profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły
r e k l a m a
FAIL (the browser should render some flash content, not this).

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
BUDOWNICTWO I GEODEZJA ›
MATERIAŁY BUDOWLANE › 2011-4
 

Publikacja: Czujemy się odpowiedzialni za rozwój betonu komórkowego w Polsce

Z Markiem Małeckim, Prezesem Zarządu Dyrektorem Generalnym Spółki SOLBET w Solcu Kujawskim, rozmawia Krystyna Wiśniewska.Krystyna Wiśniewska: Zarządza Pan Grupą SOLBET, jest Przewodniczącym Sekcji Betonu Komórkowego w Stowarzyszeniu Producentów Betonów oraz Członkiem Komitetu Naukowego V Międzynarodowej KonferencjiAutoklawizowanego Betonu Komórkowego (ABK), która po raz pierwszy odbędzie się w Polsce na Uniwersytecie Technologiczno- Przyrodniczym w Bydgoszczy. Co Pana zdaniem zadecydowało o wyborze Bydgoszczy na miejsce konferencji? Marek Małecki: Przyczyn takiego wyboru jest kilka.Wtymroku obchodzimy 60-lecie produkcji betonu komórkowego w Polsce, a jednocześnie mija 60 lat od rozpoczęcia budowy Zakładu Produkcyjnego Siporex w Solcu Kujawskim( obecnie SOLBET Sp. z o.o.), oddalonego zaledwie kilkanaście kilometrów od Bydgoszczy, który jest największymzakłademprodukcyjnymbetonu komórkowego w Europie. Kolejny ważny powód to prezydencja Polski w Unii Europejskiej, a nie bez znaczenia jest również jubileusz 60-lecia Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy. KW: SOLBET podjął się sponsorowania V Międzynarodowej Konferencji ABK. Co przyświecało takiej decyzji? MM: Grupa Kapitałowa SOLBET jest największym producentem betonu komórkowego w Polsce. Jako lider w branży czuje się odpowiedzialna za dalszy rozwój ABK. KW: Co w ramach swojego wkładu w zorganizowanie konferencji zaoferuje SOLBET uczestnikom z Polski i zagranicy? MM: W ramach 300 tys. euro, jakie przeznaczyliśmy na ten cel, postanowiliśmy dofinansować pobyt uczestników konferencji. Finansujemy również posiedzenia komitetów: naukowego i organizacyjnego V Konferencji Autoklawizowanego Betonu Komórkowego, zapewniamy transport do Bydgoszczy i powroty na lotniska. Ponadto w ramach pobytu przygotowal[...]

 

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma MATERIAŁY BUDOWLANE i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 296,28 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 266,65 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 252,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 126,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 63,00 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

 

POZOSTAŁE PUBLIKACJE W TYM ZESZYCIE:
Beton komórkowy - materiał o dużych możliwościach
 
Autoklawizowany beton komórkowy (ABK) produkowany jest na świecie od ponad stu lat, a w Polsce od sześćdziesięciu. Pomimo dużej popularności, od czasu do czasu pojawiają się w środowisku budowlanych nierzetelne informacje techniczne na temat tego wyrobu. Dowodem na ich nieprawdziwość są przede wszystkim zrealizowane budynki, potwierdzające zalety imożliwości zastosowania jako trwałego materiału konstrukcyjnego. Materiał konstrukcyjny Elementy murowe z autoklawizowanego betonu komórkowego produkowane są i wprowadzane do obrotu i stosowania zgodnie z normą zharmonizowaną PN-EN 771-4: 2004/A1:2006 Wymagania dotyczące elementówmurowych. Część 4: Elementy murowe z autoklawizowanego betonu komórkowego. Norma ta obejmuje beton komórkowy gęstości 300 ÷ 1000 kg/m3 oraz średniej klasie wytrzymałości na ściskanie 1,5 - 7MPa. Zarówno klasy gęstości, jak i wytrzymałości [...]
 
Bezpieczna praca na wysokości
 
Rocznie w Polsce dochodzi do ponad 4 tys. upadków z wysokości i jest to jednocześnie największy odsetek wśród ogólnej liczby wypadków na stanowisku pracy zakończonych śmiercią lub poważnymi obrażeniami ciała. Niewiedza, rutyna, brak odpowiednich szkoleń, nieodpowiednia organizacja stanowisk pracy oraz nieprzestrzeganie podstawowych zasad bezpieczeństwa w budownictwie to najczęstsze przyczyny wypadków. Prace na wysokości zaliczone są do szczególnie niebezpiecznych, i w związku z tym konieczne jest przestrzeganie wymagań przepisów i norm z dziedziny bhp. Pracownicy podlegają obowiązkowym okresowym badaniom lekarskim oraz muszą odbyć właściwe szkolenia. Prace na wysokości wymagają odpowiedniego nadzoru i stosowania środków ochronnych. Podstawową metodą wyeliminowania zagrożenia jest taka organizacja pracy, która wyklucza konieczność jej wykonywania w strefie zagrożenia upadkiem z wysokości. Jeżeli droga dotarcia oraz powierzchnia, na której przebywa pracownik, zostaną wyposażone w odpowiednie stałe konstrukcje chroniące przed upadkiem z wysokości, to ten rodzaj pracy nie jest kwalifikowany jako praca na wysokości. Wwielu przypadkach takie rozwiązanie jest niewykonalne z powod[...]
 
Cement portlandzki wieloskładnikowy CEM V/A (S-V) 32,5R-LH
 
Tomasz Pużak  
W krajowej praktyce budowlanej coraz szersze zastosowanie znajdują cementy z dodatkami mineralnymi (CEM II; CEM III; CEM IV; CEM V). Produkcja tych cementów, oprócz efektywnego obniżenia kosztów produkcji przez zastąpienie części klinkieru portlandzkiego dodatkami mineralnymi, prowadzi do uzyskania spoiw o podwyższonej odporności na korozyjne działanie mediów agresywnych oraz korzystnie wpływających na trwałość konstrukcji.Cement wieloskładnikowy CEM V/A (S-V) 32,5R-LH jest uzyskiwany przez wspólny przemiał klinkieru portlandzkiego, dodatków mineralnych, tj. granulowanego żużla wielkopiecowego (S) i popiołu lotnego krzemionkowego (V) oraz regulatora czasuwiązania. Skład cementu CEMV/A(S-V) 32,5R-LH odpowiada wymaganiom normy PN-EN 197-1:2002/A1:2005 Cement. Część 1. Skład, wymagania i kryteria zgodności dla cementów powszechnego użytku. Analizując efekt synergii oddziaływania popiołu lotnego krzemionkowego oraz żużla wielkopiecowegowskładzie cementuwieloskładnikowego CEMV/A (S-V) 32,5R-LH potwierdzono, że właściwości mechaniczne i fizyczne cementów wieloskładnikowych CEM V zawierających dwa dodatki mineralne są korzystniejsze niż zawierających jeden dodatek mineralny. Cementy takie, przy [...]
 
Ciepłe ściany jednowarstwowe z betonu komórkowego H+H
 
Paweł Szymański  
Wbudynku najwięcej ciepła ucieka zawsze przez ściany zewnętrzne - aż do 40%. Może temu zapobiec projektowanie domów ze ścianami zewnętrznymi o bardzo dobrych parametrach izolacyjności cieplnej. Jest to możliwem.in. w przypadku zastosowania betonu komórkowego H+H. W przypadku ścian murowanych jednowarstwowych (ściany jednomateriałowe), funkcje konstrukcyjne oraz izolacyjne są zapewnione przez jeden materiał, z którego wykonana jest ściana. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury (Dz.U. 2008 nr 201) określa, że współczynnik przenikania ciepła U zewnętrznych ścian jednowarstwowych w budynkach niemoże przekraczać 0,30 W/(m2K). Grubość ścian jednowarstwowych zależy od gęstości u[...]
 
Departament Prawno-Organizacyjny GUNB informuje
 
Zmiany w ustawie - Prawo budowlane wprowadzone nowelizacją ustawy - Prawo wodne.18 marca 2011 r. weszła w życie ustawa z 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 32, poz. 159), która w art. 3 zmienia art. 62 ust. 4 ustawy - Prawo budowlane na następujący: "4. Kontrole, o których mowa w ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 5-6a, przeprowadzają osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności", oraz dodaje w tymże artykule ust. 6a w brzmieniu: "6a. Kontrolę stanu technicznego i stanu bezpieczeństwa budowli piętrzących mogą przeprowadzać także upoważnieni pracownicy państwowej służby do spraw bezpieczeństwa budowli piętrzących." W związku z tym, że ustawa z 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw powołuje do życia państwową służbę do spraw bezpieczeństwa budowli piętrzących, konieczne było wprowadzenie zmian w ustawie - Prawo budowlane, które pozwolą pracownikom tej nowej państwowej służby prowadzić kontrole stanu technicznego i stanu bezpieczeństwa budowli piętrzących. Nowe brzmienie przepisów art. 64 ust. 3 i 4 ustawy - Prawo wodne nakłada obowiązek wykonywania badań i pomiarów umożliwiających ocenę stanu technicznego oraz stanu bezpieczeństwa budowli. Zgodnie z art. 62 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo budowlane obowiązek poddawania kontroli obiektu spoczywa na właścicielu obiektu. Skarb Państwa jako właściciel obiektu powołuje służbę, która będzie wykonywała pomiary, badania i oceny określające stan techniczny oraz stan bezpieczeństwa budowli klasy I i II. Ustawa - Prawo budowlane przewiduje kontrolę innych elementów i umożliwia przeprowadzanie innych kontroli. W przypadku kontroli doraźnych w czasie trwania np. powodzi również nie ma sprzeczności i konfliktu. Państwowa służba do spraw bezpieczeństwa budowli piętrzących będzie prowadziła pomiary, badania i sporządzała oceny w celu stwierdzenia wpływu za[...]
 
