INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
PRZEMYSŁ CHEMICZNY ›
2011-3 |
| |
|
Publikacja: Z PÓŁKI KSIĘGARSKIEJ - Chan I. Chung EXTRUSION OF POLYMERS. THEORY AND PRACTISE (Wytłaczanie polimerów. Teoria i praktyka
Autor: Marian Żenkiewicz 
Recenzowana książka składa się z dziesięciu
rozdziałów. Po każdym z nich
zamieszczony jest spis literatury cytowanej
i literatury uzupełniającej o charakterze ogólnym,
związanym z treścią danego rozdziału.
Ponadto zawiera wyodrębnione w końcowej
części: (a) zbiór niektórych rysunków w wersji
kolorowej, (b) wykaz stałych uniwersalnych
i relacji liczbowych między wybranymi
wielkościami fizycznymi przedstawionymi
w różnych jednostkach, (c) wykaz akronimów
i oznaczeń symboli obrazujących
różne wielkości fizyczne, (d) indeks autorów
cytowanych, oraz (e) skorowidz. Książka
jest monografią, przedstawiającą podstawowe
zagadnienia związane z wytłaczaniem
tworzyw polimerowych, głównie za pomocą
wytłaczarek jednoślimakowych. Z tego
względu jej tytuł jest może zbyt ogólny,
gdyż książka zawiera tylko krótkie wzmianki
dotyczące wytłaczarek dwuślimakowych,
których znaczenie przemysłowe jest przecież
bardzo duże. Autor, będący nie tylko naukowcem,
ale mający także duże doświadczenie
przemysłowe, łączy w tej książce w sposób
umiejętny problemy naukowe wytłaczania
jednoślimakowego, w tym reologii tworzyw
polimerowych, z zagadnieniami aplikacyjnymi
dotyczącymi budowy wytłaczarek jednoślimakowych
i ich zastosowań.
Po krótkim wprowadzeniu zawierającym
bardzo zwięzłą definicję procesów przetwórstwa
tworzyw polimerowych oraz krótką
charakterystykę wytłaczania i wytłaczarek
jedno- i dwuślimakowych, autor opisał podstawy
fizyczne wytłaczania jednoślimakowego.
Zjawiska fizyczne zilustrował w sposób poglądowy
i jasny za pomocą rysunków, wykresów,
przykładów obliczeniowych, a także za
pomocą konkretnych wartości liczbowych,
co znakomicie ułatwia zrozumienie tekstu.
Wyodrębniając trzy podstawowe funkcje ślimaka
(transport, uplastycznianie i dozowanie
tworzywa), omówił on zjawiska związane
z przemianami tworzywa podczas zasilania,
sprężania i transportu w stanie stałym, uplastyczniania
i wyróżniając dwie kolejno następujące
fazy procesu up[...]
|
Prenumerata
|
|
AKTUALNOŚCI
|
|
Rekordowe wyniki Grupy Orlen
w 2010 r.
Zysk operacyjny Grupy Kapitałowej
Orlen za IV kw. 2010 r. wyniósł 747 mln zł
w porównaniu z 334 mln zł w analogicznym
okresie ub. roku. W skali całego 2010 r. zysk
operacyjny Grupy wyniósł ponad 3,1 mld zł
i był o ponad 2 mld zł wyższy w porównaniu
z 2009 r. Przychody grupy wzrosły w 2010 r.
o 23% do ponad 83,5 mld zł, czyli do poziomu
jakiego nigdy dotąd nie osiągnęła żadna
polska firma. Poprawa wyników została
wypracowana we wszystkich segmentach
operacyjnych spółki. W IV kw. 2010 r. zysk
operacyjny segmentu petrochemicznego
wyniósł 117 mln zł, w porównaniu ze stratą
operacyjną w wysokości 17 mln zł w IV kw.
2009 r. Wpływ czynników makroekonomicznych
związanych ze wzrostem marż na produktach
petrochemicznych, częściowo ograniczony
umocnieniem średniego kursu złotego
względem euro, spowodował zwiększenie
wyniku operacyjnego segmentu aż o 108 mln
zł. Pozytywny wpływ zmian cen produktów
petrochemicznych na wycenę zapasów w IV
kw. 2010 r. był wyższy o 7 mln zł w stosunku
do danych ubiegłorocznych. Niższe koszty
stałe i amortyzacja segmentu przekroczyły
wzrost kosztów pracy związany ze wzrostem
zatrudnienia na nowouruchamianych instalacjach
i zwiększyły wynik segmentu o 30 mln
zł. Zwiększenie sprzedaży olefin, poliolefin
oraz nawozów sztucznych przy utrzymaniu
stabilnego poziomu sprzedaży tworzyw
sztucznych wpłynęło na poprawę wyniku
operacyjnego segmentu o 13 mln zł. Wpływ
pozostałych czynników w wysokości 44 mln
zł obejmował głównie efekty aktualizacji
wartości składników rzeczowego majątku
trwałego spółki Spolana z Grupy Anwil
(87 mln zł) oraz wpływy z tytułu otrzymanych
dotacji w rezultacie redukcji emisji
podtlenku azotu i otrzymanych odszkodowań
w związku z awarią instalacji elektrolizy
w Zakładzie Chloru i Ługu Sodowego
w Grupie Anwil (35 mln zł). W IV kw. 2010 r.
nakłady inwestycyjne segmentu zmniejszyły
się o 107 mln zł do poziomu 405 mln zł. Do
największych zadań [...]
|
|
|
|
Badania katalitycznych właściwości Ni3Al otrzymanego metodą wysokotemperaturowej samorozwijającej się syntezy
|
|
|
Ireneusz Kocembaa Larisa Arkatova Jacek M. Rynkowski
|
Przedstawiono wyniki badań właściwości
fizycznych i katalitycznych Ni3Al otrzymanego
metodą wysokotemperaturowej samorozwijającej
się syntezy (SHS). Właściwości fizyczne
preparatów określono za pomocą BET, XRD
i SEM z EDS. Zbadano właściwości katalityczne
Ni3Al w reakcji utleniania CO w powietrzu
i reakcji reformingu metanu ditlenkiem węgla.
Zaproponowano mechanizm aktywacji katalitycznej
tych materiałów i ich dezaktywacji.
Ni3Al powder was prepd. by self-propagating high-temp. synthesis,
studied for chem. structure and used as catalyst for air
oxidn. of CO and for dry reforming of CH4 with CO2 after
temp.-programmed oxidn. and redn. Formation of thin Ni layer
on Ni3Al support was assumed as catalytically active component
of the catalyst. Reaction mechanisms were proposed.
Samorozwijająca się synteza wysokotemperaturowa SHS (selfpropagating
high-temperature synthesis) służy do otrzymywania stopów,
związków międzymetalicznych, proszków ceramicznych i innych
faz stałych, których uzyskanie tradycyjnymi metodami jest bardzo
trudne, a często wręcz niemożliwe. Metoda polega na sporządzeniu
takiego układu proszków-substratów, które po podgrzaniu do odpowiednio
wysokiej temperatury, gwałtownie ze sobą reagują, aż do
momentu wyczerpania jednego z reagentów. Reakcja ma charakter
samopodtrzymujący i po inicjacji nie wymaga dostarczania energii
z zewnątrz. Temperatura, w której zachodzi SHS często przekracza
2000°C. Reakcje można rozpocząć np. metodą wybuchu termicznego
lub poprzez intensywne ogrzewanie objętościowe złoża substratów.
Pierwsze badania nad procesem SHS prowadzono w latach siedemdziesiątych
XX w. i od tego czasu zainteresowanie nim systematycznie
wzrasta. Obecnie znanych jest ponad 30 różnych technologii procesu SHS.
Metodą tą uzyskiwanych jest ponad 700 różnych materiałów i związków
nieorganicznych, mających duże znaczenie praktyczne m.in. w metalurgii,
w przemyśle chemicznym, elektrycznym i elektronicznym1, 2).
Od kilk[...]
|
|
|
|
Badanie reakcji rozkładu siarczku dibutylowego. Część I. Zastosowanie zaawansowanej techniki utleniania UV/H2O2
|
|
|
Stanisław Popiel Tomasz Nalepa Dorota Dzierżak Romuald Stankiewicz Zygfryd Witkiewicz
|
Badano utlenianie siarczku dibutylowego
(DBS) za pomocą UV i H2O2 przy pH 2-12.
