INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
PRZEMYSŁ CHEMICZNY ›
2011-1 |
| |
|
Publikacja: Wybrane zgłoszenia patentowe z dziedziny chemii
Autor: Mirosława Koperska 
Zgł. nr 387833; B04C 5/10
POLITECHNIKA ŚLĄSKA, Gliwice
Kubica R., Mokrosz W., Szlęk A.
Sposób i urządzenie do odpylania
gazu zwłaszcza z pyłów drobnych
Sposób odpylania gazu z jednoczesnym wykorzystaniem
kilku mechanizmów separacji z gazu
cząstek aerozolu, w tym pola sił odśrodkowych,
bezwładności i elektrostatycznego, polega na
tym, że gaz tłoczy się przez zakrzywiony kanał,
o zewnętrznej ścianie stanowiącej układ koncentrycznie
rozmieszczonych, pionowych żaluzji,
z regulowanym prześwitem, na powierzchni
których tworzą się dodatkowe siły lokalizujące
cząstki i następuje odsysanie części oczyszczanego
gazu o zwiększonej zawartości cząstek
separowanego aerozolu, po czym odsysany gaz
zawraca się na wlot zapylonego gazu lub zawraca
się do instalacji spalania, przez warstwę paliwa,
które wprowadza się do komory spalania i następuje
filtracja gazu na złożu paliwa. Urządzenie
do odśrodkowego odpylania gazu charakteryzuje
się tym, że w kanale stanowiącym przestrzeń
separacyjną rozmieszczone są koncentrycznie,
pionowe żaluzje (1) o regulowanym prześwicie.
(5 zastrzeżeń)
Zgł. nr 387892; C01B 25/41
POLITECHNIKA KRAKOWSKA
im. TADEUSZA KOŚCIUSZKI, Kraków
Kowalski Z., Pawłowska-Kozińska D.,
Kijkowska R., Wzorek Z.
Sposób wytwarzania pirofosforanu
sodu i trójpolifosforanu sodu
Sposób wytwarzania pirofosforanu sodu i trójpolifosforanu
sodu, polega na tym, że wyjściowy
roztwór ortofosforanów o stosunku molowym
Na/P od 1,4 do 2, a korzystnie 1,6 do 1,8 i stężeniu
korzystnie 20-22% (m/m) P2O5, poddaje się
odparowaniu do stężenia korzystnie 28% (m/m)
P2O5, najlepiej w temperaturze podwyższonej,
korzystnie 80-90°C lub poddaje się schładzaniu
do temperatury niższej od temperatury otoczenia,
korzystnie co najmniej o 10°C, lecz nie niższej
niż -5°C, po czym oddziela pierwszego rodzaju
kryształy uwodnionych ortofosforanów dwusodowych,
oddzielone kryształy gromadzi do
wykorzystania w kolejnych etapach procesu, zaś
pierwszy przesącz po[...]
|
Prenumerata
|
|
AKTUALNOŚCI
|
|
Ustalono limity darmowych
uprawnień emisji CO2
Eksperci krajów Unii Europejskiej ds. klimatu
przyjęli surowe warunki przyznawania
europejskim firmom darmowych uprawnień do
emisji CO2 od 2013 r. Pani Connie Hedegaard,
unijna komisarz ds. klimatu wyraziła zadowolenie
z decyzji, ale polscy eurodeputowani
ostrzegają, że grozi to podwyżką cen energii
cieplnej o nawet 22%. Bezpłatne uprawnienia
do emisji CO2 przyznane firmom na lata
2013-2020 w ramach unijnego systemu handlu
emisjami mogą być przedmiotem sprzedaży
na specjalnych aukcjach. Oznacza to, że
europejskie firmy są w gorszej sytuacji niż
ich konkurenci spoza UE, którzy nie muszą
ograniczać swoich emisji w trosce o ochronę
klimatu. Dlatego też w unijnym pakiecie
klimatyczno-energetycznym z 2008 r. zapowiedziano,
że część uprawnień będzie przyznawana
za darmo w zależności od stosowanej
technologii: im mniej emisji CO2, tym więcej
bezpłatnych praw do emisji. Eksperci ustalili,
jakim firmom rozdać darmowe uprawnienia
dla przemysłu i uzgodnili w tym celu limity
emisji CO2 zwane benchmarkami. Obliczono
je dla całej UE, a nie poszczególnych krajów.
Oznacza to, że brano pod uwagę technologie
najbardziej przyjazne dla środowiska w rozwiniętych
krajach. Benchmarki odzwierciedlają
emisje 10% najbardziej wydajnych instalacji
w UE w latach 2007-2008. Oparte na węglu
polskie technologie są wysokoemisyjne i polskie
firmy będą musiały kupić więcej uprawnień
na aukcjach. Nowe przepisy uderzą w różne
branże przemysłu energochłonnego, takie jak
przemysł papierniczy, chemiczny, cementowy
i ciepłownictwo. Polscy eurodeputowani są
zdania, że jeśli Komisja Europejska podtrzyma
swoją decyzję, to takie rozwiązanie doprowadzi
do spadku konkurencyjności polskich przedsiębiorstw
i ograniczenia ich produkcji, co oznacza
zwolnienia i wzrost cen produktów. Polscy
eurodeputowani apelują o wprowadzenie w UE
zróżnicowanych benchmarków wg stosowanego
paliwa: gaz, ropa naftowa, węgiel, aby zniw[...]
|
|
|
|
Anionity akrylowe modyfikowane SPADNS jako jonity chelatujące do zagęszczania jonów metali
|
|
|
Magdalena Greluk Zbigniew Hubicki
|
Zbadano możliwość zastosowania kwasu p-fenyloazosulfontropowego
SPADNS w procesie
modyfikacji anionitów akrylowych: słabo zasadowego
Amberlitu IRA-67 o strukturze żelowej
oraz mocno zasadowego anionitu IRA-958
o strukturze makroporowatej, celem uzyskania
wymieniaczy selektywnych w stosunku do jonów
Cu(II), Co(II) oraz Ni(II).
Two com. acrylate anion exchange resins were modified by
complexing with p-phenylazosulfonotropic acid and used
for sorption of Cu(II), Ni(II) and Co(II) ions from aq. solns.
under static conditions. The strongly basic resin adsorbed
more dye than the weak basic one (795,52 and 23,43 mg/g,
resp.). The modification resulted in increasing the sorption
capacity during the sorption of Cu(II) ions only.
Dokładne oznaczenie zawartości jonów metali, zwłaszcza występujących
w próbce w śladowych ilościach, jest jednym z najtrudniejszych
i najbardziej skomplikowanych analitycznych zadań, ponieważ
wymaga dużej dokładności oraz wysokiej czułości analizy. Często
bezpośrednie oznaczenie śladowych ilości jonów metali w różnych
próbkach środowiskowych, takich jak ścieki lub próbki biologiczne,
za pomocą metod analizy instrumentalnej jest niemożliwe z powodu
występowania efektu matrycy oraz zbyt niskiej zawartości jonów
metali w badanej próbce. Dlatego pojawia się konieczność zagęszczania,
jak i rozdzielania jonów metali w roztworze, by oznaczenie
badanego jonu metalu uczynić możliwym. W tym celu stosowanych
jest wiele analitycznych technik, takich jak ekstrakcja ciecz-ciecz,
metody strąceniowe, destylacja, sublimacja, parowanie, adsorpcja
oraz wymiana jonowa. Spośród wszystkich wymienionych metod
ta ostatnia wykazuje największe zalety i z powodzeniem jest stosowana
w analizie śladów1).
Rozwój metody wymiany jonowej oraz olbrzymi zakres możliwości
jej zastosowania nastąpił z chwilą wynalezienia i wprowadzenia nowoczesnych
jonitów nieorganicznych oraz organicznych o odpowiednich
właściwościach fizykochemicznych. Prace [...]
|
|
|
|
Aspekty bezpieczeństwa zastosowania cieczy Diversa do wydzielania amoniaku z gazu syntezowego metodą absorpcji w niskociśnieniowym procesie syntezy
|
|
|
Zofia Mordecka Wacław Hennel Sylwester Mordecki
|
Omówiono aspekty bezpieczeństwa zastosowania
amoniakalnego roztworu azotanu
amonu, zwanego cieczą Diversa, do
wydzielania amoniaku z gazu syntezowego.
Przedstawiono wyniki badań rozkładu cieczy
Diversa, przeprowadzonych w dużej skali,
odzwierciedlającej warunki w przemysłowej
instalacji do absorpcji-desorpcji amoniaku
w cieczy. Badania przeprowadzono na poligonie
wojskowym. Badano wybuchowość saletry
amonowej, samej cieczy Diversa oraz cieczy
w obecności wodoru i metanu.
Samples (9 kg) consisting of mixts. contg. the com. dusty
salpetre or reagent-grade NH4NO3, NH3 (4.6 to 23% by
mass), an explosive and an elec. detonator were field
tested for explosivity in open or closed vessels under atm.
pressure or under pressure up to 40 atm and at temp. up
to 90°C. An explosion took place only in the case of samples
with low NH3 content (below 13%) or treated at 90°C
under pressure 9 atm. The samples of a comps. typical for
the industrial NH3 absorption in Divers liqs. (NH3-satd. aq.
soln. of NH4NO3) were safe in operation.
