HUTNICTWO, GÓRNICTWO ›
HUTNIK - WIADOMOŚCI HUTNICZE ›
2011-3 |
| |
|
Publikacja: Wpływ czynników temperaturowo-prędkościowych na parametry energetyczno-siłowe dwustronnego procesu złożonego wyciskania tulei głębokich z dnem
Autor: JacEk micHalczYk 
Procesy kształtowania objętościowego charakteryzują się dużą ilością czynników, którymi można wpływać na wydajność, jakość
i ekonomikę całego procesu wytwarzania. Podczas opracowywania lub projektowania procesów przeróbki plastycznej istotne jest,
aby danym procesem można tak sterować poprzez zmianę w toku produkcji wartości czynników, aby proces przeprowadzić w opty-
malnych warunkach. Temperatura początkowa wsadu, prędkość posuwu narzędzi i szereg innych czynników przede wszystkim wpły-
wają na najistotniejsze z punktu widzenia optymalizacji procesów produkcyjnych parametry energetyczno-siłowe. W trakcie badań
teoretycznych określono wartości lokalnych wzrostów temperatury i rozkłady stref podwyższonej temperatury, które były efektem
największej intensyfikacji odkształceń w tych obszarach, co skutkuje obniżeniem nacisku metalu na narzędzia i zmniejszeniem siły
wyciskania.
The processes of volumetric forming characterize the large quantity the factors it which were it been possible was to influence on
efficiency, the quality and economics of whole process of production. During working out or it is to be it been possible data process
so to steer across change in course of production of value factors to conduct in optimum conditions process the essential projecting
the processes of plastic alteration. First of all initial temperature of batch, speed of movement of tools and row of different factors influence on the most essential with point of sight of optimization productive processes energy and force parameters. Also determined
during analysis were the sizes of the zones of local increase in temperatures and their values, which are the result of strain intensification
and strain rate intensification, the consequence of which is a reduction in the forces of metal pressure on the tools and a reduction
in the extrusion force.
Słowa kluczowe: wyciskanie tulei, siła wyciskania, naciski jednostkowe, wyciskanie złożone
Key words: extrusion sleeve[...]
|
Prenumerata
|
|
Analiza warunków pracy trzyżyłowej kadzi pośredniej z zastosowaniem techniki CFD
|
|
Celem badań było zdiagnozowanie stanu pracy kadzi pośredniej, stosowanej w hutnictwie krajowym. Analizowany obiekt to kadź
pośrednia trzyżyłowa do odlewania wlewków o przekroju kwadratowym i okrągłym. Nominalna pojemność kadzi wynosi 10 Mg.
W związku z tym podjęto działania zmierzające do określenia szczegółowych charakterystyk pracy obiektu. Symulacja komputerowa
dotyczyła odlewania wlewków o wymiarach 160×160. W rezult[...]
|
|
|
|
Kinetyka przemian fazowych przechłodzonego austenitu stali 56NiCrMo7 w warunkach izotermicznych
|
|
|
roBErT DĄBroWski JErzY PacYna rafaŁ DziUrka
|
W artykule przedstawiono wykres CTPi (czas - temperatura - przemiana przy chłodzeniu izotermicznym) stali narzędziowej do pracy
na gorąco gatunku 56NiCrMo7. Wykres sporządzono dla wybranej temperatury austenityzowania równej 820 °C. Dla zilustrowania
uzyskanych wyników zamieszczono dylatogramy w układzie ΔL/Lo = f(t), (gdzie: ΔL - zmiana długości próbki, Lo - długość począt-
kowa, t - czas) wraz z krzywymi różniczkowymi ΔL/Lo/Δt = f(t), na których wyznaczano czas do rozpoczęcia i zakończenia przemian
austenitu w mikrostruktury dyfuzyjne i pośrednie. Ponadto, dokonano analizy zmian twardości i mikrostruktury próbek badanej stali
po izotermicznym wytrzymywaniu i następnym chłodzeniu do temperatury pokojowej.
In this paper the TTT diagram (Time-Temperature-Transformation upon isothermal cooling) of the hot-working tool steel grade 56NiCrMo7 is presented. The diagram has been obtained for austenitizing temperature of 820 °C. In order to illustrate the received
results, the dilatometric curves ΔL/Lo = f(t), (where : ΔL/Lo - relative length change of the sample, t - time) and first derivative curves
ΔL/Lo/Δt = f(t), showing the start and finish times of the austenite transformations into different types of pearlitic and bainitic microstructures are shown presented. In addition, the microstructure analyses and hardness measurements were carried out.
