profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA ›
PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY › 2010-11a
 

Publikacja: Laboratorium dydaktyczne cyfrowych układów programowalnych
Autor: Marcin BYCZUK  Piotr DĘBIEC  

W artykule przedstawiono innowacyjne laboratorium programowalnych układów cyfrowych zaprojektowane w Instytucie Elektroniki Politechniki Łódzkiej. Wykonane płyty testowe układów CPLD umożliwiają szybkie opanowanie przez studentów technik projektowania układów cyfrowych z wykorzystaniem zarówno modułów standardowych jak i struktur programowalnych. Nowe laboratorium może być efektywnie wykorzystane w grupach o zróżnicowanym poziomie zaawansowania, również w technikach o profilu elektronicznym. Abstract. An innovative digital design laboratory is presented in the paper. The laboratory has been designed and implemented at the Institute of Electronics, Technical University of Lodz (IE TUL). Each lab board contains four separate CPLD chips. This allows for effective learning of both discrete and programmable design techniques. Instructor insights show that the new lab may be used in groups of different backgrounds in digital design, including pupils in secondary schools of electronics. (Laboratory of digital design with Programmable Logic Boards). Słowa kluczowe: projektowanie układów cyfrowych, układy programowalne, CPLD, laboratorium dydaktyczne. Keywords: digital design, programmable logic devices, CPLD, teaching laboratory. Wprowadzenie Rynek programowalnych układów logicznych (ang. Programmable Logic Devices, PLDs) w roku 2008 był najszybciej rozwijającym się sektorem półprzewodnikowych układów scalonych. Przewiduje się, że zapotrzebowanie na specjalistów w dziedzinie implementacji systemów cyfrowych w strukturach FPGA (ang. Field Programmable Gate Array) i CPLD (ang. Complex Programmable Logic Device) będzie wzrastać w podobnym tempie [1]. Wychodząc naprzeciw tym trendom zdecydowano, że wszyscy studenci Politechniki Łódzkiej (PŁ) studiów pierwszego stopnia na kierunku "Elektronika i telekomunikacja" powinni posiadać praktyczne umiejętności projektowania takich systemów w stopniu co najmniej podstawowym. Realizacja tej decyzji wymaga[...]

 

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 422,28 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 380,05 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

 

POZOSTAŁE PUBLIKACJE W TYM ZESZYCIE:
A low noise, low power, high dynamic range amplifier-filter circuit for recording neural signals using multielectrode arrays
 
Przemysław RYDYGIER  Tomasz FIUTOWSKI  Władysław DĄBROWSKI  
In the paper we present a design of the circuit for recording and processing electrical signals from alive neural tissue using multi-electrode arrays. The design is optimised with respect to critical requirements for such circuits, i.e. low noise, low power dissipation, good linearity and high dynamic range. The single readout channel is built of an AC-coupling circuit with the cut-off frequency below 1 Hz, low noise preamplifier, two stages of band-pass filters with tuneable bandwidth from 1 Hz to 10 kHz and an output amplifier with variable gain. The circuit has been designed in a 0.35 m CMOS process and it is suitable for integration in a multi-channel ASIC. Streszczenie. W artykule przedstawiamy projekt układu scalonego do odczytu sygnałów elektrycznych z żywych sieci neuronowych przy użyciu matryc wieloelektrodowych. Projekt został zoptymalizowany pod kątem krytycznych wymagań dla takich obwodów, tj. niskie szumy, niski pobór mocy, liniowość i zakres dynamiczny. Pojedynczy kanał odczytowy zawiera obwód wejściowy ze sprzężeniem pojemnościowym o dolnej częstotliwości granicznej poniżej 1 Hz, przedwzmacniacz niskoszumowy, dwa stopnie filtru pasmowo-przepustowego o paśmie regulowanym w zakresie od 1 Hz do 10 kHz oraz wzmacniacz wyjściowy o regulowanym wzmocnieniu. Obwód został zaprojektowany w technologii CMOS 0.35 m w formie odpowiedniej dla architektury wielokanałowego specjalizowanego układu scalonego. (Projekt układu scalonego o małych szumach, dużym zakresie dynamicznym i małym poborze mocy do rejestracji sygnałów neuronowych z użyciem matryc mikroelektrodowych) Keywords: low power amplifier, low noise amplifier, multielectrode arrays, neural signals. Słowa kluczowe: wzmacniacz o małym poborze mocy, wzmacniacz niskoszumowy, matryce wieloelektrodowe, sygnały neuronowe. Introduction In order to exploit fully advantages of modern imaging techniques of neural activity in alive tissue using multielectrode arrays [1], [2] c[...]
 
A real-time power Hardware-in-the-Loop implementation of an active filter
 
Alireza JAVADI  Guy OLIVIER  Frederic SIROIS  
Presently, active filter technologies are able to inject distorted currents in order to cancel harmonics from the network and compensate other quality problems instantaneously. However, the behaviour of such filters has never been tested in a real-time hardware-in the-loop implementation. In this paper, an overview of instantaneous power theories is presented. An advanced control topology based on instantaneous power (p-q theory), which is the most popular approach employing the time domain, is implemented on a real-time Power Hardware-in-the-Loop (PHIL) system. The filter interfaces with a three-phase power system, actively compensating a three-phase non-linear load. The results obtained from a PHIL implemented on an Opal-RT real-time simulator are then presented. Streszczenie. Filtry aktywne najnowszej generacji są w stanie wprowadzić prądy zakłócone do obwodu, aby tłumić zakłócenia harmoniczne z sieci i korygować w czasie rzeczywistym inne problemy związane z jakością energii. Jednak zachowanie takiego filtra nigdy nie było badane w czasie rzeczywistym w technologii Hardware-in-the-Loop. W niniejszym artykule przedstawiono przegląd teorii mocy chwilowej. Zastosowano zaawansowaną topologię układu regulacji na podstawie teorii mocy chwilowej (teorii p-q); Najbardziej rozpowszechnione podejście do tego problemu w dziedzinie czasu jest zrealizowane w czasie rzeczywistym w systemie Power Hardware-in-the-Loop. Zastosowano aktywne interfejsy filtrów aktywnych w trójfazowym systemie kompensacji trójfazowego obciążenia nieliniowego. Przedstawiono wyniki zarejestrowane w czasie rzeczywistym przez symulator Opal-RT aplikacji PHIL. (Implementacja w czasie rzeczywistym aktywnego filtra mocy w technologii Hardwarein- the-Loop). Keywords: Real-time active filter, hardware in the loop, instantaneous compensation. Słowa kluczowe: Filtr aktywny czasu rzeczywistego, , hardware in the loop, kompensacja w czasie rzeczywistym. Introduction Ideally, voltages [...]
 
An influence of current-leakage in analog memory on training Kohonen neural network implemented on silicon
 
Rafał DŁUGOSZ  Tomasz TALAŚKA  Ryszard WOJTYNA  
The paper presents how the current leakage encountered in capacitive analog memories affects the learning process of hardware implemented Kohonen neural networks (KNN). MOS transistor leakage currents, which strongly depend on temperature, increase the network quantization error. This effect can be minimized in several ways discussed in the paper. One of them relies on increasing holding time of the memory. The presented results include simulations in Matlab and HSpice environments, as well as measurements of a prototyped KNN realized in a 0.18m CMOS process. Streszczenie. W pracy pokazano jak prąd upływu występujący w analogowych komórkach pamięci wpływa na proces uczenia w sprzętowych realizacjach sieci neuronowych Kohonena (KNN). Prądy upływu w tranzystorze MOS, które mocno zależą od temperatury, zwiększają błąd kwantyzacji sieci. Efekt ten może być minimalizowany na różne sposoby, omówione w pracy. Jeden z nich polega na wydłużeniu czasu przechowywania informacji w komórkach pamięci. Przedstawione wyniki zawierają symulacje w środowiskach Matlab i Hspice, a także badania laboratoryjne prototypu sieci KNN, wykonanego w technologii CMOS 0.18m. (Wpływ prądu upływu w analogowych komórkach pamięci na proces uczenia w sprzętowych realizacjach sieci neuronowej Kohonena). Keywords: analog neural networks, Kohonen networks, memory leakage effect, hardware signal processing Słowa kluczowe: analogowe sieci neuronowe, sieci Kohonena, upływność informacji, sprzętowe przetwarzanie sygnałów Introduction One of the most critical problems in hardware implemented neural networks is how to precisely store information about neuron weights. The way of storing the information depends on type of signals representing the neuron weights as well as on how the network is realized. In this paper, we focus on networks proposed by Kohonen in [1] that are trained in an unsupervised manner. Apart from the Kohonen networks, the obtained results can[...]
 
An unsupervised learning method for comparing the quality of the soft computing algorithms in analog systems diagnostics
 
Piotr BILSKI  
The paper presents the method of assessing the difficulty of the analog system for the diagnostics using soft computing algorithms. As the latter exploit knowledge from data sets obtained from simulations of the diagnosed systems, the method estimates the diagnostic difficulty of the system based on the data set analysis. This allows comparison of various systems and diagnostic methods. The versatile method of the data sets’ difficulty based on the graph clustering algorithm is proposed and explained. It is applied to test fuzzy logic and rough sets against the sixth order Butterworth lowpass filter. Conclusions and future prospects supplement the paper. Streszczenie. W artykule przedstawiono metodę oceny trudności diagnostyki systemów analogowych opartej na metodach sztucznej inteligencji. Wykorzystuje ona zbiory danych uzyskiwane w wyniku symulacji diagnozowanych systemów. Możliwe jest dzięki temu porównywanie różnych systemów oraz metod diagnostycznych. Przedstawiona jest metoda oceny oparta na clusteringu grafowym. Następnie przedstawione jest jej wykorzystanie do porównania wyników diagnostyki filtru dolnoprzepustowego Butterwortha szóstego rzędu przy użyciu zbiorów przybliżonych oraz logiki rozmytej. Na końcu umieszczono wnioski oraz rozważania na temat zastosowań metody.(Oparta na uczeniu bez nadzoru metoda porównywania jakości algorytmów sztucznej inteligencji w diagnostyce systemów analogowych) Keywords: fault detection, analog systems, unsupervised learning, data sets, clustering algorithm. Słowa kluczowe: detekcja uszkodzeń, systemy analogowe, uczenie bez nadzoru, zbiory danych, algorytm clusteringu. Introduction Contemporary methods of the analog systems diagnostics use artificial intelligence (AI) and machine learning methods. They strongly rely on the knowledge extracted from the simulation of the system’s model. To obtain this knowledge, learning and testing data sets are created, containing responses of the sy[...]
 
Analiza pracy systemu elektronicznego ostrzegania z czujnikami drgań z AFP
 
Jerzy FILIPIAK  Lech SOLARZ  Grzegorz STECZKO  
Praca przedstawia analizę systemu elektronicznego ostrzegania z kaskadowo połączonymi czujnikami drgań z akustyczną falą powierzchniową (AFP). Elektroniczna identyfikacja drgającego czujnika będzie możliwa przez wykonanie płytek czujników o różnych częstotliwościach rezonansowych. Pozwoli to na lokalizację zagrożenia obiektu. Informacja umożliwiającą identyfikację czujnika i jego stan będzie zawarta w sygnale wyjściowym z czujnika. Obie te informacje mogą być wspólnie przesyłane i rejestrowane przez proste układy elektroniczne. Abstract. In the paper analysis of the warning system with cascade-linked surface acoustic waves (SAW) vibrations sensors is presented. The sensors are based at SAW delay-lines. The identification of vibrating sensors is possible due to their different resonance frequency of plates. This enables identification where the intruder acts. The necessary pieces of information are distributed in the output signal from the sensor. The system analysis and registers which sensor vibrates and the intensity of the vibrations. (The analysis of electronics warning systems with surface acoustic wave sensors) Słowa kluczowe: akustyczne fale powierzchniowe, czujniki drgań z AFP, drgania układów dyskretno-ciągłych. Keywords: surface acoustic waves (SAW), SAW vibrations sensors, electronic warning system, vibrations of discrete-continuum systems. Wstęp Celem ochrony technicznej obiektów jest wykrycie i lokalizacja prób dotarcia niepożądanych osób i sprzętu do chronionego obiektu. Zwykle wykonuje się ją w systemach elektronicznego ostrzegania pracujących w oparciu o czujniki przestrzenne lub czujniki liniowe. Czujniki przestrzenne działają na zasadzie przecięcia drogi wąsko uformowanego różnego rodzaju promieniowania. Czujniki liniowe wymagają kontaktu intruza z najbliższym otoczeniem czujnika. Do czujników liniowych zaliczamy koncentryczne kable sensorowe, światłowody, a także czujniki wibracyjne. Reagują one na drgania i zmiany [...]
 
Analogue multiplexer for neural application in 180 nm CMOS technology
 
Mirosław ŻOŁĄDŹ  
This paper presents the architecture and the results of preliminary tests of the analogue multiplexer used in a multichannel ASIC (CMOS 180 nm) for recording signals from neural systems. The core of the ASIC consists of 64 analogue channels equipped with a band-pass filter (1 Hz to 10 kHz). In order to reduce the number of outputs, the 64 analogue channels are multiplexed to the single output by analogue 64:1 multiplexer. The nominal frequency of the multiplexer is 2.5 MHz which results in 30 kHz sampling rate per single channel. Streszczenie. W artykule przedstawiono architekturę i wyniki wstępnych testów multipleksera analogowego używanego w układzie scalonym (CMOS 180) do rejestracji sygnałów z sieci neuronowych. Jądro układu stanowi z 64 kanałów analogowych wyposażonych w filtr pasmowy (1Hz - 10 kHz). W celu ograniczenia do minimum ilości wyjść układu sygnały z wszystkich kanałów są podawane na multiplekser 64:1. Częstotliwość pracy multipleksera wynosi 2.5 MHz co pozwala na próbkowanie sygnałów z poszczególnych wejść układu z częstotliwością 30 kHz. (Analogowy multiplekser w technologii CMOS 180nm do obsługi sieci neuronowych) Keywords: neural recording, multi-channel ASIC, analogue multiplexer Słowa kluczowe: sieci neuronowe, ASIC, multiplekser analogowy Introduction Neurons are organized in large systems, like retina or brain and there is still a lot of work to understand a mechanism of information processing in such systems. To obtain more information about neural behavior, complex multichannel recording systems are built to record simultaneously neuronal activity from as many neurons as possible [1]. A core of these systems are multichannel ASICs which contain such basic blocks like low noise amplifiers, band-pass filters to optimize the signal to noise ratio and an analogue multiplexer which minimize the number of output lines. The design and preliminary tests of a such multiplexer is presented below. The structure of this[...]
 
Badania konduktywności nietoksycznego elektrolitu organicznego do superkondensatorów
 
Aleksandra SZMAJA  Bronisław SZUBZDA  
Przedstawiono prace nad dobraniem układu dwóch rozpuszczalników organicznych, z których jeden charakteryzuje się dużą zdolnością do dysocjacji rozpuszczonych w nim związków jonowych, drugi - niską lepkością. Badano konduktywność elektrolitów organicznych przy różnych stężeniach soli litu LiClO4, gdzie podstawowym rozpuszczalnikiem polarnym był węglan propylenu (PC), a współ-rozpuszczalnik poprawiający lepkość stanowiły kolejno: benzen, DEC, dioksan, DMC, DME, EC, THF w różnych proporcjach do PC. Abstract. Works on creation electrolyte of two organic solvents are presented, one of which has a large ability for the dissociation of dissolved ionic compound, the second - a low viscosity. Conductivity of organic electrolytes has been studied at different concentrations of lithium salts LiClO4, where the primary polar solvent was propylene carbonate (PC), and co-solvent improves the viscosity were successively: benzene, DEC, dioxane, DMC, DME, EC, THF in different proportions to the PC. (Preliminary studies on selection of organic non-toxic electrolyte for supercapacitors) Słowa kluczowe: superkondensator, elektrolity organiczne, konduktywność jonowa Keywords: supercapacitor, organic electrolytes, ionic conductivity Wstęp Superkondensatory, zwane także ultrakondensatorami, są urządzeniami magazynującymi energię wysokiej mocy, o praktycznie nielimitowanej liczbie cykli pracy, mogące magazynować znacznie więcej energii niż kondensatory konwencjonalne i uwalniać ją ze znacznie większą mocą niż ogniwa chemiczne, np. akumulatory [1]. Zgodnie z prawem Coulomba i teorią pola elektrycznego, ilość energii elektrycznej zgromadzona w kondensatorze jest wprost proporcjonalna do jego pojemności oraz do kwadratu różnicy potencjałów między elektrodami: (1) 2 2 E  1 C U gdzie: E - energia elektryczna [Wh], C - pojemność [F], U - napięcie pracy urządzenia [V] [2,3]. Z kolei maksymalną moc kondensatora można wyznaczyć z równania: (2) [...]
 
Badanie detektorów na potrzeby mikroskopii miękkiego promieniowania X
 
Janusz MIKOŁAJCZYK  Zbigniew BIELECKI  Mirosław NOWAKOWSKI  Magdalena GUTOWSKA  
W artykule przedstawiono opis stanowiska laboratoryjnego do badań właściwości detektorów promieniowania z zakresu długości fal 2-4 nm. Właściwości te odnoszą się do niejednorodności powierzchniowej ich czułości widmowej. Zastosowany zakres widmowy promieniowania jest szczególnie interesujący w badaniach medycznych i biologicznych. Jest on bardzo często określany jako zakres promieniowania tzw."okna wodnego", w którym jest możliwa obserwacja tkanek żywych. Dokładne określenie czułości detektorów stosowanych w mikroskopii optycznej jest istotnym elementem rozwoju tej technologii. Praca dotyczy stanowiska laboratoryjnego do pomiaru niejednorodności czułości przy wykorzystaniu źródła laserowo-plazmowego z tarczą gazową. Przedstawiono w niej analizy dotyczące doboru poszczególnych elementów stanowiska oraz wyniki wstępnych badań. Abstract. The paper presents a laboratory setup for investigation of spatial non-uniformity of detector responsivity in the wavelength range from 2 nm to 4 nm. The spectrum is of great interest in biology. In the water-window spectra, where water is rather transparent, microscopic observation of living objects is possible. Accurate determination of the responsivity of photodetectors used in this application is highly desired. The change of responsivity over the surface, the so-called spatial non-uniformity, effects error of power measurements especially in the case of detectors with large active areas or imaging ones. At the described setup, the laser-plasma source with a gas-puff target is used. The preliminary results of a silicon photodiode investigations are also presented and discussed. (Investigations of the detectors for X-ray microscopy) Słowa kluczowe: mikroskopia, miękkie promieniowanie X, testowanie detektorów. Keywords: Soft X-ray microscopy, detectors calibration Wprowadzenie Mikroskopia miękkiego promieniowania X (ang.[...]
 
Badanie mikrodetektorów optycznie stymulowanej luminescencji (OSL) dla dozymetrii promieniowania jonizującego
 
Arkadiusz MANDOWSKI  Barbara MARCZEWSKA  Ewa MANDOWSKA  
Metoda optycznie stymulowanej luminescencji (OSL) jest jedną z najnowszych technik wykorzystywanych w dozymetrii promieniowania jonizującego. Jedną z zalet tej metody jest możliwość zastosowania pasywnych mikrodetektorów (niewymagających zasilania) o bardzo małych rozmiarach. W artykule przedstawiamy wyniki badania mikrodetektorów o rozmiarach rzędu 0,1 - 5 mm z wykorzystaniem czytnika OSL własnej konstrukcji HELIOS-1. Abstract. Optically stimulated luminescence (OSL) is a recent technique used for dosimetry of ionizing radiation. An advantage of this technique is the possibility of application of passive microdetectors (not requiring energy supply) which are very small in size. This paper presents results of investigation of microdetectors having size in the range of 0.1 to 5 mm using home made OSL reader HELIOS-1. (Optically stimulated luminescence (OSL) used for dosimetry of ionizing radiation) Słowa kluczowe: optycznie stymulowana luminescencja (OSL), termoluminescencja (TL), promieniowanie jonizujące, dozymetria Keywords: optically stimulated luminescencence (OSL), thermoluminescence (TL), ionizing radiation, dosimetry Wstęp Wykorzystanie promieniowania jonizującego w medycynie, przemyśle i nauce wiąże się z narażeniem ludzi na napromieniowanie. W praktyce, nie można też wykluczyć celowego narażenia ludności na promieniowanie jonizujące w wyniku np. ataku terrorystycznego, czy wojny. Aby kontrolować to narażenie, także w celach prewencyjnych, osoby pracujące zawodowo z promieniowaniem wyposażane są w dawkomierze osobiste (dozymetry), rejestrujące dawkę pochłoniętego promieniowania. Zagadnienie dozymetrii promieniowania jonizującego jeszcze bardziej zyskuje na aktualności w perspektywie realizacji programu budowy elektrowni atomowych w Polsce. Generalnie, w najbliższej przyszłości należy oczekiwać wzrostu zapotrzebowania na tanie, niezawodne i łatwe w obsłudze dawkomierze. W przeszłości [...]
 
