ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA ›
PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY ›
2011-10 |
| |
|
Publikacja: Analiza możliwości wykorzystania rozproszonych tablic mieszających w WSN
Autor: Łukasz MAKOWSKI  Bartosz SAWICKI
W artykule przedstawiono analizę adaptacji algorytmów rozproszonych tablic mieszających (ang. Distributed Hashing Table, DHT) do
przykładowego modelu bezprzewodowej sieci sensorów rozproszonych terytorialnie (ang. Wireless Sensor Network, WSN). Przeanalizowano wymagania
dla funkcji mieszającej (ang. hashing function) oraz przedstawiono algorytm DV-hop zmodyfikowany i dostosowany do połączenia z DHT.
Abstract: In this article an analysis of Distributed Hashing Table (DHT) algorithms application to an exemplary model of Wireless Sensor Network
(WSN) is presented. Requirements for hashing function and details of augmented DV-hop algorithm adjusted to consolidate with DHT idea are also
discussed. (The feasibility study for application of distributed hashing tables into WSN).
Słowa kluczowe: rozproszone systemy pomiarowe, bezprzewodowe sieci sensorów, rozproszone tablice mieszające.
Keywords: distributed measurement systems, wireless sensor networks, distributed hashing tables.
Wprowadzenie
Badania nad bezprzewodowymi sieciami sensorów
(WSN, ang. Wireless Sensor Network) są prowadzone od
wielu lat na różnych płaszczyznach. W większości WSN
zakłada się architekturę zbliżoną do scentralizowanej
architektury klient-serwer. Z drugiej strony urządzenia WSN
są uznawane za równorzędne i przez to na każdy z nich
nałożone są takie same zadania w postaci realizacji
pomiarów i transmisji wyników. Wykorzystanie DHT pozwoli
na przejście od tradycyjnej, hierarchicznej architektury
rozproszonego systemu pomiarowego do jednolitej sieci
faktycznie równorzędnych węzłów - urządzeń realizujących
pomiary i tworzących szkielet systemu.
Zakładamy, że po zastosowaniu DHT do WSN system
pomiarowy będzie cechował się większą odpornością na
uszkodzenia a dane będą lepiej chronione przed utratą
i często również łatwiej dostępne. By to zrealizować
należało przekształcić znane lub stworzyć nowe algorytmy
WSN i DHT, gotowe do połączenia w jeden, spójny system.
Ze wz[...]
|
Prenumerata
|
|
|
|
[...]
|
|
|
|
A functional testing of analogue electronic circuits with the use of specification approximation in the time-domain response features space
|
|
|
Piotr JANTOS Tomasz GOLONEK Jerzy RUTKOWSKI
|
This paper presents a method for specification driven testing of analogue electronic circuits. The method is based on utilisation of tested
circuit response features to a test stimulus. Delaunay’s triangulation is employed for the purpose of finding tested circuit specifications values in
spaces defined with response features. Specification maps are used for the purpose of estimating the tested circuits performance quality. A neural
network classifier has been utilised to make a decision whether the circuit is fully functional.
Streszczenie. W artykule przedstawiono metodę sterowanego specyfikacją testowania analogowych układów elektronicznych. Opracowana metoda
bazuje na wykorzystaniu cech odpowiedzi układu na wymuszenie testujące. W przestrzeniach zdefiniowanych przez wartości poszczególnych cech
odpowiedzi testowanego układu oraz kolejne specyfikacje, znajdowana jest aproksymacja dystrybucji wartości specyfikacji z wykorzystaniem
triangulacji Delaunay’a. Tak przygotowane "mapy" działania układu stosowane są do estymacji wartości specyfikacji, a następnie, za pomocą
klasyfikatora neuronowego, do stwierdzenia, czy układ testowany jest sprawny. (Testowanie funkcjonalne analogowych układów
elektronicznych z wykorzystaniem aproksymacji specyfikacji w przestrzeni cech odpowiedzi układu testowanego).
Keywords: Delaunay’s triangulation, specification driven test, analogue electronic circuits, neural classifier.
Słowa kluczowe: triangulacja Delaunaya, testowanie funkcjonalne, analogowe układy elektroniczne, sztuczna sieć neuronowa.
Wprowadzenie
Testowanie analogowych układów elektronicznych jest
zagadnieniem złożonym [1-7]. Najpoważniejszymi
trudnościami, które wpływają na poziom komplikacji tej
problematyki są: losowy charakter wielkości
charakteryzujących poszczególne elementy elektroniczne
oraz ograniczona możliwość wykonywania pomiarów
(dostęp do punktów pomiarowych). W dalszym ciągu brak
jest określonego i ustandaryzowa[...]
|
|
|
|
A Nonnegative Subspace Approach for Packet Loss Concealment
|
|
|
Jianjun HUANG Yafei ZHANG Xiongwei ZHANG Zou XIA
|
This paper presents a nonnegative subspace approach for packet loss concealment problem. The magnitude spectrogram of speech
signal is projected onto nonnegative subspace using nonnegative matrix factorization algorithm. Consequently, packet loss concealment problem is
transformed to linear interpolation of the projective coefficients in nonnegative subspace. Simulation examples, objective tests show that packet loss
concealment in the nonnegative subspace results in improved perceptual quality of speech compared to popular packet loss concealment algorithms.
Streszczenie. Zaprezentowano metodę subprzestrzeni dla rozwiązania problemu straty pakietu. Spektrogram amplitudowy sygnału mowy .jest
poddawany projekcji do nieujemnej podprzestrzeni przy wykorzystaniu macierzy faktoryzacji. W rezultacie problem staje się możliwy do liniowej
interpolacji. Osiągnięto dostrzegalną poprawę jakości przetwarzania sygnału mowy. (Metoda nieujemnej podprzestrzeni stosowana w przypadku
straty pakietu)
Keywords: packet loss concealment; nonnegative subspace; nonnegative matrix factorization
Słowa kluczowe: strata pakietu, nieujemna przestrzeń.
1 Introduction
With the widespread usage of the Internet, voice over
packet network has become increasingly popular. Since the
delivery of packets is not guaranteed in the IP network,
packet loss could occur if the packets in the network are
misrouted, or if the packets arrive at the destination too late
to be useful. Voice quality of service is subject to packet
loss. To prevent from serious quality degradation, various
Packet Loss Concealment (PLC) algorithms have been
proposed.
The basic idea behind PLC is to recover the speech
signal content of a lost packet from its neighbors. Most of
the approaches to PLC are formulated in a heuristic manner.
However, the procedures can roughly be categorized into
two classes: 1) predictive or extrapolative, where the PLC
attempts to recover the lost speech signal segment b[...]
|
|
|
|
Analityczna metoda wyznaczania wydajności systemów wieloprocesorowych
|
|
|
Krzysztof TABOREK
|
Zaprezentowano analityczną metodę wyznaczania wydajności systemów wieloprocesorowych ze wspólną pamięcią. Podany został
model kolejkowy takich systemów. Na podstawie tego modelu zostały wyprowadzone wzory, dzięki którym można obliczać średnie czasy
oczekiwania procesorów (klientów) na swoją obsługę (w kolejce). Podany został schemat obliczeniowy, pozwalający wyznaczać wydajność takich
systemów wieloprocesorowych. Otrzymane tą metodą wyniki analityczne zostały porównane ze zmierzonymi w rzeczywistym systemie
wieloprocesorowym. Przedstawiona metoda charakteryzuje się dużą dokładnością.
Abstract. The analytical method of performance prediction of multiprocessor systems with common memory was presented. The queueing model of
such systems was given. On the base of this model formulas were derived. Thanks to them we can calculate mean waiting times of processors
(customers) for their services (in the queue). The calculation diagram was presented. It allows to compute performance of such multiprocessor
systems. The results obtained thanks to this analytical method were compared with the corresponding results which were measured in the real
multiprocessor system. The presented method is conspicuous by its high precision. (Analytical method of performance prediction
of multiprocessor systems).
Słowa kluczowe: model kolejkowy, system wieloprocesorowy, układ arbitrażu, wydajność systemu wieloprocesorowego.
Keywords: arbitration circuit, multiprocessor performance, multiprocessor system, queueing model.
Wstęp
Typowa architektura systemu wieloprocesorowego ze
wspólną pamięcią może być w sposób ogólny pokazana jak
na rysunku 1. Obecnych N procesorów komunikuje się tutaj
ze wspólną pamięcią poprzez pojedynczą magistralę.
Ponieważ jednocześnie nawet kilka procesorów może
chcieć wymieniać swoje dane z pamięcią, a w tym samym
czasie tylko jeden z nich może to robić, to w systemie
znajduje się nadzorca, który steruje całym ruchem danych
przez magistralę[...]
|
|
|
|
Analiza funkcji nieoznaczoności dla wybranych sygnałów w zastosowaniu do radarów pasywnych
|
|
|
Marta WALENCZYKOWSKA Adam KAWALEC
|
W artykule omówiono możliwości wykorzystania sygnałów nadajników okazjonalnych w radarze pasywnym, w szczególności sygnały
stacji FM. Przedstawiono kształt funkcji nieoznaczoności tych sygnałów oraz zobrazowano wpływ parametrów sygnału oraz odbiornika na
możliwości detekcyjne radaru.
Abstract. The article investigates possibility of using waveforms of transmitters of opportunity for passive radars, especially FM signals. This report
shows shape of ambiguity functions and impact of receiver and waveform parameters on passive radar detection abilities. (Possibility of using
waveforms of transmitters of opportunity for passive radars)
Słowa kluczowe: radar pasywny, radar bistatyczny, funkcja nieoznaczoności, filtr dopasowany, sygnały szumowe.