Słowa kluczowe: przemiany fazowe, mikrostruktura, twardość, stal narzędziowa do pracy na gorąco, wykres CTPi
Key words: phase transformations, microstructure, hardness, hot-work tool steel, isothermal TTT diagram
1. Wprowadzenie. Stale narzędziowe do pracy
na gorąco, pomimo szybkiego rozwoju współczesnej
inżynierii materiałowej i poszukiwania nowych ma-
teriałów metalicznych, są nadal szeroko stosowane
na różnego rodzaju narzędzia: matryce, przebijaki,
noże do nożyc, formy do odlewów pod ciśnieniem
[1÷4]. Odpowiednio zaprojektowany skład che-
miczny oraz zastos[...]
|
|
|
|
KRONIKA
|
|
Przyjęcie projektu ustawy o rozdziale uprawnień do emisji CO2
1).Rząd RP przyjął projekt ustawy o rozdziale uprawnień do emisji
CO2. Uprawnienia do emisji CO2 będą rozdzielane, podobnie jak obecnie na podstawie krajowego planu opracowanego po analizie danych o emisji za poprzednie cztery lata. Krajowy Administrator Systemu Handlu Uprawnieniami do Emisji (KASH[...]
|
|
|
|
Możliwości ograniczenia emisji CO2 w hucie żelaza, głównie z procesu wielkopiecowego
|
|
|
DoroTa BUrcHarT-korol
|
W pracy przedstawiono wyniki przeprowadzonej oceny skuteczności wybranych metod ograniczenia emisji CO2 dla procesu wiel-
kopiecowego, a także ich wpływ na globalne ocieplenie obliczony metodą IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) na
podstawie analizy cyklu życia LCA (Life Cycle Assessment). Analiza LCA została przeprowadzona zgodnie z normą PN-EN ISO
14040:2009, w czterech etapach: zdefiniowanie celu i zakresu, analiza zbioru wejść i wyjść, ocena wpływu oraz interpretacja. Prze-
prowadzono również ocenę środowiskową stosowania paliw zastępczych (pyłu węglowego i odpadów tworzyw sztucznych) w wiel-
kim piecu. Stwierdzono, że stosowanie paliw zastępczych w wielkim piecu może być skutecznym sposobem ograniczenia emisji CO2,
jednak stosowanie takich paliw związane jest z nakładami inwestycyjnymi na instalacje, które należy również uwzględnić w analizie
środowiskowej. W artykule pominięto inne czynniki pozwalające na obniżenie jednostkowego zużycia koksu, jak zawartość Fe we
wsadzie, jakość koksu oraz przepływy gazu wewnątrz wielkiego pieca.
This paper presents results of assessment of CO2 reduction methods efficiency for blast furnaces and their impact on global warming,
based on LCA (Life Cycle Assessment). LCA analysis has been carried out by the IPCC methods (Intergovernmental Panel on Climate
Change) in accordance with standard PN-EN ISO 14040:2009, by four phase: goal and scope definition of LCA, inventory analysis
LCI (Life Cycle Inventory), impact assessment LCIA (Life Cycle Impact Assessment) and interpretation. It was shown results of environmental assessment of the substitute fuels (pulverized coal injection and plastic wastes) use in the blast furnace. The use of alternative
fuels in the blast furnace can be an effective way of reducing CO2 emissions, but the use of such fuels is related to the investment
costs of installations, which should be considered in environmental analysis. This article doesn't contain other factors[...]
|
|
|
|
Ocena efektywności wykorzystania urządzeń technologicznych w Zakładzie Produkcji Stali
|
|
|
PioTr kisiEl BolEsŁaW karWaT
|
System produkcyjny Zakładu Produkcji Stali jest niezwykle trudny do analizy. Z jednej strony technologia otrzymywania stali jest
dokładnie określona, z drugiej jednakże liczba możliwych do pokonania dróg, jakimi może się przemieszczać materiał od etapu wy-
tapiania do otrzymania wlewków ciągłych, jest wielowariantowa. Każdy z etapów obróbki stali charakteryzuje się różnymi czasami
potrzebnymi na wykonanie danej operacji. To powoduje olbrzymie trudności przy układaniu harmonogramu produkcji. W artykule
przedstawiono możliwości zastosowania pakietu komputerowego do oceny wykorzystania urządzeń technologicznych.
