HUTNICTWO, GÓRNICTWO ›
RUDY I METALE NIEŻELAZNE ›
2011-5 |
| |
|
Publikacja: WŁASNOŚCI STOPU ŁOŻYSKOWEGO STOSOWANEGO NA PANWIE ŁOŻYSKA ŚLIZGOWEGO W TURBINIE GAZOWEJ
Autor: MARCIN MADEJ  BEATA LESZCZYŃSKA-MADEJ JOANNA KOZA
W turbinach parowych bardzo ważną rolę pełnią łożyska ślizgowe. Ustalają one położenie ruchomego wału względem pozostałych
elementów turbiny. W łożysku czop wału, który zazwyczaj jest wykonany ze stali, współpracuje z panwią wylaną
kilkumilimetrową warstwą stopu łożyskowego. Od powierzchni tych dwóch elementów zależy niezawodna praca nie tylko
samego łożyska, ale i całej turbiny parowej. Stop łożyskowy ma na celu niedopuszczenie do przytarć na kontakcie czop‐panew.
Najkorzystniejsze własności wśród stopów łożyskowych stosowanych na panwie w łożyskach ślizgowych wykazują
stopy na osnowie cyny (tzw. babbity cynowe), należą one również do najdroższych. Spośród nich najczęściej stosowanym
stopem w łożyskach ślizgowych jest stop SnSb12Cu6Pb (cecha stopu: Ł83). W niniejszym artykule przedstawiono porównawcze
badania własności oraz mikrostruktury stopu łożyskowego Ł83 pobranego z gąski oraz z panwi łożyska ślizgowego
po awarii turbiny parowej TK‐120 turbozespołu TG‐8 w Elektrowni Stalowa Wola S.A. Łożysko do momentu awarii w 2009 r.
przepracowało ponad 50 tys. godzin. Przeprowadzone w pracy badania objęły: obserwacje mikrostruktury przy użyciu mikroskopu
świetlnego, badania twardości metodą Brinella, badania mikrotwardości sposobem Vickersa, wytrzymałości na
zginanie oraz badania własności tribologicznych. Dodatkowo przeprowadzono obserwacje przełomów po zginaniu przy
użyciu mikroskopu skaningowego Tesla BS 301.
Słowa kluczowe: babbit, stopy łożyskowe, własności, mikrostruktura, tribologia
THE PROPERTIES OF BABBITT BUSHES IN STEAM TURBINE SLIDING BEARINGS
Bearing alloys (in particular Babbitt of grade B83) are widely used in friction assemblies. These alloys are built from soft
and plastic matrix with load‐bearing particles, which guarantee the great abrasion resistance. Babbitt with a high amount
of tin consist of three phases: α, β, η or α, β, ε. The α‐phase is in the form of soli[...]
|
Prenumerata
|
|
ANALIZA MIKROSTRUKTURY WARSTWY WIERZCHNIEJ MAGNEZU WZBOGACONEJ W ALUMINIUM W WYNIKU STOPOWANIA LASEROWEGOANALIZA MIKROSTRUKTURY WARSTWY WIERZCHNIEJ MAGNEZU WZBOGACONEJ W ALUMINIUM W WYNIKU STOPOWANIA LASEROWEGO
|
|
|
ANDRZEJ DZIADOŃ RENATA MOLA
|
W celu polepszenia własności warstwy wierzchniej przeprowadzono powierzchniowe stopowanie magnezu za pomocą lasera,
stosując jako metal stopujący aluminium. W wyniku badań stwierdzono, że na mikrostrukturę stopowanej warstwy
magnezu wpływają zarówno parametry pracy lasera, jak i grubość warstwy aluminium przeznaczonego do stopowania,
którym pokryto powierzchnię magnezu przed obróbką laserową. Ze względu na mikrostrukturę w stopowanej warstwie
wyróżnić można trzy obszary: obszar zawierający eutektykę utworzoną przez Mg17Al12 i roztwór stały aluminium w magnezie,
obszar jednofazowy w którym zidentyfikowano związek międzymetaliczny Mg17Al12 oraz obszar, o strukturze roztworu
stałego aluminium w magnezie. Stwierdzono również, że grubość stopowanej warstwy i jej mikrostruktura nie są stałe na
długości warstwy, gdyż zdolność absorpcji ciepła przez stopowaną próbkę rośnie w sposób ciągły. Twardość stopowanej
warstwy wierzchniej, zależna od jej mikrostruktury, zawierała się w zakresie od 50 do 296 HV0,1.