Basic experiments set for the evaluation of the text line segmentation
 
Darko BRODIC  
Text line segmentation represents the key point of the optical character recognition process. All previous works deal primarily with various text database as a reference for the evaluation of the text line segmentation. Due to inconsistencies in measurement and evaluation of text line segmentation algorithm quality, some basic set of test experiments is required. In this paper, basic set of exepriments for the evaluation of the algorithm’s text line segmentation is proposed. This test set consists of a few experiments primarily linked to text line segmentation. Although they are mutually independent, the obtained results are strongly cross linked. At the end, its suitability for different types of letters and languages as well as its adaptability are its main advantages. Abstract. Segmentacja linii tekstu jest ważnym elementem optycznego rozpoznawania znaków. Większość dotychczasowych metod opierało się na bazach danych tekstów. Na skutek niespójności w detekcji i ocenie linii tekstu wymagane jest przeprowadzenie pewnych podstawowych testów. W artykule zaproponowano kilka eksperymentów umożliwiających ocenę algorytmów segmentacji linii tekstu. Chociaż eksperymenty są wzajemnie niezależne otrzymane rezultaty są ze sobą powiązane. Są one możliwe do zastosowania dla różnych typów liter oraz różnych języków. (Podstawowy zestaw testów do oceny jakości segmentacji linii tekstu) Keywords: Optical character recognition, image processing, document image processing, text line segmentation, testing. Słowa kluczowe: Optyczne rozpoznawanie znaków, przetwarzanie obrazów, segmentacja linii tekstu. Introduction Text line segmentation is an important step in optical character recognition (OCR). Although text line detection techniques are mainly successful in printed documents, processing of the handwritten documents has remained a key problem in OCR [1-2]. Most text line segmentation methods are based on the assumption that the distance between ne[...]
 
Case Study on FPGA Performance of Parallel Hash Functions
 
Przemysław ZALEWSKI  Marcin ŁUKOWIAK  Stanisław RADZISZOWSKI  
Funkcje haszuja˛ce (nazywane tez˙ funkcjami skrótu) odgrywaja˛ istotna˛ role we współczesnej kryptografii. Funkcje te przekształcaja˛ dowolna˛ ilos´c´ danych wejs´ciowych w skrót o s´cis´le okres´lonej długos´ci. Typowe zastosowania funkcji haszuja˛cych obejmuja˛ weryfikacje˛ spójnos´ci danych i schematy komunikacji z uwierzytelnieniem. Poni˙zszy artykuł jest głosem w dyskusji na temat jakimi wła´sciwo´sciami powinien sie charakteryzowac ´ nowy standard dla funkcji haszuja˛cych SHA-3. W naszym przekonaniu, niezmiernie istotna˛ cecha˛ nowego algorytmu powinna byc´ moz˙liwos´c´ do pracy w trybie równoległym. W niniejszym artykule szczegółowo opisujemy i analizujemy implementacje˛ funkcji haszuja˛cej PHASH w matrycy FPGA. Funkcja ta jest szkieletem który umo˙zliwia przetwarzanie danych z wykorzystaniem szyfru blokowego. Głównym atutem PHASH jest to, ˙ze jego tryb pracy równoległej pozwala osia˛gna˛c´ bardzo duz˙a˛ wydajnos´c´. Nasze pomiary wykazały, z˙e PHASH osia˛ga przepustowos´c´ 15Gbps w systemie z jednym szyfrem blokowym i 182Gbps przy wykorzystaniu 16 szyfrów blokowych. (Badanie Efektywno´sci Implementacji FPGA Równoleglych Funkcji Skrótu) Abstract. Hashing functions play a fundamental role in modern cryptography. Such functions process data to produce a small fixed size output referred to as a digest or hash. Typical applications of these functions include data integrity verification and message authentication schemes. We argue that high parallelizability of the forthcoming new SHA-3 hash standard should be a critical and achievable property of proposed algorithms. In this paper we present an FPGA design and performance analysis of a recently proposed parallelizable hash function PHASH. It is not a SHA-3 candidate but rather a hash template using tree hashing and a block cipher. The main feature of PHASH is that it is able to process multiple data blocks at once making it suitable for achieving ultra high performance. PHASH achieved a th[...]
 
Comparative analysis of electrothermal models of TEGs based on constant and temperature dependent parameters
 
Piotr DZIURDZIA  Artur MIROCHA  
The paper presents a comparative analysis of three different electrothermal models of a thermoelectric generator (TEG) implemented in SPICE. It starts from a model that is based on the constant parameters theory. Next, the one that takes into account a mean temperature at the both sides of the thermogenerator is described. Finally, a modified model is shown that calculates the values of parameters according to the actual temperatures at the hot and cold sides of a Peltier module respectively. Results of simulations for these three models are presented and discussed. Streszczenie. W artykule przestawiono analizę porównawczą trzech różnych elektrotermicznych modeli generatorów termoelektrycznych zaimplementowanych w programie do analizy obwodów elektronicznych SPICE. Począwszy od modelu opartego na teorii stałych parametrów, poprzez model uwzględniający temperaturę średnią, jako ostatni opisano model biorący pod uwagę termiczne zależności parametrów modułu Peltiera niezależnie od temperatury strony zimnej i gorącej. W pracy zaprezentowano wyniki symulacji dla przedstawionych modeli oraz wnioski. (Analiza porównawcza modeli elektrotermicznych generatorów termoelektrycznych) Keywords: thermogenerator (TEG), electrothermal model, energy harvesting, ubiquitous sources of energy. Słowa kluczowe: termogenerator (TEG), model elektrotermiczny, pozyskiwanie energii ze środowiska, wszechobecne źródła energii. Introduction Thermoelectric generator (TEG) is a solid-state device based on a Peltier module, capable of converting heat into electrical energy. It consists of N pairs of thermocouples connected electrically in series and thermally in parallel, sandwiched between two ceramic plates. When it is placed between two objects with two different temperatures - e.g. heat sink and heat sources in form of waste industrial heat, geothermal, isotopic, etc. - it can produce an electrical power P (Fig. 1). Fig.1. The idea of thermoelectric generator Nowa[...]
 
Cyfrowe sterowanie pola skanowania w mikroskopie bliskich oddziaływań
 
Michał ZIELONY  Teodor GOTSZALK  
Artykuł przedstawia algorytm i układ sterowania polem skanowania mikroskopu bliskich oddziaływań w uniwersalnym sterowniku SPM zbudowanym na bazie procesora sygnałowego TigerSharc TS101 firmy Analog Devices. Opisane zostały ograniczenia w bezpośrednim cyfrowym generowaniu pola skanowania, rozwiązanie tego problemu oraz rozszerzenie możliwości o zadawania kata pola skanowania. Abstract. This papper shows an algorithm and appliance to scanning field controll in universal Scannig Probe Microscopy driver, based on signal processor TigerSharc TS101 made by Analog Devices. We character restrictions in direct digital generate of scanning field and solution for solving this problem. We also describe ability of setting scanning field angle. (Digital setting of scanning field in Scanning Probe Microscopy). Słowa kluczowe: mikroskopia bliskich oddziaływań, SPM, zaawansowane sterowanie, analogowo-cyfrowe układy elektroniczne, DSP Keywords: Scanning Probe Microscope, SPM, advanced control, analog-digital elecronic devices, Digital Signal Processor Wprowadzenie Mikroskopia bliskich oddziaływań (ang. SPM - Scanning Probe Microscopy) jest dynamicznie rozwijającą się techniką. Pozwala ona na badanie powierzchni ciała stałego w nanometrowej skali. Badania te obejmują obrazowanie powierzchni, pomiar rozkładu temperatury i przewodności cieplnej, rozkład przewodności elektrycznej, ładunku powierzchniowego, dipoli magnetycznych, twardości powierzchni, jej lepkości oraz wielu innych [1]. Skanowanie powierzchni z nanometrową precyzją umożliwiają elementy piezoelektryczne. Ich wadą jest nieliniowość i histereza. Dodatkowo zakres skanowania (tzn. przesuw próbki w polu XY) mikroskopu mieści się w zakresie od 100nm do 10μm. Zmianę rozmiaru oraz położenia liniowego pola skanowania z nanometrową dokładnością można uzyskać w układzie sterującym ruchem stolika XY. W celu uzyskania wspomnianej funkcjonalności należy umożliwić regulację wzmocnienia sygnału st[...]
 
Design of elliptic filters with phase correction by using genetic algorithm
 
Piotr KATARZYŃSKI  Andrzej HANDKIEWICZ  Szymon SZCZĘSNY  Michał MELOSIK  Mariusz NAUMOWICZ  
The paper presents a general algorithm of designing elliptic filters with phase correctors. The proposed algorithm uses a genetic solver to adjust the corrector's transfer function of an optimal order minimizing filter's nonlinearities and thus increasing the design immunity for signal distortion. The solution was implemented with Matlab environment and investigated using Matlab’s built-in functions as well as HSpice circuitry analysis. Streszczenie. W pracy przedstawiono ogólny algorytm projektowania filtrów eliptycznych z korektorami fazy. Zaproponowany algorytm wykorzystuje solver genetyczny celem dopasowania transmitancji stopnia korekcyjnego optymalnego rzędu minimalizując nieliniowości filtru i stąd zwiększając odporność struktury na zniekształcenia sygnału. Rozwiązanie zaimplementowano w środowisku Matlab i zbadano w oparciu o wbudowane funkcje pakietu Matlab, jak również o analizę obwodów narzędziem Hipice. (Wykorzystanie algorytmu genetycznego w projektowaniu filtrów eliptycznych z korekcją zniekształceń fazowych) Keywords: phase correction, genetic algorithm, elliptic filter. Słowa kluczowe: korekcja fazy, algorytm genetyczny, filtr eliptyczny. Introduction Elliptic filters are widely known for their relatively high selectivity combined with the ease of implementation in various techniques including both analogue and digital approaches. Structures derived from classical LC ladders have however substantial fault as we consider their phase response. Typical elliptic filter has usually phase nonlinearities which tends to increase with the filter's order as well as with the allowable passband ripple. In consequence, phase shift of particular signal being processed by the filter depends strongly on its frequency leading to signal distortions. The issue seems to be essential as we consider usage of the filter in cooperation with signal acquisition and amplification stages. Phase distortions are the essential problem in ma[...]
 
Detektor synchroniczny do pomiarów linii telekomunikacyjnej
 
Tomasz OWCZAREK  
W artykule przedstawiono konstrukcję urządzenia do pomiaru asymetrii wzdłużnej kabla telekomunikacyjnego w zakresie częstotliwości od 20 kHz do 2 MHz. Przedstawiono specyficzne rozwiązanie problemu pomiaru małego sygnału różnicowego na tle dużej składowej wspólnej dla analizowanego zakresu częstotliwości. Pokazano szczegółowo budowę detektora synchronicznego opartego o klucz przełączający i sposób określania amplitudy mierzonego sygnału. Abstract.The paper presents device developed for measurement of longitudinal balance in telecommunication cables for frequencies from 20 kHz to 2 MHz. There is described a method used for measurement of low level differential signal in the presence of high level common signal for specified range of frequencies. Lock-in detector based on electronic switch is shown in details and measurement of signal magnitude is described. (Lock-in detector for telecommunication cable measurements). Słowa kluczowe: detekcja synchroniczna, asymetria wzdłużna. Keywords: lock-in detection, longitudinal balance. Wprowadzenie Szerokopasmowy i jednocześnie tani dostęp do Internetu jest obecnie jednym z typowych wymagań klientów w stosunku do firm telekomunikacyjnych. W celu zachowania niskich kosztów instalacji takiej usługi, zwłaszcza u klientów indywidualnych, najczęściej wykorzystuje się do tego celu istniejące kable telefoniczne oraz technologię DSL. W zależności od wariantu standardu DSL do transmisji sygnałów wykorzystuje się pasmo sięgające do 1,1 MHz (ADSL) lub nawet do 30 MHz (VDSL2). Możliwość przesyłania sygnałów o takich częstotliwościach jest zależna od jakości kabli służących do transmisji. Przed świadczeniem usługi wykorzystującej technologię DSL wskazane jest więc sprawdzenie jakości istniejącego połączenia kablowego. Jednym z istotnych parametrów, określających możliwości transmisji sygnałów DSL jest asymetria wzdłużna linii telekomunikacyjnej. Asymetria wzdłużna Do transmisji sygnałów telefonicznych [...]
 
Distributed collaborative design - a case study for mixed-signal IP core
 
Adam PAWLAK  Wojciech SAKOWSKI  Piotr PENKALA  Paweł FRAŚ  Szymon GRZYBEK  
The paper presents application of a distributed collaborative approach to design of a mixed-signal electronic component. The approach is explained on an industrial case of the USB High Speed OTG Transceiver (PHY-physical layer) IP core design. Collaborative design style used by the distributed design team during two selected design phases, namely interface design specification, as well as distributed design and verification have been presented. This includes a distributed design workflow represented as a knowledge model and the workflow for remote tools invocation. Finally, pros and cons of the collaborative approach have been enumerated. Streszczenie. Artykuł prezentuje zastosowanie metod inżynierii rozproszonej do projektowania warstwy fizycznej szybkiego analogowo-cyfrowego układu USB. Nowe metody współpracy inżynierów w rozproszonych zespołach projektowych pokazano na przykładzie dwóch wybranych zadań projektowych, a mianowicie: specyfikacji interfejsu analogowo-cyfrowego oraz rozproszonej syntezy i weryfikacji. Zaprezentowano model wiedzy procesu projektowania oraz model procesu zdalnego uruchamiania narzędzi. Wskazano na zalety i ograniczenia metod inżynierii rozproszonej. (Projektowanie rozproszone - badanie przypadku cyfrowo-analogowego komponentu wirtualnego) Keywords: distributed collaborative design, mixed-signal IP component, remote tool invocation Słowa kluczowe: inżynieria rozproszona, analogowo-cyfrowe komponenty wirtualne, zdalne uruchamianie narzędzi 1. Introduction Distributed collaborative design - a new engineering paradigm that enables dispersed engineers to collaborate over the Internet [1], is gradually entering engineering practices. Distance is not an obstacle for common engineering tasks anymore with new information and communication technologies (ICT) that support distributed engineering collaboration in teams, often belonging to different organisations. These new ICT solutions have been evolving for many yea[...]
 
DZIEWIĄTA KRAJOWA KONFERENCJA ELEKTRONIKI
 
IX Krajowa Konferencja Elektroniki odbyła się w dniach 30.05-02.06 2010 roku w Darłówku Wschodnim w hotelu JAN. Ogólnie nadesłano 190 referatów w następujących grupach tematycznych: Materiały i technologie elektroniczne, Elementy elektroniczne, Układy analogowe, Układy cyfrowe, Energoelektronika, Optoelektronika, Szumy, zakłócenia, ograniczenia cieplne i niezawodność, Zastosowania układów elektronicznych, Zagadnienia ogólne. W ramach IX KKE odbyły się cztery Sesje Specjalne. Dwie - poświęcone Projektom Badawczym Zamawianym finansowanym przez Ministerstwo Nauk[...]
 
Effects of structural design of pole arc offset in a salient pole generator to obtaining sinusoidal voltages with the least harmonics
 
Ilhan TARIMER  Selçuk SAKAR  Adem DALCALI  
In this study, an optimum design in which pole arc offset has changed for a salient pole generator which able to give the best sinusoidal voltages have been made. Once electromagnetic analysis of the studied generator is being made, performance over producing better sinusoidal voltages rather than the shape without salient pole arc offset have been seen. Static magnetic and analytic designing of the dealt with salient pole generator have been made, and pole arc offset’s effect to the induced voltages has been commented. If the offset raises by such analysis like changing pole arc offset of the generator at full load state, the obtained generator voltages approach to more accurate sinusoidal wave form with eliminating the harmonics. Abstract: W artykule zaproponowano nowy projekt biegunów generatora z biegunami wypukłymi w celu otrzymania najlepszego sygnału sinusoidalnego. Przeprowadzono analizę elektromagnetyczną generatora i asymetrii biegunów. Sprawdzono wpływ offsetu biegunów na indukowane napięcie. Offset ma szczególny wpływ na sinusoidalny kształt napięcia przy pełnym obciążeniu generatora. (Wpływ offsetu kształtu biegunów w generatorze o biegunach wypukłych na jakość generowanego sinusoidalnego napięcia) Keywords: Synchronous generator, salient pole, pole arc offset, eliminating harmonics. Słowa kluczowe: generator synchroniczny, offset biegunów.. Introduction Hydro electric power plants which are one of the renewable energy sources provide 19% electric power demand all over world [1]. Electric power generators which are being used for energy need can be categorized according to working principles and their utility areas. Therewithal, synchronous generators which have salient pole rotor are being used for many industrial applications and at hydro electric power plants providing 19% energy power demand of the world. Even though they don’t have large stable working areas depending upon their load angles, a salient po[...]
 
Elektroniczny zapalnik czasowy z zabezpieczeniem przeciążeniowo - czasowym
 
Janusz TUŚNIO  
W opracowaniu przedstawiono zasadę działania i budowę elektronicznego opóźniacza wchodzącego w skład programowanego zapalnika czasowego przeznaczonego do pracy w niewielkich pociskach rakietowych. Zapalnik po niezbędnych modyfikacjach może być programowany pojedynczym impulsem o czasie trwania powiązanym z czasem opóźnienia zapalnika. Układ wyposażono w zabezpieczenie o działaniu przeciążeniowo - czasowym. Abstract. The paper presents the design and principle of operation of an electronic delay system in a programmable time fuze to be used for small missiles. After modification, the fuze can be programmed using a single pulse whose whose duration is dependent on the fuze delay time. The system was equipped with an overload-time protection device. (An electronic time fuze with an overload-time protection device). Słowa kluczowe: pocisk rakietowy, zapalnik, zabezpieczenie Keywords: missile, fuze, protection device Wstęp Przez kilkaset lat rozwoju techniki wojskowej niemal wszystkie istotne zespoły amunicji budowano wykorzystując elementy mechaniczne, pirotechniczne czy chemiczne. Postęp w dziedzinie elektroniki doprowadza stopniowo do wypierania niektórych bloków funkcjonalnych, z których wymienić można opóźniacze zapalników, samolikwidatory czy też układy startu. Zbudowane z elementów elektronicznych opóźniacze zapalników charakteryzują się dużą dokładnością i powtarzalnością nastaw, niewielkimi kosztami produkcji i prostotą obsługi. Elektroniczne zapalniki czasowe mogą być programowane na wyrzutni pojedynczym impulsem lub pakietem impulsów, istnieje też możliwość programowania takiego zapalnika (np. amunicji przeciwlotniczej) w chwili opuszczania przewodu lufy przez pocisk; układ automatycznego pomiaru prędkości wylotowej pocisku oraz dalmierz i inne urządzenia lokalizacyjne przekazują dane dotyczące prędkości pocisku, parametrów ruchu celu i inne niezbędne informacje, zainstalowany w systemie komputer dokonuje niezbędnych przel[...]
 