Keywords: passive radar, bistatic radar, ambiguity function, mached filter, noise signals.
Wstęp
W ostatnich latach można było zaobserwować
dynamiczny rozwój badań nad radarami pasywnymi.
Pozwalają one na wykrywanie obiektów poprzez
wykorzystanie sygnałów z nadajników istniejących już
w środowisku, takich jak sygnały radiofoniczne, telewizyjne,
GSM czy nawet satelitarne. W niniejszym artykule analiza
dotyczy sygnałów z nadajników okazjonalnych FM oraz
wpływu poszczególnych parametrów sygnału oraz
odbiornika na możliwości detekcyjne radaru pasywnego.
Przedstawione są również wyniki badan symulacyjnych
wykonanych w programie MatLab.
Geometria analizowanego systemu
W pracy rozważana jest geometria bistatyczna radaru
(rys.1), co oznacza, że rozważany jest jeden nadajnik
i jeden odbiornik oddalone od siebie o dystans L, nazywany
bazą. Odbiornik zbudowany jest na bazie dwóch anten.
Jedna z nich skierowana jest na nadajnik i służy do odbioru
sygnału referencyjnego, natomiast druga spełnia rolę
anteny pomiarowej i skierowana jest na [...]
|
|
|
|
Analiza modeli opisujących przebieg nagrzewania rezystancyjnego wybranych elementów
|
|
|
Ewa PIOTROWSKA Andrzej CHOCHOWSKI
|
Przeprowadzono pomiary nagrzewania rezystancyjnego elementów o różnych kształtach wykonanych z miedzi i kanthalu. W trakcie
interpretacji wyników pomiarów zaobserwowano pewne zjawisko, które poddano dalszej analizie. Przeprowadzono analizę sygnałów i
zaproponowano modele numeryczne zjawiska wykorzystując do tego celu pakiet MATLAB. Przedstawiono różne struktury dobieranych modeli i
różne rodzaje odpowiedzi elementów na wymuszenie skokowe
Abstract. The investigations of resistance heating of different elements made of copper and kanthal has been carried out. During the analysis of
obtained results the some special effect of oscillation has been occurred. The different models of process have been chosen from models offered in
MATLAB and then have been compared. The step responses of different elements during the resistance heating have been inertial or oscillatory.
(Analysis of the resistance heating models of different elements).
Słowa kluczowe: nagrzewanie rezystancyjne, MATLAB, element inercyjny, element oscylacyjny
Keywords: resistance heating, MATLAB, inertial element, oscillatory element
Wstęp
Badano i analizowano przebieg nagrzewania
rezystancyjnego elementów o różnym kształcie,
wykonanych z miedzi i kanthalu. W trakcie analizy
zaobserwowano pewne zjawiska, które mogły być
spowodowane niedokładnościami w pomiarach, ale
jednocześnie ich powtarzalność wydaje się wskazywać na
pewną prawidłowość. W pracy [1] przedstawiono pierwsze
próby analizy, nie dające jednak satysfakcjonującej
odpowiedzi na pojawiające się wątpliwości. W niniejszej
pracy zostanie przedstawiona bardziej szczegółowa
interpretacja, wykorzystująca metody analizy sygnałów i
możliwości, jakie daje pakiet MATLAB.
Opis metodyki pomiarów
Nagrzewano rezystancyjnie elementy o różnych
kształtach i przy różnym wzajemnym położeniu, przy czym
aktywnym energetycznie był tylko jeden element.
Elementami podstawowymi były pręt i spirala (wykonane z
miedzi i kanthalu). Badano[...]
|
|
|
|
Analiza porównawcza strat mocy w trójfazowych falownikach PWM z elementami aktywnymi z węglika krzemu
|
|
|
Mariusz ZDANOWSKI Jacek RĄBKOWSKI Roman BARLIK
|
W pracy dokonano estymacji strat mocy wydzielanych w kompletnych zestawach półprzewodnikowych trójfazowych przekształtników
mostkowych o topologiach dwupoziomowego falownika napięcia, falownika prądu i falownika typu "Z" w przypadku, gdy łączniki tych układów są
wykonane przy użyciu krzemowych tranzystorów IGBT i tranzystorów typu JFET i BJT z węglika krzemu. Uzyskane wyniki wskazują na
korzystniejsze właściwości energetyczne układów z przyrządami z węglika krzemu, a także na możliwości redukcji gabarytów elementów biernych i
zwiększenie wskaźnika mocy właściwej tych układów.
Abstract. In this work estimations of power losses give off complete semiconductor elements on three phase bridge inverters in topologies like twolevel
voltage source inverter, current source inverter and “Z" source inverter, in case that semiconductor elements of this topologies are made at
using silicon IGBT transistors and silicon carbide JFET or BJT transistors were made. Results are pointing at more beneficial energy properties of
inverters with silicon carbide devices, as well as to possibilities of the reduction in dimensions of passive elements and increasing the power density
of this inverters. (Comparative analysis of power losses in three phase PWM inverters with Silicon Carbide active devices).
Słowa kluczowe: węglik krzemu, straty mocy, trójfazowe przekształtniki energoelektroniczne, SiC-JFET, SiC-BJT.
Keywords: Silicon Carbide, power losses, three phase inverters, SiC-JFET, SiC-BJT.
Wstęp
Dotychczasowa literatura w zakresie zastosowań
przyrządów z węglika krzemu zawiera pozycje, traktujące o
właściwościach łączeniowych tych przyrządów w przypadku
ich wykorzystania w konkretnych aplikacjach
(urządzeniach) o zróżnicowanych i nieporównywalnych
parametrach. Trudno z dostępnych publikacji jednoznacznie
ocenić korzyści wynikające z użycia przyrządów z węglika
krzemu w przypadku, gdy należy dokonać wyboru zarówno
topologii przekształtnika, jak i rodza[...]
|
|
|
|
Analiza stosowalności okien czasowych w dziedzinie częstotliwości do uproszczenia interpretacji zobrazowania GPR
|
|
|
Robert KĘDZIERAWSKI Mateusz PASTERNAK
|
W artykule zaprezentowano wyniki eksperymentów numerycznych przeprowadzonych na rzeczywistym sygnale GPR. Celem tych
eksperymentów była modyfikacja zobrazowań georadarowych pozwalająca na uproszczenie ich interpretacji. Proponowana metoda może być
z powodzeniem stosowana we wstępnych analizach zobrazowań georadarowych, jako metoda pomocnicza.
Abstract. The results of the numerical experiments with real GPR data has been presented in this paper. The experiments was carried out in the
frequency domain with well-known time windows. Main aim of these experiments was the raw data modification allowing the simplification of the
GPR images interpretation. The proposed method can be successfully applied in the initial analysis of GPR images as an auxiliary method.
(Analysis of the time windows applicability in the frequency domain to simplify the GPR images interpretation).
Słowa kluczowe: radarowa penetracja gruntu, okna czasowe, odwrotne przekształcenie Fouriera, rozdzielczość czasowa.
Keywords: ground penetrating radar, time windows, inverse Fourier transform, time resolution.
Wprowadzenie
Technika radarowej penetracji gruntu (ang. Ground
Penetrating Radar - GPR) znajduje szerokie zastosowanie
w nieniszczącym monitoringu przypowierzchniowych
warstw gruntu, począwszy od badania struktur
geologicznych, hydrologicznych przez archeologię aż do
zastosowań wojskowych [1, 2]. Systemy georadarowe,
podobnie jak klasyczne radary w zależności od
zastosowania wykorzystują szeroki zakres fal
elektromagnetycznych. Obok wielu podobieństw do
klasycznej radiolokacji występują tu interdyscyplinarne
zagadnienia podkreślające jej odrębność. Do takich
zagadnień należy analiza oraz interpretacja uzyskiwanych
zobrazowań. Proces ten jest bardzo złożony. Zmienność
prędkości propagacji fali elektromagnetycznej w glebie
(zależność od przenikalności dielektrycznej ε(f) będącej
funkcją częstotliwości) oraz wpływ zawilgocenia gleby
sprawiają, że niewłaściwa in[...]
|
|
|
|
Analysis of State-Space Model based Voice Conversion
|
|
|
Jian SUN Xiongwei ZHANG
|
A new State-Space Model (SSM) based voice conversion method has been proposed recently which outperforms the traditional Gaussian
Mixture Model (GMM) method. Although the implementation process of the new method has been elaborated, the theoretical essence of this method
has not been analysed clearly. In this paper an exhaustive analysis of the SSM based method is given theoretically and experimentally. Through
these analysis, much simpler equivalence form and performance upper bound of the new method are obtained. Finally possible improvements are
discussed.
Streszczenie. Przedstawiono teoretyczna i eksperymentalną analizę nowego algorytm SSM przetwarzania sygnału mowy. (Model SSM
przetwarzania sygnałów głosowych)
Keywords: Voice conversion; State-Space Model (SSM); Linear Multivariate Regression (LMR); analysis
Słowa kluczowe: przetwarzanie głosu, model SSM.
1 Introduction
Voice Conversion (VC) aims to modify a speaker’s voice
to be perceived as uttered by another speaker, as shown in
Fig.1. It can be applied to many areas. Text-To-Speech
(TTS) would be one of the most important applications in
which it hopes to synthesize different speaking style voices
without a large utterance corpus [1]. By connecting VC
module to the traditional TTS system, the output of TTS
system can be converted into new voice with the target
speaker’s characteristic. In this way only a small amount of
data is needed to train the module. Obviously the new plan
is timesaving and easy to use.