The production system of Steel Works is exceptionally difficult to analyze. Although the steel production processing is precisely described,
there is still a multitude of ways the material can travel from converter stage to formation of concast slabs. Each of the steel
processing stages involves various specific times required for individual operations. This causes great difficulty while working out
a production schedule. The purpose of this paper is to give an overview of a PC package related to evaluation of use of the process
equipment.
Słowa kluczowe: Zakład Produkcji Stali, modelowanie ZPS
Key words: Steel Works, modelling of Steel Works
Wstęp. Problem właściwej oceny funkcjono-
wania systemu technologicznego huty surowcowej
stali i wszystkich elementów wchodzących w jego
skład był poruszany niejednokrotnie. Większość
opracowań dotyczy jednak oceny poszczególnych
urządzeń. Dopiero rozwój teorii systemów i za-
stosowanie technik info[...]
|
|
|
|
Research results of Synthetic Slag Viscosity depending on temperature and their Chemical Composition
|
|
|
ImrE KISS AlExA VASIlE George CIoata VASIlE
|
The continuous cast half-finished products quality is in a major part influenced by the lubrication process from the mould, which is
influenced at its turn by slag viscosity, resulted from the melting of the lubrication powders. The paper presents the results and conclu-
sions of the laboratory experiments regarding the chemical composition influence on slag viscosity. The research targeted establishing
some correlations between the dynamic viscosity and the chemical composition of the slag. For the chemical composition it was
chosen as variable factors (representative components) the contents of CaO, MgO, Al2O3, and SiO2 (the last two expressed through
Al2O3/SiO2 ratio). The experiments for viscosity were performed on slags at temperatures of 1350 °C. Processing the data was per-
formed in Matlab laboratories, obtaining four (4) multiple correlations. The results are presented both in an analytical form and in
a graphical form. The use of the obtained relations allows determining slag viscosity with a mathematical error, and using graphical
correlations allows establishing the variation area (the limits) of viscosity to the representative components.
Jakość stalowych wlewków ciągłych zależy w dużej mierze od zjawiska smarowania powierzchni wlewków w krystalizatorze urządzenia
COS. Powstająca faza żużlotwórcza zasypki charakteryzuje się odpowiednimi właściwościami fizycznymi, do których jako najważniejszą
należy zaliczyć lepkość dynamiczną. Praca przedstawia wyniki badań laboratoryjnych wpływu temperatury (1350 °C) i składu
chemicznego na lepkość dynamiczną ciekłego żużla powstałego z syntetycznej zasypki krystalizatorowej, sporządzonej ze składników
chemicznie czystych. Szczególną uwagę zwrócono na wpływ CaO, MgO, Al2O3 i SiO2, przy czym w przypadku tych dwóch ostatnich
związków chemicznych, wyrażoną przez stosunek Al2O3/SiO2. Otrzymane wyniki badań wpływu składu chemicznego na lepkość zastosowanych
żużli w temperaturze 1350 °C przedstawion[...]
|
|
|
|
RÓŻNE
|
|
Tata podnosi ceny w Europie*
Tata Steel podniesie ceny brytyjskich kształtowników
o GBP 95 za tonę od 6 marca - informuje firma w publikacji
przesłanej do Steel Business Briefing. Cena kształtowników
w Wielkiej Brytanii zbliży się do GBP 600 za tonę (EUR 697 za
tonę) z dostawą, plus minus GBP 10-20 za tonę - sugerują źró-
dła. Podwyżka nie budzi zdziwienia po gwałtownym wzroście
kosztów surowców oraz spowodowanym powodzią w australij-
skim stanie Queensland ograniczeniem podaży i podwyżce cen
spotowych węgla koksowego, które będą prawdopodobnie obo-
wiązywać w kontraktach na II kwartał. Ceny rudy żelaza są nadal
wysokie, a ceny złomu rosną pod wpływem tureckich zakupów,
choć w ostatnim czasie transakcji jest coraz mniej. W Wielkiej
Brytanii panuje przekonanie, że huty, w tym Tata Steel Europe,
nie mogą przyjąć tych podwyżek na siebie, ponieważ marże i tak
już się kurczą: trudne warunki pogodowe w grudniu sprawiły,
że wyniki były gorsze od oczekiwanych. "Łańcuch dostaw stali
nie ma innego wyjścia, jak podjąć zdecydowane kroki w celu
nadrobienia (...) gwałtownych podwyżek cen surowców", mówi
Mick Maloney, dyrektor handlowy ds. kształtowników Tata
Steel. Przyjmuje się, że popyt na stal z sektora budowlanego
w Wielkiej Brytanii nieznacznie spadnie w tym roku w wyniku
drastycznych cięć wydatków. Koniunktura prawdopodobnie za-
cznie poprawiać się od połowy 2012 roku - przewiduje British
Constructional Steelwork Association, dodając, że ceny mogą
spaść na jesieni, kiedy wzrośnie dostępność kręgów.