Front-End electronics for Silicon Photomultiplier detectors implemented in CMOS VLSI integrated circuit
 
Rafał MOS  Jerzy BARSZCZ  Marcin JASTRZĄB  Wojciech KUCEWICZ  Janusz MŁYNARCZYK  Elżbieta RAUS  Maria SAPOR  
Silicon Photomultiplier (SiPM) detectors are of great interest mostly because they can operate with light levels of few photons at room temperature and have fast response with typical rise time of 2-5ns. The paper presents an integrated circuit of front-end electronics designed in CMOS technology, dedicated for Silicon Photomultiplier (SiPM) detectors. The circuits was produced in the AMS 0,35m technology and preliminary test results show its high performance. Streszczenie. Krzemowe fotodetektory cieszą sie dużym zainteresowaniem e względu na możliwość rejestracji światła w temperaturze pokojowej na poziomie pojedynczych fotonów. W artykule przestawiono układ scalony elektroniki odczytowej do krzemowych fotopowielaczy zrealizowany w technologii CMO (AMS 0,35 m) oraz wstępne wyniki testów potwierdzające jego funkcjonalność. (Układ scalony elektroniki odczytowej do krzemowych fotopowielaczy zrealizowany w technologii CMOS) Keywords: SiPM, CMOS, photodetector, photon counting Słowa kluczowe: Krzemowy fotopowielacz, CMOS, fotodetektor, zliczanie fotonów Introduction Silicon photomultipliers (SiPM) are high performance photodetectors capable of dealing with extremely low photon fluxes. They are strong competitors of widely used Photomultiplier Tubes (PMT) which require high voltage (kV range) for operation and are quite expensive. State-of-theart SiPM’s work with bias voltages at the order of 25-100V, have much smaller dimensions than a PMT’s and its unit cost can be very low (for large quantities the cost can be ~10 euro) [1, 2]. Moreover the SiPM can be operated in strong magnetic field. There are several important applications where silicon photomultipliers appear to be extremely attractive: Positron Emission Tomography, Real-time dosimetry (i.e. Mammography) and High Energy Physics experiments (i.e. calorimetry). There is a lot of research ongoing to exploit the potential of SiPM sensors related to those[...]
 
Gęstość prądu w szynoprzewodach rurowych o przekroju prostokątnym toru wielkoprądowego o skończonej długości
 
Joanna KOLAŃSKA-PŁUSKA  Jerzy BARGLIK  Bernard BARON  Zygmunt PIĄTEK  
W pracy przedstawiono analizę zjawisk zachodzących w przewodach szynowych o profilu prostokątnym wiodących prąd sinusoidalnie zmienny, służących do zasilania wzbudnika wewnętrznego układu nagrzewnicy indukcyjnej. Wyniki tej analizy porównano z symulacją komputerową w programie FEMM ver. 4.2. Wyznaczono rozkłady gęstości prądu i pola magnetycznego przewodach szynowych o profilu prostokątnym. Analizę przeprowadzono dla częstotliwości 9835 Hz. Uwzględniono zjawisko naskórkowości oraz efekt zbliżenia. Abstract. The paper presents the analysis of phenomena in rectangular conductors with harmonic current used for supplying of the induction heater system with an internal inductor. Results of the analysis were compared with computations done in Femm 4.2. program. Distribution of current density and magnetic field were determined. Computations were done for field current frequency of 9835 Hz. Skin effect and proximity phenomenon were taken into consideration. (Current density in rectangular cross-section pipe-shaped busways of high - current line with a finite length) Słowa kluczowe: Pole elektromagnetyczne, nagrzewanie indukcyjne, hartowanie indukcyjne, naskórkowość. Keywords: Electromagnetic field, induction heating, induction hardening, skin effect. Wstęp Jednofazowa linia przesyłowa dla średnich i wielkich częstotliwości utworzona z szyn rurowych o profilu prostokątnym jest jednym z rozwiązań zasilania wzbudnika w procesie nagrzewania indukcyjnego metali [1-7]. Przykładem takiego układu jest układ zasilania wzbudnika wewnętrznego przy indukcyjnym hartowaniu wsadów rurowych [8-11] przedstawiony na rysunku 1. Rys.1. Szynoprzewody o profilu prostokątnym Ze względu na wysoką częstotliwość prądu w układzie zasilającym wzbudnik - toru wielkoprądowego istotną rolę w rozkładzie pola elektromagnetycznego odgrywają zjawiska naskórkowości i zbliżenia. Zjawiska te powodują nierównomierny rozkład gęstości prądu i pola magnetycznego w szynoprzewodach[...]
 
Heavy loading conditions studies by optimal UPFC on a real Finnish 110 KV network to solve technical problems of 2020
 
Ahmed OTHMAN  Matti LEHTONEN  Mahdi EL-ARINI  
Unified Power Flow Controller (UPFC) has effective options to deal with most of the technical problems in the power system operation. This ability gives to UPFC the power to control the voltage profile and the transmission lines flow simultaneously. In this paper, we define the optimal locations and settings of UPFC using the Genetics Algorithm (GA) to solve real technical problems in a real Finnish network, Helsinki HELENSÄHKÖVERKKO OY 110 KV NETWORK, specially solving the transmission lines overloading at heavy loading operations of Year 2020. Streszczenie. Unified Power Flow Controller (UPFC) ma możliwości skutecznego rozwiązywania większości problemów technicznych w funkcjonowaniu systemu elektroenergetycznego. Ta umiejętność istnieje dzięki kontroli napięcia i przepływu linii przesyłowych jednocześnie. W niniejszej pracy określono optymalną lokalizację i ustawienia UPFC za pomocą algorytmu genetycznego (GA) do rozwiązywania rzeczywistych problemów technicznych w rzeczywistej sieci fińskiej, sieci Helsinki HELENSÄHKÖVERKKO OY 110 kV, pokazano specjalne rozwiązania wobec przeciążenia linii przesyłowych spodziewanych w 2020 roku. (Badania spodziewanego przeciążenia fińskiej sieci elektroenergetycznej i optymalizacja UPFC w rzeczywistych warunkach pracy sieci 110 kV dla rozwiązania problemów związanych ze zmianami w roku 2020) Keywords: Optimal UPFC, GA Chromosomes, Heavy Loading, Fitness Function. Słowa kluczowe: optymalizacja UPFC, algorytm genetyczny, funkcja dopasowania Introduction Unified Power Flow Controller (UPFC) is the most versatile FACTS controller for the regulation of voltage and power flow of a transmission grid. The steady state and dynamic models of the UPFC are investigated in many publications. In steady state, model of the UPFC may consist of two equivalent voltage sources (with controlled magnitude and phase angle) in series with the transformers’ impedance [1]-[3]. The application mode of UPFC can be adjus[...]
 
Hybrydowy system ekspertowy do diagnozowania urządzeń elektronicznych
 
Józef DRABAREK  
W artykule przedstawiono hybrydowy system ekspertowy, składający się z symbolicznego systemu ekspertowego oraz połączonego z nim algorytmu mrówkowego. W przypadku gdy postawiona diagnoza o lokalizacji uszkodzenia jest niewłaściwa lub symboliczny system ekspertowy z braku wiedzy nie jest w stanie zlokalizować uszkodzenia, użytkownik może skorzystać z wiedzy algorytmu mrówkowego. Do testowania hybrydowego systemu ekspertowego jako obiekt diagnozowania wybrano odbiornik telewizyjny. Abstract. In the paper, a hybrid expert system is presented consisting of a symbolic expert system and ant algorithm combined together. When a diagnosis of fault location is incorrect or symbolic expert system can not locate the failure, a user may utilize the knowledge of the ant algorithm. To test the system, a television set was used as a diagnosed object. (A hybrid expert system for diagnostic of electronic devices) Słowa kluczowe: hybrydowy system ekspertowy, algorytm mrówkowy, baza wiedzy, diagnostyka. Keywords: hybrid expert system, ant algorithm, knowledge base, diagnosis. Wstęp Klasyczne, symboliczne systemy ekspertowe, stosowane masowo w wielu dziedzinach nauki posiadają pewne ograniczenia. Skupienie uwagi na logice pierwszego rzędu i tylko symbolicznym przetwarzaniu wiedzy nie pozwalają w sposób efektywny rozwiązywać wiele zagadnień praktycznych. Połączenie w jednym programie komputerowym różnych sposobów reprezentacji wiedzy i różnych metod rozumowania w znacznym stopniu zwiększają atrakcyjność tych systemów.[1]W procesie tworzenia hybrydowych systemów ekspertowych skupiono uwagę na łączeniu symbolicznych systemów ekspertowych z algorytmami genetycznymi, sztuczną siecią neuronową oraz algorytmami mrówkowymi. Łączenie ze sobą symbolicznego systemu ekspertowego oraz pozostałych metod sztucznej inteligencji może być realizowane na wiele sposobów. Z punktu widzenia rodzaju sprzężenia tych podsystemów można wyróżnić systemy hybrydowe:  w p[...]
 
Implementacja techniki MPPT w regulatorach ładowania autonomicznych systemów fotowoltaicznych
 
Wojciech GRZESIAK  
Wprowadzenie techniki MPPT (Maximum Power Point Tracking) do regulatora ładownia przeznaczonego do autonomicznych systemów PV (fotowoltaicznych) umożliwia zwiększenie efektywności wykorzystania energii elektrycznej generowanej przez moduł PV. Technika ta polega na wprowadzeniu do regulatora ładowania stosownej, sterowalnej przetwornicy DC/DC, która w połączeniu z odpowiednim algorytmem bądź algorytmami wyszukiwania punktu mocy maksymalnej zapewnia odpowiednie dopasowanie energetyczne modułów PV do obciążenia jakim w tym przypadku jest akumulator.. W pracy przestawiono zagadnienia teoretyczne, prace własne związane z tą tematyką oraz wyniki ich badań. Zaprezentowano również możliwości badawcze i osiągnięcia autora związane z tą problematyką. Abstract. The introduction of MPPT (Maximum Power Point Tracking) techniques to charge controllers used in autonomous photovoltaic systems enables to increase the efficiency of solar energy conversion. This technique is based on integrating a controllable DC/DC converter into the charge controller. The converter in conjunction with appropriate maximum power point tracking algorithm ensures adequate fitting of PV modules’ power to the load, which in this case is an accumulator. This paper describes theoretical problems, authors own work concerning this matter and research results. Also the research abilities and achievements of author associated with this topic have been presented. (The MPPT technique in charge controllers used in autonomous photovoltaic systems) Słowa kluczowe: Regulator ładowania, technika MPPT, autonomiczny system fotowoltaiczny, akumulator Keywords: charge regulator, MPPT technique, autonomous PV system, accumulator Wstęp Autonomiczne systemy fotowoltaiczne współpracujące z akumulatorami są coraz częściej stosowane do zasilania urządzeń oświetleniowych, sygnalizacyjnych, monitorujących itp. Zalecane są głównie tam, gdzie występują problemy z doprowadzeniem zasilania z sieci [...]
 
Influence of square wave harmonic components on the efficiency of a piezoelectric transformer in a converter circuit
 
Krzysztof TOMALCZYK  Krzysztof NAPIÓRKOWSKI  
The paper considers the influence of high harmonic components of the square wave input voltage on the efficiency of a piezoelectric transformer (PT). The efficiency analysis results of a 40W ring-shaped step-down prototype PT are presented. The analysis includes comparison of PT operation efficiency with several different input voltage harmonics combinations from pure sinusoidal to full-square signals. A simple selective harmonic elimination method is introduced as an alternative to series inductance used as input matching circuit in most today’s PT-based converters. Streszczenie. W artykule rozważany jest wpływ wyższych składowych harmonicznych napięcia wejściowego na sprawność transformatora piezoelektrycznego (PT). Przedstawione są wyniki analizy sprawności prototypowego pierścieniowego PT o mocy 40W dla różnych zawartości harmonicznych. Zaproponowana jest prosta i skuteczna metoda selektywnej eliminacji harmonicznych celem poprawy sprawności pracy PT. (Wpływ składowych harmonicznych przebiegu prostokątnego na sprawność transformatora piezoelektrycznego pracującego w układzie przetwornicy impulsowej) Keywords: DC/DC converter; piezoelectric transformer; efficiency. Słowa kluczowe: przetwornica DC/DC, transformator piezoelektryczny, sprawność. Introduction A theoretical basis for piezoelectric transformers (PTs) was first published in 1956 [1], however only the recent technological advances allowed its practical realization. With the introduction of new “hard" piezoelectric materials, like PZT (lead zirconate-titanate), extraordinarily high mechanical quality factor values (Qm > 1000) became available. Piezoelectric components fabricated of these materials have very narrow operation frequency range but also potentially very high efficiency for energy transformation. This resulted in new applications of piezoelectric technology - besides the variety of sensors and actuators, piezoelectric energy transducers have been pr[...]
 
Integrated circuit with tunable bandwidth for neural signal recording
 
Piotr KMON  
The architecture and preliminary measurements are presented of an ASIC for neural signal recording. The chip consists of 64 analogue channels followed by the analogue multiplexer and it is fabricated in the 180 nm CMOS technology. It consumes 220 μW per channel from ±0.9 V power supply. User is capable to modify frequency bandwidth in the 1 Hz - 60 Hz range for low cut-off frequency and 3.5 kHz - 15 kHz for high cutoff frequency. All measured parameters confirm the designed integrated circuit may be successfully used in neurobiology tests. Streszczenie. Artykuł przedstawia architekturę oraz wstępne pomiary 64-o kanałowego dedykowanego układu scalonego przeznaczonego do pomiaru sygnałów z żywych sieci neuronowych. Układ został wykonany w technologii 180nm. Pojedynczy kanał pobiera 220μW mocy przy zasilaniu ±0.9V. Użytkownik ma możliwość regulacji dolnej i górnej częstotliwości granicznej w zakresie odpowiednio 1 Hz-60 Hz oraz 3.5 kHz-15 kHz. (Scalony układ elektroniczny z regulowanym pasmem częstotliwościowym do pomiarów sygnałów neurobiologicznych) Keywords: low noise amplifier, neural recording, band-pass filter, ASIC Słowa kluczowe: wzmacniacz niskoszumny, sygnały neurobiologiczne, filtr pasmowo-przepustowy, dedykowane układy scalone Introduction Human nervous system is the most complex system that people know. It consists of a vast number of neurons continuously exchanging information about casual life habits like breathing, moving etc. and constantly making computations regarding to entrusted tasks. Thus neuroscientists and neuroprosthetics strive to familiarize with its operation. Neuroscientists in order to understand its operation for usage in a science (medicine, computational algorithms, etc.) while the neuroprosthetics in order to build artificial prostheses for disabled persons. The demand for this kind of knowledge is still growing since there are more modern silicon based technologies, available for ac[...]
 
Investigation of switched capacitors effect on harmonic distortion levels and performance analysis with active power filter
 
Samet BIRICIK  Ozgur Cemal OZERDEM  
Effects of mechanical switched capacitors to the harmonic distortion level were studied in this paper. Moreover, this paper proposes an optimal design method to satisfy the requirements of Harmonic suppressing and reactive power compensation while designing Hybrid Active Power Filter (HAPF). The researches focused on an industrial case involving harmonic distortion and low power factor problems. An effective strategy was developed to observe behaviour of compensation capacitors and passive filters placement with Active Power Filter (APF). A practical implementation was developed for the purpose of problem identifications of filter planning. Then the simulation results are presented to show the effectiveness for the conventional reactive power compensation system with an APF in a distribution system. As a result, the total harmonic distortion and reactive power measurements are analyzed and tabulated. Streszczenie. W niniejszej pracy badano wpływ baterii kondensatorów załączanych mechanicznie na poziom zniekształceń harmonicznych. Ponadto, artykuł ten proponuje optymalną metodę projektowania w celu spełnienia wymogów tłumienia harmonicznych i kompensacji mocy biernej przy projektowaniu Active Hybrid Power Filter (HAPF) - aktywnych filtrów hybrydowych mocy. Badania koncentrowały się na zastosowaniach przemysłowych - zniekształceń harmonicznych i problemów niskiego współczynnika mocy. Została opracowana skuteczna strategia w celu obserwacji zachowania kondensatorów kompensujących i umiejscowienia filtrów (APF). Opracowano praktyczną realizację w celu identyfikacji problemu projektowania filtra. Pokazano rezultaty efektywności konwencjonalnego układu kompensacji mocy biernej z APF w systemie dystrybucyjnym. W końcu, przeanalizowano wyniki pomiarów THD i mocy biernej w układach. (Badanie wpływu baterii kondensatorów załączanych mechanicznie na poziom zniekształceń harmonicznych oraz analiza skuteczności filtra aktywnego). Keywords: Power Quality,[...]
 
Logic synthesis strategy for FPGAs with embedded memory blocks
 
Mariusz RAWSKI1  Grzegorz BOROWIK  Tadeusz ŁUBA  Paweł TOMASZEWICZ  Bogdan J. FALKOWSKI  
With the evolution of programmable structures, that become more heterogeneous, the process of mapping a design into these structures becomes more and more complex. Modern FPGA chips are equipped with embedded memory blocks that can be used to increase the implementation quality of the design. The paper presents a logic synthesis method based on balanced decomposition that uses the concept of radmissibility to efficiently utilize possibilities provided by memory blocks embedded in modern FPGA architectures. Results presented in this paper prove the effectiveness of proposed approach. Streszczenie. Wraz z rozwojem struktur programowalnych, które mają coraz bardziej heterogeniczną budowę, proces odwzorowania projektowanego systemu w tych strukturach staje się coraz bardziej złożony. Nowoczesne układy FPGA są wyposażone w zagrzebane bloki pamięciowe, które mogą być wykorzystane do zwiększenia efektywności projektowanego systemu. W artykule zaprezentowano metodę syntezy logicznej opartej na dekompozycji zrównoważonej, która wykorzystuje koncepcję r-przydatności w celu efektywnego wykorzystania możliwości oferowanych przez wbudowane bloki pamięciowe. Rezultaty zaprezentowane w artykule potwierdzają skuteczność zaproponowanej metody. (Strategia syntezy logicznej dla układów FPGA z wbudowanymi blokami pamięciowymi) Keywords: logic synthesis, functional decomposition, FPGA, technology mapping, wavelet filters. Słowa kluczowe: synteza logiczna, dekompozycja funkcjonalna, układy FPGA, odwzorowanie technologiczne, filtry falkowe. Introduction The technological advancements in Field Programmable Gate Arrays (FPGAs) in the past decade have opened new paths for digital systems design engineers. The FPGA maintains the advantages of custom functionality like an ASIC while avoiding the high development costs and the inability to make design modifications after production. The FPGA also adds design flexibility and adaptability with optimal device utiliza[...]
 
Low voltage differential signal interface for thermal vision camera
 
Grzegorz BIESZCZAD  Tomasz SOSNOWSKI  Tomasz ORŻANOWSKI  Mariusz KASTEK  
In this article the external digital interface specially designed for thermographic camera built in Military University Of Technology is described. The aim of article is to illustrate challenges encountered during design process of thermal vision camera. This article explains main requirements for interface to transfer Infra-Red digital data and describes the solution which we elaborated based on Low Voltage Differential Signaling (LVDS) physical layer and signaling scheme. Streszczenie. W artykule opisano zewnętrzny interfejs komunikacyjny zaprojektowany do przesyłania danych pomiarowych z kamery termowizyjnej opracowanej w Wojskowej Akademii Technicznej. Omówiono opracowaną magistralę szeregową transmitującą dane w standardzie LVDS. Opisano moduł sterujący transmisją szeregową zaimplementowany w układzie FPGA oraz specjalnie opracowany protokół komunikacyjny. (Cyfrowy interfejs LVDS do kamery termowizyjnej) Keywords: Thermo-vision, Low Voltage Differential Signaling, digital interface, FPGA. Słowa kluczowe: Termowizja, interfejs cyfrowy. Introduction Today’s military and surveillance systems have to challenge a need of operating in low visibility conditions or even in complete darkness. In such applications thermal vision seems to be an attractive solution. Rapid development of Infrared detector arrays gave an opportunity to built robust thermal vision systems, but simultaneously revealed many technical issues to challenge. Typical modern Infrared (IR) cameras are built with use of a detector matrix (also called Focal Plane Array - FPA) and a digital circuit which process the signals from all detectors in the matrix. The digital circuit is designed for numerical analysis and digital signal processing of a thermal image. Finally, it makes digital correction of nonuniformities of the detectors in array and determines a signal value for previously detected bad pixels. In order to provide proper nonuniformity correction and ba[...]
 
Low-power logic design based on gate driving way considering interconnections capacitances
 
Ireneusz BRZOZOWSKI  Andrzej KOS  
This paper presents design method of low-power integrated circuits based on information on primary inputs vectors changes, considering interconnections in real chip. The tested chip was designed in CMOS AMS 0.35m technology. Taking advantage of gate driving way - the reason of a gate switching - two-level logic functions were synthesized. Previously developed design methods for low power synthesis have been modified. Now interconnection capacitance is evaluated and taken into consideration during logic synthesis. Post layout simulations were done for verification. Streszczenie. W artykule przedstawiono metodę projektowania cyfrowych układów scalonych o obniżonym poborze mocy z uwzględnieniem pojemności pasożytniczej połączeń między bramkami. Wykorzystano informacje o zmianie wektorów wejściowych układu oraz wektorów wejściowych bramek - prawdopodobieństwo sterowania bramki. Zaprojektowano układ scalony w technologii CMOS AMS 0.35m. (Prawdopodobieństwo sterowania bramek jako podstawa projektowania układów cyfrowych o obniżonym poborze mocy z uwzględnieniem pojemności pasożytniczej połączeń) Keywords: low-power logic design, interconnections, gate placement, chip design, gate driving way. Słowa kluczowe: układy cyfrowe o obniżonym poborze mocy, połączenia, rozmieszczanie bramek, projektowanie układów scalonych. Introduction Power consumption is one of major problems in today’s design of digital IC. Interconnections have strong influence on timing properties of circuits and also on amount of consumed energy. So, place and routing stage during design is more and more important. During years many methods for placing and routing were worked out, but development of submicron technology forces designers to modify existing methods and search new ones [1, 2]. In this paper authors present observations and remarks on interconnection influence on power consumption during a chip design. Authors intention was design of a chip [...]
 