Fig.1. Schematic diagram of voice conversion
Since the VC problem was formulated in 1988 by Abe et
al [2], several conversion methods have been proposed [3-
6]. Despite many breakthroughs have been achieved in this
area, the problem is far from fully solved.
In 2009 Xu et al proposed a new VC method using the
SSM to model and transform the voice spectral features [7].
The main advantage of using SSM in voice conversion lies
in its ability to model spect[...]
|
|
|
|
Badania termiczne prekoncentratora gazów w technologii LTCC
|
|
|
Artur RYDOSZ Wojciech MAZIARZ
|
Prekoncentratory gazów znajdują coraz większe zastosowanie nie tylko w nauce, ale także w przemyśle jako jedno z narzędzi
umożliwiające pomiar niskich stężeń gazów. Proces zagęszczania gazu składa się z kilku faz, a kluczowym etapem jest proces desorpcji. Na jakość
desorpcji wpływa odpowiednia kontrola temperatury. W pracy przedstawiono prowadzone przez autorów badania nad kształtowaniem rozkładu
temperatury oraz jej kontrolą w prekoncentratorach gazów wytworzonych w technologii LTCC.
Abstract. Gas preconcentrators become commonly used not only in science but also in industry as a tool to measure low gas concentrations. Gas
concentration process consists of several phases, and a crucial step is gas desorption. The quality of desorption depends on the temperature so it
should be well controlled and the preconcentrator should enable fast temperature changes. The paper presents the simulations and measurements
of selected thermal parameters of gas preconcentrators manufactured in LTCC technology. (Thermal investigations of LTCC gas
preconcentrators).
Słowa kluczowe: prekoncentracja, desorpcja termiczna, symulacje termiczne, technologia LTCC.
Keywords: preconcentration, thermal desorption process, thermal simulation, LTCC technology.
Wstęp
Prekoncentracja gazów jest z powodzeniem
wykorzystywana od kilkunastu lat przez rozmaite ośrodki
naukowe i przemysłowe na świecie. Prekoncentratory
pojawiły się wraz z pojawieniem się chromatografów
gazowych, ale dopiero rozwój technologiczny i
miniaturyzacja upowszechniły ich zastosowanie.
Konwencjonalne prekoncentratory gazów są zbudowane
najczęściej ze stalowych rurek wypełnionych materiałem
adsorbującym gaz [1,2] lub szklanych rurek, które
dodatkowo owinięte są drutem, spełniającym role grzejnika
[3,4,5]. Wraz z rozwojem technologii mikromechanicznych
(MEMS) zaczęły powstawały coraz mniejsze, ale
jednocześnie równie wydajne prekoncentratory gazów,
które mogą znaleźć zastosowanie w urządzeniach
p[...]
|
|
|
|
Badania właściwości piezoelektrycznych folii z politereftalanu etylenu PET pod kątem jej zastosowania na sensory ściskania i rozciągania
|
|
|
Ewa KLIMIEC Wiesław ZARASKA Szymon KUCZYŃSKI
|
W artykule przedstawiono sposób polaryzacji i prowadzenia badań właściwości piezoelektrycznych folii z PET o grubości 100 m,
dużej wytrzymałości mechanicznej i odporności chemicznej, pod kątem jej zastosowania na sensory ściskania i rozciągania. Trwałość otrzymanego
elektretu badano za pomocą TSDC. Uzyskane wartości napięć piezoelektrycznych, a także długie czasy relaksacji wskazują, że badany materiał
można zastosować na piezoelektryczne czujniki ściskania i rozciągania.
Abstract. Article presents polarization and piezoelectric properties investigation methods for 100m PET film, from a certain angle of its application
as stretching and compresion sensors. This film has large mechanical strength and is chemically resistant. The durability of recived electret was
investigated by TSDC method. Obtained piezoelectric voltage and relaxation time shows, that investigated material can be applied as piezoelectric
stretching and compression sensors. (The investigation of piezoelectric polyethylene terephthalate (PET) films from a certain angle of its
application as stretching and compression sensors).
Słowa kluczowe: PET, piezopolimery, sensory.
Keywords: PET, piezopolymers, sensors.
Wstęp
Folie polimerowe, które chcemy zastosować na czujniki
ściskania i rozciągania, muszą wykazywać właściwości
piezoelektryczne. Właściwości te uzyskuje się przez trwałe
spolaryzowanie materiału. Taki dielektryk jak trwale
spolaryzowana folia polimerowa wykazuje wewnętrzne i
zewnętrzne pole elektryczne czyli jest elektretem. W
artykule przedstawiono badania właściwości piezoelektrycznych
folii z politereftalanu etylenu PET o grubości
100 m. Materiał ten należy do polimerów polarnych, a
występujący w nim elektryczny moment dipolowy powstaje
w wyniku nierównomiernego rozłożenia ładunku
cząstkowego. Wg danych literaturowych [1] przy natężeniu
pola elektrycznego powyżej 40 V/m można uzyskać trwałą
polaryzację polimerów polarnych ju[...]
|
|
|
|
Badanie i wnioskowanie diagnostyczne w przypadku niepewnych symptomów
|
|
|
Tadeusz DĄBROWSKI Marcin BEDNAREK Krzysztof FOKOW
|
Diagnozowanie w warunkach silnych zakłóceń sygnałów diagnostycznych skutkuje diagnozami o niskiej wiarygodności. Rozwiązanie
tego problemu wymaga zastosowania specjalnych metod i narzędzi badania i wnioskowania diagnostycznego. W artykule przedstawiono koncepcję
takiego postępowania. Symulacyjna weryfikacja zaproponowanej procedury potwierdza użyteczność proponowanego rozwiązania.
Abstract. Diagnosing in conditions of intense disturbances of diagnostic signals results in diagnoses of low reliability. Resolving this problem needs
applying special diagnosing methods, tools and diagnostic inference. The article presents concept of such proceeding. Simulating verification of the
suggested procedure confirms the usefulness of the submitted solution. (Test procedures and diagnostic inference in the case of uncertain
symptoms).
Słowa kluczowe: procedura diagnostyczna, układ progowy, niepewne symptomy, wiarygodna diagnoza.
Keywords: diagnostic procedure, threshold system, uncertain symptoms, reliable diagnosis.
Wstęp
Proces diagnozowania (a szczególnie dozorowania)
przebiega na ogół w warunkach dalekich od pożądanych.
Podstawowymi czynnikami wywołującymi błędy wyników
badania diagnostycznego (tj. procesu pomiarowego) oraz
wnioskowania diagnostycznego (tj. procesu syntezy
symptomów, syndromu, a w końcu diagnozy o wymaganej
postaci) są naturalne lub celowo wywołane niesprzyjające
oddziaływania na obiekt diagnozowania oraz na system
diagnozujący, niepewność urządzeń i metod pomiarowych,
zawodność człowieka (m. in. operatora obiektu i diagnosty).
Niepewność diagnozy (niska wiarygodność wyniku
procesu diagnozowania) jest istotnym problemem
zwłaszcza w przypadku obiektów, których stan ma wpływ
na bezpieczeństwo ludzi lub środowiska. Rozpatrując to
zagadnienie należy brać pod uwagę negatywny wpływ na
wynik diagnozowania często występujący deficyt czasowy
oraz niekompletność pierwotnej informacji diagnostycznej
stanowiącej podstawę wnioskowania [...]
|
|
|
|
Badanie wpływu temperatury na parametry termiczne i elektryczne diod LED mocy
|
|
|
Jarosław KRAŚNIEWSKI Maciej OLEKSY
|
W niniejszym artykule przedstawiono wyniki pomiarów charakterystyk statycznych prądowo-napięciowych (zarówno izo- jak i nieizotermicznych)
białych diod LED wysokiej mocy w różnych temperaturach otoczenia. Zaprezentowano również wyniki pomiarów przejściowej
impedancji termicznej tych diod.
Abstract. In the following article the measurement results of static current-voltage characteristics (both iso and non-isothermal) of white powerLED
are presented. Also, measurement results of thermal transient impedance of the powerLED are presented. (Measurement results of static
current-voltage characteristics of white power LED)
Słowa kluczowe: powerLED, impedancja termiczna, rezystancja termiczna, Cree XR-E.
Keywords: powerLED, thermal impedance, thermal resistance, Cree XR-E.
Wprowadzenie
W ciągu kilku ostatnich lat tak zwane "białe" diody LED
znacząco zwiększyły swoją sprawność. W 2002 roku firma
Philips-Lumileds wprowadziła 5W diodę LED, która
cechowała się wydajnością rzędu 18-22 lm/W. W 2011 roku
firma Cree produkuje seryjnie diody 5W o wydajności
139 lm/W (przy prądzie 350 mA, wartość ta spada do
90 lm/W przy prądzie 1500 mA), a doniesienia z
laboratoriów tej firmy mówią o diodach, których sprawność
sięga 208 lm/W, co w porównaniu z idealnym
monochromatycznym źródłem światła o długości fali
555 nm daje sprawność na poziomie 33%. Przekracza to
znacząco sprawność żarówek zwykłych, halogenowych, a
nawet typu HID (Hyper Intensive Discharge), popularnie
zwanych ksenonami, których wydajność sięga 7%
(50 lm/W). Z tego względu białe diody LED są coraz
częściej wykorzystywane w zastosowaniach praktycznych,
poczynając od świateł pozycyjnych i jazdy dziennej w
samochodach, dużych wyświetlaczach typu backlight, a
kończąc na oświetleniu roboczym i dekoracyjnym.
Zastosowania te stawiają duże wymagania, co do stałości
natężenia oświetlenia, jego widma i bezawaryjności pracy.