Amoniakalny roztwór azotanu amonu, zwany od jego odkrywcy
cieczą Diversa, wykazuje duże ujemne odchylenie od prawa
Raoulta. Właściwość ta może być wykorzystana do wydzielenia
amoniaku z gazu syntezowego w procesie absorpcji. Ten sposób
wydzielania produktu może być rozważany zwłaszcza w niskociśnieniowej
syntezie amoniaku1). Równowaga fazowa ciecz-para dla
układu NH4NO3-NH3 była przedmiotem badań przeprowadzonych
w Instytucie Nawozów Sztucznych w ramach p[...]
|
|
|
|
Atrakcyjne i tanie sorbenty do usuwania metali ciężkich z wód
|
|
|
Anna Witek-Krowiak Roman G. Szafran Szymon Modelski
|
Oceniono możliwość zastosowania jedenastu
odpadowych materiałów pochodzenia biologicznego
jako skutecznych sorbentów metali
ciężkich, w szczególności jonów miedzi i chromu.
Wyznaczono maksymalne pojemności
sorpcyjne oraz stałe kinetyczne dla wybranych
sorbentów i jonów metali. Sprawdzono
wpływ warunków środowiskowych, takich jak
pH i temperatura, na wydajność procesu.
Pojemności sorpcyjne materiałów pochodzenia
naturalnego zawierały się w granicach
20-60 mg/g, co świadczy o ich skuteczności
w usuwaniu z roztworu zarówno jonów
chromu, jak i miedzi. Porównano pojemności
sorpcyjne materiałów biologicznych z dwoma
konwencjonalnymi sorbentami: specjalnie preparowanym
polimerem zawierającym grupy
karboksylowe oraz węglem aktywnym.
Eleven waste bio-materials were used as biosorbents for
removal of Cu2+ and Cr3+ ions from aq. solns. Sorption
equil. and kinetic consts. were detd. at 20-60°C and pH
3-5. The sorption capacity was 20-60 mg/g not lower than
that for a polymeric sorbent with carboxylic groups and an
activated C.
Wpływ metali ciężkich na organizmy żywe zależy od ich stężenia.
Wysokie stężenia prowadzić mogą do zaburzeń procesów fizjologicznych,
niskie stężenia wywoływać mogą niepożądane zmiany na skutek
akumulacji tych związków w organizmach żywych. Metale bardzo
łatwo akumulują się w tkankach żywych, dlatego istniejące normy
zaostrzają dopuszczalne stężenia metali ciężkich w ściekach wprowadzanych
do wód i do ziemi oraz w wodzie pitnej.
Duża szkodliwość metali ciężkich oraz ich migracja i kumulacja
w łańcuchu pokarmowym, wymagają poszukiwania sposobów ich
usuwania ze ścieków i wód, często w połączeniu z odzyskiem
wartościowych lub rzadkich metali. Konwencjonalne metody stosowane
są przede wszystkim do usuwania metali z wód, w których
występują one w dużym stężeniu. Nie nadają się one do oczyszczania
dużej ilości ścieków o małym stężeniu metali. Ponadto są drogie,
wymagają zużycia dużej ilości energii i odczynników o[...]
|
|
|
|
Badania procesu pasywacji anodowej tytanu
|
|
|
Wojciech Simka Ginter Nawrat Artur Maciej Łukasz Nieużyła Joanna Michalska
|
Przedstawiono wyniki badań procesu pasywacji
anodowej tytanu w szkle wodnym. Określono
wpływ tego procesu na jakość, morfologię
i skład chemiczny powierzchni. Wyznaczono
wpływ parametrów procesu pasywacji anodowej
na potencjał korozyjny, opór polaryzacyjny
oraz gęstość prądu korozyjnego. Stwierdzono,
że na twardość powierzchni utlenionego anodowo
tytanu największy wpływ ma zawartość
krzemu w warstwie pasywnej. Zasadniczy
wzrost odporności korozyjnej tytanu następuje
dopiero po wytworzeniu pasywnej warstwy
tlenkowej w procesie utleniania anodowego.
Com. Ti plates were electrolytically polished, anodic passivated
by oxidn. in 30% soln. K2SiO3 for 5 min at 20-120 V
and studied for surface morphol., roughness and hardness
as well as for corrosion resistance in 5% soln.
of NaCl by a potentiodynamic method. A formation of
TiO2/SiO2 layer on the Ti plates was obsd. The presence
of Si in the layer resulted in an increase in the surface
hardness. A decrease in the corrosion current d. from 325
nA/cm2 down to below 10 nA/cm2 was achieved when the
anodic oxidn. was carried out at the voltage below 100 V.
Biomateriały należą do jednych z najdroższych materiałów konstrukcyjnych
wytwarzanych przez człowieka. Obok zespołu odpowiednich
właściwości mechanicznych, powinny się one cechować
takimi właściwościami użytkowymi, jak nietoksyczność, biozgodność,
bioaktywność oraz odporność korozyjna. Ze względu na coraz większe
zapotrzebowanie na implanty metalowe oraz wysokie wymagania
jakościowe stawiane tym wyrobom, niezmiernie istotną ich cechą jest
odporność na korozję, szczególnie wżerową, w środowisku tkanek
i płynów ustrojowych1-3). Implanty metaliczne w kontakcie z płynami
fizjologicznymi ulegają korozji elektrochemicznej, ciernej
i zmęczeniowej, korozyjnemu pękaniu naprężeniowemu oraz korozji
mikrobiologicznej. Istotnym w przebiegu procesów korozji implantów,
jest fakt bardzo dobrego natlenienia płynów fizjologicznych i ich temperatura
[...]
|
|
|
|
Badania reologiczne plastizoli poli(chlorku winylu) barwionych nieorganicznymi pigmentami
|
|
|
Edwin Makarewicz Agnieszka Michalik
|
Przedstawiono wyniki reologicznych badań
plastizoli barwionych pigmentami ze zmodyfikowaną
powierzchnią oraz oczyszczonych,
a także badań układów dyspersyjnych oczyszczonych
pigmentów w ftalanie n-dibutylowym.
Pigmentami były siarczki kadmu zawierające
siarczek cynku lub selenek kadmu o budowie
heksagonalnej zaburzonej, a także pigmenty
tlenkowe będące spiekami zawierającymi
kobalt, glin, chrom, cynk i żelazo o budowie
spinelowej. Wyznaczono liczbę plastyfikatora,
powierzchnię właściwą pigmentów
a także maksymalną lepkość, współczynnik
pseudoplastyczności i enerię aktywacji lepkiego
płynięcia. Stwierdzono zasadniczy wpływ
rodzaju pigmentu i modyfikacji ich powierzchni
na parametry reologiczne plastizoli. Ustalono
matematyczne zależności parametrów reologicznych
od powierzchni właściwej pigmentów.
Sixteen com. inorg. pigments (sp. surface 1.379-20.481 m2/g
as detd. with methylene blue adsorption) were used (as
received or after purifn. with BuOAC) for prepn. of PVC
plastizols in Bu2 phthalate (pigment contents 2-37,5%). The
plastizols were studied for viscosity at 20°C and shearing
stress 10—150 mPa. The concn. relationships of viscosity,
pseudoplasticity factor and viscous flow activation energy
were presented as polynomial equations of 1st order. The
proportionality constants in the equtions depended on the
sp. surface of the pigments used.
Najczęściej stosowanym sposobem ochrony konstrukcji, aparatury,
urządzeń oraz instalacji przemysłowych przed korozją jest ich
zabezpieczenie powłokami ochronnymi lub ochronno-dekoracyjnymi.
Zawarte w powłoce pigmenty nie tylko zatrzymują korozję metalu,
ale również zapobiegają przed przedwczesnym zniszczeniem samej
powłoki. Cząstki pigmentu w powłoce pochłaniają, odbijają i rozpraszają
promieniowanie padającego światła chroniąc w ten sposób
żywicę lakierową przed destrukcyjnym działaniem promieniowania
słonecznego. Wiele pigmentów ma właściwości przeciwkorozyjne
wykazując dzi[...]
|
|
|
|
Badania rozkładu termicznego pyłów wapiennych hydrofobizowanych handlowymi modyfikatorami
|
|
|
Elżbieta Vogt
|
Przedstawiono wyniki badań termicznego
rozkładu pyłu wapiennego surowego oraz
hydrofobizowanych handlowymi modyfikatorami,
takim jak kwas stearynowy oraz preparat
silikonowy. Stwierdzono nieznaczne
różnice w przebiegach wykresów TG, DTG
oraz DTA dla wszystkich badanych materiałów.
Otrzymane wyniki świadczą o tym, że
charakter procesu dysocjacji termicznej dla
próbek modyfikowanych jest taki sam jak dla
pyłu surowego, co jest korzystne w przypadku
wykorzystania pyłów hydrofobizowanych jako
środka przeciwwybuchowego.