Wykazano, że zaawansowana technika utleniania
przy łącznym zastosowaniu UV i H2O2
jest znacznie bardziej efektywna niż utlenianie
z wykorzystaniem rozpuszczonego tlenu
z powietrza w roztworze naświetlanym promieniowaniem
UV i samego H2O2. Ustalono,
że przy naświetlaniu roztworu promieniowaniem
UV, ilość tlenu atmosferycznego rozpuszczonego
w roztworze ma znaczny wpływ
na szybkość rozkładu DBS. Stwierdzono, że
promieniowanie UV powoduje wolny rozkład
DBS w środowisku wodnym przez fotolizę H2O
nawet przy braku nadtlenku wodoru lub tlenu
rozpuszczonego w wodzie.
Bu2S was oxidized with H2O2 optionally under UV irradn. at
pH 2-12 in an H2O-Me2CO soln. to study the Bu2S decay.
The H2O2 was more efficient than air O2 dissolved. The
oxidn. of Bu2S under UV irradn. was the most efficient
process.
Utlenianie prostych alifatycznych siarczków rodnikami hydroksylowymi
zachodzi wg złożonych mechanizmów reakcji. W pierwszym
etapie rodnik OH przyłącza się do atomu siarki tworząc rodniki dialkilosulfenowe
R2SOH. Przy niskich stężeniach siarczku (poniżej 10-4 M)
rodnik R2SOH szybko (t1/2 < 1 μs) odszczepia cząsteczkę H2O tworząc
RSR(-H) rodnik (k > 7.105 s-1). Rodnik ten powstaje również przy
wyższych stężeniach siarczku, lecz wg innego mechanizmu reakcji.
W tym przypadku rodnik R2SOH reaguje z drugą cząsteczką dialkilosiarczku
R2S, tworząc krótkożyciowy rodnik złożony (R2S)2OH, który
dysocjuje do (R2S)2
+ i OH-. Powstający kompleks jonowy (R2S)2
+ jest
względnie stabilny i rozpada się do kationu cząsteczkowego R2S+. Jon
ten w reakcji z rozpuszczalnikiem, jonami OH- i poprzez dwucząsteczkową
reakcję z innym kationem R2S+ efektywnie odszczepia proton,
tworząc rodnik RSR(-H). Końcowym produktem utleniania jest stabilny
sulfotlenek dialkilowy1).
Do badania kinetyki i mechanizmów reakcji rodnika OH z siarczkami
organicznymi zastosowano techniki fot[...]
|
|
|
|
Biosorpcja jonów Cu(II) na wybranych złożach biosorbentów. Przegląd literatury
|
|
|
Józef Nastaj Małgorzata Roik
|
Przedstawiono przegląd ważniejszych pozycji
literaturowych dotyczących badań usuwania
jonów Cu(II) z roztworów wodnych. W szczególności
zaprezentowano wyniki badań teoretyczno-
doświadczalnych procesu biosorpcji
jonów Cu(II) na różnorodnych materiałach
biologicznych (bakterie, grzyby, drożdże, algi)
oraz biopolimerach (alginiany i chitozan) zwanych
biosorbentami. Z przeprowadzonych
badań wynika, że biopolimery ze względu na
nietoksyczność, łatwą dostępność oraz niską
cenę, jak również możliwość łatwej regeneracji
są konkurencyjnymi materiałami do usuwania
jonów miedzi w porównaniu do bakterii,
grzybów, drożdży, jak również konwencjonalnych
adsorbentów (węgiel aktywny, adsorbenty
polimerowe i zeolity).
A review with 49 refs., of processes for removal of Cu(II)
ions from aq. solns. Chitosan and alginates were more
efficient biosorbents than bacteria, fungi, yeasts and conventional
adsorbents.
Substancje szkodliwe występujące w środowisku glebowo-wodnym
to pozostałości pestycydów oraz związki metali ciężkich. O ile zanieczyszczeniom
powodowanym przez związki organiczne powstałe na
skutek zabiegów agrotechnicznych można łatwo zapobiec, poprzez ograniczenie
ich stosowania, o tyle emisja metali ciężkich jest poważniejszym
problemem, gdyż pochodzi ona z różnorodnych gałęzi przemysłu (hutniczego,
energetycznego i wydobywczego). Nieracjonalne stosowanie
miedzi w rolnictwie może doprowadzić do nadmiernej jej koncentracji
w glebach a następnie w roślinach, zwierzętach oraz w organizmie człowieka1,
2). Metale ciężkie występujące w środowisku stanowią poważny
problem dla zdrowia ludzi i zwierząt. Ścieki przemysłowe, w których
zawarte są metale ciężkie są istotnym zagrożeniem środowiskowym. Ze
względu na ich niskie stężenia w fazie ciekłej są one bardzo trudne do
usunięcia. Poprzez łatwą akumulację w glebie mogą one przeniknąć do
organizmów żywych wykazując toksyczne działanie1, 3).
Jednym z najbardziej toksycznych metali ciężkich jes[...]
|
|
|
|
Chitozan modyfikowany czynnikiem kompleksującym nowej generacji jako alternatywny sorbent w procesie usuwania jonów metali ciężkich
|
|
|
Dorota Kołodyńska
|
Przedstawiono możliwość zastosowania chitozanu
(CS) jako efektywnego sorbentu jonów
metali ciężkich Cu(II), Zn(II), Pb(II) i Cd(II) z wód
i ścieków w obecności kwasu metyloglicynodioctowego
(MGDA) jako czynnika kompleksującego
nowej generacji. Kwas ten charakteryzuje się
wysoką biodegradowalnością, brakiem działania
toksycznego oraz zdolnością tworzenia połączeń
kompleksowych z jonami metali. Badania prowadzono
w układzie M(II):MGDA = 1:1. Określono
wpływ stężenia, czasu kontaktu faz, pH oraz temperatury
na pojemność sorpcyjną CS względem
jonów Cu(II), Zn(II), Pb(II) i Cd(II). Wyznaczono
parametry kinetyczne i sorpcyjne oraz zarejestrowano
widma FT-IR próbek CS przed i po
procesie sorpcji. Największe powinowactwo do
CS zaobserwowano w przypadku jonów Pb(II),
Cd(II) i Cu(II). Efektywność badanego procesu
rośnie wraz ze wzrostem czasu kontaktu faz
i zależy zarówno od pH, jak i temperatury. Proces
sorpcji jonów Cu(II), Zn(II), Pb(II) i Cd(II) w obecności
MGDA przebiega zgodnie z mechanizmem
typowym dla reakcji pseudo drugiego-rzędu,
co potwierdzają duże wartości współczynników
korelacji. Wysokie wartości maksymalnej pojemności
sorpcyjnej (q0) obliczone na podstawie
równania izotermy Langmuira potwierdzają duże
powinowactwo badanych jonów do CS.
Chitosan was modified with methylglycinediacetic acid
(MGDA) and used as sorbent for removing heavy Cu(II), Zn(II),
Pb(II) and Cd(II) metal ions from aq. solns. at ion:MGDA mole
ratio 1:1. The sorption efficiency increased with increasing
metal ion conc. and with decreasing pH. The sorption kinetics
was described by the pseudo 2nd order mechanism.
Rosnące zagrożenia wynikające z zanieczyszczenia środowiska
przyrodniczego oraz potrzeba jego ochrony sprawiają, że coraz większą
popularnością wśród metod sorpcyjnych wykorzystujących różnorodne
typy sorbentów cieszą się polimery biodegradowalne. Związki te
wykazują bardzo ciekawe właściwości fizykochemiczne. Ich budowa
chemiczna (zwłas[...]
|
|
|
|
EXPOCHEM 2011
|
|
W dniach 23-24 lutego 2011 r. w katowickim
Spodku odbyły się już po raz czwarty
Międzynarodowe Targi i Konferencja Przemysłu
Chemicznego Expochem 2011, zorganizowane przez
Zarząd Targów Warszawskich (wspólnie z Polską
Izbą Przemysłu Chemicznego i Stowarzyszeniem
Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego)
pod honorowym patronatem Pana Waldemara
Pawlaka, Wiceprezesa Rady Ministrów i Ministra
Gospodarki, Pani dr Alicji Adamczak, prezesa
Urzędu Patentowego RP, Pana Aleksandra Grada,
Ministra Skarbu Państwa, Pana Piotra Uszoka,
Prezydenta Miasta Katowice, Pana prof. Andrzeja
Karbownika, Rektora Politechniki Śląskiej, Pana
prof. Antoniego Tajdusia, Rektora Akademii
Górniczo-Hutniczej, Pana prof. Bogusława
Buszewskiego, prezesa Polskiego Towarzystwa
Chemicznego, Pana Tadeusza Donocika, prezesa
Regionalnej Izby gospodarczej w Katowicach, Pana
Sławomira Majmana, prezesa Polskiej Agencji
Informacji i Inwestycji Zagranicznych, oraz Pana
Michała Szubskiego, prezesa Polskiego Górnictwa
Naftowego i Gazownictwa. Głównym patronem
medialnym był "Przemysł Chemiczny".