Wszystkie te parametry zależą od temperatury struktury
[...]
|
|
|
|
Błąd adekwatności modelu obrazowania struktury defektowej półprzewodników wysokorezystywnych badanej metodą niestacjonarnej spektroskopii fotoprądowej.
|
|
|
Michał PAWŁOWSKI Marek SUPRONIUK
|
Celem pracy jest określenie wpływu błędu adekwatności modelu metody korelacyjnej na dokładność wyznaczania parametrów
centrów defektowych metodą niestacjonarnej spektroskopii fotoprądowej (PITS). Stwierdzono, że nieadekwatność modelu metody korelacyjnej
powoduje przesunięcie wykresu Arrheniusa w kierunku niższych temperatur w odniesieniu do wykresu otrzymanego metodą odwrotnego
przekształcenia Laplace’a. Do pokazania tego wpływu wykorzystano rejestracje relaksacji fotoprądu charakterystyczne dla centrum A (kompleksu
luka-tlen) występującego w próbkach FZ Si:Sn napromieniowanych neutronami.
Abstract. The effect of model adequacy error of the correlation method for studies of defect centres by photoinduced transient spectroscopy (PITS),
on the values of activation energy and capture cross-section obtained from the Arrhenius plot is discussed. It is shown that due to model
inadequacy, there is a shift towards lower temperatures of the Arrhenius plot obtained from correlation method in comparison with that obtained from
inverse Laplace transformation. The effect is exemplified by the Arrhenius plots calculated by both methods using photocurrent transients for the
centre A (vacancy-oxygen complex) in neutron irradiated silicon doped with tin. (The effect of model adequacy error of the correlation method
for studies of defect centres by photoinduced transient spectroscopy)
Słowa kluczowe: adekwatność modelu, niestacjonarna spektroskopia fotoprądowa, centra defektowe, półprzewodniki wysokorezystywne.
Keywords: model adequacy, PITS, defect center, semi - insulating materials.
Wstęp - metoda niestacjonarnej spektroskopii
fotoprądowej
Najczęściej stosowaną metodą badania struktury
defektowej półprzewodników wysokorezystywnych jest
niestacjonarna spektroskopia fotoprądowa (PITS). Metoda
ta wykorzystuje zjawisko wychwytu i termicznej emisji
nośników ładunku z głębokich centrów defektowych, przy
czym proces zapełniania poziomów defektowych odb[...]
|
|
|
|
Calculation of Signalling RTP Packet Error Probability in Internet
|
|
|
Aleksandar LEBL Dragan MITIĆ Žarko MARKOV
|
We analyze the errors in the Internet packets carrying telephony signalling information. Error probability, obtained by using redundant
packet sending, is also calculated. It is proved that fatal error probability, when signalling packets are sent according to standardized RTP packets, is
better than it is allowed in international recommendation for analog signalling systems, but worse than it is allowed for No7 signalling systems. The
improvement is achieved by using redundant packet sending, when the error probability drops below the value intended for No7 signalling.
Streszczenie. Przeanalizowano błędy w pakiecie internetowym przenoszącym informację telefoniczną. Stwierdzono, że prawdopodobieństwo błędu
w pakiecie zgodnym ze standardem RTP jest mniejsze w układach analogowych ale większe w systemie CCS No 7. Pomocne w tym przypadku
może być przesłanie pakietu rezerwowego. (Prawdopodobieństwo błędu sygnału w protokole RTP)
Keywords: Real time Transfer Protocol, telephony signalling, error probability
Słowa kluczowe: protokół RTP, telefonia internetowa.
Introduction
The multimedia connection over IP is performed in two
ways: first is according to H.323 protocol suite, [1], and
second according to SIP (Session Initiation Protocol, [2]).
We distinguish connection establishing phase and user
data transfer phase in both cases. The setting-up of the
connection is performed by protocols that guaranty reliable
transfer of signalling data i.e. error detection and
retransmission, (TCP, Transmission Control Protocol, [3]).
For transfer of user information, the RTP (Real time
Transfer Protocol, [4]), is used. RTP is intended for fast
data transmission, but it does not retransmit corrupted data.
The telephony over Internet (ToIP) may be viewed as
simple case of multimedia connection. In the setting up
phase of ToIP connection, telephone channel is used for
transfer of relatively long signals. The main question that
arises is: is it possible t[...]
|
|
|
|
Compact antenna array comprising fractal-shaped microstrip radiators
|
|
|
Adrian BEKASIEWICZ Piotr KURGAN Piotr DURAJ Marek KITLIŃSKI
|
A design method of antenna array consisting of eight microstrip patches modified with Sierpinski fractal curves has been presented and
experimentally validated in this paper. Method proposed has enabled the achievement of considerable miniaturization of array length (26%),
together with multi-band behavior of the antenna, which proves the attractiveness of presented design methodology and its ability to be implemented
in more complex microstrip structures.
Streszczenie. W pracy zaprezentowano metodykę projektowania ośmioelementowego szyku antenowego w technologii niesymetrycznej linii
paskowej z wykorzystaniem promienników o brzegu zmodyfikowanym krzywą fraktalną w postaci krzyża Sierpińskiego. Zastosowanie nowego
kształtu łat pozwoliło na gęstsze upakowanie elementów szyku prowadząc do jego 26% miniaturyzacji i poszerzenia pasma pracy. Wyniki
eksperymentu wskazują na wielozakresową pracę zaproponowanego obwodu. (Szyk antenowy z wykorzystaniem radiatorów o brzegu
fraktalnym).
Keywords: fractal curves, Sierpinski, miniaturization, microstrip patch modification.
Słowa kluczowe: krzywe fraktalne, Sierpiński, miniaturyzacja, modyfikacja łaty mikropaskowej.
Introduction
For the past few years, considerable attention has been
directed toward novel mobile devices, bringing forefront
strong demands upon their multi-band and wideband
properties. Due to a dynamic advancement in wireless
communication industry, modern antenna components are
continuously challenged with stringent requirements
concerning their compact size, small weight, low profile,
adequate beamforming or low cost of the production. Based
on the simplicity of design and circuit implementation as
well as their low cost, conventional microstrip patch
antennas are found to be extremely useful in many
nowadays wireless communication applications. However,
such radiators suffer[...]
|
|
|
|
Compact broadband multi-way 1:6 power divider
|
|
|
Adrian BEKASIEWICZ Piotr KURGAN Marek KITLIŃSKI
|
This paper introduces a design flow of a microstrip multi-way 1:6 power divider incorporating photonic bandgap (PBG) structures. The
method proposed has enabled the achievement of considerable miniaturization (15%) together with transmission characteristics enhancement
(141% bandwidth). Measured results show significant similarity to theoretical characteristics, which proves the attractiveness of presented design
methodology.
Streszczenie. W pracy zaprezentowano metodykę projektowania szerokopasmowego, wielodrożnego dzielnika mocy typu 1:6 wykonanego w
technologii niesymetrycznych linii paskowych. Zaburzenie ciągłości metalizacji paska sygnałowego poprzez implementację struktur PBG (ang.
Photonic Bandgap) umożliwiło osiągnięcie zarówno 15% miniaturyzacji, jak i poszerzenia pasma pracy do 141% dla częstotliwości środkowej 4 GHz.
Wyniki eksperymentu wykazujące dużą zgodność z charakterystykami teoretycznymi potwierdzają zasadność zaproponowanej metodyki
projektowania. (Szerokopasmowy, zminiaturyzowany, wielodrożny dzielnik mocy typu 1:6).
Keywords: microstrip line, miniaturization, PBG, power divider.
Słowa kluczowe: linia mikropaskowa, miniaturyzacja, PBG, dzielnik mocy.
Introduction
Planar power splitters are vital components widely used
in a huge variety of radio frequency and microwave
systems, e.g. antenna feeding systems [1], power amplifiers
[2] or multiplexers [3], in order to achieve signal power
division or its combination. Nowadays RF/microwave
components intended to meet the requirements of novel
wireless communication systems are continuously
challenged with ever more severe specifications concerning
their performance, size, weight and cost. Generally, high
freque[...]
|
|
|
|
Comparative Study of PI and Fuzzy DC Voltage Control for a DPC- PWM Rectifier
|
|
|
Abdelhafid SEMMAH Ahmed MASSOUM Habib HAMDAOUI Patrice WIRA
|
This paper treats control strategies of a pulse width modulation (PWM) rectifier to eliminate harmonics currents and consequently to
reduce total harmonic distortion of the line current and improve power factor. It is about the use of direct control principle to control instantaneous
active and reactive powers. Such a technique is called direct power control (DPC). The principal idea of DPC was suggested initially by Ohnishi
(1991) and developed then by Noguchi and Takahachi in 1998. This concept is similar to DTC applied to induction motors. A comparative study,
concerning the DC voltage control, will be given in this study. It is about the use of a PI controller and a fuzzy logic one to ensure a stable active
power exchange. A digital simulation, in Matlab/Simulink/SimPowerSystems and Fuzzy Logic Toolbox, was carried out and given in the end of this
paper. The simulation results show clearly the supremacy of the technique adopted to control the DC voltage.
Streszczenie. Analizowano różne strategie przekształtnika PWM umożliwiające eliminację prądów harmonicznych a w konsekcencjio poprawę
współczynnika THD. Zastosowano technikę SPC - direct power control. Wykorzystano kontrolery PI i logiki rozmytej. Metody oceniono
przeprowadzając symulacje. (Analiza porównawcza sterownika napięcia DC w przekształtniku DPC-PWM)
Keywords: PWM rectifier, direct power control, voltage estimation, instantaneous active and reactive powers, fuzzy control.