Dwudzieste urodziny ATLASA
 
Danuta Kostrzewska-Matynia  
Dwudzieste urodziny ATLASA hucznie świętowano w lutym br. w hotelu Ossa k. Rawy Mazowieckiej. W imprezie wzięło udział przeszło 1000 osób, głównie partnerów biznesowych, dostawców surowców i dystrybutorów atlasowych wyrobów. Były odznaczenia, gratulacje, życzenia. Piotr Styczeń, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury wręczył przedstawicielom firmy okolicznościową statuetkę Ministra Infrastruktury. Podkreślił, że osiągnięcia ATLASA stanowią doskonały przykład ducha przedsiębiorczości i umiejętności radzenia sobie przez ludzi biznesu w wymagających odwagi czasach, a historia firm[...]
 
Elektroniczny system rozliczania opłat drogowych
 
Ewelina Kowałko  
1 lipca 2011 r. zostanie uruchomiony w Polsce elektroniczny systemrozliczania opłat drogowych viaTOLL, zastępujący obecne winiety. Obowiązywać będzie wszystkie pojazdy powyżej 3,5 t poruszające się po wybranych odcinkach dróg. Zgodnie z RozporządzeniemRady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz.U. z 2011 r. nr 80, poz. 433), w pierwszym okresie opłatami zostanie objęte ok. 579 km autostrad, ok. 554 km dróg ekspresowych oraz ok. 432 km dróg krajowych, a docelowo 2880 km dróg. Nowy system poboru opłat viaTOLL składać się będzie z: ● urządzenia pokładowego viaBOX wielkości telefonu komórkowego służącego do automatycznego naliczania opłaty, montowanego na przedniej szybie samochodu; ● anten usytuowanych w pobliżu bramek przy każdym wjeździe oraz wyjeździe z płatnej drogi. Po przekroczeniu bramki automatycznie zostanie naliczona opłata; urządzenie viaBOX poi[...]
 
Geodeta pierwszy wchodzi na plac budowy i ostatni z niego schodzi
 
Z Jackiem Uchańskim, Wiceprezesem ds. Technicznych Warszawskiego Przedsiębiorstwa Geodezyjnego S.A., rozmawia Izabela Dembna.Izabela Dembna: Jaka jest rola geodety w procesie budowlanym? Jacek Uchański: Nasza rola jest bardzo ważna i odpowiedzialna w całym procesie budowlanym, ale niestety nie wszyscy zdają sobie z tego sprawę. Z tego też powodu nie znajdujemy niestety w środowisku budowlanych właściwego uznania;myślę, że ze szkodą dla naszego środowiska. Rola geodety w trakcie całego procesu budowlanego związana jest m.in. z: ● opracowaniem projektu zagospodarowania działki lub terenu; ● opracowaniem projektu architektoniczno- budowlanego; ● opracowaniem dokumentacji geodezyjno- kartograficznej do celów projektowych; ● opracowaniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przygotowaniem danych do wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; ● przygotowaniem wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; ● wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę; ● wszystkimi czynnościami geodezyjnymi w toku budowy; ● czynnościami geodezyjnymi po zakończeniu budowy; ● czynnościami geodezyjnymi związanymi z opracowaniem dokumentacji powykonawczej. Jeśli chodzi o aspekt prawny, to prawa i obowiązki geodety oraz zakres naszej służby w odniesieniu do budownictwa określają szczegółowo odpowiednie zapisy Prawa budowlanego oraz Prawa Geodezyjnego i Kartograficznego. Zwłaszcza regulują je: Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w sprawie rodzaju i zakresu opracowań geodezyjno-kartograficznych oraz czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie z 21.02.1995 r. (Dz. U. z 1995 r. nr 25 poz. 133) na podstawie art. 43 ust. 4Ustawy z 7 lipca 1994 Prawo budowlane (Dz.U. nr 89 poz. 414) orazRozporządzenie Ministra Gospodarki i Budownictwa w sprawie szczegółowych zasad trybu zakładania i prowad[...]
 
Jednowarstwowa nawierzchnia na drogach lokalnych
 
Krystyna Szymaniak  
Wzrost ruchu drogowego do 2030 r. ustalony na podstawie prognoz - obejmujący zarówno przewozy miejscowe, jak i przewozy towarowe kształtować się będzie na poziomie ponad 70%w stosunku do obecnego ruchu. Fakt ten wymusza konieczność poszukiwania (projektowania) nowych, bardziej trwałych konstrukcji drogowych. Odnosi się to zarówno do nawierzchni ulic w miastach, jak i dróg zamiejskich. Ważnym zadaniem jest obecnie wypracowanie takich (dostosowanych do wzrastającego ruchu) rozwiązań konstrukcji nawierzchni. Od wielu lat utrzymuje się stały niedobór środków na realizację inwestycji publicznych, a także na utrzymanie,modernizację i budowę infrastruktury komunikacyjnej. Z badań Niemieckiego Instytutu Urbanistyki wynika, że zapotrzebowanie na środki finansowe na realizację nowych inwestycji w latach 2004 - 2010 kształtowało się na poziomie 10 mld euro rocznie. Obecnie miasta i gminy w Niemczech wydają na ten cel łącznie 4,5 mld euro rocznie. Pomimo ograniczonych środków finansowych konieczne jest utrzymanie na odpowiednim poziomie dotychczasowej sieci dróg miejskich. Możliwe jest to jedynie przez stosowanie nowoczesnych sposobów ich budowy i utrzymania. Remont drogi z wykorzystaniem nawierzchni projektowanej wg zasady mastyksu grysowego [...]
 
Jubileusz firmy FAKRO
 
Ewelina Kowałko  
W2011 r.mija dwadzieścia lat działalności firmy FAKRO, największego producenta okien dachowych w Polsce i drugiego na świecie. Rok jubileuszowy przebiega pod znakiem cyklu konferencji. Jedna z nich, pt. "20 lat FAKRO - historia innowacyjności" odbyła się 24 - 27 lutego br. w Muszynie. Udział w niej wzięło ok. 150 osób, wśród których byli najlepsi partnerzy handlowi i biznesowi firmy, deweloperzy, przedstawiciele biur architektonicznych oraz mediów branżowych. Spotkanie było doskonałą okazją do zaprezentowania wizytówki firmy i dotychczasowych osiągnięć. Odbyło się wiele prezentacji, których motywem przewodnim był jubileusz FAKRO oraz innowacyjne produkty i nowości w ofercie. Bardzo interesujący był wykład o historii okien dachowych. Nie zabrakło również dyskusji na temat współpracy z partnerami i strategii sprzedażowej firmy. W bogaty program spotkania wpisano również wycieczkę do zakładu FAKRO.Można więc było krok po kroku poznać technologię produkcji okien dachowych i zobaczyć na własne oczy, jak są testowane i badane. Podczas gali jubileuszowej (25.02.2011 r.) złożono na ręce Prezesa Ryszarda Florka gratulacje, życzenia, adresy i pamiątkowe prezenty.Redakcjamiesięcznika "Materiały Budowlane" podarowała adres okolicznościowy. Firma FAKRO również przygotowała niespodziankę dla partnerów, którzy w szczególny sposób prz[...]
 
Jubileusz firmy Reisner & Wolff Polska
 
3 marca 2011 r. odbyło się w Warszawie seminarium "Łożyska mostowe, urządzenia dylatacyjne i zabezpieczenia powierzchni betonu" zorganizowane przez firmę Reisner &Wolff Polska Sp. z o.o. z okazji dziesięciolecia jej działalności w Polsce. W spotkaniu wzięło udział ponad 150 osób zawodowo związanych z budownictwem inżynieryjnym z całej Polski. Wśród gości honorowych był jeden ze współwłaścicieli grupy firmReisner &Wolff. Spotkanie rozpoczął Prezes Zarządu Reisner &Wolff Polska - Grzegorz Dziewulski, który zaprezentował historię firmy, jej produkty oraz usługi, jakie świadczy na rynku polskimi europejskim, a w [...]
 