Regular and stearic acid or methyl silicone resin-hydrophobized
limestone powders were studied for thermal
decompn. by thermogravimetry and DTA at 20—1100°C to
det. their antiexplosive properties. Formation of CO2 was
obsd. at 700-800°C during the decompn.
Pył wapienny stosowany jest na szeroką skalę jako środek
przeciwwybuchowy w górnictwie węglowym1-6). Opylanie pyłem
wapiennym przodków oraz wyrobisk, to standardowe działania
mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa w kopalniach. Bardzo
efektywne dla hamowania wybuchu są przeciwwybuchowe zapory
pyłowe, wypełnione pyłem wapiennym. Rola pyłu wapiennego
w systemie zabezpieczeń przeciwwybuchowych, w uproszczeniu
sprowadza się do podwyższenia zawartość części niepalnych
i fizycznego hamowania fali wybuchu w przypadku stosowania
zapór, jednakże w rzeczywistości jest dużo szersza. Istotne dla
stosowania pyłu wapiennego jako środka przeciwwybuchowego
są również jego właściwości fizykochemiczne. Pod wpływem
temperatury płomienia dochodzi do rozkładu wapienia na tlenek
wapnia i tlenek węgla(IV). Ten endotermiczny proces zużywa część
energii płomienia, oraz wzbogaca mieszaninę gazową w niepalny
CO2 powodując obniżenie wybuchowości układu. Dzięki tej reakcji,
to właśnie pyłowi wapiennemu przypisywana jest większa skuteczność
niż innym środkom przeciwwybuchowym7). Tym samym
analiza przebiegu termicznego rozkład wapienia modyfikowanego
może mieć[...]
|
|
|
|
Doktorat honoris causa Politechniki Krakowskiej dla Profesora Henryka Góreckiego
|
|
Dnia 25 listopada 2010 r. w Krakowie
odbyła się uroczystość nadania tytułu doktora
honoris causa Politechniki Krakowskiej
im. Tadeusza Kościuszki prof. dr. hab. inż.
Henrykowi Góreckiemu z Politechniki
Wrocławskiej. Pan prof. Henryk Górecki
(biografię zamieszczamy w bieżącym
numerze w dziale Personalia) to pracownik
nauki o wielkim dorobku naukowym
i wdrożeniowym, zasłużony dla rozwoju całej
polskiej nauki poprzez działalność w ciałach
społecznych i doradczych Komitetu
Badań Naukowych i Ministerstwa Nauki
i Szkolnictwa Wyższego. Uroczystość
odbyła się w auli Centrum Kongresowego
Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie
a uczestniczyło w niej ok. 250 osób, w tym
Senat Politechniki Krakowskiej na czele
z Jego Magnificencją Rektorem uczelni
prof. dr. hab. inż. Kazimierzem Furtakiem.
Uczestniczyli w niej również rektorzy: prof. dr
hab. inż. Tadeusz Więckowski (Politechnika
Wrocławska), prof. dr hab. inż. Stanisław
Bielecki (Politechnika Łódzka), prof. dr
hab. inż. Andrzej Sobkowiak (Politechnika
Rzeszowska), prof. dr hab. Stanisław
Komornicki (Państwowa Wyższa Szkoła
Zawodowa w Tarnowie), prof. dr hab. inż.
Roman Kołacz (Uniwersytet Przyrodniczy
we Wrocławiu) i prof. dr hab. inż. Stanisła[...]
|
|
|
|
Firma BASF wyłącznym partnerem laboratorium chemicznego w Centrum Nauki Kopernik
|
|
|
Wojciech Krzywicki
|
Firma BASF Polska, polskie przedstawicielstwo wiodącej firmy
chemicznej na świecie BASF - The Chemical Company, nawiązała
współpracę z Centrum Nauki Kopernik (CNK) w Warszawie.
BASF został wyłącznym partnerem laboratorium chemicznego
w Centrum Nauki Kopernik.
Współpraca z CNK rozpoczęła się we wrześniu 2010 r. i potrwa
na początek pięć lat. Szczególnie ważne dla obu partnerów są kwestie
merytoryczne.
BASF zbudował i prowadzi laboratoria dla dzieci i młodzieży
w Ludwigshafen w Niemczech, gdzie znajdują się największy zintegrowany
kompleks chemiczny na świecie oraz centrala firmy. Rocznie
przyjmujemy tam na zajęcia chemiczne kilkadziesiąt tysięcy uczniów
ze szkół w całych Niemczech. Ponadto w piętnastu krajach na całym
świecie BASF zaangażował się w powstanie podobnych laboratoriów
chemicznych. To dla mnie niezwykły zaszczyt i powód do dumy, że mogę
uczestniczyć w powołaniu pierwszej tego typu inicjatywy naszej firmy
w Europie Środkowej - podkreślił dr Michael Hepp, prezes zarządu
BASF Polska.
BASF w swojej strategii zobowiązuje się do zrównoważonego
rozwoju. Przedsiębiorstwo realizuje tę zasadę także poprzez zaangażowanie
w sprawy społeczn[...]
|
|
|
|
Gary L. Miessler, Donald A. Tarr INORGANIC CHEMISTRY (Chemia nieorganiczna)
|
|
|
Roman E. Sioda
|
Recenzowana książka to bardzo popularny
podręcznik wykorzystywany na
uczelniach w USA, szczególnie na kursie
zaawansowanej chemii nieorganicznej
(advanced inorganic chemistry). Kurs ten
jest zwykle wykładany na trzecim roku chemicznych
studiów I stopnia, prowadzących
do uzyskania stopnia licencjatu (bachelor
of science).
Podręcznik ten powstawał przez 20 lat
jako wynik współpracy dwóch chemików
pedagogów w St. Olaf College (Kolegium
Świętego Olafa), Northfield w Stanie
Minnesota (ok. 50 km na południe od
Megapolis Minneapolis-St. Paul na rzece
Mississippi).
Nauczanie zaawansowanej chemii
nieorganicznej jest trudne ze względu na
bardzo szeroki zakres przerabianego materiału
oraz w dużym stopniu pamięciowy
charakter przyswajanej wiedzy. W ciągu
ostatnich k[...]
|
|
|
|
Gerhard Ertl REACTIONS AT SOLID SURFACES (Reakcje na stałych powierzchniach)
|
|
|
Walerian Arabczyk Rafał J. Wróbel
|
Świat chemiczny zna bardzo dobrze
nazwisko autora recenzowanej rozprawy.
To niemiecki fizyk i chemik, osobowość
naukowa wielkiego formatu. Wybitny specjalista
w dziedzinie fizykochemii powierzchni
oraz katalizy heterogenicznej, twórca szkoły
surface science w Europie, autor 700
publikacji, jeden z najczęściej cytowanych
badaczy i laureat Nagrody Nobla w 2007 r.
Dzięki jego odkryciom stworzone zostały
trwałe podstawy do zrozumienia przebiegu
procesów molekularnych na powierzchni ciał
stałych i można było określić mechanizm
ważnych reakcji przemysłowych, takich jak
synteza amoniaku na katalizatorach opartych
na żelazie oraz katalityczne utlenianie tlenku
węgla(II).
Problemy, które rozwiązał autor recenzowanej
książki, wymagały stosowania starannie
dobranych metod eksperymentalnych,
gdyż mają ogromne znaczeni[...]
|
|
|
|
Innowacje, siła napędowa Ameryki
|
|
|
Ludwik M. Bednarz
|
Innowacje są zakodowane w amerykańskich
genach. Większość Amerykanów jest
głęboko przekonana, że zachodnia kultura
i dziedzictwo sprzyja innowacjom. Potwierdza
to nasz duch pionierów, indywidualna kreatywność,
przedsiębiorcza gospodarka, etyka
pracy i społeczeństwo, które przyciągnęło na
ziemię amerykańską najbardziej światłych
i najlepszych ludzi z całego świata. Długa
lista laureatów Nagrody Nobla z ostatnich
60 lat potwierdza tę tezę, 40% laureatów to
Amerykanie!
Thomas Edison nie wymyślił żarówki,
lecz stworzył taką, którą mógł wdrożyć do
powszechnego użycia. Samuel Morse nie
wynalazł telegrafu, ale wdrożył go na wielką
skalę. Wiele ludzi próbowało latać. Dopiero
jednak bracia Wright potrafili wdrożyć ideę
latania przez człowieka, kontrolując lot samolotu
Kitty Hawk w 1908 r. Ludzie ci, jedni
z wielu, byli innowatorami, zainteresowanymi
głównie we wdrożeniu pomysłu do
praktyki i nie pozostawali w sferze teorii.