Słowa kluczowe: przekształtnik PWM, DPC - direct power control
Introduction
Development in power electronics and the increase in
power consumption as well as the flexibility in the use of
semiconductors encouraged electro technologists to
undertake significant associations of power static inverters
to electric machines.
Generally, these devices represent nonlinear loads,
which absorb a no sinusoidal current and behave like
harmonics generators. Moreover, they consume sometimes
reactive energy. Consequentl[...]
|
|
|
|
Comparison of Three Autotransformer Based 24-Pulse AC-DC Converters Incorporated DC Ripple Reinjection Technique Feeding VCIMD and DTCIMD Loads
|
|
|
Siavash NAKHAEE Alireza JALILIAN
|
In this paper, the comparison of star, polygon and zigzag connected autotransformer based 24-pulse AC-DC converters has been
presented. They are12-pulse rectifiers incorporated pulse doubling DC ripple re-injection technique supplying VCIMD or DTCIMD load. Simulation
results indicate that lower capacitances result in more deterioration in power quality indices at ac mains. In this case, VCIMD has a bitter impact than
DTCIMD. Also, using polygon and star connection autotransformers result in lower voltage and current distortions respectively.
Streszczenie. Przedstawiono porównanie 24-pulsowego przekształtnika AC-DC z autotransformatorem połączonym w gwiazdę, zygzak lub
wielokąt. Obciążeniem jest silnik indukcyjny w konfiguracji VCIMD i DTCIMD. Symulacje pokazały, że otrzymuje się bardzo małe zakłócenie jakości
napięcia. (Porównanie trzech przekształtników 24-pulsowych z autotransformatorem o różnym połączeniu)
Keywords: Autotransformer Based Multipulse Converters, DC Ripple Reinjection Technique, VCIMD & DTCIMD, Impact of DC Link
Capacitance.
Słowa kluczowe: przekształtnik wielopulsowy, .autotransformator.
Introduction
Nowadays, electrical machines are the preferred prime
mover of many applications. Among them, squirrel cage
induction motors are the rugged, reliable, maintenance free,
and economic ones. Today with the development of
semiconductor knowledge, these motors are controlled in
variable frequency mode. The use of these variable
frequency induction motor drives (VFIMDs) as solid-state
converters has been vastly grown in various applications,
i.e. heating, lighting, pumps, fans, blowers, and etc. [1].
Their power supply is usually a 6-pulse diode bridge
rectifier which injects harmonic currents into ac mains,
resulting in equipment overheating and low rectification
efficiency [1]. The growing use of them has reached to a
point that became a serious problem due to their harmonic
distortions. Thus an IEEE Standard 519 [2] was [...]
|
|
|
|
Control of an Under-Actuated X4-flyer using Integral Backstepping Controller
|
|
|
Mohamed TAHAR Kadda MEGUENNI ZEMALACHE Abdelhafid OMARI
|
This paper presents the study of stabilization with motion planning of the four rotors mini-flying robot (helicopter with four rotors). The
dynamic model involves four control inputs which are computed to stabilize the engine with predefined trajectories path. The tracking feedback
controller is based on receding horizon point to point steering. It is clear that our device belongs to families of under-actuated systems. Our aim is to
obtain control algorithms using Integral Backstepping approach in order to stabilize the engine and to generate its trajectory.
Streszczenie. W artykule przedstawiono badania stabilizacji w planowaniu ruchu czterowirnikowego robota (helikopter z czterema
wirnikami).Dynamiczny model obejmuje cztery wejsécia sterujqce, które sq; obliczane w celu stabilizacji silnika dla zdefiniowanej ´scie˙zeki trajektorii.
Celem jest uzyskanie algorytmów sterowania. (Sterowanie robotem czterowirnikowym przy u˙zyciu kontrolera Integral Backstepping)
Keywords: Helicopter, Dynamical systems, Backstepping control
Słowa kluczowe: Helikopter, Uklady dynamiczne, Backstepping kontroli.
Introduction
Recently the merit and application of small-sized UAVs
(Unmanned Aerial Vehicles) have been being increased explosively
as the design and control technologies for the small
flying objects have been combined with various high technologies.
Small-sized UAVs have wider operation range and
better mobility in the environment with many obstacles than
on-the-ground mobile robots. Further, small-sized UAVs are
much cheaper and safer in dangerous tasks than piloted aircrafts.
These kinds of UAVs can be widely applied in various
tasks from calamity observation such as wood and building
fires, meteorological observation, patrol, and spraying
agricultural chemicals to military purpose such as reconnaissance,
monitoring, and communication.
Small-sized UAVs are classified into two categories,
fixed and rotary wing types. The rotary wing type UAVs
a[...]
|
|
|
|
Czwórnikowa metoda testowania 4-tBT analogowych układów elektronicznych
|
|
|
Piotr KYZIOŁ Jerzy RUTKOWSKI
|
Przedstawiona w artykule czwórnikowa metoda testowania 4-tBT (4-terminal based test) umożliwia testowanie układów z
ograniczonym dostępem pomiarowym. 4-tBT jest metodą z symulacją przedtestową i należy do strukturalnych metod testowania. Artykuł skupia się
na omówieniu jednego z aspektów metody 4-tBT jakim jest wytypowanie klasy układów łatwo i trudno testowalnych przy użyciu tej metody.
Abstract. The testing method 4-tBT (4-terminal based test) is presented in this paper. During test mode the circuit under test is connected to active
4-terminal network. The structure and values of elements of this network is selected (by heuristic particle swarm optimization algorithm PSO) in way
that the best localization/identification of faults is obtained. (Four terminal testing method 4-tBT of analog electronic circuit).
Słowa kluczowe: czwórnikowa metoda testowania 4-tBT, uszkodzenia katastroficzne.
Keywords: 4-terminal based test method, catastrophic faults.
1. Wprowadzenie
Układy elektroniczne z roku na rok stają się coraz
bardziej złożone, co skutkuje produkowaniem ich w formie
scalonej (ang. Integrated Circuits - IC). Taki stan rzeczy
wynika przede wszystkim z zapotrzebowania rynkowego na
coraz bardziej uniwersalne, wielozadaniowe, o mniejszym
poborze mocy, a co za tym idzie tańsze rozwiązania. Duża
złożoność oraz wysoki stopień upakowania analogowych
układów elektronicznych (AUE), skutkuje dla dziedziny
testowania i diagnostyki m.in. problemem ograniczonego
dostępu pomiarowego do testowanego obwodu. Z tego też
powodu istnieje rynkowe zapotrzebowanie na skuteczne
metody testowania dla układów elektronicznych z
ograniczonym dostępem pomiarowym [3, 4, 5, 6].
Przedstawiona czwórnikowa metoda testowania 4-tBT (4-
terminal Based Test) umożliwia testowanie układów z
ograniczonym dostępem pomiarowym. Artykuł skupia się na
omówieniu jednego z aspektów metody 4-tBT jakim jest
wytypowanie klasy układów łatwo i trudno testowalnych
przy użyciu tej[...]
|
|
|
|
Diagnostics of electric equipments by means of thermovision
|
|
|
Milan ŠEBÖK Miroslav GUTTEN Matej KUČERA
|
This paper analyses problems of thermovision diagnostics measurement. It examines basic principles and application of non-contact
temperature measurement. Knowledge of problems of measurement in the infrared radiation allows us to use the thermovision diagnostic methods
more effectively and to localise the disturbance which determines the quality of electric equipments in the inside distribution of electric energy.
Abstract. Przedstawiono zasady diagnostyki termowizyjnej. Znajomość problemów pomiaru promieniowania podczerwonego pozwala na
stosowanie termoizji w sposób bardziej efektywny I bardziej dokładnie lokalizować wady. (Diagnostyka urządzeń elektrycznych przy
wykorzystaniu termowizji)
Keywords: thermovision, emissivity, radiation, temperature, diagnostics, calculation
Słowa kluczowe: termowizja, promieniowanie podcvzerwone.
Introduction
Fundamental for a non-destructive diagnostics of
electrical equipments using thermovision, is the ability to
record and to work infrared radiation (heating) to the form of
real thermal images of objects, and on the basis of
overheating of certain surround, for a detection of a failure
(defect).
With non-contact measurement it is able to detect the
temperature distribution on the surface of objects using
sensitivity measuring of a few Kelvin (or °C) decimal. Fig.1.
[1]
Infrared radiation is generated as a result of physical
processes that take place in the object of radiation; moving
atoms, molecules, vibration in crystal lattice, and transition
of electrons from one energy level to another. The basic
source of infrared radiation is elevated temperature of the
source of radiation.
Fig.1 Thermogram of electric wiring breaker
Radiation of hot sources acts like (in respect of
surrounding conditions), like visible light. To display
temperature fields we can use visualization techniques
used in optics. The only differences are materials used for
elements of visualization systems, size of values[...]
|
|
|
|
Diody Schottky'ego z SiC w falownikach napięcia z krzemowymi tranzystorami MOSFET- badania eksperymentalne
|
|
|
Mieczysław NOWAK Roman BARLIK Piotr GRZEJSZCZAK Jacek RĄBKOWSKI
|
W cyklu dwóch publikowanych kolejno artykułów przedstawiono zagadnienia dotyczące oceny korzyści jakich można oczekiwać w
zakresie poprawy właściwości użytkowych, w tym głównie sprawności energetycznej, urządzeń energoelektronicznych budowanych z
zastosowaniem przyrządów z węglika krzemu (SiC). W pierwszym z dwóch artykułów zaprezentowano wyniki badań eksperymentalnych łączników
oraz kompletnych niskonapięciowych trójfazowych falowników PWM (100V; 500VA) o częstotliwość przełączeń powyżej 50 kHz, w których
zastosowano krzemowe tranzystory MOSFET z diodami zwrotnymi w postaci diod Schottky’ego z węglika krzemu. Wyznaczone eksperymentalnie
łączeniowe straty energii wskazują na korzystne właściwości energetyczne falowników z przyrządami z SiC. Badania symulacyjne falowników o
mocach 500VA i 5000VA przedstawiono w spójnym tematycznie artykule, zamieszczonym w niniejszym numerze.