Jubileuszowe seminarium Zakobuilding 2011
 
Staje się powoli tradycją, że początek marca kojarzy się producentom wyrobów chemii budowlanej w Polsce z seminarium ZAKOBUILDING organizowanym przez firmę Rettenmaier Polska Sp. z o.o. Tegoroczna konferencja, która odbyła się 10 - 11 marca w gościnnym hotelu Belvedere w Zakopanem, była już piątą z kolei. Jak przystało na "mały" jubileusz, zjawiło się ponad 120 gości z całej Polski. Właściwie należałoby dodać, że spotkanie rozpoczęło się już w środę, tj. 9 marca, ponieważ większa część uczestników właśnie w tym dniu przybyła do hotelu. Czekała na nich z kolacją restauracja "Przy Młynie". Tradycyjna góralska gościnnośćmiała w tymdniu "postny charakter" z uwagi na Środę Popielcową. Przed północą wszyscy wrócili do hotelu, gdyż następnego dnia rano zaczynały się prezentacje polskich i zagranicznych prelegentów. Część merytoryczną seminarium otworzył tradycyjnie Piotr Kurach - prezes zarządu firmy Rettenmaier Polska, który powitał gości, prelegentów oraz firmy towarzyszące, tj. Synthos S.A. oraz Solvadis Polska Sp. z o.o. Po powitaniu przyszła kolej na ciekawą prezentację dotyczącą najnowszych osiągnięć firmy oraz bilansu rynku chemii budowlanej w Polsce. Zawierał on szczegółowe informacje o dwóch grupach wyrobów chemii budowlanej: systemach dociepleń i klejach do ceramiki. Właśnie do tych aplikacji trafiają przede wszystkim produkty firmy [...]
 
Korzyści wynikające z zasilania drogowych telemetrycznych stacji pomiarowych energią odnawialną
 
Roman Kamela  
Na drogach krajowych, zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych iAutostrad oraz na drogach wojewódzkich i w dużych aglomeracjachmiejskich, zarządzanych odpowiednio przez wojewodów lub prezydentów miast, zainstalowano (poczynając od 1994 r.) ponad 400 drogowych telemetrycznych stacji pomiarowych. Podstawowym zadaniem tych stacji jest bieżący pomiar parametrów pogodowych, takich jak: ● temperatura i wilgotność względna powietrza na wysokości 2 m; ● prędkość i kierunek wiatru; ● stan opadu atmosferycznego; oraz parametrów nawierzchni drogi: ● temperatura nawierzchni; ● temperatura podbudowy na głębokości 5 cm; ● stan nawierzchni. Dane ze stacji pomiarowych są przekazywane do komputera w siedzibie służb drogowych. Ze stacjami pomiarowymi współpracuje wiele systemów i urządzeńmających za zadanie informowanie kierowców i służb drogowych o sytuacji na drogach. Są to: tablice informacyjne zmiennej treści; kamery do obserwacji drogi; klasyfikatory - systemy pomiarowe natężenia ruchu i klasyfikacji pojazdów; radary. Liczbę zainstalowanych urządzeń przedstawiono w tabeli. Wszystkie systemy pracują przez cały rok imuszą być zasilane energią elektryczną. Podstawowym źródłem ich zasilania jest publiczna sieć elektryczna.Wpraktyce występują jednak poważne problemy z doprowadzeniem energii do wybranego punktu drogowego. Telemetryczne stacje pogodowe powinny być instalowane na drogach w miejscach, gdzie najczęściej i najwcześniej występuje zagrożenie gołoledziowe. Są to najczęściej odcinki drogowe w lasach, przy zbiornikach wodnych lub w obniżeniach terenu, zlokalizowane w dużej odległości od siedzib ludzkich, czyli daleko od dostępnych przyłączy elektrycznych. Doprowadzenie linii kablowej do takich punktów jest ekonomicznie nieuz[...]
 
Libet wchodzi na GPW
 
Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdziła Prospekt Emisyjny Libet S.A. - producenta kostki brukowej i innych betonowychmateriałównawierzchniowych oraz lidera w segmencie kostki brukowej premium. Publikacja prospektu emisyjnego odbyła się 6 kwietnia, a debiut na rynku głównym Giełdy PapierówWartościowychwWarszawie planowany jest na przełomie kwietnia i maja tego roku. Doradcami Spółki wprocesie upublicznienia są: IPOPEMA Securities S.A. (oferujący), Kancelaria JONAK (doradca prawny) oraz Deloitte Audit Sp. z o.o. (audytor Grupy). Pozycja firmy na rynku Libet S.A. ma 30% udział w polskim rynku kostki brukowej premium oraz ok. 21%w rynku kostki brukowej ogółem. Wofercie spółki znajdują się także płyty tarasowe z linii Libet Impressio, płyty kamienne z linii Libet Patio oraz produkty pr[...]
 
Łączna ocena izolacyjności akustycznej masywnych ścian zewnętrznych i wewnętrznych w budynku
 
Barbara Szudrowicz  
Zgodnie z przepisami budowlanymi .ciany w budynku powinny spe.nia. wymagania dotycz.ce izolacyjno.ci akustycznej w.a.ciwej. Wymagania te s. ro.ne w przypadku .cian zewn.trznych i wewn.trznych, co wynika z uwarunkowa. akustycznych zwi.zanych z ro.nymrodzajem ha.asu, przed ktorym .ciany te maj. chroni. pomieszczenie. Podstawowym wska.nikiem stosowanym do oceny izolacyjno.ci akustycznej .cian zewn.trznych w budynku jest wska.nik oceny przybli.onej izolacyjno.ci akustycznej w.a.ciwej RfA2, ktorego warto.. zale.y w du.ym stopniu od izolacyjno.ci akustycznej .ciany w pa.mie niskich cz.stotliwo.ci. Wymagania akustyczne wyra.one za pomoc. wska.nika RfA2 dostosowane s. do ha.asu drogowego w mie.cie, ktorego charakterystyczn. cech. jest du.a zawarto.. energii akustycznej w pa.mie stosunkowo niskich cz.stotliwo.ci. Je.eli budynek zlokalizowany jest w terenie, w ktorym przewa.aj. inne rodzaje ha.asu zewn.trznego, np. ha.as pochodz.cy od drog szybkiego ruchu, ha.as lotniczy w ma.ej odleg.o.ci od lotniska, wowczas przy ustalaniu wymaga. akustycznych stosuje si. wska.nik RfA1, ktorego warto.. w wi.kszym stopniu zale.y od izolacyjno.ci akustycznej przegrody w pa.mie .rednich i wysokich cz.stotliwo.ci. Podstawowym wska.nikiem do formu.owania wymaga. i oceny izolacyjno.ci akustycznej .cian wewn.trznych jest wska.nik przybli.onej izolacyjno.ci akustycznej RfA1 dostosowany do widma ha.asu wewn.trznego bytowego w budynkach mieszkalnych i u.yteczno.ci publicznej. Oceniaj.c pod wzgl.dem akustycznym to samo rozwi.zanie materia.owo- konstrukcyjne .ciany,mamy do czynienia z ro.nymi wska.nikami przyjmowanymi w zale.no.ci od zakresu stosowania danej .ciany. W przypadku .cian masywnych ro.nica mi.dzy wska.nikami RA1 i RA2 wynosi przeci.tnie 3 . 4 dB (warto.. wska.nika RA2 jestmniejsza), a w przypadku .cian lekkich o konstrukcji szkieletowej nawet 10 dB. Wymagania dotycz.ce w.a.ciwo.ci akustycznych .cian w[...]
 
Metody projektowania konstrukcji z blach falistych
 
Leszek Janusz  Adam Czerepak  Piotr Tomala  Barbara Bednarek  
Dynamiczny rozwój budownictwa drogowego w Europie Środkowej sprowadził z krajów o rozwiniętej sieci dróg setki nowych nieznanych dotąd technologii. Jedną z nich są rury i konstrukcje podatne z blach falistych zwane konstrukcjami gruntowo-powłokowymi. Konstrukcje podatne z blach falistych o niewielkiej grubości wykorzystują otaczający je grunt jako element nośny, którego sposób wbudowania stanowi istotę tej technologii. W porównaniu z klasycznymi konstrukcjamimostowymi, gdzie oddziaływanie gruntu zasypowego z reguły dociąża projektowaną konstrukcję, w przypadku obiektów z blach falistych dzięki zasypce gruntowej zwiększa się nośność. Przy wdrażaniu konstrukcji podatnych z blach falistych w krajach Europy Środkowej początkowo korzystano z dorobku krajów Ameryki Północnej (USA i Kanada), gdzie technologia ta ma swój rodowód. Stamtąd też pochodzi również wiele metod projektowania konstrukcji podatnych, m.in.: Ring Compression Theory; Iowa Formula; Ontario Code; AASHTO; SCI Duncana; CHBDC (Canadian Highway Bridge Design Code). Rozpowszechnianie technologii w Europie przyniosło kilka kolejnych europejskich metod projektowania: Szkocką; Vaslestada; Koppela & Glock’a. Obecnie w Europie projektuje się konstrukcje podatne wg większości wymienionych metod, ale coraz powszechniejsze i śmielsze zastosowania konstrukcji doprowadziły do sytua[...]
 