Słowa kluczowe: magnez, warstwa wierzchnia, stopowanie laserowe
MICROSTRUCTURE ANALYSIS OF MAGNESIUM SURFACE LAYER ENRICHED
IN ALUMINIUM BY MEANS OF LASER ALLOYING PROCEDURE
To improve properties of the surface layer of magnesium, laser surface alloying with aluminium was performed. It was
shown that the microstructure in the laser alloyed magnesium layer depends on the treatment parameters and the thickness
of aluminium layer that was deposited on the magnesium surface before the laser action. In the laser melted zone
three areas with respect to microstructure were defined: area containing eutectic composed of Mg17Al12 and solid solution
of aluminium in magnesium, single‐phase region with Mg17Al12 intermetallic compound and single‐phase region of solid
solution of aluminium in magnesium. It was also found that the thickness of alloyed layers and its microstructure are not
constant on the layer´s length because the absorbtion heat res[...]
|
|
|
|
BADANIA INSTYTUTU METALI NIEŻELAZNYCH NAD WYKORZYSTANIEM RENU W PRZETWÓRSTWIE METALI NIEŻELAZNYCH
|
|
|
MIECZYSŁAW WOCH WITOLD MISSOL MARCIN LIS STANISŁAW KSIEŻAREK
|
Równolegle z pracami IMN w zakresie hydrometalurgicznych technologii odzysku renu jako cennego, strategicznego metalu
towarzyszącego rudom miedzi, prowadzone były prace dotyczące wykorzystania tego metalu w przetwórstwie metali
nieżelaznych. W artykule opisano opracowane w IMN technologie dotyczące wytwarzania wysokoprądowych materiałów
stykowych W‐Cu i W‐Ag z dodatkiem renu, drutów W‐Re do termopar oraz technologię sferoidyzacji cząstek proszku renu
w strumieniu plazmy. Opisano poszczególne technologie oraz przedstawiono wyniki badań strukturalnych i testów aplikacyjnych
dla badanych grup materiałów. Przedstawiono również aparaturę, służącą do przeprowadzania wybranych operacji
technologicznych. Artykuł był prezentowany na konferencji KGHM ECOREN "Metale towarzyszące w przemyśle metali
nieżelaznych", Wrocław 13÷15.102010.
Słowa kluczowe: ren, metalurgia proszków, styki elektryczne, technika plazmowa, sferoidyzacja proszków
IMN STUDIES INTO APPLICATION OF RHENIUM
IN NON-FERROUS METALS PROCESSING
Together with the research conducted at IMN into hydrometallurgical methods for the recovery of rhenium as a valuable
and strategic metal encountered in copper ores, the studies were also made on potential application of that metal in nonferrous
metals processing. This paper outlines the technologies developed at IMN for the production of high‐current W‐Cu
and W‐Ag contact materials with rhenium addition, W‐Re wires for thermo‐couples, as well as the technology for spheroidization
of rhenium powder particles in a plasma stream. Particular technologies are described together with the results
from structural examination and application tests performed with the studied materials. The equipment used in selected
technological operations is also presented. This article was presented at the conference organized by KGHM ECOREN “Byproduct
metals in the non‐ferrous metals industry", Wrocław, 13÷15.[...]