Amerykańskie innowacje,
które zmieniły świat
Magazym LiveScience.com wytypował
listę 10 innowacji, które zmieniły świat. Oto
one:
Samolot. Nie ma nic bardziej amerykańskiego
niż dwaj bracia Orville i Wilbur
Wright ze stanu Ohio, którzy zrewolucjonizowali
świat. Bracia ci odnieśli sukces
w pierwszym prowadzonym przez człowieka,
zaopatrzonym w silnik, pojeździe cięższym
od powietrza. A było to w 1903 r., gdy
samolot wzniósł się na 12 m nad polami stanu
North Carolina. W tym momencie ludzkość
weszła w wiek lotnictwa. Dziś setki milionów
ludzi przemierza kulę ziemską dla przyjemności
i w interesach. Wymiar czasowy Ziemi
się zmniejszył.
Bomba atomowa. J. Robert Oppenheimer,
fizyk z University of California Berkeley,
kierownik naukowy projektu Manhattan,
doprowadził do pierwszej próby bomby atomowej
w stanie New Mexico w 1945 r. Dwie
bomby atomowe zrzucone na Japonię skróciły
znacznie czas trwania II Wojny Światowej,
oszczędzając życie tysięcy żołnierzy, po obu
stronach frontu, którzy zginęliby gdyby wo[...]
|
|
|
|
Komputerowe projektowanie wieloetapowych syntez organicznych - stan aktualny i kierunki rozwoju
|
|
Wykorzystanie narzędzi do komputerowego
wspomagania projektowania wieloetapowych
dróg syntez CAOS (computer-assisted organic
synthesis) ma coraz większe znaczenie
w procesie wprowadzania nowych technologii
i produktów, szczególnie farmaceutyków,
agrochemikaliów oraz produktów i półproduktów
o wysokim stopniu przetworzenia.
Przedstawiono nowe metodologie i narzędzia
komputerowe CAOS, wykorzystywane
na etapie poszukiwania koncepcji (strategii)
syntezy, dokonywania wyboru wyjściowych
substratów oraz odpowiednich reakcji,
modelowania ich przebiegu i przewidywania
ewentualnych produktów ubocznych, a także
oceny, porównywania i rankingu zaplanowanych
dróg syntezy. Zwrócono uwagę na biomimetyczne
(wzorowane na biotransformacjach)
strategie planowania syntez, w których
wykorzystuje się przemiany następcze, takie
jak domino, tandem lub MCR (multicomponent
reactions), niewymagające izolowania
produktów pośrednich (one-pot) i pozwalające
w minimalnej liczbie etapów uzyskać
produkt o dużej złożoności strukturalnej.
Zasygnalizowano nowe podejście CAOS,
łączące przeciwstawne dotychczas rozwiązania:
model matematyczny chemii z koncepcją
retrosyntezy Coreya oraz wnioskowanie
wsteczne (backward) z wnioskowaniem
w przód (forward).
An overview, with 49 refs., of basic concepts and computer-
based tools in org. synthesis design used to generate
the synthesis tree and search for new multi-step synthetic
pathways, reaction steps and conditions, to select the
starting materials and to predict possible by-products. In
particular, the methods based on biomimetic-type transformations
(domino, tandem, multicomponent reactions)
were recommended for selection of the shortest multistep
sequence (min. no. of reaction steps) starting from
simple substrates in a one-pot procedure.
Poszukiwanie i opracowywanie nowych, wyrafinowanych dróg
syntezy związków chemicznych stanowi stałe wyzwanie w świetle
dokonujących się zmian w produkcji chemicznej (te[...]
|
|
|
|
Kopalina z pokładów "Dunino" jako nanosurowiec do otrzymywania farb
|
|
|
Helena Kuczyńska Elżbieta Kamińska-Tarnawska Józef Sołtys
|
Przedstawiono wyniki badań składu chemicznego
i mineralogicznego oraz niektórych właściwości
fizykochemicznych kopaliny z pokładów
"Dunino" na Dolnym Śląsku i dwóch
frakcji (FL i FC) otrzymanych przez separację
kopaliny za pomocą hydrocyklonu. Do oznaczania
morfologii ziaren i struktury krystalicznej
badanych próbek, oraz próbek kaolinu
prod. Zakładów Surmin-Kaolin S.A. i próbek
haloizytu pochodzących ze złóż w Ameryce
i Nowej Zelandii, stosowano techniki SEM,
XRD, IR, DTA i DSC. Otrzymane wyniki pozwoliły
na wskazanie zakresu stosowania kopaliny
i obu frakcji wyodrębnionych w hydrocyklonie,
po odpowiedniej obróbce mechanicznej.
Stwierdzono, że kopalina jest dobrym surowcem
do fasadowych farb dyspersyjnych, FC
może być wykorzystana w farbach antykorozyjnych
a FL jako nośnik biocydu w farbach
dyspersyjnych o podwyższonej odporności na
działanie mikroorganizmów, zabezpieczający
jego stopniowe uwalnianie. Wnioski zweryfikowano
przez sformułowanie odpowiednich farb
i przebadanie ich właściwości.
The mineral from Dunino mine was sepd. into light and
heavy fractions in hydrocyclone and studied for chem.
compn., grain morphol., cryst. structure, thermal properties
and applicability in paints. Halloysite clays from USA,
New Zeland and other Polish deposits were studied for
comparison. The mineral studied was recommended as
pigment for dispersion paints, its heavy fraction for anticorrosive
paints and its light fraction as biocide carrier in
paint formulations.
W przemyśle farb stosuje się wiele minerałów występujących
w skorupie ziemskiej, przeważnie w charakterze wypełniaczy wyrobów
lakierowych. Dobór złoża do produkcji wypełniacza musi być
poprzedzony analizą mineralogiczną, chemiczną i badaniem specyficznych
właściwości decydujących o funkcyjności minerału i związanym
z tym prognozowaniem jego przeznaczenia. Nie mniej istotna jest
analiza ekonomiczna. Spośród wielkiej liczby naturalnych związków
krzemu, minerały ilaste w [...]
|
|
|
|
Małowrażliwe materiały wybuchowe. 4,10-Dinitro-2,6,8,12-tetraoksa-4,10-diazatetracyklo[5.5.0.05,903,11]dodekan
|
|
|
Dorota Powała Andrzej Orzechowski Andrzej Maranda
|
Przedstawiono właściwości oraz metody otrzymywania
10-dinitro-2,6,8,12-tetraoksa-4,10-
diazatetracyklo[5.5.0.05,903,11]dodekanu (TEX).
Przeprowadzono krystalizację TEX stosując
różne rozpuszczalniki i zmienne parametry
procesu krystalizacji. Określono rozmiar ziaren,
morfologię kryształów oraz ich gęstość
nasypową. Najwyższą gęstość nasypową uzyskano
w przypadku zastosowania mieszaniny
DMSO/woda jako rozpuszczalnika. Otrzymany
TEX zastosowano do sporządzania mieszanin
typu PBX, zawierających heksogen i 5%
lepiszcza polifluorowego. Na podstawie przeprowadzonych
badań właściwości wybuchowych
PBX stwierdzono, że dodatek 40% TEX
powoduje znaczny spadek wrażliwości ale nie
obniża prędkości detonacji.
4,10-Dini t ro-2,6,8,12- tet raoxa-4,10-diazatet racyc
lo-[5.5.0.05,903,11]dodecane (TEX) was synthesized by condensation
of CHOCHO with HCONH2 to 1,4-diformyl-2,3,5,6-
tetrahydroxypiperazine and its nitration with a mixt. of concd.
HNO3 and H2SO4 in presence of urea at below 50°C. TEX was
sepd. by rapid cooling on ice and purified by crystn. from
HCONMe2, N-methylpyrrolidone, Me2SO, Me2SO-glycerol
mixts. or 100% HNO3. The crystn. from Me2SO-glycerol mixts.
yielded product with the best crystal size needed for prodn.
of TEX-based plastic-bonded explosives. The addn. of 40%
TEX to a hexogen and polytetrafluoroethylene mixt. resulted
in a significant decrease in sensitivity to mech. stress without
any decrease of detonation velocity of the explosive.
Poszukiwania nowych materiałów wybuchowych (MW) związane
są z rozwojem technologii, w których są one wykorzystywane
zarówno w technice wojskowej, jak i cywilnej. W ostatnich latach
jednym z bardzo istotnych aspektów badań w dziedzinie MW było
bezpieczeństwo ich produkcji i stosowania. W związku z tym
w opracowaniach nowych materiałów wybuchowych zwraca się
szczególną uwagę nie tylko na MW o coraz wyższych parametrach
detonacyjnych, ale również na ich niską wrażliwość na bodźce
zewnęt[...]
|
|
|
|
Ocena stabilności katalizatorów niklowych dla reaktora typu GHR
|
|
|
Tadeusz Borowiecki Kazimierz Stołecki Monika Pańczyk Andrzej Gołębiowski Janusz Ryczkowski
|
Przedstawiono wpływ wysokotemperaturowej
obróbki na aktywność badanych układów katalitycznych
(Ni/α-Al2O3 i Ni/γ-Al2O3-La), tak aby na podstawie
uzyskanych wyników zaproponować najkorzystniejsze
składy tych katalizatorów dla reaktorów
typu GHR (gas-heated reformer). Oceniono
fizykochemiczne właściwości próbek (wielkość
powierzchni ogólnej, wielkość powierzchni aktywnej,
wielkość krystalitów niklu, aktywność masy
katalitycznej, odporność na zawęglanie, morfologia
depozytów węglowych). Pomiary przeprowadzono
na próbkach świeżych i poddanych wysokotemperaturowej
obróbce symulującej pracę
w warunkach procesu. Zaproponowano składy
katalizatorów o dobrych właściwościach, przeznaczonych
do przerobu gazu nie zawierającego
węglowodorów nienasyconych.