Mosty sklepione
 
Arkadiusz Madaj  Marek Jusik  Michalina Węgrzynowska  
Sklepione mosty .ukowe wzorowane by.y na staro.ytnych sklepionych mostach kamiennych. Ich kszta.t i rozwi.zania konstrukcyjne by.y efektem setek lat prob oraz do.wiadczenia wielu pokole. budowniczych mostow. W konsekwencji wypracowano okre.lone schematy konstrukcyjne i zasady projektowania, wg ktorych powstawa.y konstrukcje przekraczaj.ce niewielkie strumyki, jak rownie. kilkusetmetrowe akwedukty, dzie.a my.li technicznej wielkiego imperium rzymskiego. Na prze.omie XVIII i XIX w. w projektowaniu mostow sklepionych zacz.to wykorzystywa. zasady statyki. Pozwoli.o to na bardziej racjonalne kszta.towanie sklepienia i przekrojow konstrukcji. W tym okresie zmieni. si. te. kszta.t podpor oraz wzros.a rozpi.to..; nadal jednak przestrzega si. zasady budowy nieparzystej liczby prz.se. i cz.sto powraca do sklepie. po.kolistych. Intensywny rozwoj kolei na pocz.tku XIX w. poci.gn.. za sob. rozwoj mostow sklepionych, w ktorych coraz ch.tniej, zamiast kamienia, u.ywano cegie. ceramicznych. Po.niej do budowy mostow sklepionych zacz.to stosowa. beton.Wprowadzenie nowychmateria.ow konstrukcyjnych nie zmieni.o zasad kszta.towania tego typu obiektow, ale spowodowa.o, .e w praktyce zacz.to ..czy. ro.ne materia.y: ceg.. z betonemczy kamie. z betonem. Szczytowy rozwoj tego typu konstrukcji przypada na drug. po.ow. XIX w. Pracoch.onno.. wykonania oraz pojawienie si. nowych materia.ow, takich jak stal, nieco po.niej .elbet, spowodowa.y, .e sta.y si. zbyt drogie i czasoch.onne w wykonaniu, co ostatecznie doprowadzi.o do zaprzestania ich budowy. Po II wojnie .wiatowej dzia.ania in.ynierskie ograniczy.y si. g.ownie do naprawy lub wzmacniania istniej.cych obiektow. Kszta.t podniebienia mostow sklepionych mo.e by.: . w formie wysuwanych z dwoch stron blokow (rysunek 1a); . po.kolisty, o .wietle rownym .rednicy ko.a . .uki rzymskie (rysunek 1b); . strzelisty (rysunek 1c); . po.kolisty lub ko.owy . wycinkowy, ze wzgl.dow konstrukcyjny[...]
 
Mury obciążone głównie pionowo w ujęciu EC-6. Część 3 – model przegubowy
 
Łukasz Drobiec  
Wmiesięczniku "Materiały Budowlane" nr 6/2010 opisano model ramowy stosowany do sprawdzania nośności murów obciążonych głównie pionowo zgodnie z PN-EN1996-1-1:2010.Wwypadku spełnienia pewnych kryteriów EC-6 zaleca jednak stosowanie innego modelu.WnormiePN-EN1996-1-1:2010, w przeciwieństwie do modelu ramowego, nie podano nazwy proponowanegomodelu. Przyjęte założenia są jednak zbliżone do modelu przegubowego stosowanego w kraju na podstawie normpomostowych (PN-B-03002:1999 i PN-B-03002:2007) i dlatego w artykule proponuję pozostawić nazwę modelu przegubowego. Założenia przyjęte przez EC-6 nie są w pełni zgodne z dotychczas stosowanymi w kraju założeniami modelu przegubowego, dlatego konieczne jest ich szczegółowe wyjaśnienie. Warunki stosowania modelu przegubowego PN-B-03002:2007 i jej poprzedniczka z 1999 r. nakazywały stosowanie modelu przegubowego wówczas, gdy nie zostały spełnione warunki stosowania modelu ciągłego. Zgodnie z krajowymi normami modelem ciągłym należało się posługiwać, kiedy stropy oparte są na ścianie za pośrednictwem wieńca żelbetowego szerokości równej[...]
 
Ocena odkształceń konstrukcji murowych z wykorzystaniem metod optycznych
 
Artur Piekarczuk  Janusz Sokalski  Małgorzata Kujawińska  
Badanie murów na ściskanie przeprowadza się w celu określenia charakterystycznej i średniej wytrzymałości na ściskanie. Właściwości te wraz z wytrzymałością zaprawy wykorzystywane są do wyznaczenia współczynnika doświadczalnego K potrzebnego do obliczania nośności ścian murowanych. W badaniach wyznacza się również moduł sprężystości. Wytrzymałość muru na ściskanie określa się na podstawie wytrzymałościmurowych elementów próbnych obciążanych osiowo w kierunku prostopadłym do spoin wspornych aż do zniszczenia. Murki próbne mogą być wykonane z elementów murowych: ● ceramicznychwgPN-EN771-1:2006 Wymagania dotyczące elementówmurowych. Część 1: Elementy murowe ceramiczne; ● silikatowych wg PN-EN 771-2:2006 Wymagania dotyczące elementówmurowych. Część 2: Elementymurowe silikatowe; ● z betonu kruszywowego zwykłego i lekkiego wg PN-EN 771-3:2005 Wymagania dotyczące elementów murowych. Część 3: Elementymurowe z betonu kruszywowego (z kruszywami zwykłymi i lekkimi); ● z autoklawizowanego betonu komórkowego wg PN-EN 771-4:2004 Wymagania dotyczące elementówmurowych. Część 4:Elementymurowe z autoklawizowanego betonu komórkowego; ● z kamienia sztucznego wg PN-[...]
 
Ocena skuteczności działania elementów infrastruktury ITS wspomagających ochronę nawierzchni przed degradacją
 
Tomasz Kula  Michał Karkowski  Tadeusz Dzienis  
Nadmierne obciążanie pojazdów, powyżej dopuszczalnych wartości określonych rozporządzeniemMinistra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, stanowi od lat poważny problem w Polsce. Zgodnie z danymi Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, na naprawę uszkodzeń nawierzchni dróg spowodowanych poruszaniemsię po drogach tych pojazdów co roku budżet państwa ponosi wydatki 6 - 8 mld PLN. Pojazdy te nie tylko niszczą nawierzchnię, ale stanowią również poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Z danych policji oraz Inspekcji Transportu Drogowego wynika, że w 2009 r. zanotowano ok. 2 500 wypadków spowodowanych przez kierowców pojazdów ciężkich, w których śmierć poniosło prawie 300 osób, a rannych zostało ponad 3 500. Znaczna część tych pojazdów była przeciążona, co bezpośrednio przyczyniło się do wypadków (m.in. znaczne wydłużenie drogi hamowania pojazdu przeciążonego). Prowadzone w ostatnich latach przez Instytut Badawczy Dróg i Mostów badania wykazują, że pojazdy takie są głównym czynnikiem wpływającym na pogarszanie się stanu technicznego dróg i mostów. Nawet nieznacznie przeciążone pojazdy powodują istotną degradację nawierzchni. Zjawisko toma charakter nieliniowy i wzrasta z piątą potęgą nacisku osi na nawierzchnię. Oznacza to, że przekroczenie dopuszczalnych norm o 10% powoduje 50% wzrost efektu niszczącego, skracając "czas życia nawierzchni" od [...]
 
Ocieplenia bardziej po europejsku, czyli nowy ZUAT-15/V.03/2010
 
Sławomir Chłądzyński  
Wlistopadzie 2010 r. zakończone zostały prace nad ZUAT-15/V.03/2010 Zestawy wyrobów do wykonywania ociepleń ścian zewnętrznych z zastosowaniem styropianu jako materiału termoizolacyjnego i pocienionej wyprawy elewacyjnej (ETICS). Nowy ZUAT, zastępujący wydanie z 2003 r., stanowi bardzo ważny dokument dla producentów wyrobów przeznaczonych do systemów ociepleń. Podaje on wymagania i metody badań wyrobów do ociepleń oraz układów ociepleniowych, jakie należy wykonać w celu otrzymania Aprobaty Technicznej ITB. Wstosunku do ZUAT-u z 2003 r. wydanie z ubiegłego roku zawiera wiele istotnych zmian, zaczerpniętych z dokumentu europejskiego, jakim jest zharmonizowany z Dyrektywą 89/106/EWG Wyroby Budowlane, ETAG 004:2000 Złożone systemy izolacji cieplnej z wyprawami tynkarskimi. Można zatem wnioskować, że ZUAT-15/V.03/2010 stanowi kolejny, prawdopodobnie ostatni, krok ku przyjęciu w całości wytycznych europejskich wprowadzania do obrotu i powszechnego stosowania wyrobów przeznaczonych do wykonywania ociepleń. W artykule omówię zmiany, które zostały wprowadzone przez ZUAT-15/V.03/2010 w stosunku do wydania z 2003 r. Porównanie zacznę od zapraw klejących (tabela 1), przeznaczonych do przyklejania styropianu i/lub zatapiania siatki. Już na wstępie warto podkreślić istotną nieścisłość definicji takich produktów (tj. zapraw imas klejących), podanych w ZUAT. Zgodnie z tym dokumentem zaprawę/masę klejącą stanowią produkty przeznaczone do "(...) przyklejania/klejenia styropianu do podłoża ściennego i siatki zbrojącej do styropianu". Taka definicja zapraw/ mas klejących nie ujmuje produktów przeznaczonych wyłącznie do przyklejania/klejenia styropianu. Tego poważnego błędumożna było uniknąć, zastępując spójnik "i[...]
 
