profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA ›
PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY › 2011-6
 

Publikacja: Recovery voltage in ZnO ceramics
Autor: Juraj KURIMSKÝ  Bystrík DOLNÍK  

The paper presents short review of non-ohmic ceramics properties with respect to four energy conversion in the material bulk. Recovery voltage response is shown as phenomena that origins in that conversion. Modelling of ZnO ceramic sample in pre-breakdown area by means of linear dielectrics for the purpose of polarisation analysis is described. Recovery voltage responses of new and thermally aged samples are measured and differences in time domain are shown. Results are discussed. Streszczenie. Artykuł przedstawia przegląd właściwości ceramiki z nieliniową rezystancją. Przede wszystkim analizowane jest napięcie powrotne. Opisano analizę polaryzacji ceramiki ZnO. Zbadano napięcie powrotne próbek nowych i starzonych. (Napięcie powrotne w ceramice ZnO) Keywords: ZnO ceramics, recovery voltage. Słowa kluczowe: ceramika ZnO, napięcie powrotne. Introduction Non-ohmic ceramic, mainly composed on ZnO crystals, are used widely in huge amount of application fields. The capabilities of energy absorption and non-linear currentvoltage characteristics are related to their structure, which is formed during annealing the ZnO substrate with small amount of another metal-oxides e.g. Bi2O3, Sb2O3, Cr2O3, NiO etc. Non-linearity of V-I characteristics depends grainboundary properties. It has been found that the breakdown voltage of 3 V is there for single non-ohmic grainboundary [1]. The piezoelectric behaviour of crystals is in the centre of research interest for a long time and models have been developed. Generally, piezoelectricity couples the mechanical stress and strain fields with the electric intensity and displacement fields. Relations between various energy forms have been explained by means of several scientific models. Tutorial on piezoelectric and related phenomena and the history on this topic can be found in interesting paper of Arthur Balato [2]. The early model, as mentioned in previous reference, was developed by Heckmann in 1925. I[...]

 

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 422,28 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 380,05 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

 

POZOSTAŁE PUBLIKACJE W TYM ZESZYCIE:
"Smart" w energetyce - moda czy konieczność?
 
Istotny cel: stworzenie i rozpowszechnienie sieci inteligentnych staje się pilnym globalnym priorytetem z uwagi na wynikające stąd korzyści ekonomiczne, środowiskowe i społeczne. Zasadniczym elementem wizji takich sieci jest synergia technik informatycznych i komunikacyjnych, gdyż staje się niezbędne dla współczesnych sektorów elektroenergetyki, zapewniając dwukierunkowy przepływ, szybkiej wykrywając i usuwając zakłócenia, ułatwiając integrację w sieci oraz dostarczając producentowi/konsumentowi narzędzi dla optymalizacji procesów sterowania i zarządzania energią. Abstract. The substantial task: developing and proliferation of the smart-grid (SG) concept become an urgent global priority as its economic, environmental and social benefits. At the core of the SG vision are synergy information and communication technologies (ICT) as they will be necessity in contemporary power sectors supporting two-way energy and information flow, sensing and restoring power disturbances more quickly facilitating the integration into the grid and empowering the consumer/producer with tools for optimizing they energy control and management. (Smart grid - need or trend) Słowa kluczowe: sieć inteligentna, system elektroenergetyczny, zadania, priorytety, korzyści Keywords: smart grid, power system, tasks, priority, benefits Wprowadzenie Tytuł prezentowanego referatu w istocie formułuje dylemat nieprawdziwy. Wprawdzie przyklejanie etykiety "Smart" do niemal już każdej formy działania, produktu lub usługi świadczy o wszechogarniającej modzie na to określenie i rodzi uzasadnione reakcje negatywne, to nie sposób nie zauważyć, iż działa też swoisty "efekt ssania" dla nowych podejść, koncepcji, rozwiązań i narzędzi, zawierających element "inteligencji". Przemieszczenie priorytetów, wytyczających ścieżki planowania rozwoju i bieżącej eksploatacji sektora energii elektrycznej: od optymalizacji ekonomicznej do zapobiegania zmianom klimatycznym, wymaga prowadzenia p[...]
 
50-lecie Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej oraz 100 rocznica urodzin Prof. Jana Kożuchowskiego
 
Ignacy Dudzikowski  Daniel Dusza  Hanna Stelmaszek  
W dniu 4 kwietnia 2011 roku odbyła się we Wrocławiu uroczystość 50-lecia Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej oraz 100. rocznicy urodzin Prof. Jana Kożuchowskiego, zorganizowana przez Wrocławski Oddział Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej, Politechnikę Wrocławską, Stowarzyszenie Elektryków Polskich oraz Instytut Automatyki Systemów Energetycznych IASE we Wrocławiu. Uchwałami Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej oraz Zarządu Głównego Stowarzyszenia Elektryków Polskich ustanowiono rok 2011 Rokiem Profesora Jana Kożuchowskiego, w 100 rocznicę Jego urodzin (1911- 1994). Patronat nad uroczystością objął JM Rektor Politechniki Wrocławskiej, prof. dr hab. inż. Tadeusz Więckowski. Uczestnicy uroczystości w Audytorium im. Prof. K. Idaszewskiego Funkcję Przewodniczącego Komitetu Honorowego pełnił Przewodniczący Komitetu Elektrotechniki Polskiej Akademii Nauk prof. Kazimierz Zakrzewski, a członkami byli: Prezes Stowarzyszenia Elektryków Polskich prof. Jerzy Barglik; członek rzeczywisty Polskiej Akademii nauk oraz Członek Honorowy PTETiS prof. Daniel Bem; Członek Honorowy PTETiS prof. Marian Cegielski; Przewodniczący Oddziału Wrocławskiego Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej prof. Ignacy Dudzikowski; przedstawiciel Instytutu Automatyki Systemów Energetycznych prof. Tadeusz Halawa; Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Te[...]
 
A Realities simulation platform of LR-WPAN in Smart Home Grid
 
YUJIE LIANG  PEILIN LIU  JING LIU  
Applications of LR-WPAN in Smart Home Grid bring difficulties and challenges on the field designs and assignments. Simulation is important for analysis of a complex and harsh network environment in order to provide the performances of it. In this paper, we research on several realities models to develop an enhanced simulation platform to analysis the network performances of a real smart home grid which can advise a field engineer how to build a grid network or make it more reliable and effective. Streszczenie. Przedstawiono zastosowanie platformy LR-WPAN w inteligentnej sieci domowej. Zbadano kilka przykładów zastosowania w celu oceny możliwości tego typu sieci. (Symulacja platformy LR-WPAN w inteligentnych sieciach domowych) Keywords: simulation platform; smart home grid; LR-WPAN; ZigBee Słowa kluczowe: WPAN - Wireless Personal Area Network, sieci domowe. Introduction Traditional electrical grid has been used for almost a century. In home using, growing customer demands, equipments aging, and shortage of energy resources require a revolution in the grid [1]. A new concept of smart home grid has emerged which is the application of Smart Grid in home buildings. The technology of Low-Rate Wireless Personal Area Network (LR-WPAN) is integrated in the home grid which realizes device-to-device information exchange. Unlike the wired communication, IEEE wireless network technologies require no expensive and strenuous cables installation which supports a cost-effective controlling and real-time monitoring system. As the convenience of intelligent wireless controlling, the employment of LR-WPANs also brings some new challenges and opportunities. Growing device nodes in a LR-WPAN will increase the scale of a wireless network and the existence of various obstructions will deteriorate the links quality. In practical using, many field engineers have puzzled by these undefined characters for a long time and must spend much time on trying vari[...]
 
A survey of the Smart Grid Technologies: background, motivation and practical applications
 
Yang HAN  Lin XU  
This paper presents the survey of the smart grid technologies, including the background, motivation and practical applications. The driving forces for the smart grid technologies are presented, including the blackout, global energy crisis and environmental protection requirement. The key technology issues for building the smart grid are discussed. The crucial elements of the smart grid and their applications are introduced, including the un-interruptible power supply (UPS), adaptive var compensator (AVC), static synchronous compensator (STATCOM), active power filter (APF), unified power quality conditioner (UPQC), micro-grid, solar and wind generation, and high voltage direct current (HVDC) transmission technologies. Streszczenie. Artykuł prezentuje przegląd technologii smart grid". Uwzględniono takie zjawiska jak blackout, globalny kryzys energetyczny i zalecenia ochrony środowiska. Omówiono podstawowe elementy sieci "smart grid" i jej zastosowania, uwzględniając systemy UPS, AVC, STATCOM, APF, UPQC, źródła słoneczne i wiatrowe oraz technologię transmisji napięcia stałego HVDC. (Przegląd technologii "smart grid" - tło, motywacje i praktyczne zastosowania) Keywords: Smart grid, Micro-grid, FACTS, HVDC, UPS, STATCOM, APF, DVR, UPQC, Solar power, Wind generation Słowa kluczowe: Smart grid, Micro-grid, FACTS, HVDC, UPS, STATCOM, APF, DVR, UPQC I. Introduction The electric industry is poised to make transformation from a centralized, producer-controlled network to one that is less centralized and more consumer-interactive. The move to a smarter grid promises to change the industry’s entire business model and its relationship with all stakeholders, involving utilities, regulators, energy service providers, technology and automation vendors and all consumers of electric power [1-8]. As automated and distributed energy delivery network, the smart grid will be characterized by a two-way flow of electricity and information and will be ca[...]
 
AC/DC converter with Maximum Power Point Tracking algorithm for complex solution of Small Wind Turbine
 
Michał ROLAK  Radosław KOT  Mariusz MALINOWSKI  Zbigniew GORYCA  J. Tomasz SZUSTER  
This paper presents a complex solution of Small Wind Turbine for AC/DC converter with Maximum Power Point Tracking Algorithm. The different topologies of converters are presented and compared to chose optimal solution. Chosen Maximum Power Point Tracking methods are introduced, described and simulated. Some important phenomenon which occurred during designing process of the wind rotor and permanent magnet synchronous generator are described either. Streszczenie: Artykuł przedstawia proces projektowania małej elektrowni wiatrowej z przekształtnikiem AC/DC do śledzenia mocy szczytowej MPPT (ang. Maximum Power Point Tracking). W pracy zostały przedstawione i porównane różne topologie przekształtników, jak również opisano i wykonano badania symulacyjne wybranych algorytmów MPPT. Ponadto pokazano problemy pojawiające się podczas procesu projektowania elektrowni wiatrowej ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących turbiny wiatrowej, generatora i samego przekształtnika AC/DC. (Przekształtnik AC/DC z algorytmem śledzenia mocy szczytowej w zastosowaniu do małej elektrowni wiatrowej) Keywords: Small Wind Turbine, Maximum Power Point Tracking, Permanent Magnet Synchronous Generator, AC/DC converter Słowa kluczowe: mała elektrownia wiatrowa, algorytm śledzenia mocy szczytowej, generator synchroniczny z magnesami trwałymi, Introduction Nowadays it is easy to see increasing role of renewable energy and its growing interest in whole produced energy, mainly because of ecological reasons. The state of the art is that the wind farm market is widely known and almost explored. However, it is focused mostly on the high power (hundreds of kilowatts) power station. There is still a gap in low power plant applications. It is so-called small wind turbines (SWT) which swept area is smaller than 200m2, and generating power is in the ranges of 1-15kW (residential) and 15-100kW (light commercial). The more precise definition and directives are described [...]
 
Algorytm sterowania przekształtnikiem DC/AC dla małej elektrowni wiatrowej
 
Paweł MŁODZIKOWSKI  Adam MILCZAREK  Mariusz MALINOWSKI  
Artykuł omawia zagadnienia sterowania przekształtnikiem DC/AC pośredniczącym w przekazywaniu energii elektrycznej wyprodukowanej przez małą elektrownię wiatrową (MEW) do sieci elektroenergetycznej nn. lub odbiorników lokalnych. Abstract. Paper presents control methods for a DC/AC converter working in a grid connected or a stand-alone mode and transferring energy from a small wind turbine to the electrical grid or autonomous local grid.(Control algorithm of a DC/AC converter for a small wind power plant). Słowa kluczowe: mała elektrownia wiatrowa, bezpośrednie sterowanie mocą, synchronizacja z siecią, praca autonomiczna Keywords: small wind turbine, DPC-SVM, grid synchronization, stand-alone mode Wstęp Elektrownie wiatrowe są ważnym elementem w systemie energetyki rozproszonej, co więcej ich udział szybko wzrasta, szczególnie w zakresie małych mocy. Według normy IEC 61400-02 [1] małą elektrownią wiatrową możemy nazwać turbinę, której powierzchnia zakreślana przez łopaty turbiny wynosi od 2m2 do 200m2. Na rysunku 1 przedstawiony jest schemat blokowy małej elektrowni wiatrowej zaprojektowanej do pracy autonomicznej oraz do pracy przy podłączeniu do sieci elektroenergetycznej. Składa się ona z następujących bloków:  silnika wiatrowego oraz prądnicy z magnesami trwałymi (PMSG) połączonymi ze sobą bez pośrednictwa przekładni [8],  przekształtnika AC/DC najczęściej złożonego z sześciopulsowego prostownika diodowego oraz przetwornicy DC/DC podwyższającej napięcie i służącej do maksymalnego wykorzystywania mocy szczytowej MPPT (ang. Maximum Power Point Tracking) [9],  przekształtnika DC/AC, na którym skupiono się w tym artykule, którego zadaniem jest przekazywanie wyprodukowanej przez MEW energii do sieci elektroenergetycznej bądź, zasilanie odbiorników lokalnych w trybie pracy autonomicznej (umożliwiającego również pracę przy dużej asymetrii obciążenia). Topologie przekształtników DC/AC dla MEW W elektrowniac[...]
 
An efficient algorithm to tuning PI-controller parameters for shunt active power filter using ant colony optimization
 
Brahim BERBAOUI  Chellali BENACHAIBA  Mustapha RAHLI  Hamza TEDJINI  
This paper presents an optimal control method entitled ant colony PI controller (ACO-PI) for extracting the reference compensating currents to shunt active power filter (SAPF) under balanced voltages conditions, which is applied to eliminate line current harmonics and compensate reactive power. Two different control methods has been proposed for SAPF based on proportional-integral (PI) controller and intelligent PI-controller with ACO are presented. The identification theory based on instantaneous power (p-q) is used to establish the suitable current reference signals. The simulation results show that the new control method using ACO approach is not only easy to be implanted, but also very effective in reducing the unwanted harmonics and compensating reactive power. The studies carried out have been accomplished using the MATLAB Simulink Power System Toolbox. Streszczenie. W artykule zaprezentowano wykorzystanie kontrolera PI bazującego na algorytmie mrówkowym ACO do sterowania aktywnym filtrem mocy. Zaproponowano dwie metody sterowania - z kontrolerem PI I kontrolerem ACO. Symulacje wykazały że nowy kontroler jest nie tylko łatwy do implementacji ale także efektywnie redukuje niepożądane harmoniczne i moc bierną. (Skuteczny algorytm strojenia parametrów kontrolera PI wykorzystujący algorytm mrówkowy). Keywords: Shunt active power filter, Total harmonic distortion, current control, PI controller, Ant colony optimization Słowa kluczowe: filtr mocy, zniekształcenie harmoniczne, algorytm mrówkjowy. Introduction The raising use of power electronic equipment in industry and customers has caused harmonic propagation through electrical networks, and lower power factor [6]. Dynamic and flexible solutions to the power quality problems have been examined by researchers and power system [1]. Usually, passive filters have been used to eliminate current harmonics and to increase the power factor. However, the use of passive filter has many disadva[...]
 