Six Al2O3-supported optionally La-doped Ni catalyst were
prepd. and used for steam reforming MeH at 400-500°C and
MeH/H2 and H2O/MeH ratios 1:1 and 3:1, resp. The catalysts
were studied for sp. surface and catalytic activity (coke
deposition) under reforming conditions. The catalysts
contg. 14-18% of Ni were recommended for practical use.
Znaczenie gazów syntezowych w technologii chemicznej stale
rośnie1, 2), pomimo tego, że ich otrzymywanie jest energochłonne i kosztowne.
Współcześnie najważniejszymi surowcami do otrzymywania
gazów syntezowych są gazy ziemne, węgiel oraz ciężkie półprodukty
i pozostałości z przerobu ropy naftowej. Duże nadzieje wiąże się z rozwojem
technik zgazowania węgla zintegrowanych z wytwarzaniem energii
elektrycznej i produktów chemicznych IGCC (integrated gasification
combined cycle)3). Gazy ze zgazowania średniotemperaturowego, hydrozgazowania
i gaz koksowniczy zawierają metan. Gaz koksowniczy może
zawierać również węglowodory nienasycone4, 5). Przed wykorzystaniem
takich gazów do syntez chemicznych (metanol, paliwa) konieczna jest
korekta jego składu przez reforming metanu z parą wodną.
Oba procesy reformingu są kosztowne, dlatego stale trwają pra[...]
|
|
|
|
Od redakcji
|
|
|
Andrzej Jan Szyprowski
|
Zakończony 2010 r. był w historii Kraju
na pewno rokiem wyjątkowym. Katastrofa
smoleńska i śmierć elity politycznej, trzy
powodzie, ciężka zima 2009/2010 i chyba
nie łatwiejsza 2010/2011, przyspieszone
wybory prezydenckie, głębokie podziały
polityczne - to wydarzenia i sprawy, które
pozostaną w naszej pamięci po zakończonym
właśnie roku. Ale nie wszystko
nam się nie udało lub było tragiczne
w minionym roku. Rozwijała się polska
gospodarka, nadal byliśmy liderem Unii
Europejskiej jeśli chodzi o tempo rozwoju
gospodarczego i nawet sceptyczni wobec
nas Niemcy z podziwem obserwowali dane
o polskiej gospodarce. Mało kto zwrócił uwagę, że międzynarodowe organizacje
rankingowe zaliczyły Polskę w 2010 r. do grona najwyżej rozwiniętych
krajów świata. Jest tych krajów 42, Polska jest notowana na 41 miejscu. Dla
naszego awansu do tego ekskluzywnego klubu miało znaczenie: nasz dochód
narodowy per capita, średnia długość życia, siła nabywcza pieniądza, poziom
opieki zdrowotnej, dostępność dóbr kultury i poziom zadowolenia z poziomu
życia. Możemy już nie mieć kompleksów, jesteśmy zaliczeni do elity, już
nie jesteśmy "krajem rozwijającym się" ale krajem rozwiniętym, któremu
zazdroszczą inni. Jest to wielki poziom do dumy i satysfakcji dla naszego
narodu, efekt naszej przedsiębiorczości, aktywności zawodowej, kompetencji
i wiedzy fachowej, ambicji i pracowitości. Sądzę, że niewiele przyczyniły się
do tego nasze kolejne rządy, ale wolny rynek i konkurencja dały nam nareszcie
możliwości, jakich nie mieliśmy przez poprzednie kilkadziesiąt lat.
Miniony rok był też bardzo trudny, ale owocny w życiu naszego czasopisma.
Przedstawiam naszym Czytelnikom tradycyjne podsumowanie minionego
roku w życiu naszej Redakcji. W 2010 r. wydrukowaliśmy 1788 stron
(1740 stron + 48 stron okładek), co stanowi rekord w 93-letniej historii czasopisma.
W 2009 r. było 1444 stron (1396 + 48) a w rekordowym dotychczas
2006 r. było 1720 stron (1672 + 48), w tym materiał[...]
|
|
|
|
PERSONALIA
|
|
Prof. dr hab. inż. Henryk GÓRECKI,
profesor zwyczajny Politechniki Wrocławskiej,
doctor honoris causa Uniwersytetu
Przyrodniczego we Wrocławiu, w dniu
25 listopada 2010 r. otrzymał tytuł doktora
honoris causa Politechniki Krakowskiej
im. Tadeusza Kościuszki. Prof. H. Górecki
urodził się w 1946 r. w Oleśnicy Śląskiej.
W 1964 r. ukończył Liceum Ogólnokształcące
w Poznaniu. Na Wydziale Chemicznym
Politechniki Wrocławskiej studiował w latach
1964-1970 z roczną przerwą na odbywanie
karnej służby wojskowej, po usunięciu
z uczelni za organizację studenckich protestów
w 1968 r. W 1974 r. uzyskał stopień
doktora nauk technicznych na Wydziale
Chemicznym PWr na podstawie rozprawy
"Bezodpadowa metoda wytwarzania kwasu
fosforowego z cyrkulacją jonu siarczanowego",
której promotorem był prof. Jerzy
Schroeder. Stopień naukowy doktora habilitowanego
uzyskał w 1980 r. na podstawie
rozprawy "Bezodpadowe metody przetwarzania
surowców fosforowych". Na stanowisko
docenta w Politechnice Wrocławskiej został
powołany w 1980 r. Tytuł naukowy profesora
otrzymał w 1988 r. Na stanowisko profesora
zwyczajnego Politechniki Wrocławskiej
został powołany w 1995 r. Prof. H. Górecki
od ponad 40 lat prowadzi prace naukowe
w Instytucie Technologii Nieorganicznej
i Nawozów Mineralnych PWr, utworzonym
przez wybitnych chemików technologów:
prof. Włodzimierza Bobrownickiego, asystenta
prof. Ignacego Mościckiego oraz prof.
Jerzego Schroedera, przedstawicieli Szkoły
Lwowskiej. Opracował i wdrożył wiele
nowych technologii i produktów w przemyśle
nawozowym, nieorganicznym, chemii gospodarczej
oraz rolnictwie. Są to m.in. oryginalne
metody wytwarzania wysokiej czystości
kwasu fosforowego, bezpieczne dla zdrowia
i środowiska agrochemikalia (ponad 30 produktów
wprowadzonych na rynek), produkcje
nawozów granulowanych, zawiesinowych,
dolistnych, preparaty do zaprawiania nasion,
preparaty mikroelementowe, nawozy mineralno-
organiczne, preparaty dla [...]
|
|
|
|
Polerowanie elektrolityczne i pasywacja anodowa stopu Ti6Al7Nb
|
|
|
Wojciech Simka Ginter Nawrat Jakub Chłodek Artur Maciej Antoni Winiarski Jacek Szade Krzysztof Radwański Jarosław Gazdowicz
|
Określono wpływ polerowania elektrolitycznego
i pasywacji anodowej stopu Ti6Al7Nb
na jakość, morfologię i skład chemiczny
jego powierzchni, a także na potencjał
korozyjny, opór polaryzacyjny oraz gęstość
prądu korozyjnego. Stwierdzono, że
na jakość powierzchni stopu największy
wpływ ma skład chemiczny kąpieli do elektropolerowania
oraz napięcie procesu pasywacji.
Elektropolerowanie zwiększa odporność korozyjną
stopu Ti6Al7Nb w 5% NaCl. Zasadniczy
wzrost odporności następuje jednak dopiero
po wytworzeniu pasywnej warstewki tlenkowej
w procesie pasywacji anodowej.
Com. Ti6Al7Nb alloy samples were electropolished in acidic
F ions-contg. baths at current d. 30 or 50 A/dm2 for 180 s to 500 s,
passivated as anodes in soln. of H2SiF6 (concn. 1-20%) for
300 s and then studied for surface roughness and electrochem.
corrosion resistance (potentiodynamic method)
in 5% soln. of NaCl. The best results (roughness 0.08 μm,
corrosion potential 307 mV) were achieved when the electropolishing
bath contained H2SO4, (CH2OH)2 and NH4F
and the passivation was carried out at 60 V in 20% soln. of
H2SiF6. The formation of TiO2 layer on the sample surface
was evidenced by XPS spectroscopy.
Tytan i jego stopy znajdują szerokie zastosowanie w wielu dziedzinach
życia. Ze względu na wiele korzystnych właściwości wykorzystuje
się je w przemyśle lotniczym, motoryzacyjnym, kosmonautyce, sporcie
wyczynowym, jak również w przemyśle jubilerskim i inżynierii biomedycznej.