Perspektywy rozwoju zrównoważonego budownictwa w świetle wybranych międzynarodowych dokumentów strategicznych
 
Łukasz Adamus  
Unia Europejska należy do światowych liderów we wdrażaniu zasad zrównoważonego rozwoju do praktyki gospodarczej.Wostatnimczasie opracowane zostały liczne strategie mające wspierać ten proces, zapewniać jego ciągłość i nadawać odpowiednie tempo. Znalazły się wśród nich nowe dokumenty opublikowane przez Komisję Europejską: ● EUROPA 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu; ● Energia 2020. Strategia na rzecz konkurencyjnej, zrównoważonej i bezpiecznej energii; a także opracowana przez OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) i mająca zasięg globalny; ● Strategia ZielonegoWzrostu, którama zostać opublikowana w 2011 r. Postulaty zawarte w tych dokumentach mają na celu osiągnięcie gospodarki konkurencyjnej, opartej na wiedzy i innowacji, będącej przy tym w stanie zapewnić ludziom odpowiednią jakość życia i ograniczyć antropogeniczne oddziaływania na środowisko. Na podstawie ich analizy można pokusić się o tezę, że realizacja strategicznych założeń przyczyni się do stworzenia korzystnych warunków dla budownictwa ekologicznego, zgodnego z zasadami zrównoważonego rozwoju. Rola budownictwawtworzeniu ekologicznej i innowacyjnej gospodarki europejskiej Zasoby środowiskowe Europy, jako obszaru zajmowanego przez państwa będące od długiego czasu w czołówce rozwoju technologicznego i intensywnie z nich korzystające, są w znacznym stopniu narażone na negatywne oddziaływania wynikające z działalności człowieka. Działania zapobiegawcze, prowadzonem.in. w wyniku podpisania w 1997 r. "TraktatuAmsterdamskiego", wprowadzającego zrównoważony rozwój na listę priorytetów Unii Europejskiej, a także opracowanie i przyję[...]
 
Podstawowe nieprawidłowości wykonywania konstrukcji murowych
 
Tomasz Rybarczyk  
Błędy w konstrukcjach murowychmogą powstawać zarówno na etapie projektowania, jak i wykonawstwa. Praktyka dowodzi, że najczęstsze przyczyny uszkodzeń ścian murowych wynikają z nałożenia się wielu niekorzystnych czynników. Zazwyczaj jednak popełniane błędy są efektem bagatelizowania podstawowych zaleceń wykonawczych. W artykule zaprezentowano podstawowe, wręcz szkolne przykłady. Przewiązanie elementów murowych W konstrukcjach murowych niezwykle istotne jest właściwe przewiązanie elementów.Wprojekcie nie podaje się tego typu informacji, dlatego ważne jest zwrócenie uwagi na ten szczegół na etapie wykonawstwa.Wzwiązku z tym bardzo ważna jest rola wykonawcy oraz kierownika budowy. Sposób na prawidłowe przemurowanie podany jest w PN-B-03002 Konstrukcje murowe. Projektowanie i obliczanie. Długość przewiązania zależy od wysokości elementów murowych. Spoiny czołowe (pionowe) [...]
 
Pomiary terenowe wilgotności murów z wykorzystaniem powierzchniowych sond TDR
 
Zbigniew Suchorab  
Problem nadmiernego zawilgocenia jest szczególnie widoczny w budynkach historycznych wznoszonych bez zastosowania właściwych izolacji poziomych. Wówczas woda zawarta w gruncie ma nieograniczony dostęp do fundamentów, a następnie dzięki siłom kapilarnym do wnętrza murów. Nadmierna ilość wody prowadzi do zniszczenia struktury materiału przez wielokrotne procesy zamarzania i rozmarzania w okresie zimowym, rozkład drewna, przyspieszoną korozję stalowych elementów zbrojeniowych oraz krystalizację soli rozpuszczalnych w transportowanej wodzie. Dodatkowo należy wspomnieć, że woda pośrednio negatywnie oddziałuje na środowisko wewnętrzne pomieszczeń, tworząc podłoże do rozwoju szkodliwych mikroorganizmów oraz grzybów pleśniowych. Negatywne skutki obecności wody w przegrodach budowlanych stanowią podstawę do rozwoju i ciągłego udoskonalania istniejących oraz wdrażania nowych, coraz bardziej dokładnych, technik detekcji wilgoci w przegrodach budowlanych.Wartykule przedstawiono możliwość zastosowania techniki TDR (Time Domain Reflectometry) do terenowych pomiarów murów. Zaprezentowana sonda powierzchniowa umożliwia bezinwazyjny pomiar wilgotności materiału budowlanego i w związku z tym bardzo dobrze nadaje się do badań in situ. Krótki opis techniki TDR Od ponad 30 lat technika TDR jest stosowana do wyznaczania wilgotności gleb. Sondy przedstawione na fotografii 1 umożliwiają dokładne badanie wilgotności, wolne od wpływu takich parametrów, jak zasolenie czy temperatura w luźnych materiałach porowatych, np. glebach uprawnych, a[...]
 
Prefabrykowane konstrukcje stalowe w budownictwie inżynieryjnym
 
Jerzy Bąk  
Wbudownictwie inżynieryjnym prefabrykacja stosowana jest niezależnie od rodzaju materiału, z którego wykonywana jest konstrukcja. Elementy konstrukcji stalowych bez wyjątku wykonywane są w wytwórni. Łączy się je za pomocą śrub zwykłych, śrub sprężających, a przede wszystkim metodą spawania. Scalanie prefabrykatów stalowych, podobnie jak betonowych, może być także wykonywane za pomocą prętów zbrojeniowych i betonu wykonywanego "na mokro". Prefabrykaty stalowe produkowane są na potrzeby konkretnego obiektu.Wjednymobiekcie trudno jest znaleźć więcej niż kilka identycznych elementów, nawet wówczas gdyma on przęsła takiej samej długości i niezmienną szerokość.Wynika to z konieczności dostosowania konstrukcji do kształtu niwelety drogi oraz do wymagań narzuconych przez technologię montażu, a także wykonania konstrukcji z uwzględnieniem podniesień wykonawczych. Wartykule przedstawione zostaną podstawowe problemy techniczno-organizacyjne prefabrykacjimostów i wiaduktów stalowych. Uwarunkowania prefabrykacji mostów stalowych Prefabrykację konstrukcji stalowych można podzielić na dwa etapy.Wpierwszymwykonywane są w wytwórni elementy wysyłkowe, których wymiary imasa umożliwiają przewiezienie ich na budowę.Wprzypadku niewielkich obiektów lub długich, ale o krótkich przęsłach, często pierwszy etap prefabrykacji jest zarazem ostatnim. W przypadku większych konstrukcji, po przewiezieniu elementów wykonanych w wytwórni na plac budowy, zwykle następuje drugi etap prefabrykacji: łączy się je ze sobą w tzw. elementy montażowe, a następnie wbudowuje w docelowym położeniu. Dwuetapowa prefabrykacja rzadko jest stosowana w przypadkumostów i wiaduktów o konstrukcji betonowej. Na ogół elementy przywożone są z wytwórni imontowane w swoimostatecznym położeniu. Pre[...]
 
Produkcja materiałów budowlanych w lutym 2011 roku
 
Małgorzata Kowalska  
Zwstępnych danych GUS wynikających z badania produkcji materiałów budowlanych, prowadzonych w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych zatrudniających 50 i więcej osób wynika, że w lutym 2011 r. nastąpił widoczny wzrost produkcji zarówno w porównaniu z analogicznym miesiącem 2010 r., jak i z miesiącem poprzednim. Wielkość produkcji wytworzonej w lutym 2011 r. aż w 34 grupach wyrobów (spośród 43 obserwowanych) była wyższa niż w lutym 2010 r., (w styczniu 2011 r. - tylko w 21 grupach), aw26 grupach wyższa niż w styczniu 2011 r. Jest to wynikiem w znacznym stopniu słabej kondycji branży budowlanej w ub. roku, co daje niską podstawę odniesienia dla bieżącego roku oraz sezonowego ożywienia branży materiałów budowlanych. Największe zawirowania w miesięcznych rozmiarach produkcji wykazali, podobnie jak w 2010 r., producenci papy wytwarzając w styczniu 2011 r. 611 tys. m2, tj. o 17,8%mniej niżwstyczniu 2010 r. i o 86,1% mniej niż w grudniu 2010 r., ale już w lutym 2011 r. wyprodukowano 2 090 tys. m2, tj. aż 5-krotnie więcej niż w lutym 2010 r. i 3,5-krotnie więcej niż w styczniu 2011 r. Ponad 2-krotnie więcej niż przed rokiem wyprodukowano filców i płyt z włókna szklanego - 2 397 t, tj. o 146,1%, przy czym w styczniu wzrost produkcji był również imponujący, ale zdecydowanie niższy - o 43,1%. Wysoki wzrost, o ponad 50%, zanotowano w pro[...]
 