Metodyka badań ogniw paliwowych
 
Marek ADAMIEC  
W artykule opisano stanowisko badawcze i metodykę badań ogniw paliwowych. Scharakteryzowano poszczególne układy stanowiska badawczego oraz sposoby wyznaczania podstawowych wielkości i charakterystyk ogniw paliwowych. Uwzględniono czynniki eksploatacyjne mające wpływ na pracę ogniw. Opisano szczegółowo stanowisko, na którym badano niskociśnieniowe alkaliczne ogniwa paliwowe małej mocy. Zaprezentowano w formie wykresów przykładowe wyniki badań alkalicznego ogniwa małej mocy. Abstract. The paper describes research stand and research methodology of fuel cells. Individual systems of research position and methods for calculating basic quantities and fuel cells characteristics were characterized. The operation factors of fuel cells were considered. The stand to research low-pressure alkaline fuel cells of low power was described in detail. The paper presents sample results of the research of low power alkaline fuel cell in form of graphs. (Research methodology of fuel cells). Słowa kluczowe: ogniwo paliwowe, wodór, stanowisko badawcze, pomiar Keywords: fuel cell, hydrogen, research position, measurement Wstęp Wodorowe ogniwo paliwowe jest elektrochemicznym przetwornikiem energii, którego nie można zaliczyć do baterii ani akumulatorów. Nie jest więc ono pierwotnym ani wtórnym źródłem energii elektrycznej. Ogniwo paliwowe powinno działać w niezmienny sposób dopóki dostarczane jest do niego paliwo w postaci wodoru i utleniacz w postaci tlenu. Teoretycznie jego elektrody nie powinny ulegać zużyciu w czasie pracy, w praktyce ulegają powolnym przemianom z powodu ubocznych reakcji chemicznych oraz procesów korozyjnych. Sprawność ogniw paliwowych jest duża ponieważ przetwarzanie energii chemicznej w energię elektryczną odbywa się w sposób bezpośredni, na drodze reakcji elektrochemicznej [1]. Ogniwo jest ekonomicznym przetwornikiem energii również z tego powodu, że paliwo jest zużywane w ilości odpowiadającej obciążeniu ogniwa, w stanie jałowym [...]
 
Mikrokontroler w roli sterownika PWM przetwornicy impulsowej
 
Jacek CHĘCIŃSKI  Zdzisław FILUS  
W artykule przedstawiono rezultaty modyfikacji sterownika PWM przetwornicy impulsowej typu STSI. Bardzo niskie ceny i duże możliwości produkowanych współcześnie mikrokontrolerów zachęcają do ich wykorzystania w urządzeniach, w których dotychczas używano tylko specjalistyczne układy. Mikrokontroler, zastosowany między innymi w roli sterownika PWM przetwornicy impulsowej, pozwala także na uzyskanie nowych i bardzo przydatnych funkcji. Abstract. In this paper some results of a modification of the PWM controller for a switched-mode buck converter are presented. Very low prices and high capabilities of modern microcontrollers encourage to use them in devices in which application specific circuits have been used up to now. A microcontroller used as a PWM controller in a switched-mode converter makes it possible to implement some new and very useful functions. (A microcontroller-based PWM controller for a switched-mode converter). Słowa kluczowe: przetwornica impulsowa STSI, sterownik PWM, mikrokontroler AVR Keywords: switched-mode converter, buck converter, PWM controller, AVR microcontroller Wstęp Układy zasilaczy impulsowych są chyba ostatnimi masowo produkowanymi urządzeniami elektronicznymi, które nie są seryjnie wyposażone w układy mikrokontrolerów. Postęp techniczny w układach przetwarzających energię elektryczną nie jest może tak spektakularny jak w pozostałych gałęziach elektroniki (np. w elektronice cyfrowej). Przede wszystkim odbywa się on w kategorii doskonalenia poszczególnych elementów składowych zasilaczy impulsowych. Jedna z najbardziej istotnych zmian, to zastąpienie tranzystorów bipolarnych, znacznie wygodniejszymi w użyciu i charakteryzującymi się dużo lepszymi parametrami elektrycznymi, tranzystorami unipolarnymi (tzw. D-MOS i V-MOS). Warto zwrócić uwagę na to, że rozwiązania blokowe układów elektroniki mocy tworzone są w oparciu o idee znane od dziesięcioleci. Przetwarzanie energii elektrycznej związane jest ze zjaw[...]
 
Model regulatora impulsowego współpracującego z synchroniczną przetwornicą dc-dc
 
Krzysztof GÓRECKI  
W pracy zaproponowano elektrotermiczny model monolitycznego regulatora impulsowego współpracującego z synchroniczną przetwornicą obniżajacą napięcie. Przedstawiono postać opracowanego modelu dla programu SPICE oraz wyniki weryfikacji jego porawności przeprowadzonej dla układu aplikacyjnego regulatora TPS 54310 PWP. Abstract. In the paper the new electrothermal model of the monolithic switched-mode voltage regulator operating with the synchronous buck converter was proposed. The form of this model dedicated for SPICE is presented as well as the results of the verification of the correctness of this model was shown for the application circuits of the regulator TPS 54310 PWP. (The model of the switched mode voltage regulator with synchronous dc-dc converter) Słowa kluczowe: przetwornice synchroniczne, regulatory impulsowe, SPICE, samonagrzewanie Keywords: synchronous dc-dc converters, switched mode voltage regulators, SPICE, selfheating Wprowadzenie Do konstrukcji stabilizatorów impulsowych powszechnie wykorzystuje się monolityczne regulatory impulsowe zawierające układ sterujący przetwornicą oraz tranzystory kluczujące. Obwód mocy takich stabilizatorów często stanowi dławikowa przetwornica dc-dc, zawierająca tranzystor kluczujący, diodę, dławik i kondensator. W stabilizatorach o małym napięciu wyjściowym i dużym prądzie wyjściowym straty energii są spowodowane głównie przez rezystancję cewki oraz spadek napięcia na diodzie i tranzystorze podczas ich przewodzenia [1]. W celu zmniejszenia tych strat wykorzystuje się cewki o małej rezystancji szeregowej i tranzystory o małej rezystancji w stanie włączenia oraz krótkich czasach przełączania, a także diody Schottky’ego, charakteryzujące się małym napięciem przewodzenia. Dalszy wzrost sprawności energetycznej można uzyskać stosując synchroniczne przetwornice dc-dc, w których diodę zastąpiono dodatkowym tranzystorem MOSFET, pełniącym rolę prostownika o małym spadku napięcia [2, 3, [...]
 
Multidimensional search space in testing and diagnosis of analogue electronic circuits
 
Piotr KYZIOŁ  Damian GRZECHCA  Jerzy RUTKOWSKI  
In this paper a new testing method of an analogue electronic circuits is presented. The method is based on the idea of using multidimensional search space in order to increase testability and observability of the circuit under test (CUT). Heuristic algorithm particle swarm optimization (PSO) has been applied for continuous optimization problem. Practical example is considered and results shows that using more than one dimension during test of CUT can significantly improve number of unequivocally located states of CUT. Streszczenie. W tym artykule nowa metoda testowania analogowych układów elektronicznych została zaprezentowana. Metoda testowania wykorzystuje wielowymiarową przestrzeń poszukiwań. Zaprezentowane rezultaty badań wyraźnie pokazują, że użycie więcej niż jednego wymiaru podczas testowania układu elektronicznego pozwala na zwiększenie liczby jednoznacznie lokalizowanych stanów testowanego układu. (Testowanie i diagnostyka analogowych układów elektronicznych z wykorzystaniem wielowymiarowej przestrzeni poszukiwań) Keywords: multidimensional search space, analog circuits, particle swarm optimization, diagnosis Słowa kluczowe: wielowymiarowa przestrzeń poszukiwań, CUT, PSO, diagnostyka Introduction In the last decade, a problem of testing and diagnosis of analog electronic circuits has been increased. Nowadays, many analog and mixed circuits are produced on a same substrate as integrated circuits become very popular [9, 11]. This cause that very often only the input and output pins of an integrated circuit are available. Diagnostic information that can be obtained from that kind of circuit under test (CUT) is limited. Testing methodology presented in this paper allows to increase diagnostic information from the circuits with limited measurement availability. Testing of analogue electronic circuits can be divided into: Fault Driven Test (FDT) and Specification Driven Test (SDT) [3, 4]. In FDT approach, a list of faults (states [...]
 
Obiekt i układy do badania wpływu sterowania instalacją grzewczą na zużycie energii
 
Aniela KAMIŃSKA  Rafał RADAJEWSKI  
Przedstawiono sposób przystosowania budynku, w którym zorganizowano Laboratorium Systemu KNX i Oceny Efektywności Energetycznej Instalacji do prowadzenia badań wpływu sterowania instalacjami na oszczędność energii cieplnej. Podano sposoby regulacji temperatury w pomieszczeniach oraz zrealizowane w budynku algorytmy sterowania instalacjami przy wykorzystaniu zegara, regulatora z czujką obecności, stacji pogodowej oraz kontaktronów sygnalizujących stan otwarcia okna. Abstract. The adaptation of building with Laboratory of KNX System and Installations Energy Efficiency Evolution to investigate an installation control influence on heat saving is described. The temperature control algorithms implemented in building installations using the clock, the regulator with the presence detector, the weather station and contactor signaling the window opening are presented.(Building and systems to investigate installation control influence on heat saving). Słowa kluczowe: sterowanie instalacją grzewczą, regulacja temperatury, system KNX, oszczędność energii cieplnej. Keywords: heating system control, temperature control, KNX system, heating energy saving. Wstęp W ostatnich latach występuje bardzo szybki rozwój instalacji teletechnicznych i automatyki budynkowej. Dostępnych jest już wiele systemów i sterowników a producenci prześcigają się w nowych rozwiązaniach posiadających coraz więcej aplikacji i funkcji. Pomimo tego, w Polsce dostępność systemów automatyki oraz świadomość możliwości oszczędzania energii elektrycznej, ciepła i chłodu jest niewielka. W większości budynków użytkowane są stare instalacje w systemie TN-C nie tylko nie zapewniające zmniejszenia zużycia energii, ale często nie spełniające nawet wymogów bezpieczeństwa. Jedną z przyczyn takiego stanu jest brak opracowań dotyczących możliwości oszczędzania energii w warunkach polskich oraz wykazanie, że w wielu przypadkach zastosowanie prostego sterowania w instalacjach budynkowych umoż[...]
 
Obliczenia polowe i obwodowe przetwornika energii drgań mechanicznych z magnesami trwałymi i uzwojeniem sekcjonowanym
 
Bogdan SAPIŃSKI  Stanisław KRUPA  Marcin JARACZEWSKI  
W artykule przeprowadzono analizę elektromagnetycznego przetwornika energii drgań mechanicznych z układami magnesów trwałych i cewką z sekcjonowanym uzwojeniem foliowym. Przetwornik jest przeznaczony do sterowania tłumika magnetoreologicznego (MR) o ruchu liniowym. Cewka sterująca tłumika MR jest reprezentowana przez dwójnik RL. Obliczenia wykonano dla trzech wariantów konstrukcyjnych przetwornika różniących się sposobem ułożenia magnesów w układach i liczbą sekcji uzwojenia foliowego. Dla każdego wariantu wyznaczono rozkład pola potencjału i pola gęstości prądu w cewce. Obliczenia polowe przetwornika przeprowadzono dla stanu jałowego i stanu zwarcia. Obliczenia obwodowe wykonano dla wartości parametrów dwójnika RL odpowiadających cewce sterującej wybranego tłumika MR. Abstract. Of particular interest were calculations in the energy transducer incorporating permanent magnets and shield windings. It was assumed that the transducer is intended for control of a linear magnetorheological damper (MR), whose control system is represented by a two-terminal element RL. Calculations were performed for three design options of the transducer, differing the way of magnets connections and in the number of winding sections. For each option we established the distribution of the potential field and the current density field in the coil windings. Calculations were performed in the idle run and in the short-circuit conditions. Voltage and current calculations were carried out for levels of the element parameters RL corresponding to the control coil of the selected MR damper. (Field strength and voltage and current calculations in an energy transducer incorporating permanent magnets and sectioned shield windings) Słowa kluczowe: przetwornik energii, drgania mechaniczne, pole magnetyczne, magnesy trwałe, uzwojenie foliowe. Keywords: vibration energy transducer, mechanical vibrations, magnetic field, permanent magnets, shield winding. 1. Wstęp Punktem wyjścia [...]
 
Obwody typu 1 o małej dobroci wypadkowej w rezonansowych wzmacniaczach mocy
 
Juliusz MODZELEWSKI  
Obwód typu 1 jest stosowany jako wyjściowy obwód rezonansowy we wzmacniaczach klas AB, B i C. W quasi-szerokopasmowych wzmacniaczach rezonansowych (np. do nadajników radiofonicznych UKF-FM 87,5-108 MHz) dobroć wypadkowa obwodu 1 musi być dostatecznie mała. Wykazano, że we wzmacniaczu z takim obwodem druga i trzecia harmoniczna prądu drenu nie są zwierane, co powoduje wzrost wartości międzyszczytowej napięcia dren-źródło. Wzmacniacz wchodzi w stan przewzbudzony a jego charakterystyka przejściowa jest nieliniowa. Abstract. The 1 circuit is applied as an output resonant circuit in the class AB, class B and class C tuned power amplifiers. In semi-wideband tuned power amplifiers (e.g. for VHF-FM 87.5 - 108MHz radio transmitters) loaded quality factor Qw of the 1 circuit must be sufficiently low. It has been proven that in the amplifier with low-Qw 1 circuit the 2nd and 3rd harmonics of the transistor drain current are not short-circuited, and peak-to-peak value of the drain-source voltage increases. Hence, the amplifier is overdriven, and its transfer characteristic is non-linear. (1 resonant circuits with low loaded quality factor in tuned power amplifiers) Słowa kluczowe: obwód rezonansowy, transformacja impedancji, liniowy wzmacniacz mocy, zniekształcenia nieliniowe Keywords: resonant circuit, impedance transformation, linear power amplifier, non-linear distortions Wprowadzenie Rezonansowy wzmacniacz mocy stanowi stopień końcowy większości nadajników radiowych systemów radiokomunikacyjnych i radiodyfuzyjnych. Wzmacniacze takie są także stosowane w urządzeniach elektroniki przemysłowej (piece indukcyjne i pojemnościowe, zasilacze DC dużej mocy) i w urządzeniach powszechnego użytku (np. kuchnie indukcyjne). Właściwości wzmacniacza rezonansowego opisuje się za pomocą amplitudowych charakterystyk przejściowych oraz amplitudowych i fazowych charakterystyk częstotliwościowych. Istotnym parametre[...]
 
Obwód zastępczy kolumny plazmy w falowodzie prostokątnym: wpływ koncentracji elektronów i średnicy kolumny plazmy
 
Helena NOWAKOWSKA  Piotr DĘBICKI  Jerzy MIZERACZYK  
W celu wyznaczenia obwodu zastępczego kolumny plazmy umieszczonej wewnątrz falowodu prostokątnego równolegle do jego krótszej ścianki obliczono numerycznie dwuwymiarowe rozkłady pola elektrycznego oraz elementy macierzy rozproszenia i macierzy impedancji czwórnika reprezentującego ten falowód. Odwód zastępczy przedstawiono jako układ impedancji typu T i zbadano wpływ koncentracji i częstości zderzeń elektronów oraz średnicy plazmy na jego elementy. Określono warunki, w jakich nie można pomijać impedancji szeregowej układu. Abstract. To find equivalent circuit of an uniform plasma column placed in a rectangular waveguide parallel to its wider wall, 2D electric field distributions have been numerically calculated and scattering as well as impedance matrix elements of a two-port network representing this waveguide determined. A T-type equivalent circuit have been proposed and influence of the plasma diameter, electron density and collision frequency and on its elements have been examined. Conditions for which the shunt impedance cannot be neglected have been determined. Equivalent circuit of a plasma column in a rectangular waveguide: influence of electron density and plasma column diameter Słowa kluczowe: obwód zastępczy, plazma mikrofalowa, generatory plazmy, wyładowania mikrofalowe Keywords: equivalent circuit, microwave plasma, plasma sources, microwave discharges Wstęp Wyładowania mikrofalowe znajdują zastosowanie do różnorodnej obróbki powierzchni, obróbki gazów i sterylizacji [1-4]. Ostatnio okazały się przydatne jako efektywna metoda produkcji wodoru [5,6]. Możliwości ich zastosowań wynikają z tego, że plazma wyładowania mikrofalowego odznacza się korzystnymi właściwościami: dużą koncentracją elektronów i aktywnych cząstek oraz wysoką temperaturą elektronów przy stosunkowo niskiej temperaturze gazu. Odpowiednio zaprojektowane generatory plazmy mikrofalowej zapewniają bardzo dobrą stabilność pracy i prawie stuprocentową efektywnoś[...]
 
Oczyszczanie elektrofiltrów metodą udarową
 
Artur BOGUTA  
W wielu procesach technologicznych stosuje się elektrofiltry, których zadaniem jest poprawa jakości otaczającego nas powietrza. Wyłapanie zanieczyszczeń jest tylko częściowym sukcesem. Aby filtr mógł pracować poprawnie trzeba sukcesywnie czyścić jego elektrody, ponieważ jego skuteczność wraz z nagromadzonym pyłem maleje. W artykule przedstawiono stanowisko badawcze, które pozwala na pomiar przyspieszeń powodujących odrywanie się nagromadzonego pyłu z elektrod elektrofiltru. Abstract. The electrofilters are applied in many processes in order to improve the quality of ambient air in our environment. However the capture of contaminations is a partial success only. The electrodes shall be cleaned successively to ensure the correct operation of the filter, because its efficiency is reduced by deposited dust. The test stand enabling the measurement of accelerations causing the separation of deposited dust from the filter electrodes has been presented in this study. (Cleaning of electrofilters by means of impact method). Słowa kluczowe: elektrofiltry, pył, przyspieszenie, przetwornik piezoelektryczny Keywords: electrofilter, dust, acceleration, piezoelectric transducer Wstęp Obliczenie przyspieszenia powodującego strącenie pyłu zgromadzonego na elektrodach jest bardzo złożone i trudne. W literaturze przyjmuje się, że do stracenia pyłu z elektrod elektrofiltru potrzebne jest przyspieszenie o wartości 100g [2]. Późniejsze badania przeprowadzone przez autorów Bach, Szwed i Wróbel [1] wykazały, że wartość przyspieszeń powstające w czasie strzepywania elektrofiltrów osiągają wartości od 60g do 350g. W literaturz[...]
 
Ograniczenia przy pomiarze napięć przemiennych multimetrami cyfrowymi
 
Arkadiusz HULEWICZ  
W artykule omówiono podstawowe problemy metrologiczne związane z pomiarem napięć przemiennych o różnych kształtach i przy różnych częstotliwościach. Wykonano badania na wybranych multimetrach cyfrowych oraz przeprowadzono analizę otrzymanych wyników. Opisane w artykule czynniki często są pomijane i mogą być przyczyną dodatkowych błędów pomiaru o wartościach porównywalnych lub większych od wartości błędów podstawowych, określonych przez producenta.. Abstract. In the article the fundamental metrological problems connected with measurements of alternating voltage at the different measuring signal shape and frequency are presented. The selected digital multimeters were tested, and the analysis of the obtained results was described. The described factors are not often taken into account and they can cause the additional measurement errors. The values of these errors are comparable or often higher than the basic measurement errors given by the producer. (Limitations of measurement of alternating voltages with digital multimeters). Słowa kluczowe: napięcie przemienne, wartość skuteczna napięcia, wartość średnia napięcia, przetwornik RMS. Keywords: alternating voltage, root mean square value of voltage, average value of voltage, RMS converter. Wstęp Wartość napięcia przemiennego jest jedną z najczęściej określanych wielkości fizycznych, zarówno w układach elektronicznych, jak i w elektroenergetycznych. W dobie rozwoju technologicznego oraz dostępu do sprzętu elektronicznego coraz bardziej powszechnym staje się wykorzystywanie mierników cyfrowych. Obecnie oferowanych jest wiele rodzajów mierników, które różnią się między sobą parametrami, ceną oraz dostarczane są przez różnych producentów. Pomiary napięcia przemiennego przeprowadzane są w celu monitorowania zmian jego wartości oraz sterowania odpowiednimi układami, zapewniającymi utrzymanie określonej wartości wielkości wyjściowej. Z dostępnych mierników cyfrowych nie wszystkie mogą być wyk[...]
 