Przemysław Musiał
[...]
|
|
|
|
VM12 - nowa stal z kobaltem dla energetyki
|
|
W artykule na podstawie danych literaturowych oraz badań własnych przedstawiono charakterystykę wysokochromowej stali VM12
zawierającej 9÷12 % Cr przeznaczonej do eksploatacji w temperaturze powyżej 600 °C w kotłach eksploatowanych w warunkach pa-
rametrów ultranadkrytycznych. Ponadto w pracy przedsta[...]
|
|
|
|
Wpływ wstępnego kucia na zagęszczanie struktury odlewniczej dużych wlewków kuziennych
|
|
|
PaWEŁ cHYŁa Jan siŃczak sYlWia BEDnarEk anETa ŁUkaszEk-soŁEk
|
Innowacyjne podejście do problemu zakłada, że wlewek po odlaniu ma strukturę materiału porowatego. Celem analizy procesu wy-
dłużania swobodnego była ocena wpływu posuwu względnego na proces zagęszczania struktury odlewniczej wlewków kuziennych
o dużych masach. Wyniki obliczeń zestawiono w postaci map rozkładów oraz wykresów zmian intensywności odkształcenia i gęstości
w funkcji gniotu w kolejnych etapach procesu kucia wlewka.
Innovative of approach to the issue were established that ingot after casting has got porous material structure. The aim of analysis
of the cogging process was valuation of the relative bite influence on densification process of the casting structure of large ingots.
Calculations result were shown as maps of distribution and diagrams of effective strain and density changes during following stages
of forging process.
Słowa kluczowe: wlewek, materiał porowaty, wydłużanie, zagęszczanie
Key words: ingot, porous material, cogging, densification.1. Wstęp. Wnikliwa analiza procesu kucia swo-
bodnego wymaga omówienia jakości wlewków kuź-
niczych (stan powierzchni, makrostruktura, wady
wewnętrzne, rozmieszczenie wtrąceń niemetalicz-
nych i stopień czystości stali), która sprawia wraz
z parametrami procesu kucia, schematem odkształ-
ceń (intensywność odkształcenia, stopień przekucia)
i stanem naprężeń, że zostaje osiągnięty efekt prze-
róbki plastycznej na gorąco w postaci ciągłości od-
kuwki, jednorodności struktury i wymaganych wła-
sności.
Zakrzepły wlewek składa się zazwyczaj z trzech
stref kryształów: zamrożonych, słupkowych i rów-
noosiowych. Na rozmiar i rozmieszczenie tych stref
wpływa kinetyka procesu krzepnięcia oraz skład
chemiczny odlewanej stali. Wlewek charakteryzuje
się różnego rodzaju niejednorodnościami i wadami.
Wśród wad zewnętrznych należy wyróżnić: pęknię-
cia zewnętrzne, łuski, rozpryski, a także zaciągnięcia
zasypek odlewniczych. Natomiast do wad wewnętrz-
nych należą: jama usadowa, rzadzizny[...]
|
|
|
|
Wpływ zgorzeliny na przejmowanie ciepła w procesie kucia swobodnego wału
|
|
|
Beata Hadała Zbigniew Malinowski Andrzej Gołdasz Marcin Rywotycki
|
Kucie swobodne należy do procesów przeróbki plastycznej, w których wymiana ciepła zachodząca między odkształcanym materia-
łem, kowadłami i otoczeniem jest funkcją wielu zmiennych. W pracy podjęto próbę oceny zmian współczynnika wymiany ciepła
w zależności od obecności pierwotnej zgorzeliny, stanu powierzchni kowadeł i temperatury kutego materiału. W wymianie ciepła
uwzględniono również generowanie ciepła na skutek pracy odkształcenia plastycznego oraz wielkość pola powierzchni styku odkuwki
z kowadłem. Wykonane obliczenia numeryczne zostały zweryfikowane eksperymentalnie poprzez pomiary termowizyjne.