Uroczyste otwarcie Targów i Konferencji poprzedzone
zostało konferencją prasową, zorganizowaną
przez Zarząd Targów Warszawskich, a prowadzoną
przez Pana Konrada Jaskółę, przewodniczącego
Rady Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego i prezesa
zarządu spółki Polimex-Mostostal SA, z udziałem
Pana Adama Leszkiewicza, Podsekretarza
Stanu w Ministerstwie Skarbu Państwa, Pani
dr Alicji Adamczak, Pana Pawła Jarczewskiego, prezesa
zarządu Zakładów Azotowych "Puławy" SA,
Pana prof. Bogusława Buszewskiego, Pana prof.
Jana Ślusarka z Politechniki Śląskiej, Pana Jerzego
Majchrzaka, dyrektora Polskiej Izby Przemysłu
Chemicznego, oraz Pana Jerzego Kropiwnickiego,
wiceprezesa Zarządu Głównego Stowarzyszenia
Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego.
Najważniejszym tematem konferencji była poprawa
sytuacji gospodarczej w polskim przemyśle,
w tym również w przemyśle chemicznym, upoważn[...]
|
|
|
|
Hydrotermalny rozkład w wodzie w stanie podi nadkrytycznym celulozy jako substancji modelowej dla biomasy pochodzenia roślinnego
|
|
|
Hanna Pińkowska Paweł Wolak Adrianna Złocińska
|
Mikrokrystaliczna celuloza jako substancja
modelowa odpadowej biomasy pochodzenia
roślinnego, została poddana termohydrolizie
w wodzie w stanie pod- i nadkrytycznym.
Zbadano skład frakcji produktów uzyskanych
w wyniku jej hydrotermalnego rozkładu: wodnej,
olejowej oraz stałej, zwęglonej pozostałości.
Wydłużenie czasu utrzymania mieszaniny
reakcyjnej w zadanej temperaturze sprzyja
dekompozycji celulozy, prowadząc do uzyskania
sacharydów- produktów jej depolimeryzacji
hydrolitycznej. Wydajność sacharydów
obecnych we frakcji produktów rozpuszczalnych
w wodzie osiąga maksimum w temp.
260-265°C, w czasie utrzymania w zadanej
temperaturze wynoszącym 0. Zarówno wydłużenie
czasu utrzymania do 30 min, jak i dalszy
wzrost temperatury sprzyjają zachodzeniu
wtórnych reakcji rozkładu sacharydów, prowadzącego
m.in. do kwasów karboksylowych,
aldehydów, furfurali, a następnie ich karbonizacji
i zgazowaniu.
Microcryst. cellulose was hydrolyzed in H2O under subcrit.
and supercrit. conditions to reductive saccharides, carboxylic
acids, furfurals, aldehydes and (HOCH2)2CO. The
reaction products were sepd. into the aq. phase, oil phase
and solid residue. The max. yields of glucose and lactic
acids were reached at 260-280°C and 220-280°C, resp., at
very beginning of the reaction.
Celuloza jest polisacharydem, podstawowym składnikiem ścian
komórkowych roślin i jednym ze składników biomasy lignino-celulozowej.
Jest liniowym, syndiotaktycznym polimerem glukopiranozy,
w którym mery połączone są wiązaniami glikozydowymi w pozycjach
1 i 4, przy zachowaniu konfiguracji β 1, 2). Powstaje w procesie fotosyntezy
w ilości ok. 1,5.1012 t/r3, 4). Celuloza i jej pochodne są wykorzystywane
w wielu gałęziach przemysłu, przede wszystkim do produkcji papieru,
we włókiennictwie i przemyśle lakierniczym1, 5, 6). Celuloza może być
także przetwarzana na energię7-15) oraz do użytecznych bioproduktów,
takich jak glukoza16). Z glukozy otrzymywany jest etanol o[...]
|
|
|
|
Innowacyjne rozwiązania w przemyśle chemicznym
|
|
|
Wilhelm J. Tic
|
W dniu 19 listopada 2010 r. w Sali Senatu
Politechniki Opolskiej odbyło się seminarium
naukowo-przemysłowe pt. "Innowacyjne
rozwiązania w przemyśle chemicznym".
Seminarium było drugim z kolei spotkaniem
przedstawicieli nauki i przemysłu
branży chemicznej Polski Południowo-
Zachodniej na temat innowacji w przemyśle.
Organizatorami seminarium był Akademicki
Inkubator Przedsiębiorczości i Katedra
Inżynierii Środowiska Politechniki Opolskiej
oraz Konsorcjum Naukowo-Przemysłowe
Advance zrzeszające instytucje naukowe
i zakłady przemysłowe branży chemicznej.
W seminarium uczestniczyło ok. 60 osób
reprezentujących 11 ośrodków naukowych,
a także zakłady przemysłowe i inne instytucje.
Omawiano wiele ważnych aspektów
innowacyjnych rozwiązań i współpracy na
linii nauka-przemysł, w tym m.in. analizę
potencjału innowacyjności w województwie
opolskim, instrumenty wsparcia procesu
komercjalizacji wiedzy, współpracę ośrodków
naukowych i przedsiębiorstw branży chemicznej,
zarządzanie procesami innowacyjnymi
w przemyśle chemicznym i energetyce,
wymagania rejestracji produktów w systemie
REACH, jak i przykłady innowacyjnych rozwiązań
w przemyśle chemicznym.
Wprowadzeniem do seminarium było
wystąpienie dr. Bogdana Tomaszka, prezesa
Opolskiego Parku Technologicznego na
temat innowacji w Województwie Opolskim.
Aby Polska mogła sprostać nowym wyzwaniom
i nadążyć za rozwiniętymi krajami UE
pilnie potrzebne są innowacje. Tymczasem
w Polsce na działalność innowacyjną
w 2007 r. przeznaczono tylko 20,2 mld zł.
Z puli tej na innowacyjną działalność przemysłową
najwięcej wydały dwa województwa,
tj. śląskie (26,7%) i mazowieckie (20,1%).
W przeliczeniu na jednego zatrudnionego
w sektorze przemysłowym w 2007 r. najwięcej
wydały województwa wielkopolskie
(4,4 tys. zł) oraz śląskie i mazowieckie (1,9
tys. zł). Nakłady na jednego zatrudnionego
w województwie opolskim wynoszą 1,3 tys.
zł, tyle ile wynosi średnia krajowa. Instytucje
z którymi koj[...]
|
|
|
|
Inteligentne materiały elastomerowe o właściwościach magnetycznych
|
|
|
Marcin Masłowski Marian Zaborski
|
Przedstawiono wpływ tlenku żelaza Fe3
O4
o nanometrycznych i mikrometrycznych rozmiarach
cząstek oraz żelaza karbonylkowego
jako napełniaczy wykazujących właściwości
magnetyczne na właściwości wulkanizatów
wykonanych z kauczuku etylenowo-propylenowego
oraz akrylonitrylowo-butadienowego.
W celu poprawy dyspersji związków żelaza
w ośrodku elastomerowym zastosowano
dodatek dyspergatorów z grupy soli alkiloamoniowych
oraz ciecz jonową o charakterze
hydrofobowym. Użyte napełniacze poprawiły
właściwości mechaniczne, wpłynęły na właściwości
magnetyczne, a także spowodowały
wzrost gęstości usieciowania wulkanizatów.
Analiza zdjęć skaningowej mikroskopii elektronowej
SEM pozwoliła określić stopień dyspersji
zastosowanych związków magnetycznych
w elastomerze.
Ethylene-propylene and acrylnitrile-butadiene rubbers
were filled with micro and nano-sized Fe3O4 and carbonyl
Fe powders in presence of surfactants or a ionic liq. and
cured at 160°C and 15 MPa for 30 min to produce vulcanizates
with magnetic and magnetorheolog. properties. Use
of the surfactants resulted in increasing the degree of filler
dispersion. Magnetization intensity and remanence of the
rubbers increased with increasing content of Fe3O4. The
rubber vulcanizates showed also good mech. properties
(tensile strength, elongation at break) and high crosslinking
d.