|
|
|
|
Biulety Instytutu Metali Nieżelaznych
|
|
WIADOMOŚCI TECHNOLOGICZNE.PODSTAWY NAUKOWE I WSPÓŁCZESNE PROCESY KOMPLEKSOWEJ
PRZERÓBKI TRUDNOWZBOGACALNYCH SUROWCÓW
MINERALNYCH
CANTURIJA V. A., BOCAROV V. A.: NAUCNYE OSNOVY I SOVREMENNYE
PROCESSY KOMPLEKSNOJ PERERABOTKI TRUDNOOBOGATIMOGO
MINERALNOGO SYRJA. CVETNYE METALLY 2011, nr 1, s. 11÷13,
AG
Omówiono zagadnienia poruszane na międzynarodowej
konferencji "Podstawy naukowe i współczesne procesy kompleksowej
przeróbki trudnowzbogacalnych surowców mineralnych"
(Tatarstan, 13÷18.09.2010).
W pięciu sekcjach przedstawiono 67 referatów, poświęconych
podstawom naukowym i współczesnym procesom przeróbki
trudnowzbogacalnych surowców mineralnych w warunkach
bardziej złożonego składu mineralogicznego i zwiększenia
wymagań w zakresie zapewnienia ekologicznego
bezpieczeństwa opanowania bogactw naturalnych. Oprócz
tego wygłoszono 9 wykładów plenarnych oraz 20 wykładów
panelowych.
W Federacji Rosyjskiej szczególną uwagę zwraca się obecnie
na modernizację procesów w sektorze mineralno‐surowcowym
w oparciu o nowe technologie, obejmujące m.in.
zwiększenie złożoności procesów przeróbki, obniżenie kosztów
własnych i wykorzystanie surowców technogenicznych.
Instytucje naukowe wraz z przedsiębiorstwami produkcyjnymi
prowadzą prace naukowe i w oparciu o nie realizują
zagadnienia zmniejszenia odpadów górniczych, ich powtórnego
wykorzystania i zlikwidowania negatywnego wpływu
na środowisko. Wyniki prac naukowych i naukowo‐praktycznych
świadczą o pozytywnym wykorzystaniu bazy naukowej
nie tylko do dalszego doskonalenia i intensyfikacji
istniejących procesów technologicznych, ale też do utworzenia
zasadniczo nowych procesów głębokiej przeróbki
różnych rodzajów surowców mineralnych, zapewniających
kompleksowe wykorzystanie surowców, obniżenie energochłonności,
kosztów własnych i rozwiązanie problemów ekologicznych
w górnictwie i wzbogacaniu rud.
Rozpatrzono właściwości mineralogii technicznej jako podstawy
współczesnych procesów [...]
|
|
|
|
PALLAD
|
|
|
ANTONINA WARMUZ
|
W artykule przedstawiono podstawowe informacje o palladzie. Opisano wpływ palladu na światowy przemysł i jego rolę od
czasu, kiedy pojawił się na giełdzie. Szczegółowa analiza cen na przełomie lat 1968÷2010 wskazuje, jak zmieniało się zainteresowanie
tym kruszcem. Rosnący popyt na pallad powodował technologiczny rozwój jego produkcji. Wraz z rozszerzaniem
zastosowań palladu w przemyśle, zaczęto szukać nowych stopów tego kruszcu, które będą lepsze i tańsze od tych stosowanych
do tej pory. Przedstawiono również nowe zastosowania palladu, które w przyszłości mogą zrewolucjonizować
przemysł energetyczny.
Słowa klucze: pallad, proces produkcji, stopy, kataliza, ogniwa paliwowe, energia jądrowa, analiza ekonomiczna
PALLADIUM
This article summarizes information of palladium. Described the global influence of palladium on the industry and its economic
analysis, since he appeared on the stock market. Detailed analysis of prices at the turn of 1968÷2010 shows, how
the changed interest in ore. Increasing demand for palladium has brought technological developments in its production
process. With the application extension of palladium in the industry, began looking for new alloys of this metal, which will
be better and cheaper than those used so far. Also presents new applications of palladium, which in future could revolutionize
the energy industry.