Open die forging belongs to the processes of plastic working, in which heat transfer, between the deformed material, the anvils and
environment is a function of many variables. In the paper an attempt has been made to determine the influence of primary scale formation,
increase of the secondary scale during the forging operation, condition of the anvil surface and temperature of the deformed
material on the heat transfer coefficient. The heat generating as a result of the work of plastic deformation and the change of the
contact surface between the forging and the anvils was also taken into consideration. The calculations were verified experimentally
by thermal measurements.
Słowa kluczowe: wydłużanie swobodne, metoda elementów skończonych, wymiana ciepła
Key words: drawing out process, finie element metod, heat transfer
K T C T G ij j ij j i ( ) ()()() τ τ ( ) ττ +  = τ
2011 r. HUTNIK-WIADOMOŚCI HUTNICZE S. 234
czasu,
τ - czas.
Zakładając liniową zmianę temperatury w czasie Δτ ɛ (τ, τ + Δτ) oraz stosując do rozwiązania równania przewodzenia ciepła schemat Galerkina, otrzymuje
się układ równań liniowych, który jest rozwiązywa-
ny metodą gradientów sprzężonych, opisaną w pracy
[5].
Warunki brzegowe w procesie wydłużania po-
dzielono na trzy części: chłodzenie w powie[...]
|
|
|
|
Wspomnienie pośmiertne Prof. zw. dr hab. inż. Adolf Maciejny, dr h.c. (1932-2011)
|
|
W dniu 4 lutego 2011 roku w Katowicach,
w wieku 78 lat, zmarł prof. zw. dr hab. inż. Adolf
Maciejny, wybitny naukowiec, współtwórca in-
żynierii materiałowej w Polsce, nauczyciel wie-
lu pokoleń metaloznawców oraz specjalistów
z zakresu nauki o materiałach, wieloletni dyrek-
tor Instytutu Inżynierii Materiałowej i kierow-
nik Katedry Nauki o Materiałach Politechniki
Śląskiej, członek-założyciel i pierwszy prezes
Polskiego Towarzystwa Materiałoznawczego,
członek - założyciel Polskiego Towarzystwa
Stereologicznego, wieloletni redaktor naczel-
ny czasopisma "Inżynieria Materiałowa", dok-
tor honoris causa Politechniki Śląskiej, czło-
nek korespondent PAN, człowiek wielkiego
serca, przyjaciel młodzieży, oddany bez reszty
sprawom Politechniki Śląskiej, uczelni, z którą
związał całe swoje życie zawodowe.
Wspomnienie pośmiertne
Prof. zw. dr hab. inż. Adolf Maciejny, dr h.c.
(1932-2011)
Konferencja prasowa dotycząca międzynarodowych targów GIFA, METEC,
THERMPROCESS i NEWCAST w Düsseldorfie
(Kraków, 22 lutego 2011 r.)
W dniu 22 lutego 2011 roku w sali konferencyjnej hotelu
UNICUS w Krakowie odbyła się konferencja prasowa, poświę-
cona organizacji międzynarodowych targów: GIFA, METEC,
THERMPROCESS i NEWCAST, które odbędą się od 28 czerw-
ca do 2 lipca 2011 roku w D[...]
|
|
|
|
WŚRÓD KSIĄŻEK
|
|
|
Andrzej Wyciślik
|
Niniejszy podręcznik zawiera podstawowy zestaw informacji
dotyczący głównych faz procesu technologicznego wytwarzania
wyrobów metalowych. W książce przedstawiono wybrane zagadnienia z zakresu metalurgii ekstrakcyjnej, odlewnictwa,
metalurgii proszków, przeróbki plastycznej, obróbki
ubytkowej, spajania i obróbki cieplnej. Zaprezentowano też procesy przemysłowe realizowane z wykorzystaniem zintegrowanych
linii technologicznych, zapewniających uzyskanie finalnych wyrobów z użyciem materiało- i energooszczędnych technologii, uwzględniających współczesne wymogi ochrony
środowiska. Głównym autorem podręcznika jest profesor Franciszek Grosman, wybitny specjalista z zakresu przeróbki plastycznej metali, pracownik Wydziału Inżynierii Materiałowej
i Metalurgii Politec[...]