Materiały magnetyczne i magnetoreologiczne (MR) należą do klasy
materiałów określanych jako materiały inteligentne (smart materials).
Mogą one w wyniku działania pola elektrycznego lub magnetycznego
zmieniać swoje właściwości reologiczne w sposób ciągły, gwałtowny
i odwracalny1). Zazwyczaj są to materiały zawierające mikro- lub nanocząstki
związków żelaza rozproszone w ośrodku będącym cieczą lub
elastomerem MRE (magnetorheological elastomer)2).
Do materiałów MR zalicza się ciecze MRF (magnetorheological
fluids), które jako pierwszy odkrył J. Rabinow w 1948 r.3). Ciecze
te zawierają cząstki o dużej gęstości ([...]
|
|
|
|
Katalizatory Pd-Te/nośnik do selektywnego utleniania glukozy do kwasu glukonowego w fazie ciekłej
|
|
|
Izabela Witońska Stanisław Karski Magdalena Frajtak
|
Zbadano wpływ dodatku telluru na aktywność
katalizatorów palladowych naniesionych na
różne nośniki (SiO2, Al2O3, TiO2, sita molekularne
13X, C) w procesie utleniania glukozy
do kwasu glukonowego w fazie ciekłej.
Katalizatory palladowe modyfikowane tellurem
wykazały znacznie lepszą aktywność oraz
stabilność niż monometaliczne katalizatory
palladowe, a także charakteryzowały się wyższą
selektywnością do kwasu glukonowego.
Badania XRD i SIMS-ToF wykazały w przypadku
wszystkich zastosowanych nośników,
występowanie związków międzymetalicznych
typu PdTe, których obecność może bezpośrednio
wpływać na właściwości katalityczne
nośnikowych układów bimetalicznych w badanym
procesie. Występowanie silnych oddziaływań
pomiędzy palladem i tellurem potwierdzono
techniką TPR.
Te was added (2% by mass) to the SiO2, Al2O3, TiO2, mol.
sieve 13X and C-supported Pd (5% by mass) catalysts
during their prodn. by impregnation of supports with
aq. solns. of PdCl2 or/and H6TeO6. The Te-modified Pd
catalysts were used for liq. phase oxidn. of glucose to
CH2OH(CHOH)4COOH and showed higher activity and
selectivity than the monometallic Pd catalysts. The presence
of PdTe intermetallic was evidenced in the catalysts
by temp.-programmed redn., X-ray diffraction and secondary
ion mass spectrometry with time of flight anal.
Przetwarzanie surowców pochodzenia naturalnego, w tym biomasy,
w wartościowe substancje chemiczne jest obecnie zagadnieniem
szeroko dyskutowanym w kręgach naukowych z powodu jego
dużego znaczenia praktycznego. Niewątpliwie, do takich procesów
należy utlenianie cukrów do kwasów cukrowych. Obecnie proces
utleniania glukozy prowadzony jest biotechnologicznie z wykorzystaniem
Aspargilus Niger i Gluconobacter suboxydans. Wadami
takiego procesu są trudności z wydzieleniem produktu oraz unieszkodliwieniem
powstających ścieków. W celu ograniczenia kosztów
produkcji oraz zminimalizowania ilości odpadów, a także uproszczenia
stosowanych techn[...]
|
|
|
|
Magnetyczne kompozytowe sorbenty węglowe. Otrzymywanie, struktura i zastosowania
|
|
|
Michał Bystrzejewski
|
Na podstawie danych literaturowych oraz
wyników badań własnych przedstawiono
obecny stan wiedzy na temat magnetycznych
kompozytowych sorbentów węglowych.
Opisano metody otrzymywania węgli aktywnych,
węgli mezoporowatych oraz nanomateriałów
węglowych domieszkowanych różnymi
fazami magnetycznymi. Scharakteryzowano
wpływ materiału magnetycznego na strukturę
powierzchni. Przedyskutowano możliwości
zastosowań omawianych materiałów węglowych,
zarówno w aplikacjach chemicznych,
jak i w ochronie środowiska.
A review, with 57 refs., of synthesis routes of activated
mesoporous and nano-sized C materials doped with
various magnetic phases. Prospective uses in the field of
chem. synthesis, environment protection, and H2O management
were described.
Węgle aktywne (AC) znane są ludzkości od ponad 3 tys. lat1).
Starożytni Egipcjanie ok. 1500 lat p.n.e. stosowali węgiel drzewny
jako adsorbent do celów medycznych. Również starożytni Hindusi
uzdatniali wodę stosując jako filtr węgiel drzewny. Produkcja przemysłowa
węgla aktywnego rozpoczęła się na początku ub. wieku.
Początkowo węgiel aktywny stosowano do rafinacji cukru i w zastosowaniach
militarnych (przykładowo jako filtry w maskach przeciwgazowych).
Obecnie węgle aktywne są uniwersalnymi sorbentami
wykorzystywanymi w przemyśle chemicznym, spożywczym i farmaceutycznym.
Materiały te z powodzeniem stosuje się także w gospodarstwach
domowych i w budynkach użyteczności publicznej, np.
do oczyszczania powietrza. Węgle aktywne również są powszechnie
stosowane w medycynie, jako środki do usuwania toksyn i bakterii.
Wykorzystywane są jako nośniki katalizatorów, a także w odzyskiwaniu
srebra i złota w procesach hydrometalurgicznych. Największy
udział w zastosowaniach węgli aktywnych przypada jednak na oczyszczanie
ścieków oraz zanieczyszczonych gazów. Ogromna różnorodność
zastosowań węgli aktywnych wynika z możliwości kontrolowanego
kształtowania ich tekstury. Dobór odpowiednich środków aktywują[...]
|
|
|
|
Materiały Węglowe i Kompozyty Polimerowe
|
|
|
Jerzy Polaczek
|
W dniach 8-10 grudnia 2010 r. w Hotelu
Jawor w Ustroniu-Jaszowcu odbyła się już
po raz piąty naukowo-techniczna konferencja
poświecona wytwarzaniu, badaniom
i zastosowaniom materiałów węglowych
i kompozytów polimerowych. Konferencja
zorganizowana została staraniem Instytutu
Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników
w Toruniu (Zamiejscowy Oddział
Farb i Tworzyw w Gliwicach), Polskiego
Towarzystwa Węglowego oraz Sekcji Węglowej
Stowarzyszenia Inżynierów i Techników
Przemysłu Chemicznego. Celem konferencji
była prezentacja najnowszych wyników badań
i tendencji dalszego rozwoju w tematyce konferencji
a także stworzenie forum do wymiany
poglądów i doświadczeń oraz poprawa integracji
środowiska naukowego z przemysłem.
Konferencja zgromadziła ponad 60 specjalistów
z krajowych placówek naukowych
i zakładów przemysłowych oraz z zagranicy
(Rosja, Francja), którzy wysłuchali 23 referatów
i komunikatów a także zapoznali
się z ok. 20 doniesieniami plakatowymi.
Przemysł reprezentowany był przez przedstawicieli
koncernu SGL Carbon Polska
z Raciborza i Nowego Sącza, Zakładów
Metalowych Mesko ze Skarżyska Kamiennej,
firmy innowacyjno-wdrożeniowej Delta ze
Śremu oraz firmy Daniel Technologie z Warszawy.
Przewodniczącym Komitetu Naukowego
Konferencji był prof. dr hab. inż. Stanisław
Błażewicz z Akademii Górniczo-Hutniczej
z Krakowa, prezes Polskiego Towarzystwa
Węglowego, natomiast Komitetem Organizacyjnym
kierowała dr inż. Lidia Kurzeja
z IMPiB, przewodnicząca Sekcji Węglowej
przy Zarządzie Głównym SITPChem.
Otwarcia Konferencji dokonał dr inż.
Stefan Kubica, dyrektor Instytutu Inżynierii
Materiałów Polimerowych i Barwników
z Torunia, który krótko omówił również zakres
działania i strukturę Instytutu. Pierwszej
sesji konferencji przewodniczył prof. dr
hab. Franciszek Rozpłoch z Uniwersytetu
Mikołaja Kopernika z Torunia, poprzedni
wieloletni prezes Polskiego Towarzystwa
Węglowego, który na wstępie powiedział
kilka słów na [...]
|
|
|
|
Najwyższe dopuszczalne stężenia czynników chemicznych w środowisku pracy po wejściu Polski do Unii Europejskiej
|
|
|
Małgorzata Kupczewska-Dobecka Sławomir Czerczak
|
Po wejściu Polski do Unii Europejskiej,
w wyniku działalności krajowego systemu
ustalania dopuszczalnych limitów narażenia
zawodowego na substancje chemiczne, wykaz
wartości normatywów higienicznych został
poszerzony o 63 nowe czynniki chemiczne,
natomiast dla 76 zmieniono wartości
najwyższych dopuszczalnych stężeń (NDS)
w wykazie. Do 2009 r. Zespół Ekspertów ds.