Analiza porównawcza strat mocy w trzypoziomowych falownikach typu FLC oraz typu NPC
 
Tadeusz PŁATEK  
Przedstawiony niżej artykuł opisuje w sposób porównawczy niektóre cechy trzypoziomowych falowników z kondensatorami o zmiennym potencjale (FLC) oraz trzypoziomowych falowników z diodami poziomującymi (NPC). Szczególną uwagę poświęcono zagadnieniom strat mocy w falownikach trzypoziomowych typu FLC oraz NPC, odniesionych dodatkowo do strat mocy w falowniku dwupoziomowym. Abstract. The article presented below describes in a comparative way some of the characteristics of three-level inverters with floating potential capacitors (FLC) and three-level inverters with leveling diodes (NPC). Particular attention was paid to issue of power losses in FLC and NPC threelevel inverters, related additionally to power losses in two-level inverter. (Comparative analysis of power losses in three-level FLC and NPC inverters.). Słowa kluczowe: przekształtnik wielopoziomowy, FLC, NPC, straty mocy w tranzystorach. Keywords: multilevel converter, FLC, NPC, transistor power losses. Wstęp W dziedzinie falowników napięcia istnieją dwa typy wielopoziomowych układów : układ z kondensatorami o zmiennym potencjale FLC (Flying Capacitor) oraz układ z diodami poziomującymi określany także jako NPC ( Neutral Point Clamped). W literaturze naukowo technicznej poświecono stosunkowo dużo miejsca analizie porównawczej obydwu układów [1],[2],[3]. W niniejszym artykule przedstawiono analizę, na podstawie której można wyznaczyć straty mocy łączeniowych i przewodzenia w poszczególnych elementach falowników. Na podstawie tych zależności można wyznaczyć sprawności falowników typu FLC oraz NPC, jako funkcję współczynnika mocy cosφ po stronie napięcia przemiennego, napięcia zasilania, częstotliwości łączeń tranzystorów i spadków napięć na przewodzących elementach. Dla celów porównawczych zostały podane również zależności dla dwupoziomowego falownika napięcia. Z analizy porównawczej falowników dwupoziomowych z falownikami trzypoziomowymi obydwu typów wynika większa spra[...]
 
Analiza wpływu rozmieszczenia przewodów linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV na dokładność pomiaru natężenia prądu za pomocą czujnika interferometrycznego
 
Sławomir Andrzej TORBUS  Andrzej JORDAN  
Korzystając z symulacji komputerowej przeprowadzonej w środowisku EMRC NISA określono wpływ rozmieszczenia przewodów linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV na dokładność pomiaru natężenia prądu za pomocą czujnika interferometrycznego w dwóch stanach linii - normalnej pracy i zwarcia. Dodatkowo, w oparciu o wyniki symulacji , zweryfikowano poprawność modelu matematycznego czujnika interferometrycznego, w którym cewkę pomiarową wykonano ze światłowodu telekomunikacyjnego. Abstract. Using computer simulations carried out in an EMRC NISA software evaluate the impact of the deployment of high-voltage conductors line 110 kV for the accuracy of current measurements using interferometric sensor. Considered two states of line - rated and fault operation. In addition, based on the results of simulation verified the correctness of the mathematical model of the interferometric sensor, in which the measurement coil is made of telecommunication fiber. (Simulation analysis of the impact of the deployment of conductors of high-voltage line 110 kV on the accuracy measurement of current using interferometric sensor) Słowa kluczowe: czujnik interferometryczny, światłowód telekomunikacyjny, linia wysokiego napięcia, MES Keywords: interferometric sensor, telecommunication fiber, high-voltage line, FEM Wstęp W chwili obecnej, na rynku elektrycznym dotyczącym zabezpieczeń linii elektroenergetycznych oraz w metrologii elektrycznej, coraz częściej zaczynają się pojawiać czujniki interferometryczne. Ich budowę, własności wynikające z zastosowanego włókna światłowodowego oraz obszary zastosowań przedstawiono w pracach [1,2], natomiast w pracy[3] analizowano dokładność pomiaru za pomocą czujników tego typu. Wcześniej przeprowadzone symulacje dotyczyły linii jednoprzewodowej. Jednak podstawowym problemem staje się analiza działania rozpatrywanego czujnika interferometrycznego w sytuacji, gdy linia elektroenergetyczna będzie linią trójfazową. W ty[...]
 
Application of a concentric actuator for ozone synthesis under surface discharge conditions
 
Sławomir JODZIS  Tomasz SMOLIŃSKI  Piotr SÓWKA  
The results of studies on the ozone synthesis under discharges generated on the surface of the ceramic actuator built as the concentric strips electrode system are presented. Experiments were carried out in pure oxygen, using the high voltage push-pull inverter. The ozonizer, in which the gas flows with variable linear velocity was used. The ozone concentrations and the process energy efficiency show the possibility of effective ozone generation in the reactors with non-conventionally organized discharge space. (Zastosowanie koncentrycznego elementu wyładowczego do syntezy ozonu w wyładowaniach powierzchniowych). Streszczenie. Przedstawiono wyniki badań nad syntezą ozonu w wyładowaniach powierzchniowych, wytwarzanych na powierzchni ceramicznego elementu wyładowczego (actuatora). Elektroda wysokonapięciowa actuatora składała się z zespołu koncentrycznych ścieżek przewodzących. Eksperymenty prowadzono w czystym tlenie przy użyciu zasilacza typu push-pull. Używano ozonatora, przez który gaz płynął z wymuszaną, stale rosnącą prędkością liniową. Uzyskane stężenia ozonu oraz wydajności energetyczne procesu wskazują na możliwość efektywnego wytwarzania ozonu w reaktorach o niekonwencjonalnie zorganizowanej przestrzeni reakcyjnej. Keywords: ozone synthesis, surface discharges, ceramic actuator, concentric ozonizer. Słowa kluczowe: synteza ozonu, wyładowania powierzchniowe, ceramiczny element wyładowczy, ozonator koncentryczny. Introduction The ozone synthesis process is typically carried out in dielectric barrier discharge (DBD) type ozonizers, in which the gas flows between the walls of the concentric tubes. The discharge system consists of electrodes, between which the layer of solid dielectric and the layer of the gaseous dielectric occur. The space filled with the gas (the discharge gap) has a form of a cylindrical capacitor Cg, which is intentionally broken. The discharge occurs, when the gas electric strength is exceeded, i.e. when the t[...]
 
Application of Radial Basis Neural Network to diagnostics of induction motor stator faults using axial flux
 
Wojciech PIETROWSKI  
The paper presents diagnostics of induction motor stator faults. The decision on stator winding condition has been taken using the axial flux and based on artificial neural network with radial basis transfer function. The axial flux has been measured for different configuration of stator winding. On the basis of research it can be concluded that the axial flux can be successfully used in detection of faults in induction motor stator. Streszczenie. W artykule przedstawiono zastosowanie radialnej sieci neuronowej do diagnostyki maszyny indukcyjnej. Do uczenia sztucznej sieci neuronowej wykorzystano pomierzony strumień osiowy. Pomiaru strumienia osiowego dokonano za pomocą cewki pomiarowej nawiniętej wokół połączeń czołowych stojana. Uszkodzenia symulowano za pomocą wyprowadzonych zaczepów uzwojenia stojana. Przedstawione wyniki podań potwierdzają skuteczność zaproponowanej metody. (Zastosowanie radialnej sieci neuronowej z wykorzystaniem strumienia osiowego w diagnostyce silnika indukcyjnego) Keywords: axial flux, artificial neural network, diagnostics, induction machine. Słowa kluczowe: strumień osiowy, sztuczna sieć neuronowa, diagnostyka, maszyna indukcyjna. Introduction The induction machines (IM) are widely used in many industrial applications. There is a need for non-invasive diagnostic methods which are able to [...]
 
Chaotic oscillators with single polynomial nonlinearity and digital sampled dynamics
 
Jiri PETRZELA  Tomas GOTTHANS  
In this brief paper the possibility to realize third-order chaotic system by using mixed analog-digital circuit synthesis is described and experimentally verified. A single third-order differential equation with quadratic and cubic polynomial function is utilized as original mathematical model. It is suggested that the proposed approach can be generalized for almost any dynamical system as long as its global behavior is not affected by the sampling procedure. Streszczenie. Artykuł opisuje możliwość realizacji system chaotycznego przez zastosowanie syntezy analogowo-cyfrowej. Równanie różniczkowe trzeciego rzędu jest użyte jako model matematyczny. Proponowane rozwiązanie może być stosowane w różnych systemach dynamicznych. (Generowanie funkcji chaotycznej z wielomianem nieliniowym i próbkowaniem cyfrowym) Keywords: analog oscillator, chaotic motion, nonlinear dynamics, mixed-mode design. Słowa kluczowe: funkcja chaotyczna, dynamika nieliniowa. Introduction Plenty of the methods for synthesis of the linear, piecewise linear and nonlinear (polynomial type) analog circuits have been already published. The corresponding results are summarized in the well written paper [1] and study [2]. The main drawback of such approaches is in that it is quite difficult to implement strongly nonlinear vector fields. This is problem associated especially with the dynamical systems having cyclically symmetrical vector fields [3], [4]. Another example of the troubles with the nonlinear transfer function synthesis is the power row approximation [5] of some goniometrical function. To avoid creating the complex analog networks susceptible on the noise presence the better way is to use n-port with internal digital signal processing. It eventually turns out that the well-known Nyquist sampling theorem is gene[...]
 
Dekompozycyjna metoda kodowania stanów wewnętrznych automatu skończonego ukierunkowana na minimalizację mocy
 
Krzysztof KAJSTURA  Dariusz KANIA  
W artykule przedstawiono metodę kodowania stanów wewnętrznych automatów skończonych ukierunkowaną na minimalizację poboru mocy. Zaproponowano algorytm bazujący na tworzeniu drzewa binarnego, którego węzły powstają na wskutek podziału automatu skończonego. Przeprowadzone badania eksperymentalne wskazują, że proponowany algorytm prowadzi do zmniejszenia poboru mocy, jak również zmniejszenia powierzchni układu w porównaniu do algorytmów kodowania już opracowanych. Abstract. This paper presents a state assignment method oriented to reduction of power consumption in Finite State Machines. The proposed algorithm is based on creating a binary tree whose nodes are created by sharing a finite state automaton. The experimental results show that the proposed algorithm leads to the reduction in power consumption compared to the state encoding algorithms have already been developed. The reducing of circuits' area is observed too. (A decomposition state assignment method of finite state machines oriented towards minimization of power). Słowa kluczowe: pobór mocy, kodowanie stanów, automat skończony. Keywords: power dissipation, state assignment, finite state machine. Wstęp W ostatnim czasie obserwujemy dynamiczny rozwój urządzeń mobilnych. Każdy z nas chciałby mieć długo pracujący bez zewnętrznego zasilania przenośny komputer, telefon komórkowy itp. Równocześnie pojawiają się coraz większe problemy z odprowadzaniem ciepła, będącego wynikiem pracy układów scalonych. W tej sytuacji niezwykłego znaczenia nabiera umiejętność wytwarzania układów cyfrowych zużywających jak niemniejszą ilość energii. Projektowanie układów energooszczędnych wiąże się bezpośrednio z dwoma metodologiami działania. Pierwsza, związana jest z ciągłym udoskonalaniem technologii wytwarzania układów cyfrowych ukierunkowanym na tworzenie struktur energooszczędnych. Wiąże się z nią między innymi ciągła miniaturyzacja, obniżanie napięć zasilania itp. Druga strategia, możliwa do [...]
 
Design of an optimal actuation signal for identification of a torsional spring system
 
Wiktor JAKOWLUK  
The choice of an input signal used for perturbation of the system is critical in the task of model building and parameter identification. System identification, in practice is carried out by perturbing processes or plants in operation. In the paper the optimal excitation signal was generated for a torsional spring model. The objective of this kind of experiment design is to minimise the variance of the parameters to be estimated. In this case, the objective function was formulated through maximisation of the Fisher information matrix determinant (D-optimality) in the form of a conventional integral criterion with amplitude constraints. It was shown that the optimal input signal used for system excitation minimises the volume of the ellipsoidal confidence region of parameters estimates. Streszczenie. Dokładność uzyskiwanych estymat parametrów identyfikowanego modelu zależy przede wszystkim od doboru odpowiedniego sygnału wejściowego, który wzbudza wybrane wejście obiektu regulacji. W wielu praktycznych zastosowaniach identyfikacja jest przeprowadzana w czasie rzeczywistym, podczas normalnej pracy obiektu (procesu technologicznego). W pracy przedstawiono wyniki doboru optymalnego sygnału pobudzającego układem skrętnym. Celem takiego eksperymentu jest minimalizacja wariancji uzyskiwanych estymat parametrów. Maksymalizowano funkcjonał celu określony jako wyznacznik macierzy informacyjnej Fishera uwzględniając nałożone ograniczenia na amplitudę sygnału wejściowego. Stwierdzono, że optymalne pobudzenie identyfikowanego obiektu minimalizuje elipsoidalne obszary ufności estymowanych parametrów. (Dobór optymalnego sygnału pobudzającego w zadaniu identyfikacji układu skrętnego). Keywords: optimal excitation signal, D-optimality, system identification, ellipsoidal confidence region. Słowa kluczowe: optymalny sygnał pobudzający, D-optymalność, identyfikacja systemu, elipsoidalny obszar ufności. Introduction The choice of an input signal used for actuat[...]
 