Keywords: palladium, production processes, alloys, catalysis, fuel cells, nuclear energy, economic analysis
Wstęp
Metale szlachetne są najrzadziej występującymi pierwiastkami
w skorupie ziemskiej. Ich zawartość szacuje się
na 10-7÷10-6 %. Do metali szlachetnych zaliczamy srebro,
złoto oraz wszystkie platynowce (platyna, pallad, iryd, osm,
ruten i rod). Dwa pierwsze platynowce są najbardziej cenionymi
pierwiastkami w ich grupie. Są one do siebie bardzo
podobne. Dzięki podobnym własnościom są zamiennie
stosowane w przemyśle. Jednak cena palladu jest znacznie
niższa niż platyny, co powoduje, że metal t[...]
|
|
|
|
PORÓWNANIE METOD ODZYSKU PLATYNY ZE ZUŻYTYCH KATALIZATORÓW SAMOCHODOWYCH
|
|
|
AGNIESZKA FORNALCZYK MARIOLA SATERNUS
|
Obecnie każdy samochód wprowadzany na rynek musi być wyposażony katalizator, gdzie metale szlachetne takie jak platyna,
pallad i rod pełnią funkcje katalityczne. Czas życia katalizatorów samochodowych jest ograniczony, ważne jest zatem
właściwe wykorzystanie, bądź zagospodarowanie takiego wycofanego z obiegu reaktora. Przerób 2 t zużytych katalizatorów
pozwala uniknąć wydobycia 150 t rudy i całego szeregu etapów następczych, prowadzących do otrzymania czystego
metalu. Zużyte katalizatory samochodowe stanowią zatem cenne źródło do odzysku platynowców. Aktualnie w świecie zużyte
katalizatory przerabia się na drodze pirometalurgicznej lub hydrometalurgicznej, w technologiach tych mamy do czynienia
z wieloma operacjami pośrednimi, zmierzającymi do wydzielenia czystego metalu. W artykule przedstawiono przegląd
metod piro‐ i hydrometalurgicznych dostępnych na świecie. Zaprezentowano również wyniki doświadczeń rozpuszczania
ceramicznego katalitycznego nośnika w wodzie królewskiej i porównano je z wynikami otrzymanymi podczas stapiania
tegoż nośnika z metalem zbieraczem lub z parami metali. Badania te miały na celu zbadanie możliwości zastosowania tych
metod w Polsce. Obecnie bowiem w Polsce przerób zużytych katalizatorów samochodowych praktycznie nie istnieje, co
wynika z braku przedsiębiorstw zajmujących się recyklingiem, a także złą organizacją systemu skupu i demontażu złomowanych
samochodów. Jednakże wiele prywatnych przedsiębiorców w kraju skupuje i eksportuje zużyte katalizatory. Ze
względu na dość wysoką cenę platyny, wielu z nich zainteresowanych byłoby opracowaniem metody ich przerobu w kraju.
Słowa kluczowe: katalizatory samochodowe, metale szlachetne, platyna, pallad, rod
COMPARISON OF METHODS USED IN PGM RECOVERY
FROM THE USED AUTO CATALYTIC CONVERTERS
The increase of Platinum Group Metals demand in automotive industry is connected with growing amount of cars. Nowadays
all produced cars have to be equipped with the catalytic co[...]