Czynników Chemicznych Międzyresortowej
Komisji ds. NDS i NDN (najwyższych dopuszczalnych
natężeń) opracował i zweryfikował
łącznie, od początku swojej działalności, 536
dokumentacji NDS dla czynników chemicznych,
szkodliwych dla zdrowia w środowisku
pracy. W latach 2005-2007 opracowano 44
propozycje NDS, a w latach 2008-2010, 42
propozycje.
Jednym z powszechnie występujących
czynników szkodliwych w środowisku pracy
są substancje chemiczne. Narażenie na te
czynniki występuje praktyczne we wszystkich
gałęziach krajowej gospodarki. Procesy
technologiczne, w których są one produkowane,
przetwarzane lub stosowane są źródłem
zanieczyszczeń powietrza na stanowiskach
pracy. Według danych GUS z 2006 r. substancje
chemiczne stanowią zagrożenie dla 5,5%
ogólnej liczby pracowników zatrudnionych
w warunkach szkodliwych dla zdrowia.
Ocena narażenia zawodowego związanego
z oddziaływaniem szkodliwych substancji
chemicznych należy do niezbędnych działań
profilaktycznych, które służą ochronie człowieka
w procesie pracy. Podstawą tej oceny
są pomiary stężeń substancji szkodliwych
w powietrzu na stanowiskach pracy oraz
porównanie uzyskanych wyników z wartościami
obowiązujących normatywów higienicznych.
W Polsce stosowane są 3 kategorie
standardów1): najwyższe dopuszczalne stężenie
NDS (wartość średnia ważona), najwyższe
dopuszczalne stężenie chwilowe NDSCh oraz
najwyższe dopuszczalne stężenie pułapowe
NDSP, które nie może być w środowisku
pracy przekroczone w żadnym momencie.
Warunki pracy należy uznać za bezpieczne,
jeżeli obliczone wartości wskaźników narażenia
nie pr[...]
|
|
|
|
Od redakcji
|
|
|
Andrzej Jan Szyprowski
|
Prawie nie zauważona przez prasę
codzienną, radio i telewizję oraz tzw.
szeroką opinię publiczną wchodzi
w życie reforma polskiej nauki. Rządowi
Premiera Donalda Tuska i odpowiedzialnej
za naukę Pani Minister prof. dr hab.
Barbarze Kudryckiej udała się reforma,
której nie chcieli (lub nie mogli) zrobić
wszyscy ich poprzednicy od zmiany
ustroju w 1989 r. Zresztą polska nauka
po transformacji ustrojowej odeszła od
rozwiązań, które w poprzednim ustroju
wymuszały na niej aktywność proinnowacyjną
i rozwojową, a zaczęła działać głównie na rzecz badań stricte
podstawowych, realizowanych w ramach tzw. grantów, które umożliwiały
uzyskiwanie środków na badania naukowe głównie przez pracowników
wyższych uczelni i instytutów Polskiej Akademii Nauk. Przeciętny
grant to kilkadziesiąt (czasem kilkaset) tysięcy złotych, a za tak małe
środki trudno było podejmować badania technologiczne, w których
muszą brać udział zespoły technologów, analityków i projektantów.
Muszą one obejmować również badania w skali ćwierć- i półtechnicznej.
O rozdziale środków na granty decydowali głównie uczeni z uczelni
i instytutów PAN, a instytuty z naukowo-badawczego zaplecza przemysłu
uzyskiwały finansowanie swych prac jedynie w niewielkim stopniu. Poza
nielicznymi wyjątkami instytuty te zmniejszyły nawet pięciokrotnie liczbę
pracowników, a także zestarzała się dramatycznie ich kadra naukowa.
Najpopularniejszym sposobem zarabiania pieniędzy przez instytuty wielkomiejskie
stało się wynajmowanie pomieszczeń na biura. Na wyższych
uczelniach, również technicznych, zorientowano się, że najłatwiej uzyskać
środki na działalność dydaktyczną. Rozpoczęto o wiele szerszą rekrutację
na studia inżynierskie, często przyjmując na I rok studiów wszystkich
chętnych (na Wydział Chemiczny jednej z wiodących Politechnik 800 studentów!).
W rezultacie kadra naukowa zaangażowana w dydaktykę
i uzyskiwanie kolejnych stopni naukowych straciła kontakt z przemysłem,
który niekrępowany an[...]
|
|
|
|
Paliwa ciekłe z węgla. Trudności technologiczne i wysokie koszty
|
|
Omówiono podstawy teoretyczne procesu bezpośredniego
upłynniania węgla z uwypukleniem
jego głównych wad, uniemożliwiających wprowadzenie
tego procesu do praktyki przemysłowej.
Omówiono przyczyny niepowodzeń w dziedzinie
bezpośredniego uwodornienia węgla
i zaproponowano nowe podejście do problemu.
Rozwiązanie, w którym donorem wodoru w procesie
jest metanol, jest mniej energochłonne,
bardziej kompleksowe i jednocześnie charakteryzuje
się łagodniejszymi parametrami i większą
prostotą technologiczną.
A new concept for liquefaction of coal by heat treatment
in MeOH at 240-450°C under pressure 10-30 MPa was
developed. A flowsheet of the proposed process was
presented.
Duże zużycie ropy naftowej na świecie może w niedługim czasie
spowodować konieczność sięgnięcia po złoża węgla, stanowiącego
alternatywną bazę surowcową paliw ciekłych. Zmiana bazy surowcowej
to ogromne wyzwanie techniczne i finansowe. Przy obecnym
krajowym zużyciu ropy naftowej i produktów z niej uzyskiwanych,
przemysł upłynniania węgla powinien wytwarzać przynajmniej kilka
milionów ton paliw ciekłych rocznie, gdyż inaczej nie będzie miał
istotnego znaczenia gospodarczego. Budowa takiego przemysłu wymaga
wielu lat intensywnych działań, warunkowanych zarówno niezbędnymi
nakładami finansowymi, jak też możliwościami technicznymi.
Chociaż próby przemysłowe produkcji paliw ciekłych z węgla były
podejmowane już na początku lat dwudziestych XX w., to dotychczas
nie ma na świecie ekonomicznie opłacalnej technologii upłynniania
węgla, mimo olbrzymiego wysiłku i zaangażowania dużych środków.
Wszystkie oferowane rozwiązania są niezmiernie trudne procesowo
i kosztowne. Przedłożona propozycja stanowi próbę rozwiązania tego
złożonego problemu.
Paliwa ciekłe z procesu upłynniania węgla
Trwające od ponad stu lat badania nad otrzymywaniem paliw
ciekłych z węgla i produkcja tych paliw objęły bezpośrednie uwodornianie
węgla lub ekstraktu węglowego wodorem gazowym oraz
proces Fis[...]
|
|
|
|
PERSONALIA
|
|
Mgr Jerzy MARCINIAK
dn. 31 stycznia
2011 r. został powołany
przez Radę Nadzorczą
ZAK SA na prezesa
zarządu tej Firmy. Pan
J. Marciniak jest absolwentem
Wydziału
Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu
Jagiellońskiego w Krakowie (1973 r.) oraz
Podyplomowego Studium Menedżerskiego
Wydziału Zarządzania Uniwersytetu
Warszawskiego (1994 r.). Równolegle od
dn. 14 marca 2008 r. jest prezesem zarządu
Zakładów Azotowych w Tarnowie-Mościcach
SA w wyniku postępowania kwalifikacyjnego
przeprowadzonego przez Radę Nadzorczą
Spółki i zakończonego dn. 11 marca 2008 r.
Jest współautorem przejęcia w październiku
2010 r. przez Azoty Tarnów SA większościowego
pakietu akcji (52,62%) ZAK SA
w Kędzierzynie-Koźlu oraz w I kw. 2010 r.