Optimization of the emission and economic dispatch by the genetic algorithm
 
Lahouari ABDELHAKEM KORIDAK  Mostefa RAHLI  
This paper presents an efficient and reliable technique of optimization with combined economic emission dispatch. This problem has been formulated as a multi-objective problem by considering both economy and emission simultaneously. The bi-objective problem is converted into single objective function using hybrid factor in the proposed approach. The optimal solution of problem is determined by genetic algorithm. This approach has been tested on Indian utility-62 bus systems consisting of 19 generators with line flow constraints. The solutions obtained are quite encouraging and useful in the present deregulated environment. Abstract: W artykule zaprezentowano skuteczną i niezawodną metodę optymalizacji rozsyłu energii z uwzględnieniem aspektów ekonomicznych i środowiskowych. Zadanie potraktowano jako problem wieloskładnikowy rozważając oba aspekty równocześnie. Zaproponowano przekształcenie problemu dwuskładnikowego w jednoskładnikowy przy wykorzystaniu współczynnika hybrydowego. Do rozwiązania problemu zastosowano algorytmy genetyczne. Metoda została przetestowana w systemie 62-szynowym składającym się z 19 generatorów. Otrzymano zadawalające wyniki. (Optymalizacja rozsyłu energii przy wykorzystaniu algorytmu genetycznego i uwzględnieniu aspektów ekonomicznych oraz środowiskowych). Keywords: Nonlinear Programming; Genetic Algorithms; Load Flow; Combined Economic Emission Dispatch. Słowa kluczowe: Algorytmy genetyczne, rozsył energii. Introduction In traditional economic dispatch, the operating cost is reduced by the suitable attribution of the quantity of power to be produced by different generating units. However the optimal production cost can not be the best in terms of the environmental criteria. Recently many countries throughout the world have concentrated on the reduction of the quantity of pollutants from fossil fuel to the production of electrical energy of each unit. The gaseous pollutants emitted by the power stations cause[...]
 
Power quality diagnosis in distribution networks using support vector regression based S-transform technique
 
Mohamed Fuad FAISAL  Azah MOHAMED  Hussain SHAREEF  
This paper presents a novel method for performing automatic power quality diagnosis to identify the causes of short duration voltage disturbances such as voltage sags and swells. Such voltage disturbances can be caused by permanent or non permanent faults. A permanent fault causes permanent damage and power interruption to the customers whereas a non permanent fault can be categorized as either transient or incipient faults. In the proposed power quality diagnosis method, a time frequency analysis technique called as the S-transform is used to analyse and extract features of voltage disturbances recorded from the power quality monitoring system. The support vector regression which is an intelligent technique is then used identify whether the voltage disturbances are caused by permanent, non permanent, transient or incipient faults. Test results proved that the proposed power quality diagnosis method can provide accurate diagnosis on the causes of short duration voltage disturbances. Streszczenie. W artykule przedstawiono nową metodę przeprowadzania automatycznej diagnostyki jakości energii elektrycznej do identyfikacji przyczyn krótkoczasowych zakłóceń napięcia, takich jak zapady napięcia. Zaburzenia napięcia mogą być spowodowane przez długotrwałe lub chwilowe awarie. W proponowanej metodzie diagnozowania jakości zasilania, zastosowano transformatę S do ekstrakcji charakterystyk zarejestrowanych przebiegów z systemu monitoringu. Zastosowano regresję SVR jako technike inteligentna , pozwalajaca na rozróżnienie pomiędzy typami awarii.. Wyniki badań wykazały, że proponowana metoda diagnozowania jakości zasilania może zapewnić dokładną diagnozę na temat przyczyn zaburzeń napięcia o krótkim czasie trwania. (Analiza jakości energii w sieciach rozdzielczych w oparciu o transformatę S bazującą na regresji wektora wspierającego (SVR)) Keywords: power quality; power quality diagnosis; Support Vector Regression; S-transform Słowa kluczowe: jakość energ[...]
 
power-efficient, current-mode, binary-tree min / max circuit for Kohonen self-organizing feature maps and nonlinear filters
 
Rafał DŁUGOSZ  Tomasz TALAŚKA  
A novel current-mode, binary-tree Min / Max circuit for application in analog neural networks and filters has been presented. In the proposed circuit input currents are first converted to step signals with equal amplitudes and different delays that are proportional to the values of these currents. In the second step these delays are compared using a set of time domain comparators in the binary tree structure that determine Min or Max signal. The circuit realized in the CMOS 0.18 μm process offers a precision of 99.5% at data rate of 2.5 MS/s and energy of 0.5 pJ per input. Streszczenie. W pracy zaproponowano nowy, pracujący w trybie prądowym układ Min / Max oparty na strukturze drzewa binarnego, do zastosowań w analogowych sieciach neuronowych oraz filtrach nieliniowych. W układzie tym sygnały prądowe najpierw zamieniane są na sygnały skoku jednostkowego o równych amplitudach i różnych opóźnieniach. Następnie opóźnienia te porównywane są w komparatorach czasu znajdujących się w strukturze drzewa binarnego wskazującej sygnał o minimalnej lub maksymalnej wartości. Układ zaprojektowany w technologii CMOS 0.18 μm charakteryzuje się precyzją działania na poziomie 99.5 %, przy szybkości przetwarzania danych 2.5 MS/s oraz energii 0.5 pJ na każde wejście. (Nowy, pracujący w trybie prądowym układ Min / Max oparty na strukturze drzewa binarnego, do zastosowań w analogowych sieciach neuronowych oraz filtrach nieliniowych) Keywords: Min / Max operations, analog neural networks, nonlinear filters, CMOS implementation, low energy consumption. Słowa kluczowe: funckje Min / Max, analogowe sieci neuronowe, filtry nieliniowe, implementacja CMOS, niskie zużycie energii Introduction The Max and the Min functions, often called the winner takes all (WTA) and the loser takes all (LTA) operations respectively, are useful in various applications, like artificial neural networks (ANN), signal and image processing and telecommunication systems. In compet[...]
 
Projekt sensora par materiałów wybuchowych
 
Jacek WOJTAS  Zbigniew BIELECKI  Janusz MIKOŁAJCZYK  Dariusz SZABRA  Beata RUTECKA  Robert MĘDRZYCKI  Magdalena GUTOWSKA  Tadeusz STACEWICZ  Adam CZYŻEWSKI  
W pracy przedstawiono wstępne wyniki badań sensora par materiałów wybuchowych. Idea pracy sensora polega na pomiarze stężenia tlenków azotu jedną z najczulszych metod spektroskopowych - spektroskopii strat we wnęce optycznej (CEAS - ang. cavity enhanced absorption spectroscopy). W sensorze planuje się zastosowanie dwóch torów detekcyjnych umożliwiających wykrywanie tlenku i podtlenku azotu. W celu uzyskania dużej czułości i selektywności przyrządu, jako źródła promieniownia docelowo zostaną użyte lasery QCL pracujące w zakresie długości fal: 5,23m - 5,29m dla NO, oraz 4,46 m - 4,48 m dla N2O. Abstract. The preliminary outcomes of investigations concern a sensor of explosive materials vapours are presented. In the sensor concentration measurements of nitrogen oxides with cavity enhanced absorption spectroscopy method (CEAS) is applied. It is one of the most sensitive optoelectronic gas detection technique. There are two diagnostics lanes provide to parallely detect both nitric oxide (NO) and nitrous oxide (N2O) trace concentrations. To achive high sensitivity there will be used two quantum cascade lasers (QCL), the lasing wavelength of which will be from ranges: 5.23m - 5.29m (for NO) and 4.46m - 4.48m (for N2O). (Project of explosive material vapours sensor). Słowa kluczowe: wykrywanie materiałów wybuchowych, sensor tlenków azotu, NOx, CEAS. Keyword: explosives detection, nitrogen oxide sensor, NOx, CEAS. Wprowadzenie Do wykrywania materiałów wybuchowych stosowane są metody, w których wykorzystuje się ich charakterystyczne fizyczne cechy. Do takich cech można zaliczyć: widmo pochłanianego lub emitowanego promieniowania elektromagnetycznego, zdolność jonizacji i sorbowania się na adsorbentach, współczynnik załamania światła i inne. Metody wykrywania materiałów wybuchowych można podzielić na:  metody z próbkowaniem radiacyjnym (ang. bulk detection),  wykorz[...]
 
Projekt układu zatężania i dekompozycji par materiałów wybuchowych
 
Jacek WOJTAS  Zbigniew BIELECKI  Stanisław CUDZIŁO  Mirosław NOWAKOWSKI  Beata RUTECKA  Ryszard NIEDBAŁA  Marcin WESOŁOWSKI  
Wykrywanie par materiałów wybuchowych o bardzo niskim stężeniu jest możliwe dzięki zastosowaniu precyzyjnych systemów pomiarowych wykorzystujących metody optoelektroniczne . Do jednych z najczulszych metod należy spektroskopia strat we wnęce optycznej - CEAS (ang.: cavity enhanced absorption spectroscopy). W niniejszym artykule przedstawiono ideę sensora CEAS zastosowanego do wykrywania par materiałów wybuchowych oraz układu umożliwiającego poprawę jego czułości. Jednym z głównych elementów tego układu jest grzejnik indukcyjny, który umożliwia uzyskanie w odpowiednim czasie wymaganych temperatur podczas procesu zatężania i dekompozycji par materiałów. Abstract. The explosives materials vapours detection with a very low concentration is possible using precision measurement systems based on optoelectronic methods. One of the most sensitive is cavity enhanced absorption spectroscopy (CEAS). In this article, CEAS sensor with concentrator and pyrolyzer unit applied to detect explosives vapors is described. The main components of the system are characterized, in particular, the basic functional block of the system, which is the induction heater. (Project of explosive material vapours concentrator and pyrolyzer unit). Słowa kluczowe: wykrywanie materiałów wybuchowych, NOx, zatężacz, spektroskopia absorpcyjna. Keyword: explosive material detection, NOx, concentrator of explosive material vapours, absorption spectroscopy. Wprowadzenie Materiały wybuchowe (MW), które najczęściej stosuje się do wytwarzania improwizowanych ładunków, to związki lub mieszaniny związków zawierających węgiel, wodór, azot i tlen. W warunkach normalnych, zachodzi proces ciągłego parowania tych substancji. Wydajność tego procesu zależy od wielu czynników. Do najważniejszych z nich należy zaliczyć indywidualne własności fizyko-chemiczne, temperaturę oraz sposób ich przechowywania (opakowania). Ze względu na nieskomplikowaną konstrukcję i skromne zaplecze technologiczne, [...]
 
Pulse thermography measurements of heat dissipation from high power LED
 
Tomasz ŚWIĄTCZAK  Bogusław WIĘCEK  Robert OLBRYCHT  Jakub APOLINARZAK  Gilbert De MEY  
Authors focused on the research of heat dissipation problem in electronic devices. For this purpose, a series of thermovision measurements were carried out, and the object of the research was a high-power LED attached to a radiator. The thermal response in frequency domain was calculated. Gained data consisting of amplitude and phase values of the thermal response of the diode-radiator set-up during work allowed authors to estimate its cooling conditions, with particular interest set to the quality of thermal connection between the diode and radiator. Streszczenie. Autorzy podjęli problem zbadania zjawiska rozpraszania ciepła w urządzeniach elektronicznych. Jako obiekt badań wybrano wysokiej mocy diodę LED przymocowaną do radiatora i przeprowadzono szereg badań termowizyjnych. Wyznaczono odpowiedź termiczną w dziedzinie częstotliwości. Otrzymane amplituda i faza odpowiedzi termicznej pozwoliły na wyznaczenie warunków chłodzenia badanego układu. (Badania skuteczności chłodzenia diody LED wysokiej mocy metodą termografii impulsowej) Keywords: thermal resistance, convection cooling, thermal response, thermovision measurements. Słowa kluczowe: rezystancja termiczna, chłodzenie konwekcyjne, odpowiedź termiczna, badania termowizyjne. Introduction This work is related to thermal issues in electronic devices, in particular thermal processes associated to connection between devices and radiators are taken into consideration. This topic is of great importance, because the power density increases significantly in newer, mostly microelectronic devices when new technologies are put to production. Ubiquitous miniaturization demands from producers to use more and more efficient heat dissipation systems from those devices. What is more, increasing complexity of electronic devices and the amount of data processed by it results in higher power consumption and heat emission. Hence it is necessary to provide efficient ways of cooling electronic devices.[...]
 
Reducing mismatch losses in grid-connected PV systems by the means of alternative array topologies
 
PICAULT  Betrand RAISON  Seddik BACHA  Jorge. AGUILERA  Juan DE LA CASA  
Partial shading of photovoltaic (PV) modules can affect a wide variety of plants ranging from utility-sized solar trackers to residential building-integrated PV, resulting in lower energy production yields. The traditional series-parallel interconnection scheme of solar arrays is sensitive to disparate solar irradiation levels on modules of the plant. By using alternative topologies, the effects of unavoidable partial shade can be decreased as will be shown through experimental and simulation results. Streszczenie. Częściowe zacienienie modułów fotowoltaicznych (PV) dotyczą systemów różnej wielkości, począwszy od przemysłowych układów śledzących a skończywszy na domowych układach PV, co powoduje obniżenie wydajności produkcji energii. Tradycyjne systemy szeregoworównoległe połączenia ogniw słonecznych jest wrażliwy na zróżnicowane poziomy napromieniowania słonecznego modułów. Przez zastosowanie zmiennych topologii, skutki nieuniknionego zacienienia można zmniejszyć jak to zostanie wykazane poprzez eksperymenty i wyniki symulacji. (Redukcja strat niedopasowania w sieciowych systemach fotowoltaicznych za pomocą optymalizacji topologii układów połączeń) Keywords: mismatch loss, PV system, grid-connected PV. Słowa kluczowe: straty niedopasowania, system fotowoltaiczny, systemy fotowoltaiczne sieciowe. Introduction The global photovoltaic market has tremendously increased this past year throughout the world accumulating approximately 7.8 GWp at the end of 2007. Certain countries have largely contributed to the expansion of PV generation, especially in Europe, such as Germany and Spain whom account for 73% of the new PV installations throughout the world [1]. In 2007, the Spanish photovoltaic market grew by 450% bringing its total installed PV power to 634 MWp. As can be seen below, the Spanish photovoltaic ownership installation map shows that more than 65% of the grid-connected installations are utility-sized [2]. Most utility-sized inst[...]
 
Robust SMC for SV-PWM based indirect power control of DFIG
 
Djilali KAIROUS  René WAMKEUE  Bachir BELMADANI  Mustapha BENGHANEM  
The wind farms are today required to participate actively in grid operation by an appropriate generation control. This paper presents a control strategy for doubly fed induction generator based variable speed wind energy conversion system (DFIG-based WECS). The study focuses on the regulation of the DFIG active and reactive powers using the so-called sliding mode control (SMC). The robustness and reliability of implemented controllers are tested with large grid disturbances due to voltage sags. Streszczenie. Farmy wiatrowe są obecnie zobowiązane do aktywnego udziału w pracy sieci za pomocą odpowiedniego sterowania generacją energii. Niniejszy artykuł przedstawia strategię kontroli podwójnie zasilanych generatorów indukcyjnych o zmiennej prędkości z systemem konwersji (DFIG oparte na WECS). Badanie skupia się na regulacji DFIG czynnej i biernej mocy przy użyciu tzw Sterowania ślizgowego (SMC). Odporność i niezawodność kontrolerów jest testowana na przykładzie dużych zakłóceń sieci spowodowanych zapadami napięcia.(Odporna technika sterowania ślizgowego zastosowana do kontroli mocy zasilanego za pomocą SV-PWM generatora wiatrowego DFIG) Keywords: Doubly Fed Induction Generator, Sliding Mode Control, Variable Speed Wind Energy System. Słowa kluczowe: Generator indukcyjny podwójnie zasilany, Sterowanie ślizgowe, System generacji wiatrowej o zmiennej prędkości Introduction Nowadays, the most widely used wind turbine in wind farms is based on doubly fed induction generator (DFIG) due to noticeable advantages: the variable speed generation, the decoupled control of active and reactive powers, the reduction of mechanical stresses and acoustic noise, and the improvement of the power quality [1]. Different DFIG vector control schemes have been proposed in literature developed. In [2] and [3] authors have developed stator flux control of the DFIG using conventional PI regulators, while in [4] and [5] direct power control of the DFIG is outlined. [...]
 
Rozwiązywanie zagadnienia ekonomicznego rozdziału obciążeń z wykorzystaniem techniki algorytmów ewolucyjnych
 
Mirosław GAJER  
W artykule zaproponowano wykorzystanie techniki obliczeniowej opartej na algorytmach ewolucyjnych w celu rozwiązania zagadnienia ekonomicznego rozdziału obciążeń pomiędzy poszczególnymi jednostkami wytwórczymi zainstalowanymi w systemie elektroenergetycznym. Przedstawiony w artykule ewolucyjny system obliczeniowy pozwala na efektywne rozwiązanie zagadnienia ekonomicznego rozdziału obciążeń z uwzględnieniem minimalnego i maksymalnego poziomu mocy poszczególnych jednostek wytwórczych w sytuacji nieustannie zmieniającego się zapotrzebowania na moc elektryczną zgłaszanego ze strony odbiorców. Podczas przeprowadzanych obliczeń uwzględniono dodatkowo występujące w liniach wysokich napięć straty przesyłowe. Abstract. The paper proposes the use of a computational technique based on evolutionary algorithms to solve the problem of economic distribution of load among generating units that are installed in the electro-energetic system. The evolutionary computational system that is presented in the paper is able to solve effectively the problem of economic load distribution with respect to the minimal and maximal levels of power of the generating units under the conditions of constantly changing levels of power demand. In the computational system the transmission losses were also taken into account. (The optimization of load distribution with the use of the evolutionary algorithm). Słowa kluczowe: algorytmy ewolucyjne, teoria optymalizacji, ekonomiczny rozdział obciążeń Keywords: evolutionary algorithms, optimization theory, economical load distribution Wstęp Jednym z ważniejszych zagadnień optymalizacyjnych spotykanych we współczesnej elektroenergetyce jest zagadnienie ekonomicznego rozdziału obciążeń pomiędzy poszczególnymi jednostkami wytwórczymi wchodzącymi w skład systemu elektroenergetycznego. Ponieważ zwykle dowolny system elektroenergetyczny zawiera elektrownie, które były budowane w różnym czasie, a tym samym odzwierciedlają swoją konstruk[...]
 
Shutterless method for gain nonuniformity correction of microbolometer detectors
 
Robert OLBRYCHT  Bogusław WIĘCEK  Tomasz ŚWIĄTCZAK  
In this paper the new method of gain non-uniformity correction of microbolometer detectors is presented. The principle of this method is based on using an additional source of infrared radiation, which provides the excitation to the detector in parallel with the radiation of observed scene. The response of the detector to the excitation is calculated using frequency analysis, and it contains the information about the detector’s gain non-uniformity. This method enables a thermal camera to perform a live gain correction without using a shutter. Streszczenie. W artykule została zaprezentowania nowa metoda korekcji niejednorodności wzmocnienia detektorów mikrobolometrycznych stosowanych w kamerach termowizyjnych. Metoda bazuje na wykorzystaniu promiennika podczerwieni jako źródła dodatkowego promieniowania podczerwonego. Analiza częstotliwościowa odpowiedzi detektora pozwala otrzymać informację o niejednorodności wzmocnienia. (Bezmigawkowa metoda korekcji niejednorodności wzmocnienia detektorów mikrobolometrycznych) Keywords: thermal camera, microbolometer detector, non-uniformity correction, NUC, shutter. Słowa kluczowe: kamera termowizyjna, detektor mikrobolometryczny, korekcja niejednorodności, NUC, migawka. Introduction Thermal cameras provide the possibility to obtain images of temperature distribution over the surface of observed objects. The principle of operation of those cameras is based on measurement of incoming infrared radiation. This measurement in the family of uncooled thermal cameras is performed by a microbolometer detector, which is a matrix of microbolometers (thermometers). Thermal cameras with such detectors are commonly used thanks to relatively low price, small dimensions and no requirement for cooling the detector. [1] Working mainly in long-wave infrared range, they are able to provide thermal images sufficient for observation or measurement purposes, depending on the camera model. Regardless of the type [...]
 