|
|
|
|
Światowy rynek metali nieżelaznych
|
|
WSTĘPNE STUDIUM WYKONALNOŚCI DLA PROJEKTU KUTCHO
Capstone’s Kutcho plan reaches prefeasibility stage, Mining Journal,
4 March 2011, p. 10
Capstone Mining Corp. ukończyło wstępne studium wykonalności
dla projektu Kutcho w północno‐zachodniej części
Kolumbii Brytyjskiej. Opracowanie przewiduje przeróbkę
2500 Mg rudy/dobę w okresie 12 lat. Odzysk metali określono
na 85,6 % dla miedzi, 82,9 % dla cynku, 43,0 % dla
złota i 66,1 % dla srebra. Nakłady kapitałowe oszacowano
na 187,3 mln C$. Szczegóły dotyczące zasobów geologicznych
i przemysłowych Kutcho przedstawia poniższa tablica:
Kategoria
zasobów
Wielkość
zasobów
mln Mg
Zawartość
Cu
%
Zawartość
Zn
%
Zawartość
Au
g/Mg
Zawartość
Ag
g/Mg
Zasoby przemysłowe
Prawdopodobne
10,4 2,01 3,19 0,37 34,61
Zasoby geologiczne
Zmierzone 5,4 2,15 2,86 0,34 31,4
Wskazane 5,9 2,24 3,67 0,45 41,6
Wnioskowane
1,1 1,74 2,04 0,35 30,7
NABYCIE CARRAPATEENA PRZEZ OZ MINERALS
Gomez offloads Carrapateena to OZ Minerals for US$250m, Mining
Journal, 11 March 2011, p. 4
OZ Minerals Ltd dokonało nabycia projektu miedzi i złota
Carrapateena w Południowej Australii, przejmując go od
głównego udziałowca p. Gomeza i innych podmiotów
mniejszościowych. Wartość transakcji wyniosła 250 mln $
plus 50 mln $ w momencie rozpoczęcia komercyjnej produkcji
miedzi, uranu, złota lub srebra i 25 mln $ w momencie
uruchomienia komercyjnej produkcji metali ziem rzadkich,
żelaza lub innego surowca. P. Rudy Gomez kontrolował
58 % udziałów w przedsięwzięciu, a Teck Australia Ltd
34 % udziałów. Złoże Carrapateena odkryto w 2005 r., ale
nie dokonano oficjalnego oszacowania jego zasobów. OZ
Minerals zakłada, że wynoszą one 225÷250 mln Mg rudy
o średniej zawartości 1,2÷1,3 % miedzi, 0,5 g/Mg złota i ok.
250 ppm U3O8. Potencjał produkcyjny miedzi określono na
50÷150 tys. Mg/r.
WSTĘPNE STUDIUM WYKONALNOŚCI DLA PROJEKTU DEGRUSSA
Sandfire gives DeGrussa cautious go‐ahead, Mining Journal, 11 March
2[...]
|
|
|
|
WPŁYW STĘŻENIA PODFOSFORYNU SODOWEGO NA WŁAŚCIWOŚCI ELEKTROLITYCZNYCH POWŁOK CYNKOWO-NIKLOWYCH
|
|
|
KATARZYNA WYKPIS
|
Elektrolityczne powłoki stopowe Zn‐Ni‐P otrzymywano w warunkach galwanostatycznych na podłożu stali węglowej (St3S).
Badano wpływ stężenia podfosforynu sodowego (NaH2PO2) w kąpieli galwanicznej na morfologię, skład fazowy, powierzchniowy
skład chemiczny oraz odporność korozyjną powłok Zn‐Ni‐P. Porównywano właściwości otrzymanych powłok
Zn‐Ni‐P z właściwościami Zn‐Ni. Badania strukturalne powłok wykonano metodą dyfrakcji promieni rentgenowskich, stosując
dyfraktometr firmy Philips oraz promieniowanie lampy CuKα. Morfologię oraz powierzchniowy skład chemiczny warstw
stopowych określono za pomocą mikroskopu skaningowego JOEL JSH‐6480 z przystawką EDS. Badania odporności korozyjnej
prowadzono klasyczną metodą Sterna. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że stężenie podfosforynu
sodowego w kąpieli galwanicznej do otrzymywania elektrolitycznych powłok Zn‐Ni wpływa na morfologię powierzchni,
skład chemiczny oraz ilościowy fazowy osadzanych powłok. Ze wzrostem stężenia podfosforynu sodowego w kąpieli galwanicznej
od 0,001 M do 0,01 M wzrasta zawartość fosforu w powłoce od 1,1 % at. do 4,5 % at., przy równoczesnym wzroście
tendencji do ograniczenia anomalii osadzania cynku w obecności niklu. Wyniki badań odporności korozyjnej wykazały,
że obecność fosforu w powłokach cynkowo‐niklowych poprawia odporność korozyjną powłok Zn‐Ni. Spośród badanych powłok,
najwyższą odporność korozyjną wykazała powłoka osadzona z kąpieli galwanicznej zawierającej 0,001 M NaH2PO2.