Program budowy dróg w Polsce jest realny
 
Z Lechem Witeckim - p.o. Generalnego Dyrektora GDDKiA rozmawia Ewelina Kowałko.Ewelina Kowałko: Proszę o podsumowanie 2010 r. i przedstawienie efektów działania Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych iAutostrad (GDDKiA). LechWitecki:W2010 r. na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad zostały zrealizowane inwestycje wartości 20 mld zł. To rekordowy wynik. Co więcej, rekordowe było również wykorzystanie funduszy unijnych, które zasilają budowę polskich dróg, co plasuje Polskę na pierwszym miejscu pod względem skuteczności pozyskiwania funduszy UE. W2010 r. oddaliśmy 166 kmnowych dróg i wyremontowaliśmy 767 km. Wartość inwestycji, na jaką podpisaliśmy umowy na budowę 650 km to 22 mld zł. Średnia cena uzyskiwana w przetargach na budowę nowych dróg była o 28% niższa od zakładanej w kosztorysach. Obecnie mamy w Polsce 1540 km dróg klasy A i S, a w 2005 r. było ich 729 km. Daje to wzrost o 112%. Nigdy w tak krótkim czasie w Polsce nie p[...]
 
Propozycje zmian w Eurokodzie 6 i innych normach związanych
 
Roman Jarmontowicz  
Projektowanie i obliczanie konstrukcji murowych mo.e by. obecnie wykonywane wg normy PN-EN 1996:2010 Eurokod 6. Projektowanie konstrukcji murowych lub wg normy krajowej PN-B-03002:2007 Konstrukcjemurowe. Projektowanie i obliczanie.Nale.y oczekiwa., .e wkrotce norma krajowa zostanie usuni.ta z rozporz.dzenia Ministra Infrastrukturywsprawiewarunkowtechnicznych, jakim powinny odpowiada. budynki i ich usytuowanie, a pozostanie tylko Eurokod 6 jako podstawowe narz.dzie projektanta konstruktora. Eurokod 6 sk.ada si. z czterech cz..ci: ś PN-EN 1996-1-1:2010 Projektowanie konstrukcjimurowych.Cz... 1-1: Regu.y ogolne dla zbrojonych i niezbrojonych konstrukcji murowych; ś PN-EN 1996-1-2:2010 Projektowanie konstrukcjimurowych.Cz... 1-2: Projektowanie z uwagi na warunki po.arowe; ś PN-EN1996-2:2010 Projektowanie konstrukcjimurowych. Cz... 2:Wymagania projektowe, dobor materia.ow i wykonanie konstrukcji murowych; ś PN-EN 1996-3:2010 Projektowanie konstrukcji murowych. Cz... 3: Uproszczonemetody obliczaniamurowych konstrukcji niezbrojonych. W artykule b.dzie rozpatrywana tylko Cz... 1-1: Regu.y ogolne dla zbrojonych i niezbrojonych konstrukcji murowych. Z Eurokodem 6 zwi.zane s. liczne normy dotycz.ce elementowmurowych, zapraw murarskich oraz metod bada. muru i jegomateria.owsk.adowych.Wymagania dotycz.ce elementow murowych podano w PN-EN 771, ktora sk.ada si. z sze.ciu cz..ci: ˇ PN-EN771-1:2006Wymagania dotycz.ce elementowmurowych.Cz... 1: Elementy murowe ceramiczne; ˇ PN-EN 771-2:2006 Wymagania dotycz.ce elementow murowych. Cz... 2: Elementy murowe silikatowe; ˇ PN-EN771-3:2005Wymagania dotycz.ce elementowmurowych.Cz... 3: Elementy murowe z betonu kruszywowego (z kruszywami zwyk.ymi i lekkimi); ˇ PN-EN 771-4:2004 Wymagania dotycz.ce elementow murowych. Cz... 4: Elementy murowe z autoklawizowanego betonu komorkowego; ˇ PN-EN 771-5:2005 Wymagania dotycz.ce eleme[...]
 
Rynek materiałów ściennych w Polsce w 2010 roku
 
Lech Misiewicz  
Po słabszym w stosunku do lat ubiegłych 2009 r. w roku ubiegłymsprzedano ok. 10,7mlnm3 materiałów budowlanych do wznoszenia ścian, co oznacza +3% wzrost sprzedaży, licząc rok do roku. Wielkość sprzedaży była porównywalna z 2006 r. poprzedzającym krótki okres gwałtownegowzrostu.Ciekawe, że chociaż pod względemwielkości sprzedaży był to trzeci wynik roczny pierwszej dekadyXXIwieku, to niewielu producentów materiałów ściennych było zadowolonych z uzyskanych wyników. Beton komórkowy nadal jestmateriałemnr 1wPolscewśródwyrobówściennych z udziałemw rynku na niezmieniającym się od kilku lat poziomie niewiele powyżej 40% (rysunek 1). Swoją pozycję utrzymuje również drugimateriał, ceramika, który ma ok. 30% udziału. Znaczny wzrost w 2010 r. (+20%), w stosunku do roku poprzedniego, zanotowały silikaty, przekraczając pierwszy raz od dwudziestu lat granicę 10%. Należy również zauważyć, że w kolejnym roku rośnie łączny udział w budowanych ścianach wyrobów z betonu kruszywowego (prefabrykaty, betonmonolitycznywylewany na budowie i bloczki), który osiągnął prawie 15%. Połowa sprzedanego betonu komórkowego znalazła zastosowanie w budownictwie jednorodzinnym. Szacuje się, że beton komórkowy był materiałem, z którego wykonano ściany 50% tego rodzaju budynków. Był to również podstawowy materiał przy wykonywaniu modernizacji (37%) o[...]
 
Sprężanie obiektów inżynierskich na Zachodniej Obwodnicy Mrągowa
 
Tomasz Walczak  
Wramach zadania: "Budowa ZachodniejObwodnicyMrągowa w ciągu drogi krajowej nr 59 Giżycko - Ryn - Mrągowo - Nawidy - Rozogi firma BBV Systems wykonała sprężenie obiektów mostowych. Na odcinku obwodnicy Mrągowa zostały wybudowane dwie estakady, kładka dla pieszych oraz wiadukt drogowy. Ze względu na różnorodne warunki gruntowe oraz miejscowe (rzeka Dajna, czynna linia kolejowa) zastosowano różne technologie budowy konstrukcji mostowych. Obiekty o niewielkiej złożoności, np. jednopr[...]
 
Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w okresie styczeń – luty 2011 roku
 
Janusz Kobylarz  
Sprzedaż produkcji budowlano- -montażowej zrealizowana w lutym br. na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób była, w cenach stałych, wyższa o 23,0%niż przed rokiem (wobec spadku o 24,7% w lutym ub. roku i wzrostu o 11,1%w poprzednim miesiącu) i o 15,4% w porównaniu ze styczniem br. Zarówno w porównaniu z lutym ub. roku, jak i styczniem br., wzrost sprzedaży zanotowano we wszystkich działach budownictwa. W jednostkach, których podstawowym rodzajem działalności są roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej wzrost ten wyniósł, odpowiednio 43,9%i 37,5%, w przedsiębiorstwach zajmujących się głównie specjalistycznymi robotami budowlanymi 27,0% oraz 8,9%, a w podmiotach specjalizujących się w budowie budynków 10,3% i 8,1%. Po wyeliminowaniu wpływu czynników o charakterze sezonowymprodukcja budowlano-montażowa zwiększyła się w ujęciu rocznym o 14,4%, a w skali miesiąca o 2,1%. W okresie styczeń-luty br. sprzedaż produkcji budowlano montażowej była w[...]
 
Targi INTERBUD 2011 już za nami
 
Maciej Konkol  
17 - 20 lutego br. odbyły się w Łodzi XVIII Targi Budownictwa INTERBUD zorganizowane przez firmę INTERSERVIS Sp. z o.o. pod patronatem Ministerstwa Infrastruktury, Wojewody Łódzkiego, Prezydenta Miasta Łodzi oraz Polskiej Izby Przemysłowo- Handlowej Budownictwa. W uroczystym otwarciu targów udział wzięło wielu honorowych gości. Prezydent Łodzi Hanna Zdanowska pogratulowała organizatoromudanej imprezy i zachęciła wystawców do skorzystania z łódzkich atrakcji, natomiast Dyrektor Generalny Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi Sławomir Wasilczyk w imieniu swoimi wojewody łódzkiego Jolanty Chełmińskiej życzył nawiązania korzystnych kontaktów owocujących inwestycjami w regionie łódzkim. Minister Infrastruktury CezaryGrabarczyk podkreślił, że[...]
 