Abstract. In the two connected and published in serial numbers papers the simulation and experimental results are presented in order to determine
impact of silicon carbide devices on reduction of power losses in the power electronics equipment. In this first one the experimental investigations
results of alone switches consist of low voltage MOSFETs and anti-parallel SiC Schottky diodes as well as complete three phase PWM low voltage
inverters operating at switching frequency over 50 kHz (100V/500VA) have been presented. The experimentally determined switching and
conducting losses show the good energetic properties of voltage source inverter built with MOSEFETs and SiC diodes. The simulating investigations
of the 500VA and 5000VA inverters are the subject of the second paper which is published in this issue. (Silicon carbide Schottky Barrier Diodes
in PWM voltage source inverters with MOSFETs - experimental investigations.).
Słowa kluczowe: diody Schottky’ego z węglika krzemu, SiC, tranzystory MOSFET, COOLMOS, falowniki PWM,.
Keywords: Silicon - Carbide Scho[...]
|
|
|
|
Diody Schottky'ego z węglika krzemu w falownikach napięcia z tranzystorami MOSFET- badania symulacyjne
|
|
|
Mieczysław NOWAK Roman BARLIK Piotr GRZEJSZCZAK Jacek RĄBKOWSKI
|
W artykule, stanowiącym kontynuację tematyki z poprzedniej pracy zamieszonej w tym numerze, przedstawiono sposób tworzenia
modeli symulacyjnych trójfazowych falowników z tranzystorami MOSFET i COOLMOS oraz z diodami zwrotnymi z węglika krzemu. Badania
symulacyjne modeli o mocach 500 VA (100V) i 5000 VA (300V) ukierunkowano na określenie strat mocy we wszystkich przyrządach
półprzewodnikowych z uwzględnieniem strat w stanach przewodzenia i łączeniowych. Wyniki przeprowadzonych badań porównawczych wskazują
na poprawę efektywności energetycznej falowników z diodami zwrotnymi z węglika krzemu.
Abstract. In the paper being the continuation of subject from previous paper in this issue number the method of creation of the simulating models of
three phase voltage source inverter with MOSFET and COOLMOS and silicon carbide anti-parallel diodes is presented. Simulations of the 500 VA
(100 V) and 5000 VA (300V) PWM inverters were made in order to determine the power losses in all semiconductor devices. ). Positive effects
caused by SiC diode applications have been confirmed. (Silicon carbide Schottky Barrier Diodes in PWM voltage source inverters with
MOSFETs - simulating investigations).
Słowa kluczowe: diody Schottky’ego z węglika krzemu, SiC, tranzystory MOSFET, COOLMOS, falowniki PWM.
Keywords: Silicon - Carbide Schottky Barrier Diode, SiC, MOSFET, COOLMOS, PWM inverter.
Wstęp
Badania nad nowymi materiałami półprzewodnikowymi
zaowocowały opanowaniem technologii wytwarzania
węglika krzemu w takim stopniu, że możliwa jest już seryjna
produkcja diod Schottky’ego z tego materiału, a także
wybranych typów tranzystorów (JFET; MOSFET) [1],[2].
Artykuł kontynuuje tematykę podjętą w poprzednim artykule
tego numeru, przy czym tym razem dominują w nim
zagadnienia związane z budową modeli symulacyjnych i
modelowaniu trójfazowych falowników napięcia o mocy
500VA z łącznikami zawierającymi tranzystory MOSFET o
napięciu znamionowym UDS = 150V [...]
|
|
|
|
DZIESIĄTA KRAJOWA KONFERENCJA ELEKTRONIKI
|
|
Referaty prezentowane w formie ustnej lub plakatowej były podzielone na tradycyjne grupy tematyczne: Materiały i
technologie elektroniczne, Elementy elektroniczne, Układy analogowe, Układy cyfrowe, Energoelektronika, Optoelektronika,
Szumy, zakłócenia, ograniczenia cieplne i niezawodność, Zastosowania układów elektronicznych, Systemy elektroniczne w
mechatronice. Ponadto poświęcono zagadnieniom:
Zaawansowanych technologii [...]
|
|
|
|
Effects of Permanent Magnet Synchronous Generator and Wind Turbine Parameters on the Performance of a Small-Scale Wind Power Generation System
|
|
|
Mohammadali ABBASIAN Arash H. ISFAHANI Saeideh SHAHGHASEMI Farid SHEIKHOLESLAM
|
Permanent magnet synchronous generators are widely used in small-scale wind power generation systems. Appropriate design of the
generator and turbine parameters improves the performance of the wind power generation systems. This paper analyzes the effect of different
design parameters of a surface-mounted permanent magnet synchronous generator and the turbine on the annual energy output and also on the
cost of a small-scale wind power generation system. The analytical model of the generator and wind turbine is used along with cost models for
different parts of the system. The power losses in power electronics devices are also taken into account.
Streszczenie. Generatory synchroniczne z magnesami trwałymi są powszechnie używane w energetyce wiatrowej. W artykule analizuje się
możliwości projektowe generatora i turbiny oraz ich wpływ na parametry małego systemu energetyki wiatrowej. (Wpływ parametrów generatora
synchronicznego i turbiny na właściwości małego systemu energetyki wiatrowej)
Keywords: wind power generation system, surface-mounted permanent magnet synchronous generator, small-scale, annual energy
output, cost, design.
Słowa kluczowe: energetyka wiatrowa, generator synchroniczny.
Introduction
Future energy challenge and environment pollution
crisis forces societies to use more renewable energy
resources. Nowadays, wind is the most economical
renewable energy forms which is widely used in different
scales from stand-alone small-scales to wind farm
megawatt scales. Superior performance of the permanent
magnet synchronous generators (PMSG) makes them as
proper candidates for small-scale wind power generation
systems [1-2]. PMSGs benefit from high efficiency and
power factor in a wide range of operation speeds, high
torque density reducing its size and weight, low rotor losses
resulting in a lower rotor temperature and simplified cooling
system [3]. However, the suitable performance of wind
power generation systems chiefly dep[...]
|
|
|
|
Electrothermal Model of SiC Power Schottky Diodes
|
|
|
Janusz ZARĘBSKI Jacek DĄBROWSKI
|
The paper concerns the problem of modelling d.c. characteristics of commercial SiC power Schottky diodes with self-heating taken into
account. The electrothermal model of the investigated devices is proposed and experimentally verified. The evaluation of accuracy of the elaborated
model has been performed by comparison of measured and calculated characteristics of selected SiC power Schottky diodes.
Streszczenie. Praca dotyczy problemu modelowania, z uwzględnieniem zjawiska samonagrzewania, prądowo-napięciowych charakterystyk
komercyjnie dostępnych diod Schottky’ego mocy wykonanych z węglika krzemu. Zaproponowano i eksperymentalnie zweryfikowano
elektrotermiczny model rozważanych w pracy elementów półprzewodnikowych. Ocenę dokładności modelu przeprowadzono poprzez porównanie
charakterystyk obliczonych w programie SPICE z charakterystykami zmierzonymi wybranych diod Schottky’ego z węglika krzemu. (Model
elektrotermiczny diod Schottky’ego mocy wykonanych z węglika krzemu)
Słowa kluczowe: dioda Schottky’ego, węglik krzemu, modelowanie, samonagrzewanie.
Keywords: Schottky diode, silicon carbide, modelling, self-heating.
Introduction
Power Schottky diodes are very popular unipolar
devices, often used in Switch Mode Power Supplies. The
essential advantage of Schottky diodes is a low value of the
capacitance (only junction capacitance exists), what results
in high speed of the device switching. On the other hand the
main drawback of the considered devices, especially made
of silicon, is relatively low value of the breakdown voltage
and a high value of the reverse current [1]. The
improvement of properties of the considered power devices
is possible by using wide band-gap materials, as: silicon
carbide (SiC), gallium nitride (GaN) or diamond (C), in the
fabrication process. Currently, due to advancement of
technology, the most promising one is silicon carbide. Since
2001, 300 V and 600 V SiC power Schottky diodes
ma[...]
|
|
|
|
Elektryzacja strumienia proszku w urządzeniach napylających lakiery
|
|
|
Piotr BARMUTA Kazimierz CYWIŃSKI
|
W pracy omówiono podstawy procesu elektryzacji dielektrycznych cząstek lakierów proszkowych metodą wysokonapięciową i
tryboelektryczną. Przedstawiono podstawowe konfiguracje geometryczne układów elektryzacji, przykładowe rozwiązania konstrukcyjne. Omówiono
konstrukcje miniaturowych źródeł wysokiego napięcia ich charakterystyki oraz metody pomiaru i oceny poziomu elektryzacji lakierów proszkowych.