100% udziałów niemieckiego producenta
poliamidu PA6 Firmy ATT Polymers GmbH
(zdolność produkcyjna 47 tys. t PA6/r). Przez
wiele lat związany z Zakładami Azotowymi
w Tarnowie-Mościcach SA: w latach 1975-1983
był zatrudniony na stanowisku projektanta systemów
EPD, uczestniczył w pracach proj[...]
|
|
|
|
POLSKIE FIRMY CHEMICZNE W INTERNECIE
|
|
Część XII.Centralne Laboratorium Akumulatorów i Ogniw
(Oddział Instytutu Metali Nieżelaznych)
ul. Forteczna 12
61-362 Poznań
tel.: (61) 2797 800
fax: (61) 879 30 12
claio@claio.poznan.pl www.claio.poznan.pl
Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej ul. Konwaliowa 7
03-194 Warszawa
tel./fax: (22) 811 16 16
dyrektor@clor.waw.pl www.clor.waw.pl/
Centralne Laboratorium Pomiarowo-Badawcze Sp.
z o.o.
ul. Rybnicka 6
44-335 Jastrzębie Zdrój
tel/fax: (32) 756 52 96
info@clpb.p[...]
|
|
|
|
Przegląd metod usuwania siarkowodoru z biogazu
|
|
|
Elżbieta Kociołek-Balawejder Łukasz J. Wilk
|
Jednym z perspektywicznych, wysokoenergetycznych
paliw pozyskiwanych z odpadowej
biomasy jest biogaz. Gaz ten zawiera głównie
metan (50-70% obj.) i ditlenek węgla (30-40%
obj.), ale także pewne ilości innych domieszek,
w tym związków siarki (przeważnie siarkowodoru),
które znacznie ograniczają jego zastosowanie
i mogą stanowić zagrożenie dla środowiska
naturalnego. W celu optymalnego wykorzystania
biogazu jako nośnika energii lub surowca do
syntez chemicznych należy go odsiarczyć. Ze
względu na specyfikę produkcji biogazu (dużo
małych, rozproszonych instalacji) większość tradycyjnych
metod, wykorzystywanych do odsiarczania
gazu naturalnego, nie znajduje w tym
przypadku zastosowania. W pracy scharakteryzowano
najważniejsze reagenty i metody wykorzystywane
do usuwania siarkowodoru z biogazu.
Przedstawiono usuwanie siarkowodoru
z biogazu z wykorzystaniem tlenku żelaza(III)
(w tym rudy darniowej i handlowych adsorbentów
zawierających Fe2O3), niemodyfikowanych
i zmodyfikowanych węgli aktywnych, sit molekularnych
i krzemionki, roztworów związków żelaza(
III), alkaliów, utleniaczy, a także proces biologicznego
usuwania siarkowodoru z biogazu.
A rewiev, with 72 refs., of the methods for purifn. of biogas
by sorption of H2S with Fe2O3, activated C and other sorbents,
mol. sieves, synthetic SiO2, solns. of FeCl3 and
NaOH or oxidants as well as by biochem. processes.
Biogazem określa się mieszaninę gazową otrzymywaną w wyniku
kontrolowanego, biologicznego rozkładu naturalnej materii organicznej
w procesie fermentacji metanowej prowadzonym w warunkach beztlenowych.
Fermentacji metanowej można poddawać substancje zarówno
pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego lub też ich połączenia
o różnym składzie ilościowym i jakościowym. Zgodnie z dyrektywą
Parlamentu Europejskiego w sprawie użycia w transporcie biopaliw
lub innych paliw odnawialnych, biogaz jest paliwem gazowym otrzymywanym
z biomasy i/lub ulegającej biodegradacji części od[...]
|
|
|
|
Surowce i procesy w produkcji paliw dla ogniw paliwowych
|
|
|
Witold Warowny Michał Duszyński
|
Przedstawiono metody pozyskiwania wodoru
i innych paliw służących do bezpośredniego
lub pośredniego zastosowania w ogniwach
paliwowych. Omawianymi surowcami naturalnymi
są gaz ziemny, hydraty metanu, ropa
naftowa, węgiel, biomasa i woda. Surowcami
wtórnymi są gaz syntezowy, biogaz, olej,
węglowodory, etanol, glicerol i siarkowodór.
Surowcami syntetycznymi są węglowodory,
alkohole, eter dimetylowy i amoniak. Wśród
rozpatrywanych procesów znajdują się metody
termochemiczne (reforming, zgazowanie,
piroliza, rozkład), biologiczne (fermentacja,
pozyskanie biogazu), elektroliza, syntezy chemiczne
i inne.
A review, with 202 refs., covering production of H2 and
fuels for direct or indirect feeding the fuel cells. Natural
gas, MeH hydrate, petroleum, coal, biomass and water
were considered as primary raw materials, syngas, biogas,
oil, hydrocarbons, EtOH, glycerol and H2S as secondary
materials, and hydrocarbons, alcohols, Me2O and NH3 as
synthetic materials. Thermochem. (reforming, gasification,
pyrolysis, decompn.), biolog. (fermentation, anaerobic
digestion), electrolytical and chem. processes were
taken into consideration.
Ogniwa paliwowe wprowadzają nowe uwarunkowania wykorzystania
energii w jej różnorodnym zapotrzebowaniu, przesyłaniu,
ochronie środowiska, bezpieczeństwie, decentralizacji i dywersyfikacji.
Przedstawione surowce i substraty (substancje do bezpośredniego
lub pośredniego wykorzystania w eksploatacji ogniw paliwowych)
podzielono na: (i) surowce naturalne (pierwotne), (ii) surowce wtórne,
w tym odpadowe, (iii) surowce syntetyczne otrzymywane w procesach
syntezy chemicznej i (iv) wodór. W skład grupy pierwszej wchodzą
gaz ziemny, hydraty metanu, ropa naftowa, węgiel, biomasa i woda.
Do najważniejszych surowców wtórnych zalicza się gazy z procesów
termicznych (głównie gaz syntezowy), oleje pirolityczne, węglowodory,
biogaz, etanol, glicerol i siarkowodór. Surowcami syntetycznymi
są m.in. węglowodory, alkohole (gł[...]
|
|
|
|
Ultrafiltracyjne oczyszczanie brzeczki hodowlanej z Pseudomonas aeruginosa
|
|
|
Anna Witek-Krowiak Joanna Witek Roman Szafran Szymon Modelski
|
Zweryfikowano możliwość zastosowania
ultrafiltracji do oddzielania zawiesiny bakterii
Pseudomonas aeruginosa z brzeczki hodowlanej.
Oddzielenie mikroorganizmów jest pierwszym
krokiem w procesie oczyszczania bioproduktu,
jakim jest ramnolipid. Separacja na
membranach ultrafiltracyjnych o cut-off 100 kDa
okazała się skuteczna i wysoce wydajna.
Stosując układ krzyżowo-prądowy oraz zmieniając
warunki hydrodynamiczne (prędkość
przepływu, ciśnienie), można było dobrać optymalne
warunki prowadzenia procesu i osiągnąć
wydajności porównywalne z przepływem
czystej wody. W przypadku separacji zawiesiny
o stężeniu 2 g/L przy prędkości przepływu
1,5 m/s można było osiągnąć wydajność ponad
100 L/h z metra kwadratowego membrany.
Pseudomonas aeruginosa bacteria was sepd. from the
rhamnolipid-contg. fermentation broth by ultrafiltration
through a com. polysulfone membrane (cut-off 100 kDa)
under cross-flow mode conditions (up to 2 bar). At the
bacteria concn. 2 g/L, the flux of the suspension 100 L/m2h
was achieved.
Biosurfaktanty są to związki powierzchniowo czynne o budowie
amfifilowej, które powstają w czasie przemian metabolicznych niektórych
szczepów bakterii i grzybów1, 2). Dzięki takiej budowie gromadzą
się one na granicy faz substancji o różnej polarności, np. olej/woda lub
powietrze/woda, redukując napięcie powierzchniowe i międzyfazowe
oraz powodując zwiększenie pola powierzchni niemieszających się
faz3). Mogą być związane z powierzchnią komórek bądź wydzielane
pozakomórkowo.
Biosurfaktanty są produktami ubocznymi metabolizmu mikroorganizmów.