DTC strategy for a DSP-based Five-Level Flying-Capacitor Drive with improved flux estimation
 
Mohammad ARASTEH  Abdolreza RAHMATI  Shahrokh FARHANGI  Adib ABRISHAMIFAR  
This paper gives a detailed analysis of direct torque control (DTC) strategy in a five-level drive and proposes a 24-sector switching table. Also, flux estimation has been improved by a discrete-time low-pass filter (LPF) with variable cut-off frequency. Algorithm to compensate the amplitude and phase errors is introduced and algorithm to determine digital filter coefficients at different speeds is presented. Simulation and practical results on a prototype using an induction motor 400V, 3kVA are given. To implement the DTC strategy, processor TMS320F2812 is used. Streszczenie. Przedstawiono analizę strategii DTC w napędzie pięciopoziomowym i zaproponowano 24-sektorową tabelę przełączeń. Strumień był ulepszony dzięki zastosowaniu cyfrowego filtru dolnoprzepustowego o różnej częstotliwości odcięcia. Wprowadzono algorytm kompensacji błędu amplitudy i fazy dla różnych prędkości. Przeprowadzono symulację i badania prototypu dla silnika indukcyjnego 400 V, 3 kVA. Wykorzystano procesor TMS320F2812. (Strategia DTC w pięciopoziomowym napędzie wspomaganym przez procesor sygnałowy) Keywords: direct torque control, switching table, flying capacitor multilevel inverter, flux estimation. Słowa kluczowe: bezpośrednia kontrola momentu DTC, napęd. Introduction Nowadays, high power medium voltage drives are widely used in petrochemical, transportation, cement and steel industries. Research in the field of improving performance and increasing power of these medium voltage drives is increased and in the last decade it has been one of the most active areas of power electronics. Development of these drives began in last decade using the GTO and today IGCT and high voltage IGBT with the improved switching features, simplicity of control and low losses are prominent choices [1]. Although numerous structures are provided for medium voltage drives, three structures of diode-clamped, H-bridge and flying capacitor find more application and are commercially avai[...]
 
Electrical parameters measurement and testing of implantable cardioverters – defibrillators
 
Marek PENHAKER  Vladimir KASIK  David KORPAS  
The aim of the work was measurement and testing of implantable cardioverter - defibrillator (ICDs) device. There was realised electronic measuring circuit which substitutes human body tissue during the device accuracy testing. This circuit enables to measure defibrillation shock discharge in the whole energy range (0.1- 41J). The presented measuring and testing procedures can easy check-up precision of parameters and functionality of embedded electronic device circuit’s part of the ICDs. Presented suggestion and results of this work can be implemented as verification procedure in various types of ICDs and also pacemakers before their implantation as well. Streszczenie. Celem pracy było zbadanie właściwości elektrycznych rozrusznika serca. Zaproponowano procedure testowania tego typu urzadzeń. (Pomiar parametrów elektrycznych i testowanie implantowanych cardio-stymulatorów) Keywords: Implantable Cardioverter - Defibrillator, Defibrillation Shock, Energy, Measurement, Programmer Słowa kluczowe: defibrylator, kardiostymulatory. Introduction Technique in biomedicine has been continuously developing. Steps that lead to new technological applications and searching of new procedures how to improve these applications have been related to it. The heart is one from the most important organum of the human body. Therefore also cardiology does not stay behind in development of these applications. Modern methods especially in care for patients with atrial fibrillation require not only difficult diagnostic procedures but also treatment by means of cardiostimulator implantation or by implantation of cardioverter-defibrillator. Therefore it is important to improve continuously these therapeutic devices in order that they make better quality of life possible, respectively they make immediate rescue of endangered people possible. The target of this project is to measure features of defibrillation discharges by means of a created appliance, to a[...]
 
Electronic ballast of metal halide lamp for projector with digital control
 
YIJIE WANG  WEI WANG  DIANGUO XU  
A novel digital control theory is proposed for the metal halide lamp electronic ballast used for the projector. The resonant ignition with LCSCP mode is adopted here, an adaptive digital control method for ignition is proposed to overcome the problem of the deviation for the passive components. A simple power closed loop method is proposed to make the lamp power constant without the power over shooting. In the laboratory, a 150W prototype is proposed to prove the rightness of the control theory. Streszczenie. Zaproponowano zmodyfikowany układ obciążenia lampy halogenowej. Zastosowano zapłon rezonansowy oraz układ adaptacyjnego cyfrowego sterowania. Sprzężenie zwrotne zapewnia stały pobór mocy. Zbadano prototypowy projektor o mocy 150 W. (Układ elektroniczny z cyfrowym sterowaniem w projektorze z lampą halogenową) Keywords: digital control, electronic ballast, power closed loop. Słowa kluczowe: lampa halogenowa, projector. Introduction There are three lighting sources for the projector, which are the ultra high performance (UHP) lamp, the ultra high efficiency lamp (UHE) and the metal halide lamp. The UHP and UHE lamp are very expensive, and the replacement costs are very high. The metal halide lamp has low costs, and it is non-fragile as a line source. So here the metal halide lamp is chosen to be the lighting source for the low cost projector. As one kind of the gas discharged lamp, the metal halide has negative resistance characteristics, so it must be used with ballast. The traditional magnetic ballast has very low power factor, big volume and high weight, so the high performance electronic ballast with high power factor, small volume and light weight becomes a trend [1-2]. The ballast studied in the paper is with digital control, and the microcontroller M908Q4ACE by FREESCALE is adopted to simplify the circuit and increase the power density of the system. The half bridge is usually adopted in the ballast, and LCSCP resonant[...]
 
Enhancement of critical current density in superconducting wires NbTi
 
Daniel GAJDA  Andrzej MORAWSKI  Andrzej ZALESKI  Tomasz CETNER  Adam PRESZ  
The research that was done has proven that it is possible to enhancement Jc in NbTi wires, by means of cold drawing of the wire (wire drawing machine). We believe that it is a vital piece of information particularly for those institutions that possess NbTi wires and superconducting NbTi magnets. Cold drawing of the wire does not decrease critical temperature and critical magnetic field of the wire. Streszczenie. W artykule przedstawimy wyniki pomiarów Jc w drucie NbTi. Otrzymane rezultaty udowodniły iż za pomocą zimnego przeciągania można zwiększyć Jc w drutach NbTi. Przeprowadzone pomiary udowodniły także że zimne przeciąganie nie zmniejsza parametrów krytycznych drutu NbTi: temperatury krytycznej Tc i krytycznego pola magnetycznego Bc2.. Analiza siły pinningu, analiza Kramera i skalowanie siły pinningu pozwoliły określić źródło regeneracji i zwiększenia Jc i Fp. (Zwiększenie krytycznej gęstości prądu w nadprzewodnikowym drucie NbTi) Keywords: NbTi, critical current Słowa kluczowe: NbTi, prąd krytyczny. Introduction After a long-term use of the NbTi wires, they begin to lose their parameters, such as: Jc. As far as Jc of superconducting NbTi wires is concerned, it depends mainly on the following factors: grains size, grains boundary, the number, shape and thickness of αTi precipitations, grains elongation, the homogeneity of both the copper matrix and the superconducting material, the size of the filament, arrangement of filaments and the distance between them, the distance between the grains separation and α Ti precipitations, defects, dislocations, doping and also on the inter- grain connections and the volume of β NbTi phase [4,10]. In NbTi wires the magnitude of Jc depends on parameters of αTi precipitations. The α Ti precipitations appear as a result of annealing, yet, the very process of annealing makes α Ti precipitations very big and thick (200 nm and 800 nm wide) [6]. In order to obtain a go[...]
 
Experimental solar-based charging station for electric vehicles
 
Désiré D. RASOLOMAMPIONONA  François MAEGHT  Pierre-Yves CRESSON  Patrick FAVIER  
Od kilku lat istnieje realna potrzeba tworzenia platformy badawczo-dydaktycznej dla technologii źródeł energii odnawialnej. Nowy innowacyjny temat został podzielony na kilka podzadań realizowanych przez zespoły składające się ze studentów z różnych krajów. Jedno z podzadań i sposób jego realizacji jest opisany w niniejszym artykule. Podzadanie dotyczy zarządzania pracą stacji ładowania samochodów o napędzie elektrycznym. Podstawowym źródłem energii dla tej stacji są panele fotowoltaiczne. Praca dotyczy zarządzanie procesem ładowania/ rozładowania poszczególnych elementów stacji za pomocą klasycznego regulatora ładowania. Układem regulacji jest specjalnie opracowany dla potrzeb tej pracy przekształtnik regulowany za pomocą mikrokontrolera PIC. Wymiana danych między stacją ładowania, pojazdem elektrycznym oraz jednostką nadzorczą odbywa się za pomocą sieci bezprzewodowej. Wstępne wyniki badań są przestawione w tym artykule. (Eksperymentalna stacja ładowania samochodów elektrycznych oparta o źródła fotowoltaiczne) Abstract. For a few years the need of research completion on renewable energy allows the installation of several student projects at the University. A group of co-operating foreign students working together within the framework of a technically innovative subject has been created through the international relations activity of the University. The subject is as follow: an Experimental Solar-Based Charging Station for Electric Vehicles is designed. The objective of this device is to recharge a stationary battery from solar panels through a classical charge controller. This takes place via a converter regulated by a PIC micro controller, which was especially developed for this application. The exchange of data between the station, the vehicle and the supervision systems takes place through a networking system using zigbee modules. The preliminary results of this project are presented in this paper. Słowa kluczowe: projekty studenckie, og[...]
 
FPGA implemented temperature controller for mid-IR methane optical detector
 
Zbigniew St. SOBKOW  Artur RYDOSZ  
Powszechnie stosowane w optycznych detektorach metanu diody LED działające w zakresie od 2300 nm do 4200 nm wymagają stabilizacji termicznej warunków pracy. Związane jest to ze wyraźną zależnością emisji promieniowania od temperatury w złączach półprzewodnikowych, w tym przypadku w wykorzystywanych przez autorów strukturach w oparciu o InAsSbP. W pracy przedstawiono przykład implementacji układu stabilizacji temperatury wybranych diod LED z wykorzystaniem platformy sprzętowej Xilinx XC3S500E Spartan-3E FPGA. (Kontroler temperatury dla optycznego układu detekcji metanu realizowany w układzie FPGA). Abstract. Commonly used in methane optical detection LEDs operating in 2300 - 4200 nm range need specific temperature control. It is related to strict dependence of the emission of radiation on temperature in semiconductor junctions, in this case the heterostructures based on InAsSbP. The authors present the examplary implementation of temperature controller for mid-IR methane optical detector. The Xilinx XC3S500E Spartan-3E FPGA platform was used. Słowa kluczowe: optyczna detekcja, fotodiody IR , optopary IR, Xilinx XC3S500E Spartan-3E FPGA Keywords: Detector, mid-IR photodiodes, IR optopair, Xilinx XC3S500E Spartan-3E FPGA platform Introduction Methane is one of the most important representatives of organic substances in the atmosphere and its concentration is much higher than other organic compounds [1]. It is well known that methane even at very low con[...]
 
Higher harmonics compensation in grid-connected PWM converters for renewable energy interface and active filtering
 
Szymon PIASECKI  Marek JASIŃSKI  Krzysztof RAFAŁ  Marek KORZENIEWSKI  Aritz MILICUA  
The paper presents overview of high-order harmonics compensation methods applied for control of grid-connected converter. Two harmonic compensation methods are presented. One based on band-pass filers cooperating with Direct Power Control with Space Vector Modulation (DPC-SVM) is dedicated for renewable energy interface. Second method based on resonant controllers applied in Voltage Oriented Control (VOC) adds an active filtering function to PWM rectifier. Simulation and preliminary experimental results for these two methods are presented. Streszczenie. Artykuł prezentuje wybrane metody kompensacji wyższych harmonicznych. Pierwszą bazującą na filtrach cyfrowych przedstawiono w aplikacji, w bezpośrednim sterowaniu mocy z modulacją wektorową (DPC-SVM) przekształtnikiem sieciowym. Drugą bazującą na regulatorach rezonansowych przedstawiono w sterowaniu napięciowo zorientowanym (VOC) jako funkcję aktywnej filtracji sterowanego prostownika sieciowego. Na zakończenie przedstawiono wstępne wyniki badań symulacyjnych i eksperymentalnych. (Kompensacja wyższych harmonicznych w sieciowym przekształtniku PWM) Keywords: grid-connected converter, harmonic distortion, harmonic compensation, power quality, active filters Słowa kluczowe: przekształtnik sieciowy, odkształcenie wyższymi harmonicznymi, kompensacja harmonicznych, jakość energii, filtry aktywne Introduction Nowadays there are many issues closed in the general term “Power Quality". Electrical networks become larger every year, a huge number of different electrical devices fulfilling different standards are being connected to the grid. Equipment becomes more advanced, complicated and in fact more sensitive to quality of power supply. On the other hand, loads connected to the common network contain a lot of power electronic devices like power switches, UPS systems etc. - they can work with higher efficiency and speed, but also generate disturbances (higher harmonics). Fifteen years ago[...]
 
Idealne oprogramowanie pomiarowe
 
Paweł SWORNOWSKI  
Pokazano błędy i ograniczenia obliczeniowe komputera klasy PC pracującego w systemie 32-bitowym. Istotę problemu przedstawiono na przykładzie ingerowania w postać pierwotnego matematycznego równania prostej (przy wykorzystaniu metody najmniejszych kwadratów). Przedstawiono zestawienie wyników testu oprogramowań pomiarowych przeprowadzonych w latach 2001-2006 i 2010. Wskazano na konieczność doprecyzowania zapisów w stosownych normach. Abstract. The errors and computational limitations of the PC (working in 32 bites system) are discussed. The essence of the problem one presented on the example of interfering into the form of the original mathematical equalization of straight line (by least mean squares). One introduced the list of measuring software test results passed in 2001-2006 and 2010. One showed on the necessity additionally specifying of notations in suitable norms. (The ideal measuring software). Słowa kluczowe: błędy komputera klasy PC, metoda najmniejszych kwadratów, korekcja obliczeń, test oprogramowań pomiarowych. Keywords: PC’s error, least mean squares, result’s correction, CMM’s software test. Wstęp Większość spotykanych zjawisk fizycznych w otaczającym nas środowisku ma pod względem matematycznym złożony charakter. Opisanie tych zjawisk za pomocą klasycznych metod analitycznych jest niezwykle trudne a czasami wręcz niemożliwe. Stąd też pojawiła się potrzeba stworzenia odpowiedniego i uniwersalnego narzędzia do rozwiązywania tego typu zagadnień. Obecnie takim narzędziem niewątpliwie stały się metody numeryczne, których najważniejszą cechą jest możliwość dostosowania konkretnych zadań matematycznych do postaci, która będzie wygodna dla obliczeń wykonywanych za pomocą komputera klasy PC. Oczywiście z tym zagadnieniem związany jest problem powstawania określonych błędów, których nie sposób uniknąć choćby ze względu na to, że wszystkie metody numeryczne tylko aproksymują zagadnienia matematyczne. Przep[...]
 