Elementy, które wykonuje się z biomateriałów tytanowych
to m.in. wszczepy filarowe, elementy aparatów ortodontycznych
i protezy stomatologiczne. Równie szerokie zastosowanie znajdują
te stopy w protetyce kostnej w postaci endoprotez stawów i implantów
kostnych. Najszerszym zastosowaniem w inżynierii protetycznej
cieszą się takie stopy tytanu, jak Ti6Al4V, Ti6Al4V ELI oraz alternatywny
do nich stop Ti6Al7Nb1). Ten ostatni stop, dzięki wysokiej
odporności korozyjnej, niskiemu ciężarowi [...]
|
|
|
|
POLSKIE FIRMY CHEMICZNE W INTERNECIE
|
|
Część X.Bochem Sp. z o.o. Zakłady Chemiczne Działki Suskowolskie 22 B, 26-670 Pionki
tel.: 48 612 06 00
fax: 48 612 06 11
bochem@bochem.pl www.bochem.pl
Bochemia P.P.H.U. ul. Północna 1, 26-600 Radom
tel.: (48) 344 12 80 (84), 344 07 90
fax: (48) 344 12 81
bochemia@bochemia.com.pl www.bochemia.com.pl
Bochemie Poland Sp. z o.o. ul. Porcelanowa 10, 40-246 Katowice
tel.: (32) 608 22 33
fax: (32) 353 83 52
bochemie@bochemie.pl www.bochemie.pl
Boehringer Ingelheim Sp. z o.o. ul. Wołoska 5, 02-675 Warszawa
Budynek Taurus
tel.: (22) 699 06 99
fax: (22) 699 06 98
info.waw@boehringer-ing[...]
|
|
|
|
Potencjalne możliwości produkcji 2,5-dimetylofuranu jako komponentu paliw silnikowych w Polsce
|
|
|
Wiesław Górskia Jadwiga Głąb
|
Omówiono dostępne publikacje dotyczące
możliwości otrzymywania 2,5-dimetylofuranu
(DMF) bezpośrednio z fruktozy pochodzącej
z surowców roślinnych, takich jak celuloza,
skrobia i owoce. Ze względu na swoje właściwości
DMF mógłby znaleźć zastosowanie jako
tlenowy biokomponent benzyn silnikowych.
W porównaniu do etanolu może okazać się on
znacznie lepszym składnikiem benzyn, gdyż
praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie i ma
bardziej korzystne właściwości energetyczne.
A review, with 9 refs., of process for prodn. of 2,5-dimethylfuran
and perspectives for its practical use in lig. fuels.
Zmniejszające się zasoby paliw kopalnych i problem globalnego
ocieplenia, wiązanego ze zwiększeniem stężenia ditlenku węgla
w atmosferze sprawiają, że energia pochodząca ze źródeł odnawialnych
staje się niezbędna. Paliwa obecnie stosowane w sektorze
transportu muszą charakteryzować się odpowiednimi właściwościami
fizycznymi, które pozwolą na prawidłową ich dystrybucję, przechowywanie
i spalanie w silniku pojazdów. Właściwości takie ma większość
paliw płynnych pochodzenia naftowego, a także niektóre biopaliwa
oraz mieszaniny paliw węglowodorowych i biopaliw.
Powszechnie znanym i produkowanym tlenowym komponentem
benzyn jest bioetanol, otrzymywany przez fermentację trzciny cukrowej,
ziaren pszenicy i kukurydzy, ziemniaków i innych surowców
roślinnych. Obecnie odnawialne paliwo ciekłe, jakim jest bioetanol,
jest produkowane w dużych ilościach, niemniej jednak ma ono kilka
ograniczeń w zastosowaniach. W wyniku wieloletniego stosowania
bioetanolu w benzynach silnikowych zebrano wiele doświadczeń,
które z jednej strony potwierdziły jego przydatność jako komponentu
benzyny silnikowej, a z drugiej uwypukliły wady. Najważniejszą wadą,
stwarzającą najwięcej problemów w dystrybucji benzyn, jest skłonność
etanolu do przechodzenia z fazy węglowodorowej do fazy wodnej,
incydentalnie znajdującej się w zbiornikach. Poza tym, niekorzystnymi
właściwościami bioe[...]
|
|
|
|
Przetwórcy tworzyw polimerowych w Polsce
|
|
|
Krzysztof Bajer Dagmara Bajer
|
Scharakteryzowano przemysł przetwórczy
tworzyw polimerowych oraz przeanalizowano
ilość odpadów, jaka jest generowana przez
ten przemysł w 3 wybranych województwach
(mazowieckie, śląskie i kujawsko-pomorskie).
Analizę wykonano w zakresie jakości i rodzaju
tych odpadów. Badania wykonano za pomocą
ankietyzacji firm zajmujących się produkcją
i/lub przetwórstwem tworzyw polimerowych
zarejestrowanych w tych regionach.
Ankieta realizowana była metodą pocztową
oraz wspomagana bezpośrednimi kontaktami
w okresie od lipca 2008 r. do stycznia
2009 r. Najliczniejszą grupę przedsiębiorstw
w badanych regionach stanowią jednostki
zatrudniające do 249 pracowników i o wielkości
produkcji 500-4000 t/r. Średnia masa generowanych
odpadów w przedsiębiorstwach
kształtuje się na poziomie 7-14% masy ich
produkcji, z czego 90-96% jest zagospodarowywanych
ponownie. Stwierdzono, że branża
przetwórstwa tworzyw polimerowych charakteryzuje
się dużym zróżnicowaniem zarówno
pod względem wielkości firm, jak i zakresu
produkcyjnego oraz różnorodnością stosowanych
tworzyw.
Hundred plastics-manufacturing or processing companies
in the Mazovian, Silesian and Cuiavian-Pomeranian
regions (Poland) were characterized from the plastics
recycling point of view. A polling was the basis for characterization.
The prodn. wastes (39-51 Mg/year) were mainly
recycled or sold.
W ostatnich latach problemowi odpadów tworzyw polimerowych
poświęca się wiele uwagi. Początkowo zainteresowanie to wynikało
głównie z aspektów związanych z ekologią oraz z ochroną środowiska
naturalnego i zostało wymuszone przez działania ustawodawcze
rządów krajów uprzemysłowionych1). Obecnie zainteresowanie to
wynika także ze zmiany mentalności przedsiębiorstw. Patrzą one na
stale rosnące góry odpadów tworzyw polimerowych jako na potencjalny
surowiec do zagospodarowania. Na takie spojrzenie ma przede
wszystkim wpływ czynnik ekonomiczny oraz prognozy dotyczące
wyczerpywania się zasobów natural[...]
|
|
|
|
Refleksje na temat nauki i pracy naukowej
|
|
|
Józef Szarawara
|
Wyraz nauka w języku polskim ma
bardzo bogatą frazeologię, jest słowem
bardzo często używanym i powtarzanym
w różnych kontekstach i odcieniach znaczeniowych.
Pojęcie nauki wywodzi się od
słowa nauczać, i stąd wynika podstawowy
semantyczny sens nauki, jako to wszystko,
co jest wynikiem nauczania.
W istocie nauce przypisuje się szersze
znaczenie. Obecnie pojęcie nauka odnosi
się do wszelkiej ludzkiej działalności, której
celem jest poznanie rzeczywistości lub, jeszcze
ogólniej, poznanie prawdy. Inaczej, nauka
jest produktem o charakterze poznawczym
Budowa gospodarki opartej na wiedzy wymaga podniesienia poziomu badań naukowych
i poprawy image nauki, która od tysiącleci jest źródłem wiedzy. Z tego też względu Redakcja
postanowiła podjąć ten problem publikując refleksje prof. J. Szarawary, wybitnego naukowca
i specjalisty z zakresu inżynierii chemicznej i termodynamiki, licząc na dalsze głosy Czytelników
na ten temat.
Redakcja
Prof. dr hab. inż. Józef Szarawara
Politechnika Śląska, Gliwice
Refleksje na temat nauki i pracy naukowej
90/1(2011) 21
pracy umysłowej człowieka, istoty rozumnej,
zdolnej do logicznego i abstrakcyjnego
myślenia. Praktyczne znaczenie ma umiejętność
wnioskowania, tworzenia uogólnień,
teorii i hipotez, które nie tylko opisują fakty
i procesy, ale także interpretują je i przewidują
skutki.
Refleksje: Nie każda praca umysłowa jest
nauką, np. nauką nie jest wiedza encyklopedyczna,
chociaż jest zdobywana w wyniku
pracy umysłowej. Nie każda wiedza jest nauką,
ale każda nauka jest wiedzą. Nauka tworzy
wiedzę, ale nie dziedziczy się wiedzy, każdy
umysł musi ją zdobywać własnymi siłami.
Naukę łączy się praktycznie z odpowiednim
przedmiotem jako obiektem poznania,
co prowadzi do klasyfikacji nauki i wyodrębniania
odpowiednich dziedzin naukowych
oraz bardziej szczegółowych tematycznie
dyscyplin.