Ich biosynteza jest uzależniona od szczepu mikroorganizmu
oraz takich czynników, jak źródła węgla i azotu, obecność soli,
temperatura i dostępność tlenu. Biosurfaktanty stanowią dużą konkurencję
dla surfaktantów syntetycznych ze względu na swe unikatowe
właściwości. Są one zwykle przyjazne dla środowiska i mają wiele
zalet w porównaniu z surfaktantami syntetycznymi, w tym dużą tolerancję
[...]
|
|
|
|
Usuwanie i odzyskiwanie lotnych związków organicznych na wielowarstwowym złożu adsorbentów w cyklicznym procesie adsorpcji zmiennotemperaturowej i zmiennociśnieniowej. Studia literaturowe
|
|
|
Józef Nastaj Tomasz Aleksandrzak
|
Przedstawiono przegląd literaturowy dotyczący
nowego cyklicznego procesu adsorpcji
zmiennotemperaturowej i zmiennociśnieniowej
TPSA (thermal pressure swing adsorption)
oraz adsorbentów stosowanych do usuwania
i odzyskiwania lotnych związków organicznych
(LZO) ze strumieni gazowych. W pracy zawarto
także omówienie praktycznego zastosowania
techniki złoża wielowarstwowego. Z przeprowadzonej
analizy wynika, że proces TPSA jest
konkurencyjny względem tradycyjnych cyklicznych
procesów adsorpcji zmiennotemperaturowej
(TSA) i adsorpcji zmiennociśnieniowej
(PSA). W połączeniu z techniką nieruchomego
złoża wielowarstwowego proces ten umożliwia
efektywne działanie instalacji o wysokiej selektywności
i sprawności energetycznej w zastosowaniu
do usuwania i odzyskiwania LZO.
A review, with 41 refs., of methods for thermal pressure
swing adsorption and adsorbents used for removing and
recovery of volatile org. compds. from gas streams.
Lotne związki organiczne (LZO) są obecnie jednym z największych
zagrożeń dla środowiska naturalnego. Przyczyniają się one do powstawania
ozonu (O3) w dolnych partiach atmosfery (troposfera) w postaci smogu
fotochemicznego oraz do zmniejszenia stężenia ozonu w stratosferze1).
Smog fotochemiczny może powodować zamglenie, niszczyć roślinność,
oddziaływać negatywnie na zwierzęta, podrażniać oczy, powodować trudności
w oddychaniu u ludzi2). Ozon stratosferyczny natomiast pochłania
niebezpieczne promieniowanie ultrafioletowe (UV), które może powodować
oparzenia, uszkadzać materiał genetyczny komórek oraz powodować
zwiększone ryzyko chorób nowotworowych. Głównym źródłem emisji
LZO są przemysły: chemiczny, petrochemiczny, metalurgiczny, farmaceutyczny
i stoczniowy oraz transport, głównie samochodowy. Coraz bardziej
rygorystyczne przepisy prawne stosowane wobec emisji LZO do środowiska
powodują wzrost zapotrzebowania na nowe, wydajniejsze metody
redukcji emisji LZO. Do grupy LZO zalicza się ok. 190 niebezpiecznyc[...]
|
|
|
|
Wpływ sposobu wytwarzania octanu skrobiowego na jego amylolizę
|
|
|
Tomasz Zięba Antoni Szumny Małgorzata Kapelko
|
Wytworzone poprzez acetylację skrobi retrogradowanej
preparaty skrobi opornej RS4
charakteryzowały się znacznie większą opornością
na działanie amyloglukozydazy (4-α-Dglukan-
glukanohydrolazy) niż analogicznie
wytworzone modyfikaty z naturalnej skrobi
ziemniaczanej. Rozwinięta poprzez fizyczną
modyfikację powierzchnia skrobi retrogradowanej
była przyczyną większej podatności
tej skrobi na acetylowanie oraz wpłynęła na
odmienny w odniesieniu do skrobi naturalnej
stosunek podstawienia przy 3. i 6. atomie
węgla. Prawdopodobną przyczyną znacznej
oporności skrobi retrogradowanej acetylowanej
jest połączenie oporności skrobi RS3
(skrobia retrogradowana) i oporności skrobi
RS4 (skrobia modyfikowana), która jest
spowodowana względnie wysokim stopniem
podstawienia resztami kwasu octowego przy
3. atomie węgla, co utrudniało hydrolizę przez
amylazę sąsiadującego wiązania 1,4-glikozydowego.
Native starch was retrograded and acetylated with Ac2O to
prep. products resistant to hydrolysis with amyloglucosidase.
The achieved resistance was explained by a high
degree of acetylation on the 3rd C atom.
Skrobia zawarta w pożywieniu jest głównym źródłem energii
dla organizmu człowieka. Uchodzi ona za związek łatwo ulegający
hydrolizie do glukozy pod wpływem enzymów trawiennych. W rzeczywistości
niektóre formy skrobi nie ulegają całkowitemu scukrzeniu
i przechodzą do jelita grubego stając się źródłem węgla dla bytującej
tam mikroflory. Odporna na trawienie skrobia nazwana jest skrobią
oporną RS (resistant starch)1). W organizmie człowieka pełni ona
funkcję prozdrowotną. W procesie fermentacji zachodzącym w jelicie
grubym powstają wodór, ditlenek węgla, metan, a także krótkołańcuchowe
kwasy tłuszczowe (octowy, propionowy, masłowy). Kwasy
te odgrywają istotną rolę w zapobieganiu powstawania raka jelita
grubego i odbytu oraz obniżają pH środowiska, co utrudnia bytowanie
patogenów w okrężnicy. Skrobia RS wraz z błonnikiem pokarmowym
absorb[...]
|
|
|
|
Wybrane zgłoszenia patentowe z dziedziny chemii
|
|
Zgł. nr 388364; C01B 33/00
UNIWERSYTET
WARMIŃSKO-MAZURSKI
W OLSZTYNIE, Olsztyn-Kortowo
Lipiński T.
Modyfikator do podeutektycznych
i okołoeutektycznych stopów Al-Si
Modyfikator do podeutektycznych i okołoeutektycznych
stopów Al-Si stanowi
mieszanina proszków NaNO3, Na2B4O7
i Mg. Zawartość Mg w modyfikatorze
złożonym oblicza się poprzez sumowanie
jego udziału obliczonego oddzielnie
dla NaNO3 i obliczonego oddzielnie dla
Na2B4O7. Dla NaNO3 oblicza się go
z zależności: dla dwóch cząsteczek NaNO3
- 5 cząsteczek Mg a dla Na2B4O7 oblicza się
go z zależności: dla jednej cząsteczki
Na2B4O7 - 6 cząsteczek Mg przy tolerancji
w obu przypadkach od +10% do -2%, natomiast
stosunek NaNO3 do Na2B4O7 określono
odpowiednio w zakresie od 4:6 do 6:4.
(1 zastrzeżenie)
Zgł. nr 388347; C01F 11/18
UNIWERSYTET
MIKOŁAJA KOPERNIKA, Toruń
Trypuć M., Białowicz K., Kiełkowska U.
Skojarzony sposób otrzymywania węglanu
wapnia i chlorku amonu w metodzie
Solvay’a otrzymywania węglanu sodu
Przedmiotem wynalazku jest skojarzony sposób
otrzymywania węglanu wapnia i chlorku
amonu w metodzie Solvaya otrzymywania
węglanu sodu. Sposób bezodpadowej utylizacji
roztworu pofiltracyjnego po odsączeniu
kryształów NaHCO3, polega na strącaniu
CaCO3 w temp. 293-313 K za pomocą płynu
podestylacyjnego z działu regeneracji amoniaku,
który w swoim składzie zawiera głównie
chlorek wapnia i chlorek sodu, a otrzymany
roztwór pofiltracyjny po odsączeniu
osadu CaCO3 jest podstawowym surowcem
do otrzymywania NH4Cl i NaCl poprzez
odparowanie i frakcyjną krystalizację.
(4 zastrzeżenia)
Zgł. nr 388253; C02F 1/28
UNIWERSYTET
IM. ADAMA MICKIEWICZA,
Poznań
Gruza A., Kryziński M., Podsiadłowski S.,
Gołdyn R., Dondajewska R.
Środek do rekultywacji
powierzchniowych wód śródlądowych
Przedmiotem wynalazku jest środek do rekultywacji
powierzchniowych wód śródlądowych,
w szczególności do redukcji nadmiaru rozpuszczalnych
związków fosforu, jak również jonów
amonowych[...]
|
|
|
|
Wydzielanie tlenku węgla(IV) z mieszanin gazowych z zastosowaniem imidazoliowych cieczy jonowych
|
|
|
Monika Joskowska Justyna Łuczak Robert Aranowski Jan Hupka
|
Nowoczesnym podejściem do separacji tlenku
węgla(IV) z mieszanin gazowych jest zastosowanie
cieczy jonowych jako materiału absorpcyjnego.