Jan Kożuchowski (1911-1994)
 
Profesor Jan Kożuchowski urodził się 19 V 1911 w Łodzi jako syn Bronisława, naczelnika ruchu w Dojazdowej Komunikacji Tramwajowej w Łodzi i Jadwigi z Wąsowskich. Uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. Jędrzeja Śniadeckiego w Pabianicach o kierunku matematycznoprzyrodniczym. W trakcie nauki działał w Związku Harcerstwa Polskiego. Po ukończeniu Gimnazjum w 1931 r, podjął studia w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie, uzyskując dyplom jej ukończenia w 1936 r. Od 1932 r. studiował jednocześnie na Wydziale Elektrycznym, Oddziale Prądów Silnych, Politechniki Warszawskiej, który ukończył jako inż. elektryk w 1938 r. W czasie studiów związał się z Katolickim Stowarzyszeniem Młodzieży Akademickiej "Odrodzenie", działającym przy kościele akademickim św. Anny w Warszawie. Pracę zawodową rozpoczął w styczniu 1938 r. w Fabryce Aparatów Elektrycznych K. Szpotańskiego jako inżynier, lecz już w marcu przeniósł się do firmy "Elis" w Warszawie przy ul. Kazimierzowskiej na stanowisko kierownika warsztatów: mechanicznego i elektrycznego. Był tu konstruktorem kilku urządzeń elektrycznych, np. prądnicy do ładowania akumulatorów napędzanej silnikiem samochodowym wojskowej elektrowni polowej. Po wybuchu wojny zgłosił się ochotniczo do wojska i został wcielony do 3. Baonu Przeciwpancernego Głównego Inspektoratu Sil Zbrojnych. Brał czynny udział w walkach, a potem gdy jego baon w dniu 18 września przekroczył granicę polsko-rumuńską, został internowany w Turno-Severin w Rumunii. Po ucieczce z obozu przedostał się przez Jugosławię do Francji i w grudniu 1939 r. wstąpił ochotniczo do 6 pułku piechoty 2. Dywizji. Strzelców Pieszych (DSP) dowodzonej przez gen. Prugar Ketlinga. Po ukończeniu szkoły podoficerskiej w randze kaprala zgłosił się na ochotnika do kompanii szturmowej, gdzie dowodził drużyną. Brał udział w ciężkich walkach kompanii szturmowej z grupą pancerną gen. H. Guderiana na wzgórzach Clos du Doubs w pobliżu Szwajcarii. Jego pluton, wchodzący w sk[...]
 
Kompatybilność elektromagnetyczna instalacji stacjonarnych
 
Donat ZEMEŁKO  
W artykule omówiono wybrane zagadnienia związane z zapewnieniem kompatybilności elektromagnetycznej instalacji stacjonarnych zdefiniowanych w dyrektywie europejskiej dotyczącej EMC. Przedstawiono główne elementy kompleksowej analizy zagadnienia EMC oraz korzyści wynikające z zastosowania metod badawczych EMC w miejscu pracy instalacji. Artykuł skierowany jest głównie do inżynierów zajmujących się projektowaniem lub eksploatacją dedykowanych systemów sterowania i pomiarów w obiektach przemysłowych, w szczególności elektroenergetycznych. Abstract. Selected problems are discussed as regards achieving electromagnetic compatibility of fixed installations with reference to European EMC directive. The main items of complex EMC analysis are presented as well as the advantages arising from EMC test methods applied in-situ are pointed out. This paper is addressed to an engineering staff which deals with a design or a maintain process of dedicated industrial measurement and control systems, in particular in electric power plants. (Electromagnetic compatibility of fixed installations) Słowa kluczowe: kompatybilność elektromagnetyczna, instalacja stacjonarna, system sterowania i pomiaru, bezpieczeństwo funkcjonalne Keywords: electromagnetic compatibility, fixed installation, control and measurement system, functional safety Wstęp Kompatybilność elektromagnetyczna (EMC) jest dziedziną wiedzy technicznej, która od kilkudziesięciu lat rozwija się i nabiera znaczenia współbieżnie do zmian cywilizacyjnych, wynikających z zastosowań współczesnej technologii elektronicznej, energoelektronicznej i telekomunikacyjnej. Niezmienny pozostaje podstawowy cel EMC: zapewnienie wzajemnie niezakłóconej elektromagnetycznie pracy różnych urządzeń lub systemów elektronicznych. Wprowadzenie do zagadnień EMC w powiązaniu z omówieniem działalności normalizacyjnej zawarto na przykład w opracowaniu [1]. Różne aspekty EMC stały się podstawą wielu współzależnych obszarów d[...]
 
Koncepcja inteligentnych mikrosystemów elektroenergetycznych
 
Irena WASIAK  
W artykule scharakteryzowano aktualne problemy związane z przesyłem i rozdziałem energii elektrycznej. Wskazano na konieczność zmian w istniejącej strukturze i funkcjonowaniu sieci elektroenergetycznych. Zaprezentowano koncepcję inteligentnych mikrosystemów elektroenergetycznych na poziomie dystrybucyjnym. Omówiono architekturę i funkcje mikrosystemu oraz wskazano na nowe możliwości, jakie stwarza powstanie mikrosystemów, w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa, poprawy jakości i efektywności zasilania. Abstract. In the paper current issues concerning the transmission and distribution of electrical energy are characterized. The need for some changes in existing structure and functioning of electrical power network is pointed at. The concept of smart microgrids at distribution level is presented. The architecture and functions of the microgrid is discussed. New challenges are shown which the microsystem creates in terms of energy security ensuring and improving power quality and reliability of supply.(The concept of smart electrical power microgrids). Słowa kluczowe: inteligentne sieci elektroenergetyczne, mikrosystemy, generacja rozproszona, jakość zasilania Keywords: smart grids, microgrids, distributed generation, supply quality Wprowadzenie Konwencjonalny system elektroenergetyczny (SEE) stoi obecnie w obliczu wielu problemów, związanych zarówno z zapewnieniem bilansu energetycznego oraz wymaganej niezawodności zasilania odbiorców, jak i spełnieniem zobowiązań wynikających z prawa europejskiego i współczesnych ograniczeń środowiskowych. Problemy te dotyczą zarówno podsystemu wytwórczego, jak i podsystemu przesyłowo-rozdzielczego. Wytwarzanie energii elektrycznej w krajowym SEE odbywa się w przeważającej części z wykorzystaniem paliw kopalnych, w dużych elektrowniach cieplnych i elektrociepłowniach (rys.1). Wiele z nich to elektrownie, których czas życia już się kończy, i które bez koniecznych modernizacji nie będą mogły dalej praco[...]
 
Magnetic material performance of transformers in common mode active EMI filters for bearing current suppression
 
Maria Carmela DI PIAZZA  Antonella RAGUSA  Gianpaolo VITALE  
This paper analyses the performance of two magnetic materials used in the active filters for Common Mode (CM) electromagnetic interference (EMI) reduction in induction motor drives. In particular, active filters based on CM voltage compensation, very useful in bearing current suppression, are considered. The magnetic material is exploited for the core of the common mode transformer (CMT) that it is a crucial part of such devices because it performs the injection of the compensation voltage into the power connections between the inverter and the motor. The issues regarding the choice of the CMT core magnetic material and the windings design are discussed. The problem of the magnetic saturation, related to the desired high power/weight ratio is investigated. Furthermore, the power losses in the magnetic material under non-sinusoidal supply condition are evaluated through a suitable measurement system. A comparison of two CMTs, realized with ferrite and with nanocrystalline material cores, respectively, which are designed to perform the same filtering effect, is presented. Streszczenie. W artykule przedstawiono analizę właściwości dwóch materiałów magnetycznych stosowanych w aktywnych filtrach EMI. Przedstawiono zalecenia dotyczące doboru materiału (głównie indukcji nasycenia) jak i konstrukcji dławików i transformatorów. Zmierzono także straty mocy w warunkach zasilania niesinusoidalnego. Porównano dwa materiały - ferryty i materiały nanokrystaliczne. (Właściwości materiałów magnetycznych stosowanych w aktywnych filtrach EMI) Keywords: Transformer cores, soft magnetic materials, losses, EMI active filters, induction motor drives Słowa kluczowe: rdzenie transformastorowe, straty mocy, filtry EMI. Introduction It has been broadly recognized that the disturbance at the output of the pulse width modulation (PWM) inverters, due to the common mode (CM) voltage, dramatically affects the reliability of the motor. Motor bearings suffer for the CM i[...]
 
Metoda poprawy bezpieczeństwa użytkowania urządzeń ręcznych
 
Ryszard ZACIRKA  Janusz KONIECZNY  
Scharakteryzowano wymagania stawiane urządzeniom II klasy ochronności, zwłaszcza urządzeniom ręcznym. Zwrócono uwagę na zalety wynikające z tych rozwiązań oraz zasygnalizowano możliwe zagrożenia, jakie mogą występować przede wszystkim podczas niewłaściwej obsługi urządzenia. Zaproponowano zastosowanie dodatkowych środków ochrony w urządzeniu (wykraczających poza środki wynikające z klasy ochronności), które umożliwiłyby eliminację tych zagrożeń bez utraty dotychczasowych zalet jakie posiadają urządzenia II klasy ochronności. Abstract. The requirements for protection class II equipment, especially devices to be operated manually, were presented. Attention was turned to the advantages of these solutions, as well as to the possible risks that may occur during improper service. Additional security measures were proposed. It would allow the elimination of these threats without loss of existing benefits of protection class II equipment. (The method of improving safe use of devices to be operated manually). Słowa kluczowe: ochrona przeciwporażeniowa, zagrożenie pożarowe, klasy ochronności, prąd uszkodzeniowy. Keywords: electrical shock protection, fire hazard, class of equipment, fault current. Wstęp Każde urządzenie elektryczne musi być tak skonstruowane i wykonane, aby oprócz założonych cech funkcjonalnych zapewniało bezpieczeństwo użytkownika, a także nie powodowało zakłóceń w pracy instalacji, z której jest zasilane. Szczególne wymagania w powyższych kwestiach stawia się elektrycznym odbiornikom ręcznym oraz prowadzonym ręką w czasie pracy. Wśród odbiorników takich wyróżnić można narzędzia ręczne o napędzie elektrycznym (tzw. elektronarzędzia) oraz drobny sprzęt użytkowany w gospodarstwach domowych i podobnych warunkach. W dalszej części artykułu dla obu tych grup urządzeń stosowane będzie określenie "urządzenie ręczne". Praktycznie ciągły bezpośredni kontakt użytkownika z urządzeniem ręcznym wymaga stosownej budowy tych urządzeń, gw[...]
 
Modulacja 3D-SVPWM dla przekształtników wielopoziomowych czterogałęziowych na bazie funkcji kształtu
 
Paweł SZCZEPANKOWSKI  Daniel WOJCIECHOWSKI  Krzysztof Jakub SZWARC  
Przedstawiono realizację algorytmu modulacji napięcia 3D-SVPWM (ang. 3-Dimensional Space Vector Pulse Width Modulation) dla trójpoziomowego czterogałęziowego przekształtnika 3L-NPC (ang. 3-Level Neutral-Point-diode-Clamped Converter). Do wyznaczania współczynników wypełnień w modulacji szerokości impulsów zastosowano liniowe funkcje kształtu czworościennego elementu skończonego. Proponowany algorytm modulacji nie jest ograniczony liniowym zakresem pracy falownika i można go rozszerzyć na większą liczbę poziomów napięcia. Zaproponowano algorytm stabilizacji rozkładu napięć w obwodzie pośredniczącym. Abstract. A novel 3D-SVPWM modulation algorithm of four legs 3L-NPC is presented. The duty cycle calculation algorithm is based on linear shape functions of tetrahedron finite element. The proposed approach is not limited to linear region of modulation and the algorithm can be adopted for any number of voltage levels. The DC voltage balancing problem is also considered. (A novel 3D-SVPWM modulation for three level four legs NPC converter). Słowa kluczowe: modulacja 3D-SVPWM, falownik 3L-NPC Keywords: 3D-SVPWM modulation, 3L-NPC converter Wstęp Postępujący rozwój techniki półprzewodnikowej, w szczególności elementów elektronicznych mocy oraz wyspecjalizowanych układów dyskretnych takich jak procesory DSP (ang. Digital Signal Processor) czy układy FPGA (ang. Field Programmable Gate Array), pozwala na coraz lepszą realizację sterowania wielopoziomowymi przekształtnikami napięcia [6, 7, 8]. Podstawową funkcją realizowaną przez przekształtniki jest modulacja szerokości impulsów PWM (ang. Pulse Width Modulation), zaś złożoność algorytmu modulacji zależy od rodzaju topologii, liczby poziomów napięcia wyjściowego i liczby faz. W ostatnich latach pojawiły się propozycje uniwersalnych algorytmów modulacji przeznaczonych dla różnych topologii przekształtników [2, 3, 4, 5]. Najczęściej wskazywaną przez autorów, zaletą proponowanych rozwiązań jest ł[...]
 
Monitoring i diagnostyka układów chłodzenia transformatorów
 
Lech BOROWIK  Rajmund WŁODARZ  
W dużych transformatorach odprowadzanie powstającego podczas pracy ciepła stanowi jeden z ważniejszych problemów konstrukcyjnych. Pracą poszczególnych chłodnic, których liczba jest uzależniona od wielkości transformatora (mocy cieplnej, którą należy odebrać) steruje wyspecjalizowany sterownik. W praktyce spotyka się różnorodne rozwiązania od najprostszych układów z termometrem kontaktowym po rozwiązania zaawansowane z sterownikami PLC w konfiguracji redundantnej. W przypadku prostych konstrukcji o ewentualnych uszkodzeniach dowiadujemy się, gdy temperatura oleju w górnej warstwie osiąga poziom awaryjny. Wtedy mamy znacznie ograniczony czas na jakąkolwiek reakcję. Abstract One of the most important construction-problem in the large transformers is to release the heat, that arises during the function. The work of the individual transformers, which number depends of the size of the transformer (thermal power, that must be picked up) is controlling by a specialized controller. In the practice we can find diverse solutions, form the simple system with the contact- thermometer to the advanced with PLCcontroller in the redundant configuration. About eventual damages we enquire when the oil temperature in the upper layer, in case of the simple constructions, achieves the emergency level. Then the time for any reaction that we have is limited. (Diagnostics of the cooling systems in the power transformers) Słowa kluczowe: Diagnostyka, transformatory, układy chłodzenia, sterowniki. Keywords: Diagnostics, Transformers, Cooling systems, Drivers. Wstęp Chłodzenie transformatora podczas eksploatacji jest niezwykle ważne i wręcz niezbędne dla zapewnienia niezawodnej i długotrwałej pracy. Ponieważ to właśnie podwyższona temperatura jest podstawowym czynnikiem destrukcyjnie wp[...]
 
New image registration method based on the physical forces
 
Amin SADRI  Ali Asghar BEHESHTI SHIRAZI  Masoomeh ZAMENI  
In this paper, we propose a new method for image registration and template matching in which the registration parameters are translation and rotation. This method is based on the physical forces. The assumption is that images are like charged materials that attract each other, which is a unique feature of the proposed method. In this case, one of the images moves in the same direction as the applied force and the other one is still. The movement of the image continues until the resultant force becomes zero. This approach does not estimate the two parameters separately, but they are estimated simultaneously leading to a better optimized set of registration parameters. We compare the computation cost of this algorithm with other area based methods. In conclusion, we show that the approach is successful and yields to better results than mutual information and correlation-like methods. Streszczenie. Przedstawiono nowa metodę rejestracji obrazu bazująca na sile przyciągania. Założono, że obraz może wytwarzać siłę przyciągania. Przedstawiono symulacje i potwierdzono że proponowana metoda daje lepsze rezultaty niż metody korelacyjne. (Nowa metoda rejestracji obrazu bazująca na sile przyciągania) Keywords: Image registration, Pattern recognition, Area based methods. Słowa kluczowe: rejestracja obrazu, rozpoznawanie wzoru. 1.Introduction Image registration is determining the geometrical transformation that brings two sets of data into coincidence in the same coordinate system. Image registration plays a critically important role as a preprocessing step in many computer vision applications and image processing. Zitova et al. [1] [2] presented a survey of recent image registration techniques covering different application areas. They classified registration methods into two categories: the area-based methods and the feature-based methods. Unlike feature-based methods, area-based methods deal with the images without attempting to detect special [...]
 