Signal processing of voice in case of patients after stroke
 
Damian KRZESIMOWSKI  Zygmunt CIOTA  
Artykuł dotyczy zmian w parametrach głosu u osób po przebytym udarze mózgu. Przetwarzanie sygnałów może być użyteczne do celów monitorowania postępów hospitalizacji i rehabilitacji. Dokonano nagrań głosu kilkunastu pacjentów, następnie przeprowadzono analizy wszystkich próbek z użyciem różnorodnych algorytmów. Abstract. The paper is focused in human voice changes as a stroke result. We suppose that signal processing could be useful to monitor of hospitalisation and rehabilitation progress. The voice of several patients has been recorded; afterwards the analysis of these samples has been performed, by using various algorithms. (Przetwarzanie sygnałów mowy pacjentów po przebytym udarze mózgu) Słowa kluczowe: przetwarzanie głosu, aparat głosowy, diagnoza udarowa, przetwarzanie sygnałów Keywords: speech processing, speech motor, stroke diagnosis, signal processing Introduction Recently, gradual rise of signal processing significance in clinical applications has been observed. The paper is focused in human voice variation as a stroke result. The simplified methods of voice quality evaluation are used currently in stroke disease monitoring. Such methods are based on opinion of an experienced phoniatrist regarding the speech intelligibility. You should affirm, that these methods are no efficient in the case the damages of the cerebral centres of the speech were not affirmed. The subjective classification of the voice requires experience and intuition; it cannot be applied commonly, particularly in comparative investigations led through the various medical centres. More perfect measure technique of the voice quality is objective acoustic analysis - it is relatively new method. Spectrographic, sonographic and the temporary analysis of the signal of the speech are useful in objective acoustic methods of the voice measure. An introduction of the technique of computer analysis and statistical measurement caused the rapid development of inve[...]
 
Simulation based feasibility study of Junction Vertical Slit Field-Effect Transistor (JVeSFET)
 
Andrzej PFITZNER  Michał STANIEWSKI  Michał STRZYGA  
This paper presents simulated DC characteristics of deep-submicron JFETs conforming to the principle of extreme layout regularity, that is a foundation of a new Vertical Slit geometry ICs (VeSTICs) vision proposed in [4]. Exploration of parameter space of this fully symmetrical dual gate JVeSFETs has been performed. As a conclusion an assessment of applicability of these devices in nano-size era SoCs is proposed. Streszczenie. W pracy przedstawiono oparte na symulacjach stałoprądowych studium wykonalności tranzystora polowego złączowego o głęboko submikrometrowych wymiarach, spełniającego wymagania ekstremalnej regularności layoutu wg zaproponowanej przez W. Malego [4] koncepcji pionowej szczelinowej geometrii układow scalonych VeSTIC. Taki symetryczny dwubramkowy JVeSFET proponowany jest do integracji w SoC. (Studium wykonalności złączowego tranzystora polowego o geometrii wertykalno-szczelinowej (JVeSFET)) Keywords: JFET, Vertical-Slit Transistor Integrated Circuit, JVeSFET Słowa kluczowe: JFET, wertykalna szczelinowa geometria układów scalonych, JVeSFET Introduction In last decade applications of junction field-effect transistors have been limited to few constantly shrinking niches, mainly as a pivotal component of radiation hardened analogue/digital circuits [1], [2]. This may change soon. In the deep-submicron era shortcomings of JFETs seem to be less pronounced and advantages to be more attractive. Especially attractive today seem to be: a potential for achieving superior Ion to Ioff ratio, low leakage currents and perhaps high level of radiation immunity as well as low noise [3]. This paper presents a simulation based feasibility study devoted to the deep-submicron JFETs, geometry of which has been dictated by the requirement for an extreme layout regularity that is a foundation of a new Vertical Slit geometry ICs (VeSTICs) vision, proposed by Maly in [4]. Owing to this geometry (Fig. 1) JFETs may be integrated in VeSTICs t[...]
 
Składniki czasu trwania awarii stacji transformatorowo – rozdzielczych SN/nN
 
Andrzej Ł. CHOJNACKI  
Czas trwania awarii jest podstawowym parametrem charakteryzującym rozległość awarii, a także jakość organizacji prac przy jej usuwaniu. Jego znajomość pozwala na oszacowanie kosztów ponoszonych przez odbiorców oraz dystrybutorów energii elektrycznej. W referacie przedstawiona została analiza czasu trwania awarii, a także jego składników. Zaprezentowane zostały także wyniki badań czasu przerwy w zasilaniu odbiorców energii elektrycznej. Przeprowadzona została weryfikacja parametryczna oraz nieparametryczna wymienionych czasów. Abstract. The recovery time is a basic parameter characteristic an wide of the breakdown, as well as a quality of organization of works at damage removing. The recovery time knowledge lets the estimating costs incurred by electric energy recipients and distributors. In the paper has been described analysis of the recovery time and its components. In paper have also been presented results of research the time of break in power supply recipients. In paper have been made parametric and nonparametric verification of specified times. (The components of the recovery time of MV/LV relay - distribution station). Słowa kluczowe: niezawodność, awaryjność, stacje elektroenergetyczne, sieci miejskie, sieci terenowe, czas trwania awarii. Keywords: reliability, unreliability, transformer stations, rural networks, local networks, recovery times. Wstęp Problem zapewnienia ciągłości zasilania odbiorców energii elektrycznej jest pierwszoplanowym i najważniejszym zagadnieniem spółek dystrybucyjnych. Istnieje jednak wiele zjawisk i czynników, które wpływają na istnienie stanów awaryjnych. Do czynników takich należą przede wszystkim burze z wyładowaniami atmosferycznymi, wiatry, sadź, działalność osób postronnych oraz niewłaściwie lub błędnie prowadzona eksploatacja. Przedstawione czynniki należą do grupy czynników zewnętrznych. W wielu przypadkach czynnikami powodującymi awarie są zjawiska zachodzące wewnątrz sieci elektroenergetyc[...]
 
Small-signal model of BumbleBee output voltage controller for DC/DC Converter. Stability analysis of BumbleBee method.
 
Jacek KACZMAREK  
Artykuł przedstawia model małosygnałowy i analizę stabilności nowej cyfrowej metody sterowania przetwornicami DC/DC BumbleBee (Trzmiel). W metodzie tej napięcie wyjściowe przetwornicy stabilizowane jest pośrednio, poprzez utrzymywanie na stałym poziomie ilości energii elektrycznej zgromadzonej w elementach L i C przetwornicy. Przewidywane dobre właściwości metody zostały potwierdzone wynikami badań symulacji komputerowych oraz testami przeprowadzonymi na zbudowanej przetwornicy Buck sterowanej przez procesor TMS320F28335, przeznaczony do zastosowań w energoelektronice. (Małosygnałowy model regulatora napięcia przetwornicy DC/DC - projekt BumbleBee. Analiza stabilności metody). Abstract. During two previous MIXDES conferences author presented new method of controlling DC/DC converters, which uses law of conservation of energy. Developed theory was confirmed by both simulation results and measurements conducted on the constructed prototype. Now in the following paper, the small-signal model of the proposed controller is presented along with proof of stability for presented method of stabilization of converter’s output voltage. In the paper the results of measurements that allow determination of the accuracy of the model are also presented. Słowa kluczowe: przetwornica DC/DC, cyfrowe sterowanie przetwornicą DC/DC, model małosygnałowy, stabilność metody. Keywords: circuit stability analysis, converter’s work model BumbleBee controller, digital power control, DC/DC. Introduction The idea behind BumbleBee method assumes, that the output voltage of the DC/DC converter can be stabilized indirectly, by stabilizing amount of energy accumulated in the DC/DC converter. Earlier papers presented by author [2]-[8] contained results of simulations of such circuit and the prototype characteristics measurements [9-11]. Measurement results were agreeable with simulations and both confirmed author’s assumptions. Up till now the analytica[...]
 
Stanowa synteza systemów bezstratnych o skończonej odpowiedzi impulsowej
 
Robert T. WIRSKI  Krzysztof WAWRYN  
W artykule przedstawiono nowy algorytm syntezy ortogonalnych równań stanu systemów o skończonej odpowiedzi impulsowej. W odróżnieniu od istniejących algorytmów opartych na przekształceniach wielomianowych, prezentowana technika wykorzystuje rozwinięcie równań stanu w szereg potęgowy. Takie podejście pozwala prowadzić obliczenia z wykorzystaniem rachunku macierzowego liczb rzeczywistych. Dzięki temu algorytm ten może być bezpośrednio zaimplementowany przy użyciu typowych programów matematycznych operujących na macierzach. Abstract. In this paper, a novel state-space synthesis algorithm for orthogonal finite impulse response systems is presented. In contrast to known algorithms based on polynomial transformations, this technique utilizes the power series expansion. Such an approach allows performing calculations by means of real matrix calculations. Thanks to it, this algorithm can be directly implemented using standard mathematical software based on matrix representation. (State-space synthesis of finite impulse response loss-less systems). Słowa kluczowe: system dyskretny, filtr o skończonej odpowiedzi impulsowej, równania stanu, ortogonalny filtr cyfrowy. Keywords: discrete system, finite impulse response filter, state-space equations, orthogonal digital filter. Wstęp Przetwarzanie za pomocą systemów o skończonej odpowiedzi impulsowej (FIR) jest powszechnie stosowane w filtracji sygnałów, algorytmach kompresji i systemach sterowania. Ta powszechność wynika zapewne z prostoty ich opisu i własności samorzutnej stabilności. Transmitancja systemu FIR o jednym wejściu i jednym wyjściu może być opisana funkcją (1) , gdzie hi to liczby rzeczywiste. Systemy takie można realizować na wiele sposobów: zwykle za pomocą tzw. struktury bezpośredniej lub jej odmian powstałych przez stosowanie różnych rozkładów T(z). Okazuje się jednak, że [...]
 
Sterowanie multiskalarne ze wstecznym całkowaniem maszyną indukcyjną klatkową zasilaną z przekształtnika napięcia
 
Marcin MORAWIEC  
Referat dotyczy metody sterowania dwukierunkowym przekształtnikiem napięcia zasilającym maszynę indukcyjną klatkową. Przedstawiona idea bazuje na nowatorskiej metodzie sterowania sieciowym przekształtnikiem napięcia, polegająca na bezpośrednim powiązaniu modelu matematycznego maszyny z modelem matematycznym przekształtnika sieciowego. Zastosowana metoda wstecznego całkowania polepsza właściwości dynamiczne układu napędowego. Abstract. This paper concerns the control method of voltage source converter fed induction machine. The idea is based on innovative control method of voltage source rectifier, which consists in direct interrelation of mathematical model of induction machine with mathematical model of rectifier. The backstepping control method of rectifier improves the dynamic properties of the drive system. (The multiscalar backstepping control of induction machine fed by voltage source rectifier). Słowa kluczowe: sterowanie przekształtnikiem sieciowym, falownika napięcia, maszyna klatkowa, metoda wstecznego całkowania. Keywords: control of voltage source rectifier, voltage source inverter, cage induction machine, backstepping control. Wstęp Falownik napięcia jest obecnie jednym z najpopularniejszych układów przekształtnikowych przetwarzających napięcie stałe na napięcie przemienne. Rozwiązania, które są stosowane w przemyśle bazują w większości przypadków na jednokierunkowych falownikach napięcia, w których zastosowano mostek prostowniczy od strony sieci zasilającej. Układ taki posiada kondensator w obwodzie pośredniczącym o dużej wartości (rzędu kilku mF), a nadwyżka energii w nim zgromadzona musi być wykorzystana przez obciążenie albo rozładowana w rezystorze hamującym. Ponadto falownik generuje do sieci znaczną liczbę wyższych harmonicznych, które nie zostają skompensowane. Innym rozwiązaniem jest dwukierunkowy przekształtnik napięcia. Układ taki pozwala na bezpośredni zwrot energii z odbiornika do sieci zasilającej oraz u[...]
 
Structural investigation of silicon carbide with micro-Raman spectroscopy
 
Paweł BOROWICZ  Tomasz GUTT  Tomasz MAŁACHOWSKI  Mariusz ŁATEK  
Silicon carbide (SiC) is a suitable wide band gap semiconductor for high power and frequency electronic devices. The most important advantages of the material are good thermal conductivity and high critical electric field. Surface oxidation of SiC wafers results in forming of native SiO2 layer on the surface of the substrate. However, the material has significant drawbacks. The most important one for the application in electronic devices is the reduction of the carrier mobility by near interface traps (NIT's). Raman spectroscopy is the experimental technique that can give information about the structure of the material without destruction of the sample. The Raman spectra depend on the investigated polytype the size of the microcrystals and the “impurities" such as carbon structures in the sample. The aim of this work was to investigate different polytypes of SiC (4H and 3C) with one-phonon and two-phonon Raman spectra. The attention was focused on this part of the range of the Raman Shift which contains the information about carbon related species that may be responsible for forming the traps. The structural data obtained from Raman spectra can be correlated with the electrical properties of the investigated structures. Streszczenie. Węglik krzemu (SiC) jest półprzewodnikiem o szerokiej przerwie energetycznej bardzo obiecującym jako materiał do wytwarzania tranzystorów wysokiej częstości i mocy. Najważniejsze zalety materiału to dobra przewodność cieplna oraz wysokie, krytyczne pole elektryczne. Powierzchniowe utlenianie SiC prowadzi do utworzenia dielektrycznej warstwy SiO2 na podłożu z węglika krzemu. Niestety, materiał ma również istotne wady. Najważniejsza z nich, z punktu widzenia zastosowania w podzespołach elektronicznych, to redukcja mobilności nośników ładunku elektrycznego przez położone w sąsiedztwie interfejsu pułapki (NIT's). Spektroskopia ramanowska jest techniką eksperymentalną umożliwiającą badanie struktury materiału be[...]
 
Study on general harmonic equivalent circuit model for a class of new auto-inductive harmonic-suppression transformers
 
Yong LI1  Longfu LUO  Christian REHTANZ  Dechang YANG  Sven RÜBERG  Zbigniew LEONOWICZ  
For the demand of harmonic suppression and reactive power compensation of large-power electrical ac/dc power converter systems, this paper presents a class of new auto-inductive and harmonic-suppression (AIHS) transformers and a corresponding inductive filtering method, proposes a general model and its harmonic model constructed by the transformer windings and the full-tuned circuit under the specific harmonic frequencies, and establishes the harmonic equivalent circuit model. Based on this, according to the established mathematical model, this paper reveals the filtering mechanism of the new inductive filtering method, and obtains the necessary impedance condition for the new transformer and the tuned condition for the full-tuned circuit to suppress the main harmonic currents in the secondary windings. Furthermore, the influence of the impedance parameters on the inductive filtering effect is analysed. Finally, the experimental results verify the correctness of theoretical analysis, and present the good inductive filtering performance that the new transformer has. Streszczenie. W celu tłumienia harmonicznych i kompensacji mocy biernej w systemach przekształtnikowych o dużej mocy AC / DC, w niniejszej pracy zaprezentowano nową klasę transformatorów auto-indukcyjnych i tłumienia harmonicznych (AIHS) i odpowiednie metody filtrowania, zaproponowano ogólny model i model harmoniczny - skonstruowany przy pomocy uzwojenia transformatora i układu dostrojonego do wybranych częstotliwości harmonicznych oraz pokazano ekwiwalentny model harmoniczny tego układu. Na tej podstawie, zgodnie z ustalonym modelem matematycznym, pokazuje się mechanizm filtrowania dla tej nowej metody filtrowania indukcyjnego i wyprowadza się warunek konieczny dla układu w pełni dostrojonego w celu zlikwidowania głównych prądów harmonicznych w uzwojeniu wtórnym transformatora. Ponadto, jest analizowany wpływ parametrów impedancji na działanie filtrowania indukcyjnego. Wreszcie, p[...]
 
Subharmonics determination method based on binary successive approximation feed forward artificial neural network: a first improvement
 
Fabio LECCESE  
An improvement of a feedforward artificial neural network for detecting electric network subharmonics frequencies has been realized increasing the neural network resolution. Whishing to have a quick system able to signal the presence of subharmonics in real time, It has been fixed a sampling window of 20 ms equal to a period of an ideal fundamental frequency of 50 Hz. This choice obliges to pick up only a fraction of the subharmonics period that is not ever completed inside the sampling window making the classical spectral frequency recognition method unsuited. This obliges to transfer the problem of the their recognition on the neural network trained phase obtained by an appropriate discretization of the training set. The binary successive approximation structure has the merit of the scalability exploited in this article to increase the resolution than previous work. The net has been widely tested on synthesized signals. Streszczenie. Zaproponowano ulepszenie jednokierunkowych sztucznych sieci neuronowych do wykrywania subharmonicznych w sieci elektroenergetycznej przez zwiększenie rozdzielczości sieci neuronowych. Aby uzyskać system szybkiego wykrywania subharmonicznych w czasie rzeczywistym, ustalono okno pobierania próbek równe 20 ms. Wybór ten powoduje rejestrację tylko części okresu subharmonicznej, co wykluczaa klasyczne metody spektralne.. Sieci neuronowej szkolono przez odpowiednią dyskretyzację zbioru danych treningowych. Przeprowadzono badania symulacyjne zaproponowanego systemu. (Wykrywanie składowych subharmonicznych za pomocą binarnych jednokierunkowych sieci neuronowych o krokowej aproksymacji). Keywords: Artificial Neural Network, Binary Successive Approximation, Electric Network Subharmonics. Słowa kluczowe: Sztuczne sieci neuronowe, sukcesywna aproksymacja binarna , subharmoniczne w sieciach elektroenergetycznych. Introduction In the last years, the problem of the definition of the voltage quality has became particularly [...]
 
Sustainable development in the province of Cordoba
 
Aurora Gil-DE-CASTRO  Antonio MORENO-MUNOZ  J.J.G. DE LA ROSA  
Cordoba is an inland province of southern Spain, in the north-central part of the autonomous community of Andalusia. This paper presents the quantity of power that will be necessary to install for covering the electrical consumption of Cordoba’s population. Multicriteria has been the followed method with selection of criteria and options for the new and renewable energy technologies assessment based on the analysis and synthesis of parameters under the information deficiency method. Streszczenie. Kordoba jest prowincją południowej Hiszpanii, w północno-środkowej części wspólnoty autonomicznej Andaluzji. W artykule przeanalizowano ilość energii, która będzie niezbędna do zainstalowania na pokrycie zużycia energii elektrycznej ludności Kordoby. Zastosowano metodę wielokryterialnego wyboru nowych i odnawialnych technologii energetycznych w oparciu o analizę i syntezę parametrów metodą niedoboru informacji.(Zrównoważony rozwój prowincji Kordoba) Keywords: Energy supply; Multicriteria decision-making; Renewable energy technologies; Sustainable energy development. Słowa kluczowe: zużycie energii elektrycznej, technologie energetyczne. Introduction Worldwide energy consumption has risen 30% in the last 25 years, and the International Energy Agency expects to rise of about 60% in 2030 [1]. Today, the world’s energy system is based mainly on oil, gas and coal, which together supply around 80% of our primary energy. Only around 0.5% of primary energy comes from renewable sources such as wind, solar and geothermal. The present production and use of energy is causing depletion of resources and serious environmental problems. In Europe the dependency on imported primary energy increases from year to year. Nowadays most of Europe’s energy needs are supplied from shrinking fossil fuel resources (oil, gas and coal), largely imported into the European Union. At present, the threat of global climate change, high fuel import depende[...]
 