Prawda jako atrybut poznania
Prawda w języku polskim ma także bogatą
frazeologię i różne odcienie znaczeniowe,[...]
|
|
|
|
VI Targi Wiedzy Technologicznej
|
|
|
Zofia Machowska
|
W dniach 14 i 15 października 2010 r.
w Hotelu Mercure w Opolu, na Targach
Wiedzy Technologicznej zorganizowanych
przez Instytut Ciężkiej Syntezy Organicznej
w Kędzierzynie-Koźlu, spotkali się przedsiębiorcy
i pracownicy jednostek naukowych
z terenu Województwa Opolskiego,
beneficjenci projektu Platforma Innowacji
Technologicznej Regionu Opolszczyzny III,
współfinansowanego przez Unię Europejską
w ramach Europejskiego Funduszu
Społecznego. Zebranych powitała Pani mgr
Maria Majchrzak, zastępca dyrektora ds.
komercjalizacji badań ICSO. Następnie Pan
dr Andrzej Krueger, dyrektor ICSO, powitał
przedstawiciela władz regionu Pana Józefa
Sebestę, marszałka województwa opolskiego,
Panią prof. dr hab. inż. Krystynę Czaję,
JM Rektora Uniwersytetu Opolskiego,
przedstawicieli jednostek naukowych,
przedstawicieli przemysłu, w tym szczególnie
liczną reprezentację ZAK SA z Panem
Krzysztofem Zuzańskim, dyrektorem ds.
strategii i rozwoju na czele, uczestników
Targów i sympatyków projektu PITRO,
a także przedstawicieli mediów i redaktorów
czasopism. Za objęcie patronatu honorowego
nad Targami Pan Dyrektor podziękował
Wojewodzie Opolskiemu, Marszałkowi
Województwa Opolskiego, Ministerstwu
Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwu
Rozwoju Regionalnego, Polskiej Izbie
Przemysłu Chemicznego i Urzędowi
Patentowemu RP. W swej wypowiedzi podkreślił,
że głównym celem Projektu PITRO
jest rozwój współpracy i wymiany informacji
między sferą nauki i przedsiębiorstwami
w zakresie innowacji i transferu technologii.
Targi są specyficzną imprezą ponieważ oferty
kierowane są w obydwie strony, a najważniejsze
jest dobre zrozumienie wzajemnych
potrzeb i oczekiwań. Projekt jest skierowany
głównie do branży chemicznej, co wynika
z profilu działalności ICSO Blachownia.
Projekt zakłada utworzenie wzajemnej wielopłaszczyznowej
sieci współpracy i synergii
między przedsiębiorstwami a jednostkami
naukowymi na poziomie regionu.
Projekt jest realizowany [...]
|
|
|
|
VIII Seminarium Fundacji Swingtherm
|
|
|
Zofia Machowska
|
W dniu 18 października 2010 r. Sala
Klubowa Restauracji Wierzynek w Krakowie
gościła uczestników corocznego Seminarium
zorganizowanego przez Fundację Swingtherm
im. dr. nauk technicznych Jerzego Wojciechowskiego.
Przesłaniem Seminarium było
"Ochrona środowiska - zapobieganie zanieczyszczeniom".
Seminarium poprzedziło
złożenie kwiatów i zapalenie zniczy na
grobie dr. J. Wojciechowskiego na cmentarzu
Rakowickim przez Panią Urszulę
Sobkowicz-Wojciechowską, małżonkę dr.
J. Wojciechowskiego i prezes Fundacji Jego
imienia, a także przez przedstawicieli redakcji
miesięcznika Przemysł Chemiczny.
Otwarcia Seminarium dokonał dr inż.
Jerzy Polaczek, zastępca redaktora naczelnego
Przemysłu Chemicznego, który następnie
przewodniczył obradom. Po powitaniu zebranych,
dr inż. J. Polaczek przedstawił w skrócie
naukową biografię dr. J. Wojciechowskiego
od rozpoczęcia pracy w 1959 r. w Instytucie
Ciężkiej Syntezy Organicznej w Kędzierzynie-
Koźlu do objęcia funkcji dyrektora naukowego
tegoż Instytutu w 1972 r. i powołania
na stanowisko docenta w 1974 r. (obrona
pracy doktorskiej w 1973 r.), a następnie
pracę w Instytucie Katalizy i Fizykochemii
Powierzchni PAN w Krakowie (od 1977 r.)
i utworzenie w 1990 r. Laboratorium Katalizy
Stosowanej Swingtherm w Krakowie, którym
dr J. Wojciechowski kierował do 1995 r., do
swojej śmierci.
Przedstawiając biografię Jerzego Wojciechowskiego,
J. Polaczek podkreślił Jego
zasługi dla rozwoju katalizy heterogenicznej
w Polsce, podkreślił również jego wyjątkowe
uzdolnienia do prac badawczych i wynalazczych,
co przełożyło się na zgłoszenie
do opatentowania ok. 100 wynalazków,
z czego ok. 70 uzyskało ochronę patentową.
Większość z nich została wdrożona
w przemyśle. Były to nowe technologie dla
przemysłu, w tym instalacje do oczyszczania
gazów poprodukcyjnych ze związków szkodliwych
dla zdrowia. Umiejętność nawiązywania
dialogu z przemysłem umożliwiło Mu
sprawdzanie wynalazków w praktyce. Jerzy
Wojci[...]
|
|
|
|
W stulecie początku zwycięskiego marszu chemii i nauki na podbój świata
|
|
|
Michał Balasiewicz
|
Historia chemii jest niezwykłą historią
zmagań człowieka z otaczającą go materią.
Chemia jako nauka o przemianach substancji
pokazywała w swoich kolejnych odkryciach
nowe frapujące gospodarczo możliwości
człowieka. Nic dziwnego, że wielu ludzi
poświęcało swoje życie dla rozwoju tej nauki.
Chemia wzbudzała zainteresowanie władców,
lecz dopiero ok. 100 lat temu, wkrótce
po wybuchu I Wojny Światowej, uczeni,
przemysłowcy i rządzący wielkich potęg
gospodarczych świata uświadomili sobie, że
właśnie umiejętnie zorganizowany rozwój
chemii i przemysłu chemicznego, obok rozwoju
innych nauk i przemysłów, jest najważniejszym
czynnikiem wzrostu gospodarczego
i potencjału gospodarczego państw. Obecnie
można śmiało powiedzieć, że nie ma dziedziny
gospodarczej, której rozwój nie byłby
uzależniony od chemii. Chemia stała się więc
dziedziną szczególną i o szczególnym znaczeniu
dla życia i rozwoju człowieka i dla
doskonalenia jego cywilizacji.
W tym samym czasie, pod koniec I Wojny
Światowej, powstawało Państwo Polskie
po długim okresie zaborów. Jednak społeczeństwo
już wówczas otrzymywało natychmiastowe
informacje o postępie światowej
nauki i przemysłu, i ich roli społecznej, które
ukazywały się na łamach czasopism Przemysł
Chemiczny i Metan3, 4) (od 1917 r.) oraz
Chemik Polski, który był wydawany w latach
1901-1918. Informacje te były potrzebne
dla kształtowania w Polsce opinii społecznej
oraz świadomości władz o znaczeniu nauki
Z HISTORII CHEMII
History of chemistry
Wartość badań naukowych - gdyby można było choćby na chwilę zniszczyć wypracowane w ubiegłym tylko wieku rezultaty pracy naukowej
i teoretycznej, to wówczas w jasnowidzeniu błyskawicznem zarysowałaby się natychmiast cała, niezmierzona potęga i wartość tej cichej,
mrówczej, życiodajnej pracy umysłu ludzkiego. Zginęły by fabryki i maszyny nowoczesne, środki komunikacyjne lądowe, morskie i napowietrzne,
telegrafy, telefony i radiostacje, przygasłyby źródła światła, setki i[...]
|
|
|
|
Wpływ Rosulfanu L i Sulforokanolu L225/1 na właściwości strącanego węglanu wapnia
|
|
|
Katarzyna Białowicz Mieczysław Trypuć
|
Otrzymano strącany węglan wapnia z płynu
podestylacyjnego DS i ługu pofiltracyjnego po
odfiltrowaniu osadu NaHCO3 metody Solvaya
w obecności dwóch anionowych środków
powierzchniowo czynnych: Rosulfanu L
i Sulforokanolu L225/1. Badania prowadzono
w zakresie temp. 293-313 K. W procesie wykorzystano
roztwory stężone, które dozowano
w stosunku stechiometrycznym, szybkość
dozowania 4 i 60 min, a szybkość mieszania
reagentów 500 obr/min. Zastosowano surfaktanty
w ilości 0,5, 1,0 oraz 1,5 cz. mas. Dla
otrzymanych prób CaCO3 oznaczano gęstość
nasypową i utrząsową, chłonność wody, oleju
parafinowego i ftalanu dibutylu, oraz formę
krystalograficzną otrzymanych kryształów.