Abstract: The paper describes the principles of the high voltage and tribo electrization process of dielectric paint particles. It also shows basic
geometrical arrangements of electrization solutions. Construction of miniaturized high voltage sources and their characteristics are also presented,
as well as methods of electrization powder paints measurements. (Powder flux electrization in the powder coatings devices)
Słowa kluczowe: elektryzacja, pomiary, lakierowanie proszkowe, źródło wysokiego napięcia
Keywords: electrization, measurements, powder coating, high voltage source
Wstęp
Zebrane przez ostatnie 40 lat doświadczenia
konstrukcyjne i eksploatacyjne w zakresie
elektrostatycznych technologii lakierowania proszkowego
doprowadziły do szerokiego stosowania dwóch
podstawowych metod elektryzacji cząstek dielektrycznych.
W obu metodach elektryzacja odbywa się w strumieniu
mieszaniny proszkowo-powietrznej (poruszanej siłami
pneumatycznymi), a generacja ładunków oparta jest na:
 elektryzacji tarciowej (tzw. "tribo") w kanale
pistoletów lub głowic napylających,
 elektryzacji w strefie ulotu z użyciem
miniaturowych źródeł napięcia stałego,
 elektryzacji mieszanej z udziałem systemu
pierwszego jak i drugiego.
W typowych rozwiązaniach do napylania proszków
lakierniczych używa się pistoletów i głowic osadzonych na
ramionach manipulatorów lub wyspecjalizowanych robotów;
jedne i drugie mogą mieć system elektryzacji
wysokonapięciowej lub tarciowej [1]. Stosowane układy
specjalne napylania np. wykorzystujące złoże fluidalne[...]
|
|
|
|
Emulator analogowych uszkodzeń parametrycznych
|
|
|
Wojciech TOCZEK
|
W artykule przedstawiono emulator uszkodzeń analogowych bazujący na programowalnym mikrosystemie jednoukładowym. Użycie
struktur programowalnych znacznie ułatwia wprowadzanie uszkodzeń parametrycznych pojedynczych i wielokrotnych w szerokim zakresie zmian
wartości parametrów. Urządzenie służy do wspomagania badań w zakresie testowania zorientowanego na uszkodzenia. Mechanizm dynamicznej
rekonfiguracji układu obniża koszty i przyspiesza eksperymentalną weryfikację nowych metod testowania.
Abstract. In the paper, an experimental test bench, based on Programmable System on Chip mixed-signal array, is presented. The use of
programmable analog devices facilitates significantly the fault injection capabilities. They allow injecting a wide range of single and multiple
parametric faults in the test bench, making possible the research in the area of defect oriented analog test. The dynamical reconfiguration
capabilities of the circuit simplifies in cost and time the experimental validation of new test methods. (Experimental test bench for analog fault
emulation).
Słowa kluczowe: uszkodzenia analogowe, testowanie zorientowane na uszkodzenia, emulator uszkodzeń, diagnostyka.
Keywords: analog faults, defect oriented test, test bench, diagnostics.
Wstęp
Celem testowania produkcyjnego jest wyeliminowanie
wyrobów niezdatnych i pozyskanie informacji
umożliwiającej poprawę uzysku produkcyjnego i redukcję
kosztów. Układy analogowe składają się z relatywnie małej
liczby elementów, typowo 50 do 100, w przeciwieństwie do
układów cyfrowych, które mogą zawierać miliony
tranzystorów. Liczba zacisków układu analogowego jest
niewielka. Układy analogowe są obecnie w większości
testowane funkcjonalnie na zgodność ze specyfikacją, za
pomocą systemów automatycznego testowania ATE (ang.
Automatic Test Equipment). Systemy ATE bazują na
technice cyfrowego przetwarzania sygnałów. Dla każdej
klasy układów istnieją zbiory testów funkcjonalnych,
obszerne dla prototypó[...]
|
|
|
|
Ewolucyjny dobór pobudzenia do diagnozowania uszkodzeń w układach analogowych
|
|
|
Marek KORZYBSKI Marek OSSOWSKI
|
Praca poświęcona jest metodzie dobierania częstotliwości prostokątnego pobudzenia przeznaczonego do diagnozowania uszkodzeń
parametrycznych i katastroficznych w obwodach analogowych. Wynikiem stosunkowo dużego kosztu obliczeniowego oceny przydatności
diagnostycznej każdej częstotliwości zastosowany został algorytm symulowanego wyżarzania, znacznie oszczędniejszy od algorytmu pełnego
przeglądu przestrzeni rozwiązań. Opisane przykłady potwierdzają skuteczność prezentowanej metody.
Abstract. The paper is devoted to the algorithm for the selection of the frequency of the rectangular input signal used in the parametric and
catastrophic fault diagnosis in analog circuits. The calculation of frequency adjustment is very time consuming, so the simulated annealing algorithm
is applied for the optimization of the stimuli frequency. The numerical examples confirm the effectiveness of the proposed method. (Evolutionary
stimuli selection for fault diagnosis in analog circuits).
Słowa kluczowe: diagnostyka uszkodzeń, uszkodzenia parametryczne i katastroficzne, dobór pobudzenia, układy CMOS.
Keywords: fault diagnostic, parametric and catastrophic fault, stimuli selection, CMOS circuit.
Wprowadzenie
Diagnostyka analogowych układów elektronicznych,
której szybki rozwój rozpoczął się na początku ostatniego
dwudziestolecia ubiegłego wieku, jest w dalszym ciągu
problemem nierozwiązanym. Pomimo powstania wielu
nowych, coraz szybszych i bardziej skutecznych metod
[1][5], nie został opracowany uniwersalny, skuteczny
i wystarczająco dokładny algorytm diagnostyczny
pozwalający na uznanie penetracji tego obszaru
badawczego za nieuzasadnione. Szybki postęp
technologiczny powoduje istotne zmiany w sposobie
wytwarzania układów analogowych, co tworzy nowe
niezbadane jeszcze obszary zastosowań diagnostycznych.
Nieliniowości układów, obecność tolerancji parametrów
oraz różnorodność występujących uszkodzeń są głównymi
czynnikami generującymi problemy diagn[...]
|
|
|
|
Fotostymulator rotacyjny do badania wzrokowych potencjałów wywołanych
|
|
|
Marcin BYCZUK
|
W artykule przedstawiono innowacyjne urządzenie do stymulacji wzroku za pomocą pełnokolorowych wzorów składających się ze
192 segmentów. Zasada działania urządzenia polega na odpowiednim sterowaniu diod LED umieszczonych na wirującej tarczy. Częstotliwość
odświeżania obrazu wynosi 200 Hz. Przeprowadzone testy urządzenia potwierdziły jego przydatność w badaniu wzrokowych potencjałów
wywołanych. Urządzenie jest obecnie wykorzystywane w Instytucie Elektroniki PŁ do badań nad wydajnymi interfejsami BCI.
Abstract. An innovative device for optical stimulation is presented in the paper. The device displays full color patterns consisting of 192 segments.
Patterns are displayed by proper driving of LED diodes placed on rotating PCB board. Displayed patterns are refreshed with frequency of 200Hz.
Tests of the device confirmed its usefulness for research into visual evoked potentials. The device is currently used at the Institute of Electronics,
Technical University of Lodz, for design of efficient brain-computer interfaces. (Rotary visual stimulator for research into visual evoked
potentials).
Słowa kluczowe: wzrokowe potencjały wywołane, SSVEP, stymulacja wzroku, brain-computer interface, BCI, EEG.
Keywords: visual evoked potentials, SSVEP, optical stimulation, brain-computer interface, BCI, EEG.
Wprowadzenie
W instytucie Elektroniki PŁ od kilku lat prowadzone są
badania nad interfejsami człowiek-komputer wykorzystującymi
pomiar i analizę sygnałów elektroencefalograficznych
(EEG). Urządzenia takie, znane pod
nazwą Brain-Computer Interface (BCI), do prawidłowej
pracy nie wymagają od użytkownika wykonywania
jakichkolwiek ruchów, jak ma to miejsce w tradycyjnych
interfejsach (np. klawiatura, mysz) [1]. Dzięki temu
urządzenia te są dobrą alternatywą dla osób, które z
różnych przyczyn nie mogą lub nie potrafią korzystać z
tradycyjnych urządzeń. Są to przede wszy[...]
|
|
|
|
Generacja layoutu filtrów SI w strategii wierszowej
|
|
|
Andrzej HANDKIEWICZ Szymon SZCZĘSNY Mariusz NAUMOWICZ Michał MELOSIK Piotr KATARZYŃSKI
|
Artykuł przedstawia metodę automatyzacji projektowania layoutu filtrów SI w strategii wierszowej z wykorzystaniem języka AMPLE. W
pracy opisano narzędzia, które w krótkim czasie pozwalają niezależnie od technologii uzyskać layout układu złożonego z integratorów i zwierciadeł
prądowych. Zaproponowane zostaje podejście pozwalające redukować pobieraną przez układ moc i zajętość powierzchni chipu lub zwiększyć
szybkość działania. Skuteczność metody zobrazowana jest na przykładzie pary filtrów SI zaprojektowanej w technologii TSMC 0,18μm.
Abstract. The article introduces a method of design automation of an SI filter layout using the row strategy with the help of the AMPLE language.
The work describes tools which, in short time and independently on the used technology, allow to obtain a layout of a circuit composed of integrators
and current mirrors. The presented approach allows to minimise the power consumption, to reduce the chip area or to enhance the speed of the
circuit. The efficiency of the method is illustrated with an SI filter pair example, designed in the TSMC 0,18μm technology. (Generation of SI filters
layout using the row strategy).
Słowa kluczowe: layout, filtr SI, układy analogowe, AMPLE, automatyzacja projektowania, strategia wierszowa.
Keywords: layout, SI filter, analog circuits, AMPLE, automating the design process, row strategy.
