z członka stał się gościem jego zebrań. To chyba korzystna sytuacja. Przegląd jest dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego kwotą 32 tys. złotych, co jest też zobowiązaniem do drukowania w piśmie dwóch artykułów naukowych. Mamy tu pewne osiągnięcia, których wyrazem jest wyższe miejsce w punktacji (z 4 do 6 punktów) za recenzowane artykuły naukowe. Redaktor[...]
 

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»