CaCO3 was pptd. from waste liqs. from Solvay process
at 293-313 K and 500 rpm in presence of 2 com. surface
active agents (0.5-1.5 mass parts) for 2 or 60 min. Bulk
and packing d., H2O, o-C6H4(COOBu)2 and paraffin oil
absorption capacity, particle size distribution and crystallog.
form of the CaCO3 crystals were detd. The addn. of
surface active agents resulted in increasing the packing
d. of the CaCO3 crystals.
Pod względem powszechności występowania węglan wapnia
pochodzenia naturalnego zajmuje jedno z czołowych miejsc.
Stanowi on ok. 4% skorupy ziemskiej w postaci wielu skał, jest
składnikiem szkieletu organizmów żywych, materiałem budulcowym
muszli czy też rogów zwierząt1). Pomimo że CaCO3 jest
Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń
Katarzyna Białowicz*, Mieczysław Trypuć
Wpływ Rosulfanu L i Sulforokanolu L225/1
na właściwości strącanego węglanu wapnia
Effect of Rosulfan L and Sulforokanol L225/1 on calcium
carbonate properties
Prof. dr hab. Mieczysław TRYPUĆ w 1963 roku ukończył
studia na Wydziale Matematyki-Fizyki-Chemii
Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jest
emerytowanym profesorem Wydziału Chemii UMK.
Specjalność - technologia chemiczna nieorganiczna.
Wydział Chemii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, ul. Gagarina 7, 87-100 Toruń,
tel.: (56) 611[...]
|
|
|
|
Wybrane parametry termodynamiczne polimerów akrylowych oznaczone metodą odwróconej chromatografii gazowej
|
|
|
Ewa Langer Grażyna Kamińska-Bach
|
Metodą odwróconej chromatografii gazowej
badano dwie handlowe żywice akrylowe.
Żywice umieszczano w kolumnach chromatograficznych
dwoma sposobami. Na podstawie
oznaczonych wielkości retencyjnych dla 11
substancji testowych w temp. 40-120°C obliczano
parametry Flory`ego i Hugginsa. Parametry
rozpuszczalności żywic osadzonych na nośniku
mają wyższe wartości od parametrów żywic
wprowadzanych do kolumny bezpośrednio.
Two com. acrylic resins were placed in gas chromatog.
column, optionally after deposition on a substrate, and
studied for Flory-Huggins and soly. parameters by detn. of
the retention vols. of 11 test solvents (aliph., cycloaliph.,
arom. and Cl and O-contg. compds.) at 40-120°C. The
soly. parameters of deposited resins were higher than that
for the bulk polymers.
W ostatnich latach coraz większego znaczenia nabiera charakteryzowanie
przy pomocy parametrów rozpuszczalności, żywic i polimerów
(spoiw) oraz rozpuszczalników przeznaczonych do wyrobów
lakierowych. Znajomość tych wielkości pozwala przewidywać kompatybilność
i mieszalność układów rozpuszczalnik-rozpuszczalnik,
polimer-rozpuszczalnik i polimer-polimer, a co za tym idzie uniknąć
wielu pracochłonnych prób eksperymentalnych, których wykonanie jest
konieczne do prawidłowego doboru składników w układzie lakierowym.
Powszechność stosowania parametrów rozpuszczalności do opisu żywic
i polimerów oraz rozpuszczalników stały się podstawą wprowadzania
tych wielkości do wyrażania właściwości energetycznych powierzchni
polimerów i ich współdziałania z rozpuszczalnikiem i pigmentem1).
Parametry termodynamiczne oddziaływania związków małocząsteczkowych
z polimerami zależą w dużym stopniu od elementów
budowy oraz właściwości związków wielkocząsteczkowych. Złożoność
struktury związków polimerowych prowadzi do zróżnicowania stanów
w jakich one występują. Wyróżnia się dwa stany, zwane krystalicznym
i amorficznym, które różnią się uporządkowaniem w rozmieszczeniu
jednostek st[...]
|
|
|
|
XI Ogólnopolska Szkoleniowa Konferencja Naukowo-Techniczna z cyklu "Nowoczesne Programy Ekologiczne - Ochrona Środowiska - Przepisy - Interpretacje - Rozwiązania -Trendy"
|
|
W dniach 20-22 października 2010 r.
w Domu Wypoczynkowym "Jawor" spotkali
się eksperci z zakresu ochrony środowiska
na konferencji zorganizowanej przez
Stowarzyszenie Inżynierów i Techników
Przemysłu Chemicznego (Oddział Gliwice
i Sekcja Ochrony Środowiska przy Zarządzie
Głównym SITPChem), gliwicki Oddział
Chemii Nieorganicznej "IChN" Instytutu
Nawozów Sztucznych oraz Radę Miejską
Federacji NOT w Gliwicach. Konferencję
otworzył i pierwszą sesję prowadził Pan
mgr inż. Jerzy Kropiwnicki, wiceprezes
ZG SITPChem i zastępca dyrektora w INS
w Gliwicach. W Konferencji uczestniczyło
ok. 70 osób z instytutów naukowych, wyż-
Fot. 1. Prezes Jerzy Kropiwnicki otwiera obrady
Konferencji (Foto: Redakcja)
szych uczelni, firm chemicznych i urzędów
centralnych.
Pierwszym prelegentem była Pani
Małgorzata Typko, dyrektor Departamentu
Instrumentów Środowiskowych w Ministerstwie
Środowiska, która przedstawiła
referat o planach przygotowania projektów
ustaw i rozporządzeń wynikających
z dokumentów unijnych. Głównym tematem
wystąpienia były dokumenty referencyjne
BAT (tzw. BREF) określające najlepsze
dostępne techniki jakie mogą być stosowane
w gospodarce krajów Unii Europejskiej
i tym samym w Polsce. Dokumentów
BREF jest 33 i pierwsza ich seria została
ukończona w 2007 r. Zakończone są prace
48 90/1(2011)
nad BREF dla produkcji cementu, wapna
i tlenku magnezu. Prowadzone są prace nad
rewizją BREF dla przemysłu chloro-alkalicznego,
szklarskiego, rafinerii ropy i gazu,
oraz przemysłu celulozowo-papierniczego.
W 2010 r. rozpoczęły się rewizje BREF
dla chemii organicznej. Istnieje zagrożenie,
że dokumenty BREF preferować będą
określone technologie, czyli ich dostawców.
Po opublikowaniu dyrektywy nt. BAT
w Dzienniku Urzędowym UE przez 2 lata
będzie prowadzona ich transpozycja do
przepisów krajowych. Cały proces musi
zostać zakończony do 2015 r.
Pani Bożena Kuzio-Wasilewska, prezes
Instytutu Gospodarowania Odpadami
Oddziału w Katowic[...]
|
|
|
|
Z prasy zagranicznej
|
|
|
Marian Paszkowski
|
Nauka światowa w ocenie UNESCO
The Economist 2010, 397, nr 8708, 89
Jeszcze dwadzieścia lat temu prawie całość
światowych osiągnięć naukowych pochodziła
z krajów Północnej Ameryki, Europy i Japonii,
stanowiących wówczas elitę naukową świata.
Dominacja tych krajów, zwłaszcza w dziedzinie
nauk przyrodniczych była niepodważalna.
Kraje te najwięcej na rozwój nauki
wydawały, najwięcej publikowały i najwięcej
patentowały, budując w ten sposób - dzięki
innowacjom technicznym, wzrostowi wydajności
pracy i rozwojowi medycyny - swoją
potęgę przemysłową i militarną oraz stwarzając
warunki dla stałej poprawy poziomu
życia swej ludności. Jednakże, wszystko co
dobre musi się kiedyś skończyć. Dotyczy to
też dominacji naukowej wspomnianych wyżej
krajów, która w świetle ostatniego raportu
UNESCO (United Nations Educational,
Scientific and Cultural Organization) zaczyna
się kruszyć. Podczas gdy w 1990 r. na
Amerykę, Europę i Japonię przypadało ponad
95% światowych nakładów na badania i rozwój
(R+D), to w 2007 r. - jak wynika z raportu
UNESCO - już tylko 76%. Spadkowi
ich udziału towarzyszy jednocześnie wzrost
znaczenia w tej dziedzinie krajów Wschodu
i Południa, co w dużym stopniu jest wynikiem
ich imponującego rozwoju gospodarczego
w ostatnich latach. Najlepiej ilustrują to liczby
dotyczące wielkości nakładów krajowych
brutto przeznaczonych na R+D, tj. GERD
(gross domestic expenditure on R+D). Otóż,
w 2007 r. (ostatnim roku, którego dotyczy
raport UNESCO) wysokość GERD w skali
światowej wynosiła 1,15 bln USD i była
o 45% większa niż w 2002 r. Jednocześnie
jednak, w ciągu tych pięciu lat, udział krajów
azjatyckich w światowych nakładach na R+D
zwiększył się z 27% do 32%. W 2007 r.
nakłady Japonii na R+D stanowiły 3,4% jej
produktu krajowego brutto (GDP), Ameryki
2,7%, krajów Unii Europejskiej jako całości
1,8%, a Chin 1,4% (wg ostatnich danych,
Chiny planują zwiększenie tego udziału do
2,5%, a USA - zgodnie z zapowiedzią prezyde[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