SXDR64 – Multichannel low noise ASIC for CdTe and GaAs detectors
 
Maciej KACHEL  
A 64-channel ASIC called SXDR64 has been developed. The ASIC is aimed to work with DC coupled CdTe and GaAs detectors. Each channel of ASIC consists of charge sensitive amplifier, pole-zero cancellation circuit, 4th order shaper with programmable gain and peaking time from 115 ns to 380 ns, base-line restorer, two independent discriminators and two 20-bit counters. Simulated equivalent noise charge of the frontend electronics for 3 pF detector capacitance, detector leakage current of 500 pA and peaking time Tp = 380 ns is 123 electrons rms. Streszczenie. SXDR64 jest 64-kanałowym układem scalonym przeznaczonym do odczytu sygnałów z detektorów CdTe oraz GaAs promieniowania X. Każdy kanał w układzie składa się ze wzmacniacza ładunkowego, układu kompensacji biegun-zero, układu kształtującego 4 stopnia, układu przywracania poziomu stałego, dwóch niezależnych dyskryminatorów oraz dwóch 20-bitowych liczników. Szumy oszacowane z symulacji wynoszą 123 el. rms, przy pojemności detektora 3p, prądzie upływu 0.5 nA. (SXDR64 - wielokanałowy, niskoszumny układ scalony dla detektorów CdTe i GaAs) Keywords: multichannel ASIC, front-end electronics, CdTe, GaAs. Słowa kluczowe: układ scalony, detektory promieniowania X, CdTe, GaAs. Introduction Nowadays high Z materials like CdTe and GaAs are being widely used in X-ray applications, mainly because of their good energy resolution and high stopping power. Basing on previous designs created in our group we have developed an ASIC optimized for such detectors. Previously developed ASICs were aimed to operate with AC coupled Si detectors working with low X-ray energies and high speed [1], [2]. The newly created IC, called SXDR64 (Silicon X-ray Detector Readout) should work with the DC couple[...]
 
Synteza sygnałów radarowych o obniżonym poziomie czasowych listków bocznych
 
Mariusz ŁUSZCZYK  Aleksander ŁABUDZIŃSKI  
W artykule przedstawiono algorytm syntezy sygnałów radarowych o złożonej strukturze wewnątrzimpulsowej, o obniżonym poziomie czasowych listków bocznych. Algorytm wykorzystano do syntezy impulsowych sygnałów z nieliniową modulacją częstotliwości z wykorzystaniem okna parametrycznego Kaisera. Przedstawiono wyniki w postaci charakterystyk syntetyzowanych sygnałów oraz ich funkcje autokorelacji. Przedstawiony algorytm pozwala zyskać 1-2dB stosunku sygnału do szumu w porównaniu do sygnału LFM z obróbką wagową. Abstract. To meet the requirement of modern radar, a kind of NLFM signal is designed in this paper based on the stationary-phase concept and Kaiser window function. The algorithm to synthesize NLFM signal is presented. To achieve low autocorrelation sidelobe level without applying weighting function, Non-Linear Frequency Modulation (NLFM) signal has been investigated. Discussed algorithm cause Signal-to-Noise Reduction (SNR) gain, typically by 1 to 2 dB, in comparison with LFM signal with window tapering. (Radar signal synthesis with time sidelobes reduction). Słowa kluczowe: sygnały radarowe, metoda stacjonarnej fazy, okno Kaisera. Keywords: radar signals, stationary-phase concept, Kaiser window function. Wstęp W radiolokacji stosowane są połączone techniki syntezy sygnałów złożonych oraz kompresji impulsów, które pozwalają na osiągnięcie wysokiej rozdzielczości odległościowej, bez konieczności skracania czasu trwania impulsu i tym samym redukcji jego potencjału energetycznego. Struktura czasowo-częstotliwościowa sygnału sondującego, która jest pochodną zastosowanej modulacji wewnątrzimpulsowej, określa podstawowe parametry i właściwości radaru, takie jak potencjalną rozdzielczość odległościową, odporność na zakłócenia bierne [1] oraz wrażliwość sygnału echa na efekt Dopplera [6]. Podstawowym rodzajem modulacji stosowanym w złożonych sygnałach radarowych jest liniowa modulacja częstotliwości LFM (Linear Frequency Modulation). Wła[...]
 
System zaawansowanej analizy sygnałów do pomiaru właściwości mechanicznych powierzchni w mikroskopii sił atomowych
 
Andrzej SIKORA  Łukasz BEDNARZ  
W niniejszym artykule zaprezentowano opracowany moduł diagnostyczny, który pozwolił na rozszerzenie możliwości pomiarowych komercyjnego mikroskopu sił atomowych. Zaimplementowane rozwiązanie sprzętowo-programowe pozwala na detekcję skrętnych wychyleń belki skanującej. W efekcie możliwe jest zrekonstruowanie krzywej spektroskopii sił, co umożliwia szybkie, wysokorozdzielcze mapowanie właściwości powierzchni takich jak sztywność, adhezja czy rozpraszanie energii.. Abstract. In this paper, the development of diagnostic upgrade for commercial atomic force microscope is presented. By designing and implementing electronic and software solution, the torsional oscillations of the cantilever detection was possible. As the consequence, the force spectroscopy curve could be reconstructed allowing to perform fast, high-resolution mapping of mechanical properties of the sample such stiffness, adhesion or energy dissipation. (System for advanced signal analysis in measurements of surface’s mechanical properties in atomic force microscopy). Słowa kluczowe: mikroskopia sił atomowych, techniki pomiarowe, przetwarzanie sygnałów. Keywords: atomic force microscopy, measurement techniques, signal processing, harmonic analysis. Wstęp Mikroskopia sił atomowych w ostatnich latach stała się niezwykle popularnym narzędziem badawczym. Różnorodność trybów pomiarowych, pozwalających uzyskać szereg informacji na temat budowy i właściwości powierzchni (mechanicznych, elektrycznych, magnetycznych, termicznych), stanowi olbrzymi potencjał badawczy materiałów i struktur w mikro- i nanoskali. Rozwój technik pomiarowych pozwala na otrzymanie bardziej miarodajnych wyników oraz na zwiększanie rozdzielczości przestrzennej. Idea działania mikroskopii sił atomowych polega na obserwacji oddziaływań pomiędzy wykonanym z krzemu ostrzem skanującym a powierzchnią próbki. Ze względu na mały promień krzywizny ostrza skanującego (pojedyncze nanometry lub dziesiątki nanometr[...]
 
Testing of crosstalk-type dynamic faults in interconnection networks with use of ring LFSRs
 
Andrzej HŁAWICZKA  Krzysztof GUCWA  Tomasz GARBOLINO  Michał KOPEĆ  
The need to apply the test-per-clock method at full clock rates to test crosstalks in networks of long interconnects between modules in a System on a Chip (SoC) is highlighted. Our method involves the 3n-R-LFSR (Ring Linear Feedback Shift Register). The part of the R-LFSR that generates test patterns for n-interconnects has double number of flip-flops where every second flip-flop is connected to the network of Interconnects Under Test (IUT). It has been proved that the 3n-R-LFSR is capable to generate all the two-test patterns that are necessary for IUT. The completed simulation experiments evidenced efficiency of the method application to test crosstalks that are manifested by either a glitch or an edge delay. Streszczenie. Przedstawiono metodę wykrywania przesłuchów w długich połączeniach pomiędzy blokami układów SoC. Wykorzystano liniowy rejestr pierścieniowy R-LFSR. Część rejestru generująca wektory testowe ma podwojoną liczbę przerzutników w stosunku do typowego rejestru pierścieniowego, co drugi przerzutnik połączony jest z testowaną siecią połączeń. Wykazano, że taki rejestr może wygenerować wszystkie pary testów niezbędne do wykrycia przesłuchów. (Wykrywanie przesłuchów w sieciach połączeń z wykorzystaniem liniowych rejestrów pierścieniowych R-LFSR) Keywords: Linear ring register; Test pattern generator; Crosstalks; System on a Chip (SoC); Interconnect network. Słowa kluczowe: Liniowy rejestr pierścieniowy, Generator wektorów testowych, System jednoukładowy, Przesłuchy, Sieć Połączeń Introduction Continuous progress in development of technologies offers the opportunity to place the entire digital system on a singe integrated circuit. Such a System on a Chip (SoC) incorporates embedded modules (cores) that communicate via a network of long interconnections. As integration density of one-chip systems increases, interconnections between the embedded cores are getting more and more crucial for correct and reliable operation of the e[...]
 
Three-phase inverter with SiC JFETs and Schottky diodes
 
Jacek RĄBKOWSKI  Roman BARLIK  
This paper describes the design, construction and tests of 2kVA three-phase Current Source Inverter with Silicon Carbide (SiC) JFETs and Schottky diodes. Low forward voltage drops and switching energies of SiC elements result in the switching frequency increase to 100kHz and passive elements, especially inductors, are significantly reduced. Operation of the 2kVA/400VDC/3x400VAC model is illustrated by laboratory test results - measured efficiency at nominal power was 96,55% Streszczenie. Artykuł przedstawia projektowanie, konstrukcję i badania trójfazowego falownika prądu o mocy 2kVA zbudowanego z użyciem elementów z węglika krzemu: diod Schottky’ego i tranzystorów JFET. Małe spadki napięcia i energie przełączeń tych elementów pozwalają zwiększyć częstotliwość pracy układu do 100kHz. W efekcie elementy bierne obwodu, ze szczególnym uwzględnieniem dławików zostały znacząco zmniejszone. Działanie modelu 2kVA/400VDC/3x400VAC jest zilustrowane wynikami badań laboratoryjnych, sprawność układu przy mocy nominalnej wynosi 96,55%. (Falownik trójfazowy z tranzystorami JFET i diodami Schottky’ego z węglika krzemu). Keywords: silicon carbide, JFET, Schottky diode, current source inverter. Słowa kluczowe: węglik krzemu, tranzystor JFET, dioda Schottky’ego, falownik prądu. Introduction The Silicon Carbide (SiC) technology brings new semiconductor devices with improved properties in reference to Silicon (Si) [1]-[3]. Most popular SiC device is now Schottky diode offered on the market as discrete parts (up to 1,2kV/20A [4]) or in module with Si IGBT (1,2kV/360A [5]). Significant reduction of switching losses due to lack of reverse recovery make it attractive in various applications of power electronics as PFC, drives or DC/DC converters. Another device made from Silicon Carbide, Junction Field Effect Transistor (JFET), also shows excellent properties from the power electronics point of view [6]-[10]. Due to thin drift zone the on-[...]
 
Układ inercyjny do pomiaru orientacji obiektów
 
Krzysztof JASKOT  Artur BABIARZ  
Praca przedstawia założenia i konstrukcję układu do pomiaru orientacji obiektów. Układy tego typu składają się z akcelerometrów, żyroskopów oraz magnetometrów. Informacje pomiarową stanowią kąty obrotu wokół poszczególnych osi układu trójwymiarowego XYZ. Wyniki pomiarów są obarczone błędami wynikającymi ze sposobu pomiaru oraz wpływu różnego rodzaju zakłóceń, głównie pola magnetycznego Ziemi. W celu otrzymania wiarygodnych pomiarów i informacji o orientacji obiektu zastosowano filtry cyfrowe. Abstract. The assumptions and design of inertial measurement unit is presented. The IMU measures angles of rotation. The information is imprecise due to drift and geomagnetic field. For this reason the digital filter concept is presented and implemented. Complete calibration and alignment methods are described. (The inertial measurement unit for detection of position) Słowa kluczowe: inercyjny układ pomiarowy, akcelerometry, magnetometry, żyroskopy. Keywords: Inertial measurement unit; accelerometer, magnetometer, gyroscope. Wstęp Inercyjnym układem pomiarowym nazywamy układ składający sie z czujników, takich jak akcelerometry, żyroskopy, bądź innych czujników ruchu i położenia. Układy te znane są pod nazwa IMU (ang. Interial Measurement Unit). Wykorzystując odpowiednie przeliczenia oraz analizę zbieranych danych można za ich pomocą wyznaczyć orientacje i położenie obiektów w przestrzeni. Zastosowanie układów inercyjnych jest bardzo szerokie i wykorzystywane są one w różnych dziedzinach życia. Można sie z nimi spotkać w samochodach w postaci systemów wykrywających zmiany położenia i ruchu [1]. Zintegrowane wraz z alarmem pojazdu skuteczniej zabezpieczają mienie. System pomiarowy włącza sie przy aktywacji alarmu, zapamiętując bieżącą pozycje samochodu. Nie jest ważne, czy zaparkowany pojazd stoi na powierzchni płaskiej czy na dużym wzniesieniu. Zainicjalizowany, mierzy odchyłki od pozycji początkowej i w przypadku za dużej zmiany włącza alarm[...]
 
Urządzenie laserowe do bezpośredniego naświetlania gęsto upakowanych schematów obwodów elektrycznych na płytkach drukowanych
 
Robert BARBUCHA  Michał JANKE  Katarzyna GARASZ  Marek KOCIK  Mateusz TAŃSKI  Jerzy MIZERACZYK  
Obecnie do przenoszenia wzoru schematu połączeń elektrycznych z kliszy na wartwę fotopolimeru na płytce drukowanej stosuje się metodę fotolitograficzną. Metoda ta jest zadowalająca dla płytek drukowanych, w których gęstość upakowania ścieżek jest większa niż 120 μm/120 μm (szerokość ścieżki/szerokość odstępu pomiędzy ścieżkami). Metoda bezpośredniego naświetlania obwodów elektrycznych jest stosowana dla uzyskania większej gęstości ścieżek. W niniejszym artykule zaprezentowano prototypowe urządzenie, którego działanie oparte jest na tej metodzie. Abstract. Recently, the most popular method to manufacture elecric circuit patterns on PCB is photolithography. This method is useless, if density of interconnections on PCB goes below 120 um/120 um (track/space width). Laser Direct Imaging method is a solution, in case of higher density of interconnetions on PCB. This article describes design of prototype system for Laser Direct Imaging. (Laser system for direct imaging of high density interconnects on PCB). Słowa kluczowe: Płytki drukowane (PCB), wysoka gęstość upakowania ścieżek elektrycznych, fotopolimery, laser UV, naświetlania laserowe. Keywords: Printed Circuits Board (PCB), high density of interconnects, photoresists, UV lasers, laser imaging. Wprowadzenie Płytki drukowane są jednym z głównych elementów składowych urządzeń elektronicznych. Dążenie do miniaturyzacji układów elektronicznych, szczególnie widoczne w ostatnim dziesięcioleciu, wymusza miniaturyzację połączeń elektrycznych na płytkach drukowanych. Podstawowym parametrem określającym stopień miniaturyzacji połączeń elektrycznych na płytkach drukowanych jest tzw. gęstość upakowania ścieżek elektrycznych. Parametr ten klasyfikuje płytki drukowane pod względem minimalnych szerokości ścieżek elektrycznych oraz odstępów między nimi. Wytwarzanie mikro-połączeń o dużej gęstości upakowania (czyli w tzw. technologii HDI - High Density Interconnect) wymaga zastosowania rozw[...]
 
Voltage/current control mode for combined three-phase inverter
 
Hongliang WANG  Xiumei YUE  Xuejun PEI  Yong KANG  
For parallel inverters system, controlling the output voltage in normal operation constantly is named the voltage control mode (VCM), and controlling the output current constantly in abnormal operation conditions (such as short circuit) is named the current control mode (CCM). The combined three-phase inverter topology is presented, the equivalent inverter topology with a LCL filter is obtained and mathematical models are built in VCM and CCM. A hybrid control strategy is proposed. The PID control and the repetitive control are used in VCM to obtain the fast dynamic responses and low harmonic distortions. On the other hand, the state feedback control is used in CCM. Pole assignment has been employed in designing parameter of the PID controller and state feedback, and the repetitive control design process is given. Experimental results validate the proposed control using two 400KVA parallel inverters. Streszczenie. Dla równoległego systemu przekształtników zazwyczaj stosuje się system kontroli napięcia VCM i system kontroli prądu CCM (w warunkach specjalnych - np. zwarcia). Zaprezentowano topologie przekształtnika trójfazowego. Odpowiednia topologia przekształtnika z filtrem LCL została przedstawiona. Zaproponowano hybrydową strategię sterowania. System PID sterowania użyty w VCM zapewnia szybką odpowiedź dynamiczną i małe zniekształcenia. W układzie CCM użyto stałego sprzężenia zwrotnego. Sprawdzono położenie biegunów. Wyniki eksperymentu z dwoma 400kVA równoległymi przekształtnikami potwierdziły założenia. (Sterowanie napięciem i prądem w równoległym systemie przekształtników trójfazowych) Keywords: PID control,state feedback,pole assignment,repetitive control. Słowa kluczowe: sterowanie PID, sprzężenie zwrotne, położenie biegunów, przekształtniki. Introduction The Combined three-phase inverter is constituted of three single-phase bridge inverters. This topology has several advantages and specially suits for high power application[1]. F[...]
 
Walidacja procesów pomiarowych
 
Roman A. TABISZ  
Wyjaśniono istotę walidacji procesów pomiarowych oraz cel jej stosowania. Uzasadniono celowość używania w praktyce pojęcia: "przydatność względna procesów pomiarowych". Przedstawiono cykl walidacji pełnej, uwzględniający cztery podstawowe etapy. Zaproponowano ogólny model procesu pomiarowego oraz określono jego podstawowe właściwości metrologiczne. Opisano informatyczny system CAMPV-2009, wspomagający walidację procesów pomiarowych. System ten zawiera Metrologiczną Bazę Danych dostępną dla laboratoriów badawczych i wzorcujących, w celu umożliwienia im współpracy za pomocą strony internetowej. Abstract. The essence of the measurement process validation and the aim of its usage is explained. The advisability of the use in practice of the notion: “the relative usefulness of measurement process" is justified. The cycle of the full validation, taking into account, four basic stages is presented. The general model of the measurement process is proposed , and his basic metrological characteristics are defined. Computer aided measurement processes validation, CAMPV-2009 is described. This system includes the Metrological Data Base which enables testing and calibration laboratories to co-operate via the internet web site . (Measurement processes validation). Słowa kluczowe: procesy pomiarowe, walidacja, metrologiczna baza danych, laboratoria badawcze I wzorcujące. Keywords: measurement processes, validation, metrological data base, testing and calibration laboratories. Wstęp Walidacja jest działaniem mającym na celu ekspertmentalne sprawdzenie tego, czy właściwości metody, obiektu, lub procesu, spełniają wymagania związane z ich zamierzonym zastosowaniem. Podsumowaniem walidacji jest dostarczenie odpowiedniego certyfikatu, potwierdzającego jednoznacznie to, że wynik walidacji jest pozytywny. W przypadku walidacji procesu projektowania, będzie to sprawdzanie i potwierdzenie tego, że prototyp zaprojektowanego wyrobu spełnia wymagania zastos[...]
 
Weighted-Least-Squares power system state estimation in different coordinate systems
 
Tomasz OKON  Kazimierz WILKOSZ  
Praca dotyczy wyznaczania wektora stanu systemu elektroenergetycznego w biegunowym oraz prostokątnym układzie współrzędnych. Analizowane są takie właściwości estymacji stanu jak: uwarunkowanie procesu obliczeniowego, dokładność wyników i liczba iteracji w procesie estymacji w funkcji poziomu redundancji danych pomiarowych i obciążenia systemu elektroenergetycznego.(Estymacja stanu systemu elektroenergetycznego metodą najmniejszych ważonych kwadratów w różnych układach współrzędnych). Abstract. The paper deals with assessment of state vector of power system in the polar and rectangular coordinate systems. Such features of the state estimation as: conditioning of the calculation process, accuracy of obtained results, and number of iterations in an estimation process, as functions of data redundancy level and stress of a power system are analyzed. Słowa kluczowe: system eletkroenergetyczny, estymacja stanu, biegunowy układ współrzednych, prostokątny układ współrzędnych. Keywords: power system, state estimation, polar coordinate system, rectangular coordinate system. Nomenclature CV - Coefficient of Variation CS - Coordinate System DR - Data Redundancy LF - Load Factor PS - Power System PCS - Polar Coordinate System RCS - Rectangular Coordinate System SE - State Estimation WLS - Weighted Least Squares Introduction Monitoring and control of PS require possessing of the credible assessment of states of this system. In modern control centers, such assessment is produced with the use of SE. SE enables obtaining the best estimate of the PS state vector (bus-voltages) utilizing a set of measurement data, which usually comprises of (i) active and reactive power injections, (ii) active and reactive power flows, (iii) bus-voltage magnitudes. The desirable features of PS SE are short time of calculations and high credibility of the results. There are many papers dealing with PS SE. Some of these papers present comparative analyses of the d[...]
 