Tynki mozaikowe
 
Sławomir Chłądzyński  
Tynkimozaikowe to cienkowarstwowe tynki akrylowe na bazie dyspersji kopolimeru akrylowego przeznaczone do dekoracyjnego wykańczania ścian zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz budynków. Różnica pomiędzy tynkami mozaikowymi a tynkami akrylowymi polega na tym, że w tynkumozaikowymwypełniacz stanowi kruszywo o bardzo wąskim zakresie uziarnienia, lecz będące kompozycją ziaren o różnej kolorystyce. Wtynku akrylowymznajdują się natomiast dwa wypełniacze lub więcej, o jednolitej barwie i szerokim zakresie uziarnienia. Tynki mozaikowe, oprócz walorów dekoracyjnych, charakteryzują się dużą odpornością mechaniczną, a więc wykazują dużą odporność na uderzenia oraz różnego rodzaju uszkodzenia czy zadrapania. Potencjalne zabrudzenia są łatwe do usunięcia przez zmywanie wodą pod ciśnieniem, bez ryzyka uszkodzenia tynku. Ważną zaletą tynków mozaikowych, związaną z obecnością w ich składzie żywicy akrylowej, jest duża elastyczność wyprawy po utwardzeniu oraz stosunkowo krótki czas pełnego utwardzenia, po którymwyprawa uzyskuje pełną odporność mechaniczną w warunkach eksploatacji, wynoszący zaledwie kilka dni. Inną istotną cechą tynków mozaikowych, związaną z żywicą akrylową, jest duża przyczepność do różnego rodzaju powierzchni, nawet bardzo gładkich, takich jak lamperie olejne. Tynkimozaikowe wewnętrzne stosowane są w miejscach o dużym natężeniu ruchu, takich jak ciągi komunikacyjne (klatki schodowe, korytarze, hole) czy poczekalnie. Wykorzystuje się je ponadto do obudowy kominków, a z uwagi na odporność na działanie wilgoci nawet do dekoracyjnego wykończania fragmentów ścian w łazienkach. Często stosowane są na ścianach pomi[...]
 
Ulepszanie i stabilizacja gruntów spoiwem wapiennym
 
Sławomir Gąsiorowski  
W ostatnich latach dużo mówi się o potrzebie modernizacji i rozwoju polskich szlaków transportowych. Projektowanie, budowa lubmodernizacja dróg i autostrad, a także linii kolejowych jest przedsięwzięciem technologicznym, dla którego należy znaleźć punkt równowagi pomiędzy szybkością wykonywania prac budowlanych, ich jakością a ekonomiczną opłacalnością. Ma to zostać osiągnięte przy jak najmniejszej ingerencji w środowisko naturalne, co dodatkowo oznacza poszukiwanie "złotego środka" pomiędzy szybkością i jakością wykonania prac budowlanych a negatywną ingerencją w naturalne środowisko. Optymalnymrozwiązaniem jest stosowanie spoiw wapiennych wszędzie tam, gdziemamy do czynienia z koniecznością posadowienia dróg lub podtorzy na gruntach spoistych. Eliminują one bowiem konieczność wymiany gruntu spoistego na nowy, co inwestorom i wykonawcom przynosi wymierne korzyści ekonomiczne.Jak ponownie użyć grunt pochodzący z wykopów, aby uzyskać poprawny bilans materiałów potrzebnych do budowy szlaku transportowego? Co zrobić z gruntami wysadzinowymi? Jak poprawić ich parametry? W jaki sposób prowadzić prace w terenach gęsto zaludnionych, aby nie obciążać zbytnio lokalnego środowiska i mieszkańców? Jak prowadzić prace budowlane, aby zminimalizować utrudnienia w komunikacji? Są to pytanie, które stawiają sobie zarówno projektanci, jak i wykonawcy robót. Znalezienie właściwej odpowiedzi przekłada się bowiemna wymiar finansowy inwestycji. Wdawnych czasach, gdy przy budowie lubmodernizacji szlaku komunikacyjnego natrafiano na grunty spoiste lub wysadzinowe, jedynymrozwiązaniembyławymiana gruntu plastycznego na grunt niespoisty dający się łatwo zagęszczać imający żąda[...]
 
Uzupełnione kryteria oceny ścian działowych
 
Artur Piekarczuk  
W ocenie ścian działowych jako wyrobu budowlanego wykorzystywany jest obecnie ETAG 003:1998 Zestaw wyrobów do wykonywania ścian działowych. Na podstawie tego dokumentu określa się właściwości dotyczące cech wytrzymałościowych (odporność na uderzenia, obciążenia mimośrodowe), ochrony przed hałasem, oszczędności energii i zachowania ciepła oraz higieny zdrowia i środowiska. Zestaw tych cech stanowi podstawę do udzielenia Europejskiej Aprobaty Technicznej. Obecnie ETAG003:1998 jest nowelizowany. Pierwsza wersja nowego dokumentu została opracowana w 2005 r. i znajduje się jeszcze w fazie projektu. W przypadku krajowych aprobat dotyczących ścian działowych dotychczas funkcjonowała instrukcja ITB nr 222 z 1979 r., w której oprócz wymagań odporności na uderzenia, podane były wymagania i kryteria oceny ścian na obciążenie liniowe odwzorowujące napór ludzi na przegrodę oraz na obciążenie powierzchniowe, które powstaje w wyniku różnicy ciśnienia po obu stronach przegrody. Obecnie prowadzone są prace nad aktualizacją wymagań zawartych w instrukcji, która polega na dostosowaniu klasyfikacji i wymagań dotyczących cech wytrzymałościowych ścian działowych oraz na uwzględnieniu zmian w nowelizacji ETAG 003:2005. Zakres nowelizacji instrukcji obejmuje: - wymagania i metody badań dotyczące odporności na uderzenia ścian częściowo i całkowicie przeszklonych (wg ETAG 003:2005); - wymagania dotyczące rodzajów oszkleń stosowanych z uwagi na odporność na uderzenia (wg VFF Guidance Sheet. Verband der Fenster- und Fassadenharsteller e. V.; VFF Frankfurt 2003); - zasadyustalaniawartościobciążeńpowierzchniowychwgPN- EN1991-1-4:2008 Eurokod 1:Oddziaływania na konstrukcje. Część 1-4: Oddziaływania ogólne. Oddziaływania wiatru; i liniowych wg PN-EN 1991-1-1:2004. Eurokod 1: Oddziaływania na konstrukcje. Część 1-1: Oddziaływania ogólne. Ciężar objętościowy, c[...]
 
Wpływ nasłonecznienia warstwy licowej na naprężenia w kotwach stalowych w ścianie szczelinowej
 
Andrzej Dylla  Wojciech Osak  
Wartykule przedstawiono problem rozszerzalności termicznej warstwy licowej i jej wpływ na pracę pozostałych elementów ściany szczelinowej. Przeprowadzona analiza teoretyczna wykazała, iż nie wolno pomijać wpływu odkształceń warstwy licowej ściany szczelinowej przy wymiarowaniu kotew, na co nie zwraca się uwagi w normach PN-B-03002:2007 Konstrukcje murowe. Projektowanie i obliczanie oraz ENV 1996-11:1995 Eurokod 6. Projektowanie konstrukcji murowych. Część 1-1: Reguły ogólne, reguły dlamurów niezbrojonych, zbrojonych i sprężonych. Opracowanie krajowe eurokodu zawiera wytyczne jedynie dla ścian ze szczeliną szerokości 5 ÷ 15 cm, natomiast nie znaleziono wskazówek projektowych dla ścian o szerszej szczelinie.Wzwiązku z tymw ramach badań statutowych w Katedrze BudownictwaOgólnego i Fizyki Budowli Uniwersytetu Techniczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy zbudowano stanowisko badawcze (ściana szczelinowa), wykonane w ramach realizacji budynku jednorodzinnego zlokalizowanego na osiedlu zabudowy niskiej w północnej części Torunia i dokonano tampomiaru naprężeńwkotw[...]
 
WPPK 2011 - udane spotkanie w Szczyrku
 
Danuta Kostrzewska-Matynia  
Ogólnopolska konferencja Warsztat Pracy Projektanta Konstrukcji (WPPK) stała się jednym z najwyżej cenionych specjalistycznych szkoleń zawodowych. W tegorocznej imprezie, XXVI Ogólnopolskich Warsztatach Pracy ProjektantaKonstrukcji - Szczyrk 2011, które odbyły się 9 - 12 marca br., wzięło udział prawie 500 osób, co w obecnych czasach należy uznać za rekordową frekwencję. Organizatorem WPPK 2011 był bielsko-bialski oddział Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa, a współorganizatorami oddziały PZITB w Gliwicach, Katowicach i Krakowie. Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego był Janusz Kozula, Przewod[...]
 