O współzależności między mocą bierną a stabilnością napięcia zasilania w przypadku okresowych niesinusoidalnych przebiegów napięcia i prądu
 
Maciej SIWCZYŃSKI  
W artykule podano nieznany dotąd związek miedzy mocą bierną a stabilnością napięcia zasilania w przypadku występowania okresowych niesinusoidalnych sygnałów napięcia i prądu. Abstract. In the article the unknown up to now relationship between the reactive power and stability of voltage of source were given. The nonsinusoidal situation is considered. (The relationship between reactive power and voltage stability in nonsinusoidal situation) Słowa kluczowe: Moc bierna, stabilność napięcia, optymalizacja, niesinusoidalne prądy i napięcia. Keywords: Reactive power, voltage stability, optimization, nonsinusoidal current and voltage. Wprowadzenie Dobrze znany jest związek między stabilnością napięcia zasilania a mocą bierną w przypadku występowania sygnałów sinusoidalnych prądu i napięcia. Jednak zupełnie nic nie wiadomo o tej zależności dla przebiegów niesinusoidalnych - okresowych, zwłaszcza wtedy gdy znacznie odbiegają one od sinusoidy. Zadaniem niniejszego artykułu jest danie odpowiedzi na to pytanie i to zarówno w dziedzinie częstotliwości jak i w dziedzinie czasu. Moc bierna jest uważana za ten wskaźnik energetyczny który ma zasadniczy wpływ na stabilność napięcia układu zasilającego (źródła energii elektrycznej, generatora, systemu elektroenergetycznego). W przypadku sinusoidalnych przebiegów prądów i napięć współzależność między mocą bierną a spadkiem napięcia zasilania jest na tyle prosta, że predysponuje ona moc bierną do roli ważnego pojęcia teorii mocy. Rys. 1. Schemat zastępczy źródła zasilania z sinusoidalnymi przebiegami sygnałów napięcia i prądu Zachodzi mianowicie: S  UA  jUB I A  jIB  UAI A UBIB  jUBI A UAIB  stąd P UAI A UBIB (moc czynna) Q UBI A UAIB (moc bierna) Dla biernej impedancji wewnętrznej (źródło bezstratne): UB  0; IB IB i wówczas: P U[...]
 
Obliczanie strat we współczesnych blachach transformatorowych
 
Ryszard SZCZERBANOWSKI  Kazimierz ZAKRZEWSKI  
W artykule przedstawiono wpływ indukcji i częstotliwości na straty w żelazie w blachach elektrotechnicznych wykorzystywanych w dławikach pracujących w filtrach wyższych harmonicznych. Podano uogólnioną zależność pozwalającą na obliczenie strat histerezowych i wiroprądowych z uwzględnieniem zastępczej eliptycznej pętli histerezy. Otrzymane wyniki porównano z pomiarami. Wprowadzony do rozważań współczynnik An zależy w praktyce od średniej wartości indukcji występującej w przekroju poprzecznym rdzenia. Uogólniona zależność zawierająca współczynnik An może być stosowana w szerokim zakresie częstotliwości. Abstract. The paper deals with a problem of the influence of frequency and flux density on power losses in magnetic laminations used in reactors working in higher frequency filters. The proposed complex formula for hysteresis and eddy current losses which takes into account equivalent elliptical hysteresis loops, has been applied and compared with measurement results. The coefficient An getting out from this comparison, depends in practice on the average value of flux density in the cross-section of the lamination. The complex formula containing An may be applied for a wide range of magnetization frequencies. The calculation of power losses in transformer electrical sheets. Słowa kluczowe: dławiki, transformatory, straty w blachach transformatorowych. Keywords: reactors, transformers, power losses in laminations. Wprowadzenie Dokładne określanie strat mocy w blasze elektrotechnicznej walcowanej na zimno, wykorzystywanej do produkcji dławików stosowanych w filtrach wyższych harmonicznych prądu, napotyka na trudności. Blacha elektrotechniczna jest bardzo często wykorzystywana do produkcji dławików w filtrach o częstotliwościach: 250 Hz, 350 Hz, 550 Hz oraz 650 Hz. Odpowiada to filtrom dla 5, 7, 11 i 13 harmonicznej. Dla harmonicznych wyższych rzędów stosowane są inne materiały magnetyczne - zwykle znacznie droższe - lub stosowane są dławik[...]
 
Ocena jakości energii elektrycznej w systemach wydzielonych na przykładzie sieci okrętowych Część I - parametry i narzędzia prawne oceny
 
Janusz MINDYKOWSKI  Tomasz TARASIUK  
W artykule, podzielonym na dwie części, omówiono zagadnienie oceny jakości energii elektrycznej w systemach wydzielonych na przykładzie sieci okrętowych. Część pierwsza poświęcona jest zdefiniowaniu tematyki objętej rozważaniami oraz przedstawieniem parametrów i narzędzi prawnych oceny. Część druga dedykowana jest problematyce metod oceny i odnośnego instrumentarium pomiarowego. Abstract: In the paper, divided into two parts, a problem of electric power quality assessment in the isolated systems based on the case of ship networks is discussed. Part I is devoted for defining the subject under consideration and presentation of the parameters and legal instruments of the assessment. The second part (Part II) is dedicated to the problems of the methods and related measurement instrumentation (Assesment of electric power quality in the isolated systems based on the case of ship networks Part i - parameters and legal instruments). Słowa kluczowe: jakość energii elektrycznej, parametry, sieci okrętowe, narzędzia prawne oceny. Keywords: power quality, parameters, ship networks, legal instruments for power quality assessment Wprowadzenie-Sieci okrętowe jako "case study" systemów wydzielonych Okrętowe systemy elektroenergetyczne należą do grupy systemów wydzielonych (autonomicznych), określanej w literaturze przedmiotu mianem "isolated power systems" [3], [9]. Oprócz systemów okrętowych, do grupy tej zaliczane są: systemy statków powietrznych, systemy elektroenergetyczne instalacji off-shore (platformy wiertnicze), systemy elektroenergetyczne zakładów przemysłowych o sezonowym charakterze pracy (cukrownie, gorzelnie), oraz systemy zasilania awaryjnego banków, szpitali, centrów handlowych i wielokondygnacyjnych budynków. Cechy charakterystyczne okrętowych systemów elektroenergetycznych to [3], [4], [5], [9], [10], [17]: ograniczona, niewielka liczba źródeł energii i ograniczona moc całkowita, niespotykany w innych systemach stosunek mocy poje[...]
 
Ocena jakości energii elektrycznej w systemach wydzielonych na przykładzie sieci okrętowych Część II - metody i instrumentarium pomiarowe
 
Janusz MINDYKOWSKI  Tomasz TARASIUK  
W pierwszej części artykułu zatytułowanej "Parametry i narzędzia prawne oceny" krótko omówiono sieci okrętowe jako "case study" systemów wydzielonych, przedstawiono filozofię oceny jakości energii elektrycznej w takich systemach na tle aktualnego stanu prawnego w rozważanej tematyce. W części drugiej omówiono problematykę metod i odnośnego instrumentarium pomiarowego. W szczególności, przedstawiono propozycję nowego przyrządu pomiarowego, estymatora-analizatora jakości energii elektrycznej. Abstract: In the paper, divided into two parts, a problem of electric power quality assessment in the isolated systems based on the case of ship networks is discussed. Part I is devoted for defining the subject under consideration and presentation of the parameters and legal instruments of the assessment. Part II is addressed to problems of the measurement methods and related instrumentation. Particularly a proposal of a new estimatoranalyzer of electric power quality, dedicated to application in shipbuilding was presented. (Assessment of electric power quality in the isolated systems based on the case of ship networks Part II - methods and measurement instrumentation). Słowa kluczowe: jakość energii elektrycznej, sieci okrętowe, metody, instrumentarium pomiarowe. Keywords: power quality, ship networks, methods, measurement instrumentation. Metody pomiaru parametrów jakości energii elektrycznej w sieciach okrętowych Pomiary parametrów jakości energii elektrycznej mogą być realizowane za pomocą różnorodnych narzędzi matematycznych i różnych rozwiązań sprzętowych przyrządów pomiarowych. W szczególności dotyczy to metod i przyrządów pomiarowych do pomiaru parametrów zniekształceń sygnałów. Generalnie metody pomiaru parametrów zniekształceń sygnałów można podzielić na dwie grupy [1]:  transformacje sygnałów i filtry pasmowe, które umożliwiają analizę częstotliwościową (przede wszystkim transformacja Fouriera) i czasowoczęstotliwościową (główn[...]
 
Ochrona przeciwporażeniowa w mikrosieciach niskiego napięcia
 
Mirosław PAROL  Marcin KUŹMA  
Artykuł dotyczy zagadnienia ochrony przeciwporażeniowej w mikrosieciach niskiego napięcia. Krótko scharakteryzowano strukturę i możliwe tryby pracy mikrosieci niskiego napięcia. Następnie omówiono problem uziemień roboczych w mikrosieciach. Zaprezentowano przykładową mikrosieć będącą przedmiotem badań oraz określono charakterystyczne miejsca zwarć. Przedstawiono warunki skuteczności ochrony przeciwporażeniowej oraz wyniki przeprowadzonych obliczeń zwarć doziemnych. Na ich podstawie dokonano oceny warunków zwarciowych z punktu widzenia ochrony przeciwporażeniowej. W końcowej części przedstawiono podsumowanie i wnioski. Abstract. The paper concerns protection against electric shock in low voltage (LV) microgrids. Structure and operation modes of LV microgrids have been shortly characterized. Then issue of functional groundings in microgrids has been discussed. Exemplary microgrid being the subject of investigations has been presented and characteristic short circuits places have been determined. Conditions of efficiency of protection against electric shock and results of carried out calculations of single phase short circuits have been presented. Basing on the results, evaluation of short circuit conditions from the protection against electric shock point of view has been done. In the ending part of the paper summary and conclusions have been presented. (Protection against electric shock in low voltage microgrids). Słowa kluczowe: mikrosieci, ochrona przeciwporażeniowa, uziemienia przewodów PEN Keywords: microgrids, protection against electric shock, groundings of protective-neutral conductors Wstęp Do niedawna zdecydowana większość energii elektrycznej była wytwarzana w konwencjonalnych elektrowniach przyłączonych do sieci przesyłowych systemu elektroenergetycznego. Sieci dystrybucyjne, dostarczające energię elektryczną do odbiorców, były w zasadzie układami pasywnymi. W sytuacji deficytu mocy w systemie elektroenergetycznym istniało ryz[...]
 
PD pulse burst characteristics in differently aged transformer oils under AC conditions
 
JUNHAO LI  YANMING LI  GUOLI WANG  Martin D. JUDD  
Partial discharge (PD) detection is a technique widely used for high voltage equipment insulation condition assessment. In such applications, an understanding of PD mechanisms, characteristics and development processes is important. In this paper, PD characteristics of three typical transformer oils, aged to different degrees, are examined under AC conditions, using a needle-to-plane electrode system. The PD activity in transformer oil is confirmed as appearing in pulse burst form. Pulse burst characteristics recorded in the study show that the transferred electric charge per PD pulse burst increases with the degree of aging. This increase is accompanied by an increase in the number of discrete PD pulses and by a decrease in cavity formation time. The experimental results of cavity discharge in differently aged transformer oils are discussed and their characteristics are explained in terms of the charge exchange mechanism. Streszczenie. Przedstawiono charakterystyki wyładowania niezupełnego w trzech typowych olejach transformatorowych o rożnym stopniu starzenia przy zasilaniu napięciem przemiennym. Stwierdzono, że impulsy wyładowania zależą od stopnia starzenia. (Charakterystyki impulsów wyładowania niezupełnego w oleju transformatorowym o różnym stopniu starzenia) Keywords: partial discharges; oil insulation; pre-breakdown; PD pulse burst; power transformer. Słowa kluczowe: wyładowanie niezupełne, transformatory mocy, izolacja olejowa. 1. Introduction Transformers are key and widespread components of the power network. Mineral insulating oil plays a major role in power transformers, acting both as insulation and coolant. The presence of even a minor defect in the insulation structure, under normal operating voltages can create local field enhancement causing partial discharges. The defect may be a protrusion or asperity point on transformer metalwork or winding which was introduced during manufacture/maintenance. Gas cavities can be f[...]
 
Predykcyjne algorytmy sterowania trójfazowym przekształtnikiem AC/DC
 
Rafał GRODZKI  Andrzej SIKORSKI  Marek JASIŃSKI  
W artykule przedstawiono propozycję nowego, predykcyjnego algorytmu sterowania trójfazowym przekształtnikiem AC/DC. Algorytm bazuje na pryncypiach metody DPC (Direct Power Control). Dzięki zastosowaniu dodatkowej modulacji wektorowej możliwe jest całkowite zredukowanie uchybu wektora prądu w pojedynczym okresie próbkowania procesora, zmniejszenie tętnień prądu sieciowego i zapewnienie stałej częstotliwości przełączeń. Przedstawiono wyniki badań symulacyjnych, potwierdzające poprawność przeprowadzonej analizy. Abstract. In This article a new, predictive control methods of the AC/DC inverter are presented. Both methods are based on the Direct Power Control algorithm and the current error vector minimization criteria. The main assumption of the predictive DPC-2V- and DPC-2V- algorithms are presented. The analysis correctness is acknowledged by the simulation investigation results. (Predictive control algorithms of the AC/DC converter). Słowa kluczowe: sterowanie predykcyjne typu DPC. Keywords: Direct Power Control, predictive control algorithms. Wstęp Szybki rozwój techniki cyfrowej oraz spadek cen nowoczesnych i szybkich procesorów sygnałowych (DSP) niewątpliwie przyczynił się w ostatnich latach do rozwoju zaawansowanych metod sterowania przekształtnikami energoelektronicznymi. Dotyczy to zwłaszcza metod predykcyjnych [1], [9], z konieczności wymagających zwiększonych nakładów obliczeniowych. W artykule skupiono się na nieliniowych metodach sterowania wykorzystujących predykcję położenia wektora uchybu prądu sieciowego. Zalety nieliniowych metod bezpośredniej regulacji momentu (DTC) [2] wykorzystywanych do sterowania przekształtnikami napędowymi stały się pokusą do próby wykorzystania zmodyfikowanych wersji tych algorytmów również w sterowaniu przekształtnikami sieciowymi. Odpowiednik metod DTC służącym do sterowania przekształtnikami AC/DC stanowią algorytmy DPC (bezpośredniego sterowania mocą), rozwijane zarówno [...]
 