|
|
|
|
WYNALAZKI I UDOSKONALENIA HUTNICZE
|
|
P-388446 Sposób obróbki obwiedniowej walcowych kół
zębatych
Politechnika Poznańska, Poznań
R. Talar
Przedmiotem wynalazku jest sposób obróbki obwiedniowej walcowych kół zębatych zdefiniowanym ostrzem walcowych kół zębatych na frezarkach sterowanych numerycznie i centrach obróbkowych,
mający główne zastosowanie w procesach obwiedniowej obróbki wykończeniowej. Sposób obróbki polega na tym, że wprowadza
się dane geometrii wrębu koła zębatego: moduł normalny, liczbę zębów, korekcję uzębienia, parametry zarysu odniesienia, definicje krzywej przejściowej, parametry modyfikacji zarysu i geometrii
narzędzia: średnicę, długość, promień naroża, kąt naroża oraz definicję układu współrzędnych: położenie punktu zaczepienia układu
współrzędnych, kierunki i zwroty osi X, Y, Z względem punktu zerowego maszynowego, oraz parametry obróbki: prędkość obrotową
narzędzia, posuw, liczbę obwiedni przypadających na jeden wrąb, dokonuje się obliczeń, które prowadzą do wygenerowania ciągu instrukcji sterujących pracą obrabiarki, a następnie przygotowuje
do obróbki polegającej na ustawieniu uchwytu przedmiotowego
na stole obrotowym obrabiar[...]
|
|
|
|
Z ŻYCIA SITPH
|
|
Z inicjatywy Biura ZG SITPH odbyła się 23 listopada
2010 r. w Katowicach konferencja nt. "Następstwa Powstań
Śląskich dla organizacji przemysłu i administracji terenowej".
Temat ten wpisał się w ramy konkursu ogłoszonego przez Wy-
dział Kultury Śląskiego Urzędu Marszałkowskiego, a dzięki
uznaniu komisji konkursowej uzyskano dofinansowanie prac
organizacyjnych tej konferencji. Partnerami konferencji byli:
Muzeum Śląskie, które udostępniło salę konferencyjną w bu-
dynku przy al. Korfantego 3, Śląskie Centrum Dziedzictwa Kul-
turowego w Katowicach oraz Muzeum Górnictwa Węglowego
w Zabrzu. W obradach uczestniczyli między innymi przedsta-
wiciele Śląskiego Urzędu Marszałkowskiego - Andrzej Peterek,
Muzeum Śląskiego - Łukasz Dziąbek oraz Muzeum Górnic-
twa Węglowego - Marek Dmitriew, władze SITPH, pracowni-
cy wyższych uczelni, redaktorzy czasopism branżowych oraz
członkowie Komisji Historii i Ochrony Zabytków Hutnictwa.
Zaproszonych gości powitał Eugeniusz Rączka - pełnomocnik
Zarządu Głównego SITPH. Następnie z okazji imienin prezesa
SITPH prof. dr. hab. inż. Janusza Szpytko złożył mu w imie-
niu wszystkich obecnych serdeczne życzenia, wręczając bukiet
kwiatów i przekazał dalsze prowadzenie obrad. Prezes, prof.
J. Szpytko nawiązując do tematyki konferencji podkreślił traf-
ność doboru referatów i stwierdził, po zaznajomieniu się z ich
treścią w wydanych materiałach konferencyjnych, że uświado-
miły mu one, ile cennych aspektów kryją w sobie same powsta-
nia śląskie, a także ich skutki, które doprowadziły do podziału
ogromnego potencjału przemysłowego Górnego Śląska. Przed
przystąpieniem do części referatowej Łukasz Dziąbek przedsta-
wił zamierzenia i plany związane z budową nowego obiektu Mu-
zeum Śląskiego, który ma powstać na terenach po kopalni "Kato-
wice". Następnie odbyła się część wykładowa. Referentami byli
pracownicy naukowi, znawcy historii Górnego Śląska. Temat
wykładu dr Macieja Fica był następujący: Powstania Śląski[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