Wide-area measurement-based time-delay damping control of SSSC-type FACTS device for stability enhancement of power system
 
Yong LI  Christian REHTANZ  Dechang YANG  Ulf HÄGER  Longfu LUO  Zbigniew LEONOWICZ  
This paper presents a linear matrix inequality (LMI) method for the design of the wide-area time-delay damping (WATDD) controller of static synchronous series compensator (SSSC)-type flexible ac transmission system (FACTS) device to enhance the power stability of the interconnected power systems. Firstly, in order to reveal the single-input multi-output (SIMO) characteristic of the open-loop power system with SSSC-type FACTS device, the prediction error estimation (PEE) algorithm based system identification method is applied to fit a special SIMO linear model. Then, based on the robust control theory and LMI method, the identified linear model is formulated as the standard control problem with the time-delay of the input signals of the WATDD controller, and combined with the designed state observer for the input state variables of the WATDD controller, the control parameters are optimized by the LMI iterative solution algorithm. Finally, the nonlinear simulation on the typical 2-area 4- machine system installed with SSSC-type WATDD controller is performed to verify the LMI-based design method and the proposed SSSC-type WATDD controller. Streszczenie. W artykule przedstawiono metodę nierówności matrycy liniowej (LMI) do projektowania kontrolera z opóźnieniem kompensatora szeregowego synchronicznego (SSSC) elastycznego systemu przesyłowego prądu przemiennego (FACTS) w celu zwiększenia stabilności wzajemnie połączonych systemów zasilania. Po pierwsze, dopasowano specjalny model liniowy SIMO do charakterystyki otwartego systemu z urządzeniem SSSC-FACTS. Następnie, w oparciu o odporną teorię sterowania i metodę LMI, opisano zidentyfikowany model jako standardowy problem sterowania z opóźnieniem czasowym sygnałów wejściowych kontrolera WATDD i połączono go z utworzonym obserwatorem stanu wielkości wejściowych kontrolera WATDD - parametry sterowania są optymalizowane iteracyjnie za pomocą algorytmu LMI. W końcu, przeprowadzono symulację nieliniową [...]
 
Wpływ modelu tranzystora MOS na charakterystyki przetwornicy BOOST w stanie ustalonym
 
Krzysztof GÓRECKI  Janusz ZARĘBSKI  
W pracy porównano charakterystyki przetwornicy BOOST w stanie ustalonym uzyskane przy wykorzystaniu modeli tranzystora MOS o różnym poziomie złożoności. Rozważano zależności napięcia wyjściowego, sprawności energetycznej oraz temperatury wnętrza tranzystora od współczynnika wypełnienia sygnału sterującego, rezystancji obciążenia oraz częstotliwości sygnału sterującego. Poprawność wyników obliczeń zweryfikowano doświadczalnie. Porównano również czasy trwania obliczeń uzyskanych przy wykorzystaniu rozważanych modeli. Abstract - In the paper boost converter characteristics at the steady state obtained with the use of MOSFET models of various complexity and accuracy are compared. The analyses were performed by SPICE. The dependencies of the converter output voltage, the watt-hour efficiency and the MOSFET inner temperature on the frequency and the pulse-duty factor of the MOSFET control signal as well as the load resistance are considered. The correctness of the calculation results was verified experimentally. The times of the analyses of the converter corresponding to the considered models of the MOS transistor are compared, too. (Influence of MOSFET model form on boost converter characteristics at the steady state) Słowa kluczowe - tranzystor MOS, przetwornica BOOST, modelowanie Keywords - MOS transistors, BOOST converters, modelling Wprowadzenie Przetwornice dc-dc są powszechnie wykorzystywane w układach zasilających [1]. Wśród przetwornic podwyższających napięcie o mocy wyjściowej nie przekraczającej kilkuset watów najczęściej wykorzystuje się przetwornicę BOOST [2, 3] pokazaną na rys.1, w której elementem kluczującym jest tranzystor mocy MOS. Rys. 1. Dławikowa przetwornica BOOST Przy projektowaniu i analizie układów elektronicznych, w tym przetwornic dc-dc, wykorzystuje się programy komputerowe, wśród których jednym z najpopularniejszych jest obecnie program SPICE [2, 4]. Dokładność wyników obliczeń oraz czas ich trwania zależą m.i[...]
 
Wpływ nasycania się przekładników prądowych na pracę zabezpieczeń linii przesyłowych
 
Krzysztof SOLAK  Waldemar REBIZANT  
W artykule zaprezentowano wpływ nasycania się przekładników prądowych na pracę podstawowych zabezpieczeń linii przesyłowych, tj. zabezpieczenia odległościowego, różnicowoprądowego, porównawczofazowego oraz zerowoprądowego. Przedstawiono zachowanie się członów decyzyjnych przekaźników w sytuacji, kiedy wejściowy sygnał prądowy będzie zniekształcony na skutek nasycenia się rdzenia ferromagnetycznego przekładnika prądowego. Omawiane zabezpieczenia przetestowano na sygnałach zwarciowych wygenerowanych w programie ATP-EMTP. Abstract. In this paper the impact of current transformers saturation on operation of basic protections for transmission lines, i.e. distance protection, current differential, phase comparison and zero-sequence current is presented. It is shown how decision units of the relays behave when input current signal is distorted as a result of saturation of ferromagnetic core of current transformers. Discussed protections have been tested with the signals generated using ATP-EMTP program. (The impact of current transformers saturation on operation of transmission lines protection relays). Słowa kluczowe: zabezpieczenia linii przesyłowych, nasycanie się przekładnika prądowego, zwarcie, ATP-EMTP. Keywords: protection of transmission lines, current transformer saturation, fault, ATP-EMTP. Wstęp Zabezpieczenia linii przesyłowych zasilane są sygnałami prądowymi, które pochodzą z przekładników prądowych. W dużej mierze na decyzje podejmowane przez zabezpieczenie podczas zwarć ma wpływ jakość prądu wtórnego przekładników. Dlatego od przekładników prądowych stosowanych w automatyce zabezpieczeniowej wymagana jest poprawna transformacja w szerokim zakresie wartości prądu pierwotnego. Zakres poprawnej transformacji przekładnika zabezpieczeniowego określa znamionowy prąd graniczny IpG, który jest odpowiednią krotnością prądu pierwotnego Ipn, przy którym błąd całkowity przekładnika obciążonego znamionowo osiąga wartość 5% lub 10%. Krotn[...]
 
Wpływ oraz kompensacja czasów martwych w układzie z trójgałęziowym falownikiem napięcia zasilającym silnik indukcyjny dwu- i trójfazowy
 
Paweł ŚWIEBODA  Marcin WAWRO  
W artykule przedstawiono źródło i porównano skutki zniekształceń w generowanych napięciach fazowych trójgałęziowego falownika napięcia na przebiegi napięć i prądów w zasilanym silniku indukcyjnym dwu- i trójfazowym, wywołanych występowaniem czasów martwych. Zaprezentowano również metodę kompensacji czasów martwych opartą na śledzeniu kierunku prądów wyjściowych falownika. Abstract. The article presents the source and compares results of phase voltage distortions generated in three-leg voltage source inverter on voltage and current waveforms in two- and three-phase induction motor caused by the presence of dead-time. Presented dead-time compensation method is based on tracking direction of the inverter output currents. (Impact and compensation of dead-time in the system with three-leg VSI and two- and three-phase induction motor). Słowa kluczowe: czasy martwe, trójgałęziowy falownik napięcia, silnik indukcyjny dwufazowy, silnik indukcyjny trójfazowy Keywords: dead-time, three-leg VSI, two-phase induction motor, three-phase induction motor Wstęp We współczesnych układach napędowych z falownikami napięcia pracującymi z wysoką częstotliwość impulsowania, dużo większą od zadawanych częstotliwości napięć fazowych, wybór odpowiedniej metody sterowania falownikiem odgrywa kluczową rolę dla poprawnej pracy zasilanej maszyny. Dla takich falowników w układzie z silnikiem indukcyjnym stosuje się przede wszystkim skalarne i wektorowe metody sterowania PWM [1]-[8], które w teorii pozwalają na precyzyjne zadawanie amplitudy i częstotliwości podstawowej harmonicznej napięć fazowych, a jedyne wyższe harmoniczne w napięciach związane z dużą częstotliwością przełączania łączników mają pomijalny wpływ na prądy fazowe. W opisie tych algorytmów przyjmuje się jednak uproszczenie zakładające zerowe czasy zmiany stanu łączników, które wymagają uwzględnienia przy implementacji w układzie rzeczywistym i wprowadzenia opóźnień zapobiegających zwarciom w gałę[...]
 
Wpływ zastosowania elementów półprzewodnikowych z węglika krzemu na charakterystyki przetwornicy buck
 
Janusz ZARĘBSKI  Krzysztof GÓRECKI  Krzysztof POSOBKIEWICZ  
Praca dotyczy wpływu doboru elementów półprzewodnikowych na charakterystyki przetwornicy buck. Zaprezentowano konstrukcję trzech układów testowych z przetwornicami buck zawierającymi elementy półprzewodnikowe wykonane z krzemu lub z węglika krzemu oraz układy sterujące. Przedstawiono wyniki pomiarów skonstruowanych układów oraz przedyskutowano różnice w przebiegu charakterystyk badanych przetwornic buck zawierających diody Schottky’ego oraz tranzystory polowe wykonane z rozważanych materiałów. Abstract - The paper refers the influence of the selection of semiconductor devices on characteristics of the buck converter. The constructions of three investigated circuits with the buck converters containing semiconductor devices produced from the silicon or from the silicon carbide were presented. Some results of measurements of the investigated circuits are shown. The differences observed between the course of the measured characteristics obtained for the investigated buck converters including the Schottky diodes and the field effect transistors manufactured from the considered materials, are discussed. (Influence of the use of silicon carbide semiconductor devices on characteristics of buck converters) Słowa kluczowe - elementy z węglika krzemu, przetwornica buck Keywords - silicon carbide semiconductor devices, buck converters Wprowadzenie Przetwornice dc-dc są powszechnie wykorzystywane w elektronicznych układach zasilających. Jedną z najpopularniejszych jest przetwornica buck, która umożliwia obniżenie wartości napięcia [1, 2, 3]. Przetwornica ta, której schemat pokazano na rys.1, zawiera tranzystor kluczujący (bipolarny lub polowy), diodę, dławik, kondensator oraz rezystancję obciążenia. Typowymi elementami półprzewodnikowymi wykorzystywanymi przy konstrukcji przetwornic dc-dc są tranzystory MOSFET oraz dioda Schottky’go. Rys.1. Schemat przetwornicy buck Od kilku lat na rynku dostępne są półprzewodnikowe ele[...]
 
Współczesne trendy w modelowaniu wyładowań atmosferycznych - teoria i zastosowania
 
Grzegorz MASŁOWSKI  
W artykule dokonano klasyfikacji i charakterystyki modeli matematycznych wyładowania piorunowego ze szczególnym uwzględnieniem fazy wielkoprądowego wyładowania głównego. Przedstawiono aktualne trendy w rozwoju koncepcji pozwalających dokładniej przewidzieć zaburzenia elektromagnetyczne generowane przez wyładowanie piorunowe. Omówiono też właściwości aplikacyjne i przykłady zastosowań modeli wyładowania głównego w zagadnieniach ochrony odgromowej i przeciwprzepięciowej. Abstract. In the paper, classification and description of mathematical models of a lightning return-stroke channel are presented. In case of the engineering and antenna models topical trends in development of conceptions allowing prediction more and more accurate of lightning electromagnetic disturbances are described. Finally, applications of analysed return-stroke models in lightning and overvoltage protection are presented. (Modern trends in lightning discharge modelling - theory and applications). Słowa kluczowe: wyładowania atmosferyczne, LEMP, ochrona odgromowa, modelowanie matematyczne Keywords: lightning discharge, LEMP, lightning protection, mathematical modelling, Wstęp Jednym z zasadniczych źródeł zaburzeń elektromagnetycznych są wyładowania atmosferyczne. Wyróżnia się wyładowania występujące wewnątrz chmur i między chmurami oraz wyładowania doziemne, które dzielą się na odgórne i oddolne oraz na dodatnie i ujemne. Najwyższy poziom zaburzeń generują tzw. wielkoprądowe udary krótkotrwałe, zwane również wyładowaniami głównymi (ang. return-stroke), których liczba w trakcie jednego wyładowania może dochodzić nawet do kilkudziesięciu [1]. Wartość szczytowa udaru krótkotrwałego, który zanika po około trzech milisekundach, wynosi zwykle kilkadziesiąt kiloamperów, a wartość neutralizowanego ładunku tego udaru osiąga kilka kulombów. Przeważają wyładowania odgórne ujemne. Pierwszy udar takiego wyładowania jest poprzedzony tzw. liderem skokowym, który - rozwijając s[...]
 
Wysokosprawne układy do zasilania SSL LED dla potrzeb autonomicznych instalacji PV
 
Wojciech GRZESIAK  Adam BIEŃKOWSKI  Janusz CHAMIOŁO  
Artykuł prezentuje praktyczne rozwiązania wysokosprawnych układów zasilania SSL (Solid State Lighting ) LED dużej mocy (prądy 350-700mA) z autonomicznych instalacji fotowoltaicznych wyposażonych w akumulatory 24V. Prezentowane układy zostały zaprojektowane, wykonane oraz przetestowane przez autorów i charakteryzują się sprawnościami rzędu 95%. Istotą tych rozwiązań jest zastosowanie nowoczesnych elementów elektronicznych, zaaplikowanych w sposób pozwalający na najbardziej efektywną zamianę napięcia z akumulatorów na prąd potrzebny do zasilania diod LED oraz zapewniający im odpowiednio długi czas życia. Abstract. The paper deals with the practical solutions of high-efficient power supplies for high power SSL LED (current of 350-700mA) powered from photovoltaic devices equipped with 24 V batteries. These highly efficient solutions (up to 95%) were designed, made and tested by authors. The idea of these solutions is using modern electronic components to achieve the most efficient way of converting energy stored in a battery to current that was usable for feeding LED and providing them a long life (High-efficient power supplies for high power SSL LED powered from photovoltaic devices). Słowa kluczowe: Dioda LED, SSL LED, zasilacz SSL LED, stabilizator prądu, układ scalony, dioda Shottky’ego, tranzystor MOSFET Keywords: LED diode, SSL LED, power supply for SSL LED, current stabilizer, integrated circuit, Schottky diode, MOSFET Transistor. Wstęp SSL LED dużej mocy z powodzeniem zastępują tradycyjne źródła światła. Stanowią doskonałą alternatywę nie tylko dla powoli wycofywanych z użycia żarówek, ale również mogą zastąpić i na pewno w przyszłości zastąpią lampy fluorescencyjne i wyładowcze. Zaletami SSL LED w stosunku do pozostałych źródeł światła są przede wszystkim: - wysoka skuteczność świetlna, dochodząca we współczesnych diodach do 100-120 lm/W. - nie zawierają szkodliwej rtęci. - dobry współczynnik oddawania barw, szeroki zakres[...]
 
Zasada podobieństwa w równaniach optymalizacyjnych teorii mocy i energii
 
Maciej SIWCZYŃSKI  Marcin JARACZEWSKI  
260 PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY (Electrical Review), ISSN 0033-2097, R. 86 NR 11a/2010 Maciej SIWCZYŃSKI, Marcin JARACZEWSKI Politechnika Krakowska, Wydział Elektryczny Zasada podobieństwa w równaniach optymalizacyjnych teorii mocy i energii Streszczenie. Artykuł nawiązuje do zagadnień optymalizacyjnych teorii mocy i energii elektrycznej, oraz do równań operatorowych rozwiązujących te zagadnienia. Formułuje równoważne zagadnienia optymalizacyjne, które rozwiązywane są za pomocą tzw. równań podobnych. W tych równaniach operator stratności wewnętrznej źródła energii jest zastępowany przez liczbę dodatnią zwaną "rezystancją normatywną". Dzięki temu równania podobne są znacznie łatwiejsze do rozwiązywania. Rozważono kilka zagadnień optymalizacyjnych Abstract. Article refers to the optimization theory problems of electric power and energy, and to the operational equations solving these issues. Formulates equivalent optimization problems that are solved using the so-called similar equations. In these equations, the inner loss operator of the source is replaced by a positive number called the "normative resistance". Thanks to this the similar equations are much easier to solve. Several issues of optimization were considered. (Principle of similar equations for optimization of theory of electric power and energy) Słowa kluczowe: teoria mocy i energii, optymalizacja, zasada podobieństwa. Keywords: Power and energy theory, optimization, similarity principle . Wstęp W pracy [1,3] i wcześniejszych pracach autorów rozpatruje się kilka zagad[...]
 
Zastosowanie filtrów cyfrowych oraz metody cząstek dynamicznych do estymacji poziomu paliwa w baku poruszającego się pojazdu
 
Paweł BIERNACKI  
W artykule przedstawiono wyniki badań dotyczących estymacji poziomu paliwa w baku pojazdu samochodowego. Do symulacji wykorzystano rzeczywiste dane uzyskane poprzez pomiar poziomu paliwa w bakach TIR-ów jednej z polskich firm przewozowych. Rozpatrzono różne sytuacje pomiarowe, takie jak tankowanie, jazda po nierównej nawierzchni, jazda po stromiznach, zanik sygnału pomiarowego. Abstract. In the article the research results of the fuel level estimation in a moving vehicle are presented. Simulations used the real-life car vehicles data (Polish cargo company trucks). Different road conditions such petrol tank up, road pot-holes, GPS error, etc, were considered during simulations.. (Application of digital filters and particle dynamic method to estimate the fuel level in moving vehicle). Słowa kluczowe: filtry cyfrowe, estymacja, metoda cząstek dynamicznych, uśrednianie, poziom paliwa Keywords: digital filters, estimation, method of dynamic particles, averaging, fuel level. Problem pomiaru poziomu paliwa Dla przewoźników samochodowych poważnym problemem ze względów ekonomicznych i eksploatacyjnych jest wyznaczenie faktycznego zużycia paliwa przez ich flotę pojazdów. Rozwiązanie tego zagadnienia ma na celu obliczenie rzeczywistych kosztów działalności, monitorowanie stanu technicznego samochodów, a przede wszystkim wykrywanie kradzieży paliwa. Rejestrowane przez sondę umieszczoną w baku pojazdu dane dotyczące poziomu paliwa nie nadają się bezpośrednio do interpretacji. Jest to spowodowane ciągłym przemieszczaniem się benzyny, którego przyczyną jest ruch pojazdu. Przykładowy odczyt z sondy pomiarowej przedstawia rysune[...]
 
Zastosowanie nanosekundowej mikroobróbki laserowej do wykonywania metalowych elementów urządzeń MEMS
 
Mateusz TAŃSKI  Robert BARBUCHA  Michał JANKE  Katarzyna GARASZ  Marek KOCIK  Jerzy MIZERACZYK  
W niniejszym artykule omówiono zastosowanie mikroobróbki laserowej impulsami nanosekundowymi do wykonywania metalowych elementów urządzeń MEMS (microelectromechanical systems). Omówiono ogólnie nanosekundową mikroobróbkę laserową materiałów metalowych oraz przedstawiono przykłady elementów urządzeń MEMS wykonanych tą techniką. Przedstawiono także problem degradacji obrabianego materiału podczas nanosekundowej mikroobróbki laserowej. Rozwiązaniem tego problemu może być zastosowanie do mikroobróbki laserowych impulsów femtosekundowych. Abstract. In this article we present the possible application of nanosecond laser micromachining in fabrication of metal MEMS element. We describe the process of laser micromachining of materials and present few examples of metal MEMS elements. We also focus on the problem of thermal degeneration of material during process of nanosecond laser micromachining. This problem is to be avoided when femtosecond laser pulses are used in MEMS laser manufacturing. (Application of nanosecond laser micromachining in fabrication of metal MEMS elements). Słowa kluczowe: mikroobróbka laserowa, mikrosystemy, obróbka precyzyjna, ablacja laserowa, MEMS Keywords: laser micromachining, microsystems, precise machining, laser ablation, MEMS Wprowadzenie Obecnie najczęściej wykorzystywanym materiałem do wykonywania elementów urządzeń MEMS (microelectromechanical systems) techniką mikroobróbki klasycznej jest krzem [1]. Spowodowane jest to doskonałymi właściwościami mechanicznymi krzemu, dzięki którym jego mikroobróbka jest procesem stosunkowo prostym [2]. Jednak niektóre elementy urządzeń MEMS nie mogą być wykonane z krzemu. Dotyczy to głównie elementów, które muszą charakteryzować się elastycznością (np. elementy akcelerometrów) i trwałością (np. mikrozębatki) lub muszą być przewodnikami elektrycznymi (np. mikroelektrody) [3]. Do takich aplikacji elementy urządzeń MEMS można wykonać z cienkiej folii metalowej (o grubości np[...]
 

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»