Problematyka kruchości wodorowej miedzi stosowanej na żyły przewodzące w kablach ognioodpornych
 
Tadeusz KNYCH  Beata SMYRAK  Monika WALKOWICZ  
Podczas projektowania instalacji elektrycznych stosowanych w obiektach użyteczności publicznej należy zwrócić szczególną uwagę na zachowanie się kabli w wysokich temperaturach. W momencie powstania pożaru ważne jest, aby w jak największym stopniu ograniczyć możliwość rozprzestrzeniania się płomienia i jednocześnie oddalić niebezpieczeństwo powstawania toksycznych dymów. Powyższe wymagania spełniają kable ognioodporne samogasnące, których powłoka izolacyjna wykonana jest z materiałów bezhalogenowych trudnopalnych. W tego typu konstrukcjach, jako materiał na żyłę przewodzącą stosuje się głównie miedź Cu-ETP. Jednakże z uwagi na fakt podatności miedzi Cu-ETP na kruchość wodorową w wysokich temperaturach, w jej miejsce stosuje się coraz częściej miedź beztlenową. Brak tlenu w miedzi oddala bowiem niebezpieczeństwo choroby wodorowej, a tym samym daje gwarancję jak najdłuższej pracy systemów kablowych w warunkach pożaru. W pracy przeprowadzono badania, których głównym celem była ocena odporności na chorobę wodorową żył miedzianych w gatunku Cu-ETP i Cu-OFE gołych i w izolacji bezhalogenowej. Istotnym źródłem informacji oceniającym zachowanie się kabli poddanych działaniu wysokich temperatur było określenie ich własności wytrzymałościowych oraz obserwacje struktury po procesie wygrzewania w różnych temperaturach. Abstract. During wiring system design used in public utility facility there is necessary to pay particular attention to the conservation of cables in high temperature. At the moment when the fire appeared the important is to reduce, in high step, the possibility of flames spreading and simultaneously avert danger of toxic smoke formation. Above requirements fulfill so-called fireproof and self-extinguishing cables, which insulating coat is made of slow-burning and halogen-free materials. In such way of construction, as a conductor material is Cu-ETP copper mainly used. However, in view of susceptibility of Cu-ETP copper to so-called hydroge[...]
 
Procesory zmiennoprzecinkowe serii TMS320F28xx w systemach sterowania przekształtników dla energetyki odnawialnej
 
Grzegorz WRONA  Marek JASIŃSKI  Marian P. KAŹMIERKOWSKI  Małgorzata BOBROWSKA-RAFAŁ  Marek KORZENIEWSKI  
W artykule zaprezentowano kompletne rozwiązanie stanowiska laboratoryjnego do badań trójfazowego, przekształtnika sieciowego AC-DC z wykorzystaniem zmiennoprzecinkowego mikrokontrolera TMS320F28335. Omówione zostały podstawowe układy peryferyjne mikrokontrolera, budowa stanowiska oraz przedstawiono wstępne wyniki badań symulacyjnych i eksperymentalnych. Zmierzono czas wykonywania programu i zoptymalizowano pod kątem możliwości uzupełnienia sterowania o moduły: kompensacji zapadów napięcia (ang. voltage dips), kompensacji wyższych harmonicznych, oraz sprzężenia od mocy czynnej. Abstract. The paper presents complete solution of the laboratory setup for testing three-phase grid side AC-DC converter, using floating point microcontroller TMS320F28335. Microcontrollers basic peripheral interfaces, used in power electronics, are described briefly. Overview of the laboratory setup and preliminary simulation and experimental results are given. The computation time was measured and optimized. Necessary computation margin was left for voltage dips, higher harmonics and active power feedforward modules. (Floating Point DSP TMS320F28xx in control systems for Renewable Energy Sources RES). Słowa kluczowe: przekształtnik AC-DC, procesory sygnałowe, jakość energii, Odnawialne Źródła Energii (OZE) Keywords: AC-DC converter, digital signal processor, energy quality, Renewable Energy Sources (RES) Wstęp W związku z malejącą dostępnością i rosnącymi cenami surowców energetycznych, a także w konsekwencji polityki prowadzonej przez Unię Europejską i Polskę [1], dynamiczny rozwój przechodzą odnawialne źródła energii (OZE), a w szczególności elektrownie wiatrowe. Pomimo szeregu zalet wynikających z wykorzystywania energii odnawianej, przyłączanie elektrowni wiatrowych do systemu elektroenergetycznego powoduje wiele problemów. Najważniejszym z nich jest spełnienie rygorystycznych wymagań jakościowych energii [2]. Rozwiązaniem tego problemu jest zastosowanie [...]
 
PROF. DR HAB. INŻ. ANDRZEJ HORODECKI (1925-2011) Wspomnienie pośmiertne
 
Kazimierz Zakrzewski  
Profesor dr hab. inż. Andrzej Horodecki urodził się 3 października 1925 r. w Warszawie w rodzinie czynnego oficera Wojska Polskiego, dwojga imion, Leona Janusza. Matka Anna pochodziła z Taraszkiewiczów. Jego ojciec pełnił, między innymi, obowiązki adiutanta Prezydenta R.P. Stanisława Wojciechowskiego. Wzięty w 1939 r. przez Niemców do niewoli przebywał 5 lat w Oflagu. W stan spoczynku przeszedł w stopniu podpułkownika w 1949 r. W latach 1928-1937 rodzina zamieszkiwała w Wilnie, gdzie A. Horodecki ukończył 5 klas szkoły podstawowej i zdał egzamin do Gimnazjum im. Księcia J. Poniatowskiego. Choroba młodego ucznia przerwała okres nauki w 1938r., dzięki czemu A. Horodecki przebywał do 1939 r. na kuracji w Rabce. Powrócił stamtąd do Warszawy przed samym wybuchem II Wojny Światowej i w 1940 r. podjął, początkowo jawnie, naukę w Gimnazjum im. St. Kostki, a następnie na tajnych kompletach. Jednocześnie chodził do szkoły zawodowej-rolniczej I stopnia. W 1943 uzyskał małą maturę z wynikiem bardzo dobrym, jak również ukończył szkołę zawodową. W roku szkolnym 1943/44 ukończył tajną I klasę licealną matematyczno-fizyczną oraz I klasę licealną rolniczej technicznej szkoły z wynikiem bardzo dobrym. Po Powstaniu Warszawskim i przejściu przez obóz w Pruszkowie zamieszkał na jakiś czas w Zalesiu koło Warszawy, a następnie w Rabce. W marcu 1945 r., po powrocie ojca z niewoli, rodzina zamieszkała w Krakowie, gdzie w lipcu tego roku A. Horodecki zdał maturę ogólnokształcącą. Po krótkim pobycie na Politechnice Śląskiej zorganizowanej w Krakowie, przeniósł się do Łodzi, gdzie zdał egzamin konkursowy na Politechnikę Łódzką. W grudniu 1945 r. przeniósł się o[...]
 
Przekształtnik AC/DC/AC w małej elektrowni wodnej
 
Andrzej SIKORSKI  Marek KORZENIEWSKI  Mariusz MALINOWSKI  
W artykule przedstawiono zastosowanie przekształtnika AC/DC/AC współpracującego z generatorem asynchronicznym w małych elektrowniach wodnych. Generator asynchroniczny współpracuje z siecią lub wydzieloną grupą odbiorników umożliwiając generowanie energii nawet przy niskiej prędkości turbiny. W artykule przedstawiono również wyniki badań generatora i przekształtnika AC/DC/AC w stanach ustalonych oraz przejściowych podczas rozruchu i zaniku napięcia sieci. Abstract. The AC/DC/AC converter cooperating with asynchronous generator in small hydroelectric power plants is discussed in the article. The asynchronous generator cooperates with grid or separated group of receivers enabling to generate energy even at low speed of the turbine. The results of the generator and AC/DC/AC converter investigations in steady and transient states during start-up and voltage decay are discussed in the article. (AC/DC/AC converter in small hydroelectric power plant). Słowa kluczowe: generator asynchroniczny, przekształtnik AC/DC/AC, elektrownia wodna. Keywords: asynchronous generator, AC/DC/AC converter, hydroelectric power plant. Wstęp W Polsce istnieje ponad 700 producentów energii elektrycznej w tzw. małych elektrowniach wodnych, w tym wielu z nich posiada od kilku do kilkunastu generatorów o mocach od 20kW dd 500kW. Jako generatory głównie wykorzystywane są maszyny asynchroniczne włączone bezpośrednio do sieci elektroenergetycznej. Oddawanie energii do sieci możliwe jest dopiero przy odpowiednio wysokim poziomie wody i obecności napięcia w sieci energetycznej. Bezpośrednie podłączenie generatora do sieci powoduje szereg problemów związanych z częstymi procesami łączeniowymi, znacznymi prądami rozruchowymi, zmienną mocą wyjściową, ograniczonymi możliwościami regulacji mocy oddawanej do sieci, pogorszeniem jakości energii w węzłach sieci w pobliżu zainstalowania, koniecznością stosowania kompensatorów mocy biernej. Pierwsze dwa czynniki mogą powodować [...]
 
Recenzje - Tomasz Adrikowski, Dawid Buła,Krzysztof Dębowski, Marcin Maciążek, Marian Pasko Analiza wybranych właściwości energetycznych filtrów aktywnych
 
Zygmunt Piątek  
Nakładem Wydawnictwa Politechniki Śląskiej ukazała się bardzo wartościowa monografia, która wnosi wiele nowych wartości do rozwoju teorii elektrotechniki, a została poświęcona wybranym zagadnieniom związanych z jakością energii elektrycznej. Niniejsza monografia stanowi kontynuację wielu prac prowadzonych z tej tematyki przez zespół pracowników naukowo-dydaktycznych Instytutu Elektrotechniki i Informatyki Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej. Treści zawarte w niniejszej monografii zostały poświęcone właściwościom i zastosowaniu energetycznych filtrów aktywnych (EFA) do poprawy parametrów jakości energii elektryczn[...]
 
Rozproszone zasoby energii - przegląd zagadnienia
 
Sylwester ROBAK  Desire D. RASOLOMAMPIONONA  
W artykule przedstawiono problematykę rozproszonych zasobów energii (DER), których zasadniczymi elementami są: generacja rozproszona, systemy magazynowania oraz reakcja strony popytowej. Oprócz przeglądu definicji DER przedstawiono: mechanizmy prawne sprzyjające rozwojowi zasobów DER, typowy zakres zastosowań DER oraz korzyści wynikające z wprowadzania DER do systemu elektroenergetycznego. W skrócie opisano również przykładowe programy z zakresu DER. Abstract. In the submitted paper the problematic aspects of distributed energy resources (DER) are presented. The basic elements of DER are as follows: distributed generation (DG), distributed storage (DS) and demand side response (DSR). First a few definitions of the DER are given, then the legislative aspect to be considered for enhancing the DER implementation in power systems is described, afterwards a typical DER application range and the benefits from DER implementation in power systems are presented. Finally a few typical DER programs are included. (Distributed energy resources - the state of the art) Słowa kluczowe: rozproszone zasoby energii, generacja rozproszona, reakcja strony popytowej, systemy magazynowania energii. Keywords: distributed energy resources, distributed generation, demand side response, storage systems. Wstęp Aktualny kierunek rozwoju systemów elektroenergetycznych wyznacza koncepcja układów elektroenergetycznych przyszłości - Smart Grid. W polskiej nomenklaturze jako odpowiednik pojęcia Smart Grid, spotyka się termin inteligentne sieci elektroenergetyczne (ISE). Rozwój tego typu sieci jest jednym z priorytetów Unii Europejskiej i jest zgodny z celami zawartymi w dokumencie Rady ministrów "Polityka Energetyczna Polski do 2030". Powszechnie uważa się, że "inteligencja" przyszłościowych sieci ma opierać sie na nowych i lepszych metodach pomiarów, nowych technologiach telekomunikacyjnych i informatycznych, nowych sposobach monitorowania pracy oraz nowych, lepszy[...]
 
Równoważniki energetyczne różnych rodzajów biomasy pochodzenia roślinnego.
 
Stanisław GAD  Agnieszka PAWLAK  
Zaprezentowano przyczyny zmian wartości opałowych surowców energetycznych pochodzenia roślinnego. Zaproponowano rozwiązanie problemu małej gęstości usypowej "zielonych" źródeł energii. Dokonano analizy aspektów ekologicznych i ekonomicznych spalania biomasy. Przedstawiono wpływ dodatku biomasy na wartości opałowe przy spalaniu mieszanek z paliwami konwencjonalnymi. Abstract. The causes of changes in the value of fuel energy resources of plant origin are investigated in the paper. The solution to the problem of low bulk density of green energy sources is proposed. The paper describes the analysis of ecological and economic aspects of biomass burning. The additive effect on the value of biomass fuel for combustion of mixtures with conventional fuels is discussed. (Energy equivalents of different types of plant biomass). Słowa kluczowe: biomasa, wartość energetyczna, opłacalność ekologiczna, analiza wydajności. Keywords: biomass, energy value, ecological profitability, analysis of efficiency. Wstęp Biomasa jest naturalnym źródłem energii ze względu na fakt gromadzenia energii słonecznej w procesie fotosyntezy. Zgodnie z raportem Polskiego Komitetu Światowej Rady Energetycznej, dotyczącym rezerw odnawialnych źródeł energii, teoretyczny potencjał energetyczny biomasy na świecie, oszacowano na poziomie 2900 EJ (66 mld toe/rok), podczas gdy energetycznie wykorzystywane może być jedynie 270 EJ (6,4 mld toe/rok), czyli 9,3%, ze względów ekonomicznych. Obecne zużycie biomasy wynosi ok. 55 EJ (1,3 mld toe/rok), w tym drewna ok. 20 EJ (0,47 mld toe/rok), 36,4% [1]. W przypadku Polski potencjał energetyczny biomasy oscyluje w przedziale 400 - 800 PJ/rok, co stanowi 0,15 - 0,30% światowego rzeczywistego potencjału, w zależności od sposobu oceny, gwarantując przez to posiadanie stabilnego, niezawodnego źródła energii [2]. Wzrastającej roli biomasy sprzyja różnorodność jej pochodzenia (produkty podlegające degradacji biologicznej, substancje or[...]
 