Niemierzalna prężność par i możliwość
modyfikacji budowy kationu i wyboru
anionu cieczy jonowych sprawiają, że związki
te mogą zastąpić obecnie stosowane aminy.
Przedstawiono wpływ struktury chemicznej
cieczy jonowych, ciśnienia oraz temperatury
na efektywność absorpcji CO2 i innych gazów
w cieczach jonowych. Zaprezentowano również
możliwość zastosowania cieczy jonowych
jako medium separacyjnego immobilizowanego
na nośniku polimerowym. Zastosowanie
unieruchomionych ciekłych membran w procesach
separacyjnych umożliwia stosowanie
niewielkich ilości selektywnie działających
absorbentów.
A review, with 65 refs., of methods used for removal CO2
from gaseous mixts. by absorption in ionic liqs. In particular,
sorption mechanisms and effects of ionic liq. structure
and compn. on the sepn. efficiency were discussed.
Obecnie w wielu krajach przyrost mocy wytwórczych ma miejsce
w małych jednostkach tzw. energetyki rozproszonej. Definicja generacji
rozproszonej nie została bezpośrednio uwzględniona w ustawie prawa
energetycznego. Jest to stosunkowo nowa dziedzina i nie ma jeszcze ugruntowanej
i powszechnie akceptowanej terminologii. Według Grupy Roboczej
37-23 CIGRE (WG 37-23) generacja rozproszona oznacza źródła o mocach
nie przekraczających 50-100 MW, których rozwój nie jest planowany centralnie
i które obecnie nie podlegają też centralnemu dysponowaniu mocą,
a przyłączone są najczęściej do sieci elektroenergetycznej1). Produkują
energię elektryczną skojarzoną z wytwarzaniem energii cieplnej, wykorzystując
odnawialne źródła energii2-7). Ważne źródło energetyki rozproszonej,
szczególnie w Polsce, może stanowić biomasa wykorzystywana na cele
energetyczne m.in. w procesach bezpośredniego spalania biopaliw stałych,
przetwarzania na paliwa ciekłe oraz gazowe, np. biogaz rolniczy, biogaz
z oczyszczaln[...]
|
|
|
|
Z PÓŁKI KSIĘGARSKIEJ - Maria Cieślak-Golonka, Jan Starosta, Marek Wasielewski WSTĘP DO CHEMII KOORDYNACYJNEJ
|
|
|
Wiesława Ferenc
|
Recenzowana książka jest pierwszym
na rynku polskim podręcznikiem, który
zapoznaje Czytelnika z podstawowymi
zagadnieniami chemii związków kompleksowych
w sposób poglądowy, bez użycia
nadmiernie rozbudowanego opisu matematycznego
i zaawansowanej chemii kwantowej.
Stanowi ona łącznik pomiędzy opracowaniami
wprowadzającymi w problemy
chemii nieorganicznej a specjalistycznymi
publikacjami fachowymi z zakresu chemii
zaawansowanej, dając w ten sposób podstawy
do kontynuowania studiów i badań na
tym polu aktywności naukowej.
Książkę autorzy zadedykowali pamięci
swoich profesorów, Bogusławy Jeżowskiej-
Trzebiatowskiej i Adama Barteckiego, którzy
wnieśli znaczący wkład w rozwój badań
w zakresie współczesnej chemii koordynacyjnej
oraz w po[...]
|
|
|
|
|
|
Z prasy zagranicznej
|
|
|
Marian Paszkowski
|
Światowy rynek metali
ziem rzadkich
CR Chem. Rundschau 2010, nr 12, 13.Sytuacja na światowym rynku metali ziem
rzadkich, zdominowanym w ok. 97% przez
Chiny, jest ostatnio pełna napięcia. Chiny
bowiem - zamiast rozwijania produkcji tych
metali w celu zaspokojenia stale rosnącego
na nie zapotrzebowania (sięgającego w skali
światowej 190 tys. t/r) - już od trzech lat
systematycznie ograniczają ich eksport.
Niektóre z tych metali, w tym itr, tul i terb
zostały nawet obłożone całkowitym zakazem
eksportu, w przypadku zaś neodymu, lantanu,
ceru i europu eksport nie może przekroczyć
35 tys. t/r. W wyniku dalszych ograniczeń
wprowadzonych w październiku 2009 r.
kwota eksportowa tych metali na 2010 r.
została ustalona na poziomie tylko 30,3 tys. t.
Wydaje się, że polityka władz chińskich w tej
dziedzinie zmierza do tego, aby technologie
oparte na wykorzystaniu metali ziem rzadkich
były w przyszłości stosowane i rozwijane
przede wszystkim w Chinach. Sytuacja ta
wprawia przedsiębiorców zachodnich w stan
irytacji, gdyż zbyt późno zdały sobie sprawę,
że wyznawana przez nich wolność handlu
w świecie pozbawionym wolności jest mocno
problematyczna. Inaczej reagują na to azjatyccy
sąsiedzi Chin. Na przykład, japońska
firma samochodowa Toyota, przy życzliwej
pomocy japońskiego ministerstwa handlu
i gospodarki, szybko powołała do życia konsorcjum
kilku zainteresowanych firm w celu
rozwoju wydobycia metali ziem rzadkich
w Wietnamie i Kazachstanie.
W rzeczywistości metale te nie są wcale tak
rzadkie, jak to sugeruje ich nazwa. Okazuje
się, że cer, itr i neodym występują w skorupie
ziemskiej częściej niż ołów lub arsen,
a tul, najrzadszy stabilny metal ziem rzadkich,
częściej od złota lub platyny. Rzecz jednak
w tym, że występują one w dużym rozproszeniu
(brak własnych minerałów) i stąd wzięła
się ich nazwa "rzadkie", a poza tym występują
zawsze w postaci tlenków, stąd nazwa
"ziemie" na oznaczenie metalicznych rud
tlenkowych. Otrzymy[...]
|
|
|
|
Zastosowanie adsorbentów zeolitowych do usuwania jonów uranylowych z roztworów wodnych
|
|
|
Agnieszka Gajowiak Marek Majdan
|
Dokonano przeglądu danych literaturowych na
temat różnego rodzaju adsorbentów stosowanych
do usuwania jonów uranylowych z roztworów
wodnych ze szczególnym uwzględnieniem
naturalnych i modyfikowanych zeolitów.
Omówiono wpływ czynników odgrywających
istotną rolę w procesie sorpcji.
A review, with 32 refs.
Zanieczyszczenie naturalnego środowiska wywołane toksycznym
charakterem jonów uranylowych stanowi znaczący problem zdrowotny.
Ujawnia się on szczególnie w przypadku radioaktywnych ścieków
i odpadów, powstających w trakcie eksperymentów z bronią jądrową,
działania elektrowni atomowych oraz stosowania radioizotopów, np.
w metalurgii1, 2). Migracja radionuklidów w naturalnych systemach
wodnych pozostaje w dalszym ciągu jednym z ważniejszych zagadnień
badań środowiskowych. Wiedza z zakresu transportu radionuklidów
przez otoczenie pozwala oszacować ryzyko długofalowego
składowania radioaktywnych odpadów, jak również opisać migrację
naturalnych materiałów radioaktywnych w geologicznym środowisku
położonym w bliskiej odległości od skupisk ludności3). W związku
z tym, w wielu ośrodkach naukowych prowadzone są badania
poświęcone procesowi separacji jonów uranylowych. Materiały
stosowane do efektywnego usuwania tego rodzaju zanieczyszczeń to
naturalne i modyfikowane glinokrzemiany, węgiel aktywowany lub
tlenki metali4).
W pracy dokonano przeglądu wyników badań doświadczalnych
zamieszczonych w literaturze naukowej poświęconej tematyce sorpcji
jonów uranylowych na adsorbentach zeolitowych. Stanowią one
ważną grupę krystalicznych glinokrzemianowych mikroporowatych
materiałów, obejmującą gatunki naturalne i syntetyczne, wykazujące
specyficzne fizykochemiczne właściwości dzięki swojej strukturze5).
Podstawowym elementem szkieletu zeolitu jest tetraedr z centrum
obsadzonym atomami krzemu lub glinu i z narożami zawierającymi
atomy tlenu. Każdy atom tlenu jest wspólny dla dwóch tetraedrów6).
W ten sposób połączone tetraedry krzemianowe [SiO4[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