Wyniki i plany Grupy Pfleiderer Grajewo
 
Krystyna Wiśniewska  
Grupa Pfleiderer Grajewo S.A. zanotowała w IV kwartale 2010 r. wzrost sprzedaży o 14,3% w porównaniu z analogicznymokresem2009 r. i osiągnęła wynik finansowy netto 8,4 mln zł - poinformował Rafał Korcz,członek zarządu, dyrektor ds. finansowych podczas konferencji prasowej, która odbyła się 1 marca br. w Warszawie. Jest to kolejny kwartał, w którym zanotowaliśmy dwucyfrowy wzrost przychodów oraz dodatni wynik finansowy netto. Istotny wpływ na wyniki miało poszerzenie oferty o nowe produkty, m.in. o płytę MFP do zastosowania w budownictwie, blaty kuchenne Unico czy laminaty HPL.W tymroku planujemy wprowadzenie kolejnych nowości. Zgodnie z przyjętymi założeniami, sprzedaż nowych produktów ma mieć istotny udział w wynikach Grupy Kapitałowej oraz przyczynić się do poprawy rentowno[...]
 
Wyroby budowlane pod rządami rozporządzenia nr 305/2011 zastępującego Dyrektywę 89/106/EWG
 
Jadwiga Tworek  
WDzienniku Urz.dowym Unii Europejskiej z 4 kwietnia br. opublikowano rozporz.dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 305/2011 z 9marca 2011 r. ustanawiaj.ce zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobow budowlanych i uchylaj.ce Dyrektyw. Rady 89/106/EWG. Rozporz.dzenie jest aktem wi...cym w ca.o.ci i musi by. bezpo.rednio stosowane w ka.dympa.stwie cz.onkowskim(rozporz.dzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nie wymaga wprowadzenia do krajowego systemu legislacyjnego). Kalendarz wprowadzania w .ycie rozporz.dzenia przewiduje, .e wi.kszo.. jego postanowie. zacznie obowi.zywa. od 1 lipca 2013 r., z wyj.tkiem wchodz.cych w .ycie 20 dni po publikacji rozporz.dzenia w Dzienniku Urz.dowym UE nast.puj.cych postanowie.: ś Art. 1 i 2: obejmuj.cych okre.lenie przedmiotu rozporz.dzenia oraz stosowane w nim definicje; ś Art. 29 . 35: dotycz.cych zasad dzia.ania jednostek oceny technicznej, autoryzowanych przez pa.stwa cz.onkowskie do wydawania Europejskich Ocen Technicznych (ktore 1 lipca 2013 r. zast.pi. dotychczas wydawane Europejskie Aprobaty Techniczne); ś Za..cznika IV: ustalaj.cego zakres wyrobow budowlanych obj.tych dzia.alno.ci. jednostek oceny technicznej oraz stawiane tym jednostkom wymagania; ś Art. 39 . 55: maj.cych zastosowanie do notyfikacji jednostek upowa.nionych do wykonywania zada. strony trzeciej w procesie oceny i weryfikacji sta.o.ci w.a.ciwo.ci u.ytkowych; ś Art. 64: okre.laj.cego zasady funkcjonowania Sta.ego Komitetu Budownictwa. Pe.ne wdro.enie postanowie. rozporz.dzenia od 1 lipca 2013 r. zak.ada p.ynne przej.cie spod rz.dow dyrektywy do przepisow rozporz.dzenia, z uwzgl.dnieniem wszystkich praw nabytych przez producentow. Istotne s. w tym kontek.cie przepisy przej.ciowe zawarte w Art. 66 rozporz.dzenia, stanowi.ce, .e: ˇ wyroby budowlane wprowadzone do obrotu zgodnie z Dyrektyw. 89/106/EWG przed 1 lipca 2013 r. uznaje si. za zgodne z rozporz.dzeniem; &#12[...]
 
Wzmacnianie konstrukcji stalowych materiałami kompozytowymi
 
Marek Łagoda  Maciej Kowal  
Eksploatowane, kilkudziesięcioletnie obiektymostowe ze stali, w tym nawet ze stali zgrzewnej, dosyć często mają niewystarczającą nośność. W wielu przypadkach ich stan nie jest jednak aż tak zły, abymożna było je zakwalifikować do rozbiórki i wymiany, natomiast wymagają wzmocnienia. Konwencjonalne metody wzmacniania konstrukcji stalowych, takie jak np. zwiększanie przekroju poprzecznego, regulowana zmiana sił wewnętrznych czy zmiana schematu statycznego mogą okazać się trudne technicznie i ekonomicznie nieopłacalne. Najprostsze i bardzo efektywne jest wzmacnianie przez zwiększanie pola przekroju poprzecznego metodą dodania nakładek stalowych za pomocą spawania. Metoda ta jest jednak całkowicie nieprzydatna w przypadku konstrukcji ze stali trudno spawalnej np. zgrzewnej ima ograniczone zastosowanie w konstrukcjach nitowanych z powodu wystających łbów nitów. Zachowanie się konstrukcji stalowej wzmocnionej kompozytami W porównaniu z wzmocnieniem konstrukcji betonowych doklejonymi materiałami kompozytowymi, w których zniszczenie zachodzi głównie w warstwie betonu z powodu jego niskiej wytrzymałości na rozciąganie i ścinanie, formy zniszczenia w przypadku konstrukcji stalowych wzmocnionych kompozytami CFRP są inne i bardziej złożone. Wytrzymałość stali jest wyższa niż wytrzymałości konwencjonalnych klejów używanych w aplikacjach wzmacniających konstrukcje, co powoduje różnorodność możliwych postaci zniszczenia. Najczęstsze są uszkodzenia kohezyjne w warstwie kleju albo uszkodzenia adhezyjne (delaminacja) wzdłuż powierzchni styków klej-kompozyt lub stal-klej. Z powodu niewielu doświadczeń i niepełnej wiedzy w dziedzinie zachowania się materiałów kompozytowych przyklejonych do stali wskazane jest zwiększenie studiów teoretycznych i badań doświadczalnych. Na podstawie analizy dotychczas wykonanych badań, polegających na ocenie zachowania się różnorodnych połączeń materiałów kompozytowych ze stalą, możliwe było określenie rzeczy[...]
 
Zastosowanie elementów prefabrykowanych do kształtowania ustrojów nośnych mostów betonowych
 
Jan Biliszczuk  Wojciech Barcik  Jerzy Onysyk  Przemysław Prabucki  Krzysztof Sadowski  Robert Toczkiewicz  Kamil Tukendorf  
Obecnie coraz większą wagę przywiązuje się do walorów architektonicznych i estetycznych obiektów mostowych. Szczególnie rygorystyczne wymagania stawiane są obiektommiejskim, których wygląd często decyduje owyrazie architektonicznym miasta lub jego dzielnicy. W wielu krajach nie dopuszcza się, by kolektory odprowadzające wodę opadową z obiektów mostowych były prowadzone wzdłuż eksponowanej powierzchni obiektu. Estetyczną formę dużego obiektu mostowego można uzyskać, stosując dwu- lub trzykomorowe skrzynkowe ustroje nośne, wewnątrz których można ukryć systemodwodnienia obiektu. W przypadku przekrojów trzykomorowych, w celu ułatwienia wykonania ustroju nośnego, często stosowane są betonowe lub stalowe boczne elementy prefabrykowane, które mogą: a) stanowić swego rodzaju atrapę nadającą wymaganą formę budowli oraz zasłaniać kolektory odwodnienia, jak np. w krakowskim Moście Zwierzynieckim; wówczas są one montowane po zakończeniu budowy i nie pełnią żadnej roli konstrukcyjnej; b) być scalane z ustrojem skrzynkowym za pomocą węzłów monolitycznych i wówczas biorą udział w przenoszeniu obciążeń użytkowych oraz elementów wyposażenia; c) stanowić integralną część konstrukcji ustroju nośnego, przenoszącą wszystkie obciążenia. W artykule przedstawimy, na wybranych przykładach, rozwiązania konstrukcyjne, wymienione w punktach b) i c). Estakada Gądowska we Wrocławiu Estakada Gądowska wybudowana w latach 2000 - 2002, składa się z dwóch piętnastoprzęsłowych konstrukcji skrzynkowych z betonu sprężonego. Do obu nitek (rysunek 1) "wnikają" płytowo-belkowe łącznice z betonu sprężonego. Obiekt wykonano z betonu klasy B60. Rozpiętość poszczególnych przęseł: ● dla wschodniej nitki: 33,00 + 2 x 40,00 + 52,00 + 42,00 + 39,00 + 48,00 + 2 x 46,00 + 2 x 36,00 + 46,75 + 40,00 + 35,00 + 30,00 m; ● dla zachodniej nitki: 32,20 + 2 x 43,00 + 52,00 + 4[...]
 

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»