Second-order statistics of dual SC macrodiversity system over channels affected by Nakagami-m fading and correlated gamma shadowing
 
Aleksandra D. CVETKOVIĆ  Mihajlo Č. STEFANOVIĆ  Nikola M. SEKULOVIĆ  Dejan N. MILIĆ  Dusan M. STEFANOVIĆ  Zoran J. POPOVIĆ  
This paper considers second-order statistics of wireless communication system with micro- and macrodiversity reception in correlated gamma shadowed Nakagami-m fading channels. Macrolevel is of selection combining (SC) type and consists of two base stations (dual diversity) while N-branch receiver employing maximal ratio combining (MRC) is implemented on microlevel. Level crossing rate (LCR) and average fade duration (AFD) represent the system’s second-order statistics. They are important design criteria and performance measure for wireless communication systems. Rapidly converging infinite-series expressions for LCR and AFD are derived. Numerical results are presented graphically to illustrate the proposed mathematical analysis and to examine the effects of system’s parameters on the concerned quantities. Streszczenie. W artykule analizowano statystykę drugiego rzędu w systemach komunikacji bezprzewodowej ze zróżnicowanym odbiorem. Statystyka ta jest reprezentowana przez parametry LCR (level crossing ratio) i AFD (average fade duration). (Statystyka drugiego rzędu w systemie komunikacji bezprzewodowej zakłóconej przez tłumienia: Nakagami-m i skorelowane gamma) Keywords: Microdiversity, macrodiversity, average fade duration, level crossing rate, Nakagami-m fading, gamma shadowing. Słowa kluczowe: komunikacja bezprzewodowa, tłumienie i zanik sygnału. Introduction The performance of wireless communication system is degraded by various factors. Short-term fading, caused by multipath propagation, and long-term fading (shadowing), caused by large obstacles and large deviations in terrain profile between transmitter and receiver, are major source of signal corruption [1]. The problem concerning fading and shadowing as well as their deleterious effects on the wireless system performance has been in focus for a long time. The system performance degraded by severe fading and shadowing can be improved using diversity combining. The d[...]
 
Sequential Monte Carlo methods for navigation systems
 
Milos SOTAK  
The paper deals with new approach to navigation information processing using Sequential Monte Carlo Methods known as particle filtering. Although, the Sequential Monte Carlo Methods require huge amount of computing, these methods are more efficient than Kalman filters especially when the system is nonlinear or if probability density function of the errors is non-Gaussian. The paper presents integration of Inertial Navigation System (INS) and Global Positioning System (GPS) using Sequential Monte Carlo Methods for navigation information processing. Navigation systems were created in simulation environment. An original asset of the work consists in creation of models in the simulation environment to confirm the algorithms. Streszczenie. W artykule przedstawiono nowy system przetwarzania danych w nawigacji wykorzystujący metodę sekwencyjną Monte Carlo znaną jako częściowe filtrowanie. Chociaż ta metoda wymaga dużych zasobów komputerowych jest jednak bardziej skuteczna niż filtry Kalmana, szczególnie jeśli system jest nieliniowy lub gęstość prawdopodobieństwa nie jest gaussowska. W metodzie wykorzystano też systemy GPS oraz INS. (Sekwencyjna metoda Monte Carlo w systemach nawigacji) Keywords: INS, GPS, navigation systems, particle filter Słowa kluczowe: GPS, nawigacja, metoad Monte Carlo. Introduction The INS and GPS are widely used navigation systems in several applications. The main reason for their using is their dimensions and weight, and their relatively simple implementation in navigation system. The main objective of the INS/GPS integration is to merge information from INS and GPS sensors and provide estimates of the states of the vehicle with greater accuracy than relying on the information from the individual sensors [7, 11]. The inertial navigation is based on measurements of vehicle specific forces and rotation rates obtained from onboard instrumentations. These measurements are used for determination of a vehicle position, v[...]
 
Spis treści / Contents
 
PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY Vol 2011, Nr. 6 Spis treści 01 Jacek MALKO - "Smart" w energetyce - moda czy konieczność? 1 02 Jan POPCZYK - Synergetyka 6 03 Janusz MINDYKOWSKI, Tomasz TARASIUK - Ocena jakości energii elektrycznej w systemach wydzielonych na przykładzie sieci okrętowych, Część I - parametry i narzędzia prawne oceny 17 04 Janusz MINDYKOWSKI, Tomasz TARASIUK - Ocena jakości energii elektrycznej w systemach wydzielonych na przykładzie sieci okrętowych, Część II - metody i instrumentarium pomiarowe 23 05 Donat ZEMEŁKO - Kompatybilność elektromagnetyczna instalacji stacjonarnych 31 06 Irena WASIAK - Koncepcja inteligentnych mikrosystemów elektroenergetycznych 35 07 Marek GAŁA - Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych do oceny wpływu pracy odbiorników nieliniowych na jakość energii elektrycznej 42 08 Yang HAN, Lin XU - Przegląd technologii "smart grid" - tło, motywacje i praktyczne zastosowania 47 09 Désiré D. RASOLOMAMPIONONA, François MAEGHT, Pierre-Yves CRESSON, Patrick FAVIER - Eksperymentalna stacja ładowania samochodów elektrycznych oparta o źródła fotowoltaiczne 58 10 Sylwester ROBAK, Desire D. RASOLOMAMPIONONA - Rozproszone zasoby energii - przegląd zagadnienia 63 11 Paweł MŁODZIKOWSKI, Adam MILCZAREK, Mariusz MALINOWSKI - Algorytm sterowania przekształtnikiem DC/AC dla małej elektrowni wiatrowej 67 12 Grzegorz WRONA, Marek JASIŃSKI, Marian P. KAŹMIERKOWSKI, Małgorzata BOBROWSKA-RAFAŁ, Marek KORZENIEWSKI - Procesory zmiennoprzecinkowe serii TMS320F28xx w systemach sterowania przekształtników dla energetyki odnawialnej 73 13 Paweł ZIELONKA, Marek JASIŃSKI, Małgorzata BOBROWSKA-RAFAŁ, Andrzej SIKORSKI - Sterowanie przekształtnika sieciowego AC-DC podczas zapadów napięcia w sieci elektroenergetycznej 79 14 Szymon PIASECKI, Marek JASIŃSKI, Krzysztof RAFAŁ, Marek KORZENIEWSKI, Aritz MILICUA - Kompensacja wyższych harmonicznych w sieciowym przekształtniku PWM 85 15 Michał ROLAK, Radosław KOT, Mariusz MALINOWSKI, Z[...]
 
Stany dynamiczne elektrowni wiatrowej z maszyną indukcyjną dwustronnie zasilaną
 
Tomasz LERCH  
Artykuł przedstawia analizę zjawisk związanych ze stanami dynamicznymi elektrowni wiatrowej z maszyną dwustronnie zasilaną, wywołanych zaburzeniami napięcia w sieci elektroenergetycznej. Analizowane przypadki zaburzeń obejmują zapady i niesymetrię napięcia. Badania symulacyjne przeprowadzone na opracowanym modelu matematycznym wykazały, że stany dynamiczne generatora elektrycznego, wywołane tymi zaburzeniami, w znacznym stopniu obciążają układ mechaniczny elektrowni. W artykule przedstawiono propozycję modyfikacji układu sterowania MDZ, której celem była minimalizacja wpływu zaburzeń napięcia na pracę elektrowni wiatrowej. Abstract. In the article have been presented the results of investigation that aim at analysis of phenomena connected with transient states of wind power plant with doubly-fed induction generator caused by power network voltage disturbance. The analyzed cases of disturbances include voltage dips, asymmetry and instantaneous voltage decay. The simulations realized on developed mathematical model point out that transient states of electric generator caused by voltage disturbances strongly impost a load mechanical system of wind Power plant. In the article there has been proposed a modification of DFIG control system in order to minimize the impact of voltage disturbance on wind power plant operation. (Transient states of wind power plant with doubly fed induction generator) Słowa kluczowe: elektrownie wiatrowe, maszyna dwustronnie zasilana. Keywords: wind power plant, doubly fed induction generator. Wstęp W elektrowniach wiatrowych z maszyną dwustronnie zasilaną generator sprzężony jest z turbiną wiatrową przez przekładnię mechaniczną. Z punktu widzenia dynamiki generatora i układu regulacji turbina wiatrowa, ze względu na duży moment bezwładności, może być traktowana, jako napęd o stałej prędkości obrotowej. Dlatego też pod wpływem zaburzeń w sieci elektro-energetycznej przekładnia mechaniczna łącząca generator z turb[...]
 
Sterowanie przekształtnika sieciowego AC-DC podczas zapadów napięcia w sieci elektroenergetycznej
 
Paweł ZIELONKA  Marek JASIŃSKI  Małgorzata BOBROWSKA-RAFAŁ  Andrzej SIKORSKI  
Artykuł zawiera podstawowe informacje opisujące zapady napięcia w sieci elektroenergetycznej. Na jego podstawie omówiono podstawowe zagadnienia sterowania przekształtnikiem sieciowym AC-DC. Zaprezentowano bezpośrednie sterowanie mocą z modulacją wektorową ang. Direct Power Control - Space Vector Modulated z modułem kompensacji zapadów napięcia w sieci elektroenergetycznej. Rozważania teoretyczne zweryfikowano na stanowisku laboratoryjnym wyposażonym w procesor sygnałowy DSP. Dokonano wstępnej optymalizacji kodu algorytmu sterowania, pod kątem maksymalnego wykorzystania możliwości platformy DSP. Abstract: This paper presents a brief description of voltage dips in supply line. The Direct Power Control - Space Vector Modulated with voltage dips compensation module is described. Experimental results as assumptions’ verification are presented. Finally control method’s algorithm has been optimized in respect to reduce computation burden of the DSP. (Control fo AC-DC converter when voltage dips in supply line occurs) Słowa kluczowa: zapady napięcia, przekształtnik AC-DC, niesymetryczne i odkształcone napięcie sieci Keywords: voltage dips, line side AC-DC converter, unbalanced and distorted voltage. Wstęp Rozproszone źródła energii odnawialnej w celu uzyskania zadawalających parametrów pracy wymagają zastosowania przekształtnika energoelektronicznego. Najczęściej stosowany jest sterowany przekształtnik AC-DC umożliwiający za pomocą regulacji szerokości impulsów MSI na sterowanie przepływającą przez niego energią. Przekształtnik sieciowy powinien zapewnić dwukierunkowy przepływ energii, natomiast przekształtnik od strony odnawialnego źródła energii - OZE powinien zapewnić jak najlepsze warunki do pozyskiwania i przekształcania energii ze źródeł odnawialnych. W artykule zastosowano pośredni przemiennik częstotliwości AC-DC-AC, który z założenia ma współpracować z prądnicą indukcyjną (symulującą zestaw turbiny wiatrowej). Rozprosz[...]
 
Sterowanie silnika indukcyjnego metodą DTC-3L-3A
 
Krzysztof KULIKOWSKI  Andrzej SIKORSKI  Marek JASIŃSKI  
W artykule opisano nową metodę sterowania silnika indukcyjnego DTC-3L-3A (Direct Torque Control-3 Levels-3 Areas), oraz porównano ją z działaniem klasycznej metody DTC. Podstawą porównania obu metod była częstotliwość łączeń (straty na przełączanie). Artykuł zawiera wyniki symulacji przeprowadzonych w środowisku Matlab Simulink. Abstract. The present article describes the new DTC-3L-3A (Direct Torque Control-3 Levels-3 Areas) control method of induction motor, as well compare this method with the DTC control method. The switching frequency (the switching power losses) of described methods is basis of the comparison of these methods. This article includes the results of the simulations performed in the Matlab Simulink environment. (Direct Torque Control-3 Levels-3 Areas control method of induction motor). Słowa kluczowe: DTC, bezpośrednia regulacja momentu i strumienia, przekształtnik DC/AC, DTC-3L-3A. Keywords: DTC, direct torque control, DC/AC converter, DTC-3L-3A. Wstęp Metoda DTC [1], zaproponowana w latach osiemdziesiątych przez Takachashi i Noguchi, dzięki swoim zaletom bardzo szybko została wykorzystana w praktyce przemysłowej i nadal znajduje nowe zastosowania [2]. Późniejsze jej modyfikacje eliminowały część wad tej metody, tym samym zwiększając jej atrakcyjność w stosunku do konkurencyjnych metod polowo zorientowanych FOC (Field Oriented Control). Niektóre modyfikowane metody DTC [3],[4] koncentrują się na minimalizacji strat łączeniowych przy zachowaniu zbliżonej wartości tętnień momentu, bądź równoważnie zmniejszeniu tętnień momentu przy zachowaniu zbliżonej częstotliwości łączeń. Jedną z takich metod jest metoda DTC-3A [5]. Zaletą tej metody jest optymalny sposób podziału pola uchybu, który w znaczący sposób wpływa na zmniejszenie częstotliwości przełączeń łączników. Proponowana w artykule metoda DTC-3L-3A wykorzystuje ideę podziału pola uchyby sformułowaną dla metody DTC-3A rozszerzając ją o możliwości przekształtni[...]
 
Sterowanie ślizgowe prędkością i momentem silnika indukcyjnego
 
Teresa ORŁOWSKA-KOWALSKA  Grzegorz TARCHAŁA  
W artykule zaprezentowano wykorzystanie teorii ruchu ślizgowego do nadrzędnego sterowania prędkością kątową oraz podporządkowanego sterowania momentem w napędzie z silnikiem indukcyjnym. Opracowane algorytmy mogą być zastosowane zarówno osobno jak i w jednym układzie napędowym - to ostatnie podejście zostało przedstawione poniżej. Przedstawiono schematy blokowe stosowanych rozwiązań. W celu zilustrowania prezentowanych metod pokazano wyniki badań symulacyjnych. Abstract. In this paper the application of the sliding-mode control to outer speed and inner motor torque control loops of the induction motor drive is presented. Developed algorithms can be applied separately as well as in one drive system scheme - and the last approach is presented below. Schematic diagrams of presented solutions are shown. Simulation results are included to illustrate described methods. (Sliding-mode speed and torque control of the induction motor). Słowa kluczowe: sterowanie ślizgowe, sterowanie odporne, chattering, napędy z silnikami indukcyjnymi. Keywords: sliding-mode control, robust control, chattering, induction motor drives. Wstęp Napędy elektryczne z silnikami indukcyjnymi (SI) łączą w sobie niezawodność działania przy jednoczesnej znacznej komplikacji układu sterowania. Niezawodność gwarantowana jest prostotą budowy samego silnika, układ sterowania musi natomiast kontrolować obiekt silnie nieliniowy, o skomplikowanej postaci modelu matematycznego [1]. Sterowanie ślizgowe (ang. Sliding-Mode Control - SMC), podobnie jak tradycyjne już metody sterowania wektorowego typu DFOC (ang. Direct Field Oriented Control) i DTC (ang. Direct Torque Control), może być skutecznym rozwiązaniem tego problemu i umożliwić uzyskanie doskonałej dynamiki zarówno momentu i prędkości SI. Obie te wielkości mogą być sterowane przy wykorzystaniu teorii ruchu ślizgowego [2], zarówno osobno jak i w jednym układzie napędowym, gdy zarówno wewnętrzna pętla sterowania (momentem) [...]
 