Słowa kluczowe: powłoki Zn‐Ni‐P, elektroosadzanie, odporność korozyjna
THE INFLUENCE OF CONCENTRATION OF SODIUM HYPOPHOSPHITE
ON THE PROPERTIES OF ELECTROLYTIC ZINC-NICKEL COATINGS
Zn‐Ni‐P coatings were deposited under galvanostatic conditions on steel (St3S) substrate. The influence of NaH2PO2 concentration
in a bath on the surface morphology, chemical and phase composition and the corros[...]
|
|
|
|
ZGRZEWANIE TARCIOWE WOLFRAMOWEGO STOPU CIĘŻKIEGO ZE STOPEM AlMg2
|
|
|
MIECZYSŁAW KACZOROWSKI PAWEŁ SKOCZYLAS OLGIERD GOROCH ADAM PIETRAS
|
W artykule zamieszczono wyniki kolejnych prób nad możliwością zgrzewania tarciowego stopu aluminium z wolframowym
stopem ciężkim — WHA (ang. Weight Heavy Alloys). Badania przeprowadzono na prętach ze stopu WHA o gęstości
18,4 Mg/m3, które zgrzano ze stopem AlMg2. Wykazały one możliwość uzyskania metodą zgrzewania tarciowego połączeń
o wytrzymałości większej niż wytrzymałość na rozciąganie pręta ze stopu Al zastosowanego jako element złącza
WHA — AlMg2.
Słowa kluczowe: zgrzewanie tarciowe, wolframowe stopy ciężkie, struktura, własności
JOINING OF WEIGHT HEAVY ALLOY WITH WROUGHT AlMg2 ALLOY
WELDING FRICTION WELDING TECHNIQUE
The results of studies concerning friction welding of Weight Heavy Alloy with AlMg2 alloy are presented. The friction welding
Weight Heavy Alloy — WHA of density 18.4 Mg/m3 with aluminum alloy showed that it is possible to reach the joint
with the strength exceeding the yield strength of wrought AlMg2 alloy. This strength looks to be promising from point
of view of condition which have to be fulfilled in case of armor subcaliber ammunition, where WHA rods play the role of
Kinetic Energy Penetrators and aluminum is used for projectile ballistic cup.
Keywords: friction welding, weight heavy alloys, structure, properties
Wprowadzenie
Wyniki zaprezentowane w artykule są bezpośrednio związane
badaniami dotyczącymi technologii rdzeni wolframowych,
stosowanych w pociskach podkalibrowych. Skuteczność
działania pocisków podkalibrowych, zwłaszcza przeciwpancernych,
zwanych penetratorami energii kinetycznej
— KEP (ang. Kinetic Energy Penetrators) wynika z ogromnej
gęstości energii będącej przede wszystkim funkcja prędkości
oraz masy. Ta ostania zależy od gęstości materiału rdzenia,
który do niedawna był wykonywany ze zubożonego uranu,
a obecnie jest zastępowany przez wolframowe stopy ciężkie
(WHA), zwane niekiedy kompozytami wolframowymi.
Celem uniknięcia efektu tzw. "rykoszetowania", rdzenie wykony[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