Synergetyka
 
Jan POPCZYK  
Pod pojęciem synergetyki rozumie się syntezę długoterminowych przemian strukturalnych (technologicznych, ekonomicznych i społecznych) obejmujących - w kontekście bezpieczeństwa energetycznego - budownictwo (inteligentny dom plus-energetyczny), transport (samochód elektryczny), rolnictwo (rolnictwo energetyczne - biogazownie, biorafinerie) i energetykę (energetyka OZE/URE), która będzie się dokonywać w środowisku Smart Grid i z troską o bezpieczeństwo ekologiczne. Abstract. The concept of synergism implies the synthesis of long-term structural changes (technological, economic and social), including - in the context of energy security - construction (smart plus-energy building), transport (electric vehicle), agriculture (energy agriculture - biogas, biorefineries) and energy industry (RES/DDG) which will occur in the Smart Grid environment and address concerns for ecological safety. (Synergism) Słowa kluczowe: Strategia energetyczna. Holistyczne podejście. Keywords: Energy strategy, mart grid Wprowadzenie Świat wszedł w proces nowej konsolidacji kompetencji, którą tu nazywa się synergetyką. Przesłanki technologiczne, ekonomiczne/biznesowe i społeczne procesu narastały od dawna, a kryzys finansowoekonomiczny 2007-2010 tylko znacznie przyspieszył bieg wydarzeń. Pojęcie synergetyki zostało wprowadzone przez autora w 2009 roku w wykładzie [1], przy tym wówczas jeszcze bez pełnej świadomości jego potencjału objaśniającego, do opisania tego co można, w kontekście energetyki, antycypować jako V falę innowacyjności. Jeśli się uzna, że wcześniejsze cztery były następujące: I - górnictwo i maszyna parowa, fabryka i kolej, II - elektryka/elektroenergetyka, ropa naftowa i samochód, III - wynalazki na potrzeby II wojny światowej i energetyka jądrowa, IV - elektronika i komputery, telekomunikacja i Internet, zasada TPA i energetyka gazowa (bardziej szczegółowa charakterystyka wymienionych fal przedstawiona jest w zał. 1). Istotą fal I do IV by[...]
 
Trend extraction from noisy discrete signals by means of singular spectrum analysis and morphological despiking
 
Konrad BOJAR  
In real-world applications we deal with electric signals subject to additive stochastic noise of unknown, non-stationary distribution and strong additive shot noise. At the time of measurement the waveform of the signal is often not known what excludes specific denoising schemes. To remedy this, we propose a self-adapting algorithm for effective spike removal and trend extraction without losing essential properties of the signal waveform. Applicability of this algorithm was tested using stress measurements taken in strong electromagnetic fields of wide spectrum. Streszczenie. W rzeczywistych zastosowaniach mamy do czynienia z sygnałami zakłóconymi addytywnym szumem stochastycznym o nieznanym rozkładzie i silnym szumem śrutowym. Proponujemy samoadaptujący algorytm usuwania impulsów i ekstrakcji trendu bez utraty charakteru przebiegu. Algorytm przetestowano na pomiarach tensometrycznych, zarejestrowanych w silnym polu elektromagnetycznym o szerokim widmie. (Ekstrakcja trendu z zaszumionych sygnałów dyskretnych za pomocą analizy widma osobliwego i morfologicznego usuwania impulsów) Keywords: morphological filtering, singular spectrum analysis, shot noise, non-stationary noise. Słowa kluczowe: filtracja morfologiczna, analiza widma osobliwego, szum śrutowy, szum niestacjonarny. Introduction It is often that the measured signal contains strong parasitic components that severely impede any further analysis and conceal its required content. Such a situation poses no problem as far as the noise and the useful component of the signal have deterministic or stochastic parameters that can be somehow determined on-the-fly or computed beforehand. Once these parameters are known, a specific denoising procedure can be chosen from a wide range of well-established methods. The problem turns way more complicated when variability of the signal is hard to describe in mathematical terms, and the noise is nonstationary and produces outliers which often grou[...]
 
Two-objective optimization design for the transcutaneous energy transmission system
 
BAI LIANGYU  TANG HOUJUN  XU YANG  
The Transcutaneous energy transmission (TET) systems suffer two major drawbacks, due to the weak mutual coupling and large leakage inductance: low efficiency and low power transfer capability. This paper proposes an optimization method which considers both efficiency and power transfer capability to meet different practical application. We have used MATLAB/SIMULINK to verify the analytical results. A comparison of the results validates our optimization method, and shows enhanced performance. Streszczenie. Bezprzewodowy system transmisji energii TET stosowany przy implantach jest obarczony niedogodnościami - słabym sprzężeniem obwodów, dużą indukcyjnością rozproszenia i małą efektywnością. W artykule zaproponowano optymalizację tego systemu. (Optymalizacja systemu bezprzewodowej transmisji energii stosowanej przy implantach) Keywords: transcutaneous energy transmission (TET) system, transmission efficiency, power transfer capability, nonlinear constrained optimization, genetic algorithm, biomedical implantable devices. Słowa kluczowe: bezprzewodowa transmisja energii, implanty. 1. Introduction The implantable biomedical devices, including left ventricular assist devices (LVAD), pacemakers and implantable cardioverter defibrillators (ICD), are used to monitor and treat physiological conditions within the body [1]-[4]. Although these devices often save lives, they can occasionally malfunction because of shortage of power. The traditional way of charging these devices is to penetrate skin with wires, which results in the risk of infection and in the cost of patient’s freedom of daily living activities. The transcutaneous energy transmission (TET) systems are designed to deliver power from a primary source to a secondary implantable device through a dermal skin layer via time-varying electromagnetic fields. A typical TET system is illustrated in Fig.1. The electromagnetic field generated by the in vitro part of the TET system and [...]
 
Wpływ podmagnesowania rdzenia na zawartość wyższych harmonicznych drgań i hałasu rdzeni transformatorów.
 
W artykule przedstawiono analizę harmoniczną drgań i hałasu emitowanego przez rdzenie transformatorów pracujących przy podmagnesowaniu składową stałą strumienia. Przedstawiony został układ pomiarowy do badań wibroakustycznych rdzeni modelowych w w/w warunkach pracy. Uzyskane rezultaty zostały uzupełnione odpowiednimi wynikami pomiarów dla trójfazowych transformatorów zasilających układy prostownikowe jednokierunkowe i mostkowe w stanach awaryjnych. Wykonana została analiza harmoniczna drgań i emitowanego hałasu w przedziale od 50 do 600 Hz. Abstract. The article presents the harmonic analysis of vibration and noise emitted by the cores of transformers operating with submagnetizing by the DC component. Measuring system was introduced for the analysis of vibroacoustic parameters of testing cores models in the present conditions. The results obtained have been supplemented by relevant measurement results for the three-phase transformers feeding three pulse one-way sets or three phase bridge in the state of emergency. Harmonic analysis of vibration and noise was carried out in the range from 50 to 600 Hz. The Influence of submagnetizing of the core on the content of higher harmonic vibration and noise of transformer cores. Słowa kluczowe: transformatory, podmagnesowanie rdzenia, drgania , hałas, magnetostrykcja. Keywords: transformers, submagnetizing of the core, vibrations, noise, magnetostriction,. Wprowadzenie Zasadniczym źródłem dźwięku w transformatorze jest drgający rdzeń pobudzany siłami magnetostrykcyjnymi. Siły te zawierają składowe stałe i składowe zmienne w czasie. Na skutek działania sił magnetostrykcyjnych powstają okresowe drgania rdzenia zależne przede wszystkim od indukcji w rdzeniu i współczynnika magnetostrykcji blachy, z której wykonany jest rdzeń. Przy zasilaniu sinusoidalnym, wartość współczynnika magnetostrykcji zależy od indukcji występującej w magnesowanej blasze i zawiera nieskończenie wiele parzystych harmoniczny[...]
 
Wyrównywanie okresów sygnałów periodycznych
 
Adam POPOWICZ  
W artykule przedstawiono i porównano bardziej oraz mniej znane metody wyrównywania okresów w sygnałach periodycznych. Do omówionych metod należą metoda całek normalizowanych, metoda korelacyjna, metoda filtracji dopasowanej oraz metoda Przesunięć Fourierowskich. Do wybranych metod zastosowano uśrednianie przesunięć względnych, zwiększając przez to w znaczący sposób dokładność wyznaczonych punktów centrujących. Analiza porównawcza została wykonana na symulowanym przebiegu EKG i obejmowała wpływ zakłóceń sieciowych, impulsowych, wolnozmiennych oraz szumu białego. Abstract. Following alignment methods for periodic signals are presented and compared in the article: normalized integrals method, correlation method, matched filtering method and the Fourier Shifts method. The idea of relative shifts averaging was used for chosen methods and thus improved visibly their precision. Analysis included simulated ECG signal with mains (50Hz) noise, high frequency noise, Gaussian noise and low frequency noise. (Alignment of periods in periodic signals). Słowa kluczowe: analiza sygnałów okresowych, punkty centrujące, analiza EKG, uśrednianie sygnałów Keywords: periodic signals processing, fiducial points, ECG analysis, signals averaging Wstęp W analizie sygnałów, w szczególności tych biomedycznych, występuje problem zakłócenia przebiegów szumami różnego pochodzenia. Mogą być to zarówno zakłócenia własne generowane przez układy elektroniczne (dziś już do pominięcia) jak i zakłócenia pochodzące ze środowiska. Różnorodność tych drugich jest zazwyczaj dość spora. Dla przykładu w sygnale EKG do zakłóceń możemy zaliczyć zakłócenia pochodzenia mięśniowego, wpływ fali oddechowej, zakłócenia wysokoczęstotliwościowe od różnego typu pól zewnętrznych (aktywność telefonów komórkowych) oraz zakłócenia sieciowe. W celu pozbycia się tych zakłóceń stosuje się różne metody, jednak ich wyeliminowanie często jest bardzo trudne. Zastosowanie mają nie tylko filtry klas[...]
 
Z życia SEP
 
Wręczenie medalu 90-lecia SEP Panu Lechowi Wałęsie - b. prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej W dniu 8 kwietnia 2011 roku w Domu Technika NOT w Gdańsku odbyła się uroczystość wręczenia przyznanego z okazji I Kongresu Elektryki Polskiej medalu 90-lecia SEP panu Lechowi Wałęsie - b. prezydentowi RP, laureatowi pokojowej Nagrody Nobla. W imieniu uczestników spotkania pana Lecha Wałęsę powitał prezes SEP prof. Jerzy Barglik. Następnie prezes SEP oraz prezes Oddziału Gdańskiego SEP Waldemar Dunajewski wręczyli panu Lechowi Wałęsie medal 90-lecia SEP. W krótkim wystąpieniu Lech Wałęsa podziękował za przyznane wyróżnienie. Przypomniał, że przed laty w Domu Technika NOT w Gdańsku zdawał egzaminy na uprawnienia sepowskie. Wysłuchano krótkiego koncertu skrzypcowego uczennicy Szkoły Muzycznej z Gdańska. Spotkanie zakończyła nieformalna dyskusja Lecha Wałęsy [...]
 
Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych do oceny wpływu pracy odbiorników nieliniowych na jakość energii elektrycznej
 
Marek GAŁA  
W artykule zaprezentowana została metoda wykorzystująca sztuczne sieci neuronowe do estymacji wartości chwilowych napięcia w analizowanym węźle systemu elektroenergetycznego zasilającego nieliniowe odbiorniki energii elektrycznej. Przedstawiona metoda pozwala na dokonanie identyfikacji źródeł zaburzeń elektromagnetycznych oraz określenie ilościowego udziału poszczególnych odbiorców energii elektrycznej w całkowitym zaburzeniu napięcia występującym w określonych węzłach systemu elektroenergetycznego, np. w węźle PWP. Abstract. The paper describes a method where artificial neural networks are used to estimate the instantaneous voltage at a considered node of electric power system which feeds nonlinear loads. The method presented here enables to identify sources of electromagnetic disturbances as well as to estimate quantitative contribution of specified energy consumers to overall disturbance of voltage which occurs at specified nodes of a power system, e.g. at a point of common coupling PCC. (The application of artificial neural networks in the estimation of the influence of nonlinear loads on the power quality). Słowa kluczowe: wyższe harmoniczne, sieci neuronowe, odbiorniki nieliniowe, estymacja napięcia. Keywords: harmonics, neural networks, nonlinear load, voltage estimation. Wstęp Wzrost ilości użytkowanych nieliniowych odbiorników energii elektrycznej (urządzenia energoelektroniczne, energooszczędne źródła światła, urządzenia komputerowe, piece łukowe i indukcyjne, zgrzewarki i inne) ma zasadniczy wpływ na poziom zaburzeń elektromagnetycznych oraz degradację jakości energii elektrycznej dostarczanej do jej odbiorców [4]. Intensywność odkształcenia napięcia zasilającego w poszczególnych węzłach sieci elektroenergetycznej wymaga nierzadko wskazania źródeł zaburzeń elektromagnetycznych oraz określenia ilościowego udziału dostawcy energii oraz poszczególnych jej odbiorców w całkowitym zaburzeniu napięcia w punkcie wspólnego przyłąc[...]
 
Zastosowanie techniki obliczeń ewolucyjnych w obszarze teorii obwodów elektrycznych
 
Mirosław GAJER  
W artykule zaproponowano wykorzystanie techniki obliczeniowej opartej na algorytmach ewolucyjnych w obszarze badawczym związanym z teorią obwodów elektrycznych. Algorytmy ewolucyjne zostały wykorzystane w celu przeprowadzenia analizy nieliniowych obwodów prądu stałego. W rozważanych obwodach występują zarówno nieliniowe rezystancje, jak i nieliniowe źródła napięcia, w tym źródła sterowane. Wyniki symulacji komputerowych dowodzą, że algorytmy ewolucyjne zapewniają wysoki stopień dokładności rozwiązań oraz odznaczają się stosunkowo szybką zbieżnością w przypadku zastosowania kodowania rozwiązań bezpośrednio z użyciem liczb rzeczywistych. Abstract. In the paper we propose the use of a computational technique based on the evolutionary algorithms in the domain of electrical circuits theory. The evolutionary algorithms were used for the purpose of analysis of nonlinear electrical circuits with constant current. In the electrical circuits that were examined there were both nonlinear resistances and nonlinear voltage sources, including controlled voltage sources. The results of computer simulations prove that evolutionary algorithms can guarantee a high level of accuracy of obtained solutions and they are characterized by a relatively fast convergence rate for the case of coding the solutions directly with the use of real numbers. (The implementation of the evolutionary computations in the domain of electrical circuits theory). Słowa kluczowe: algorytmy ewolucyjne, teoria optymalizacji, teoria obwodów, obwody nieliniowe Keywords: evolutionary algorithms, optimization theory, circuits theory, nonlinear circuits Wstęp Teoria obwodów elektrycznych jest dziedziną badań, której zadaniem jest wypracowanie matematycznych metod opisu zjawisk fizycznych zachodzących w różnego typu obwodach elektrycznych. Teoria obwodów elektrycznych dzieli się na dwie wyraźnie wyodrębnione gałęzie, wśród których wyróżnia się analizę obwodów oraz ich syntezę. Zadaniem an[...]
 

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»