Wstęp
Proces projektowania układów cyfrowych w ostatnich
latach uległ znacznej automatyzacji, a uzyskanie gotowego
układu wymaga coraz mniejszych nakładów czasu i wysiłku
ze strony projektanta. W przypadku układów analogowych
problem ten wciąż pozostaje nierozwiązany, dlatego
pojawiają się liczne prace poświęcone tej tematyce [1, 2, 3].
Specyfika zagadnienia sprawia jednak, że bardzo trudno
jest automatyzować poszczególne etapy projektowe.
Jednym z takich etapów, który wiąże się ze szczególnym
ryzykiem popełniania błędów przez projektanta, jest
realizacja układu na chipie. Niemałym ma[...]
|
|
|
|
Genetic Algorithm-Particle Swarm Optimization (GA-PSO) for Economic Load Dispatch
|
|
|
Mimoun YOUNES Farid BENHAMIDA
|
This paper presents a method for Economic Load Dispatch (ELD). Economic dispatch problem is basically an optimization problem where
objective function may be highly nonlinear, non-convex, and no differentiable and may have multiple local minima. Therefore classical optimization
methods may be trapped to any local minima and may not be able to reach the global minima. The solution to this problem was presented by the
application of heuristics methods such as genetic algorithms unfortunately the long execution time and non-guaranteed in convergence to the global
optimal solution contribute the main disadvantages of GAs. In this paper provides a solution to this problem through a hybrid method Genetic
algorithm - Particle Swarm Optimization (GA-PSO )
Streszczenie. Problem ekonomicznego rozsyłu energii ELD jest trudny do optymalizacji. Jedną z metod jest zastosowanie algorytmu genetycznego.
Niestety algorytm ten jest czasochłonny i nie zawsze gwarantujący optymalne rozwiązanie. W pracy zaproponowano hybrydową metodę złożona z
algorytmu genetycznego i algorytmu mrówkowego. (Hybrydowy algorytm genetyczny/mrówkowy jako metoda optymalizacji ekonomicznego
rozsyłu energii)
Keywords: economic load dispatch, genetic algorithm, particle swarm optimization.
Słowa kluczowe: ekonomiczny rozsył energii, algorytm genetyczny, algorytm rówkowy.
Introduction
Economic Load Dispatch (ELD) are designed and
operated to meet the continuous variation of power
demand. The power demand is shared among the
generating units and economic of operation is the main
consideration in assigning the power to be generated by
each generating units. Therefore, Economic load Dispatch
(ELD) is implemented in order to ensure for economic
operation of a power system. Economic Dispatch problem is
an optimization problem that determines the optimal output
of online generating units so as to meet the load demand
with an objective to minimize the total generation cost [1].
Various [...]
|
|
|
|
INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI 1946 - 2011 65 lat dla polskiej elektrotechniki
|
|
|
Wiesław WILCZYŃSKI Ryszard ZAPAŚNIK
|
65 lat działalności Instytutu Elektrotechniki, największej w Polsce bazy naukowo-badawczej w zakresie elektrotechniki. Zmieniające
się w różnych etapach tego okresu stawiane przed Instytutem zadania i wyzwania wynikające z bieżących i perspektywicznych potrzeb gospodarki
narodowej. Zmieniające się jednocześnie możliwości i uwarunkowania wewnętrzne i zewnętrzne realizacji tych zadań. Ważniejsze prace naukowobadawcze
i rozwojowe zrealizowane w Instytucie w kolejnych okresach jego działalności. Perspektywy dotyczące działalności Instytutu
Elektrotechniki w nadchodzących latach w świetle m.in. nowych przepisów reformujących polską naukę.
Abstract. 65 years of activity of the Electrotechnical Institute, the greatest in Poland scientific-research basis in the range of electrotechnics. The
changing in the various stages of that period tasks and challenges posed before the Institute, resulting from the current and perspective needs of the
national economy. Varying at the same time possibilities and internal and external realization conditions of those assignments. The more important
scientific-research and development works realized at the Institute during the successive periods of its activity. Perspectives concerning the activity
of the Electrotechnical Institute in the coming years in the light of among athers the new regulations reforming the Polish science. (The
Electrotechnical Institute 1946 - 2011, 65 years for Polish electrotechnics, successes, difficulties, perspectives)
Słowa kluczowe: Instytut Elektrotechniki, 65 lat, osiągnięcia, problemy.
Keywords: Electrotechnical Institute, 65 years, achievements, problems.
Wprowadzenie
Za datę powstania Instytutu Elektrotechniki przyjmuje
się 1 września 1946 roku kiedy istniejący wówczas od roku
Państwowy Instytut Wysokonapięciowy został przekształcony
w Państwowy Instytut Elektrotechniki. Zmiana
nazwy była konsekwencją rozszerzenia zakresu
działalności Instytutu na całą elektrotechnikę.
W pier[...]
|
|
|
|
Kalibracja systemu pomiaru odcinka czasu przeznaczonego do badania fluktuacji fazowych generatorów kwarcowych
|
|
|
Marcin KOWALSKI Robert FRANKOWSKI Marek ZIELIŃSKI
|
W ogólności proces kalibracji polega na porównaniu wskazań systemu badanego oraz wskazań systemu referencyjnego. Referat ten
poświęcony jest kalibracji systemu pomiaru odcinka czasu przeznaczonego do pomiaru fluktuacji fazowych, w którym generator systemowy i
generator badany posiadają zbliżone parametry.
Abstract. Generally calibration process is a comparison between indications of the studied system and indications of the standard system. This
paper describes the time interval measurement system (TIMS) calibration process where the system clock and the standard clock have similar
parameters. (Calibration a time interval measurement system designed to the clock phase fluctuations measurement).
Słowa kluczowe: jitter akumulowany, pomiar odcinka czasu, kalibracja, błąd odcinka czasu.
Keywords: accumulated jitter, time interval measurement, calibration process, time interval error.
Wstęp
Urządzenia budowane w oparciu o podstawę czasu
znajdują szerokie zastosowanie między innymi w
systemach transmisji danych, w telekomunikacji (badania
zależności czasowych w sieciach telekomunikacyjnych), w
geodezji czy wojsku (dalmierze). Wykorzystywane są one w
nauce np. w spektrometrii czy w spektroskopii czasowo
rozdzielczej, gdzie dokonujemy pomiaru zależnych od
czasu parametrów procesów fizycznych. Przykładem
takiego zastosowania może być system monitorowania
spektrometru masowego czasu przelotu [1], gdzie poprzez
pomiary czasu przelotu jonów wyznacza się skład
izotopowy wiązki atomowej. Pomiaru odcinka czasu
możemy dokonać za pomocą różnych technik [2, 3].
Jedna z nich wykorzystana została w systemie do
pomiaru fluktuacji fazowych generatorów kwarcowych.
Mierzone odcinki tworzą kolejno po sobie następujące
zbocza narastające sygnału pochodzącego z generatora
mierzonego. Dokładny opis zasady pomiaru odcinka czasu
zostanie zaprezentowany w dalszej części referatu.
Takie rozwiązanie pomiaru odcinka czasu umożliwia
rejestrację fluktuacji fazowy[...]
|
|
|
|
Konstrukcja układu do wyznaczania czasu rozbiegu i prędkości obrotowej wybranych mechanizmów specjalnych
|
|
|
Janusz TUŚNIO
|
W pracy przedstawiono zasadę działania i budowę układu przeznaczonego do pomiaru czasu rozbiegu mechanizmu specjalnego
poddanego przyspieszeniu poprzez wymuszony przez wirującą masę quasiskokowy przyrost prędkości kątowej. Przedstawiono także sposoby
pomiaru wartości chwilowej prędkości obrotowej oraz prędkości w stanie ustalonym. Zaproponowany układ przeznaczony jest do badań odporności
na narażenia mechaniczne stosowanych w technice wojskowej i cywilnej różnorakich mechanizmów precyzyjnych.
Abstract. The paper presents the principle of operation and design of the measurement of time allocated to run a special mechanism has
undergone accelerated through the swirling mass forced to drastically increase the angular velocity. It also describes ways of measuring the
instantaneous speed and velocity in steady state. The proposed system is designed for testing resistance to mechanical exposure technique used in
a variety of military and civilian precision mechanisms. (The design for the determination of run time and speed of selected special
mechanisms).
Słowa kluczowe: miernictwo dynamiczne, czas rozbiegu.
Keywords: surveying dynamic, run time.
Wstęp
Kluczowym mechanizmem pocisków rakietowych
a zwłaszcza przeciwlotniczych i przeciwpancernych jest
zapalnik, w którego skład wchodzi wiele wrażliwych
elementów konstrukcyjnych takich jak koła zębate, łożyska,
sprężyny oraz inne różnego rodzaju pary kinematyczne. Są
to elementy, które mogą być podatne na oddziaływanie
czynników klimatycznych a także wszelkiego rodzaju
narażenia o charakterze mechanicznym takie jak
przeciążenia i udary [1, 2]. Sam proces startu rakiety
stanowi narażenie dla układów mechanicznych
i elektronicznych głównie z powodu znacznych
przyspieszeń.
Ze względu na bezpieczeństwo operatora
wystrzeliwanego z ręcznej wyrzutni np. pocisku
przeciwlotniczego pierwsza faza lotu rakiety wywołana jest
przez silnik startowy, którego zadaniem jest odrzucenie
rakiety na bezpieczną [...]
|
|
|
|
Kryteria zamykania układów pierścieniowych sieci przesyłowej
|
|
|
Jan MACHOWSKI Piotr KACEJKO Piotr MILLER
|
Switching operations in transmission networks can cause large surges of current and active power. In order to reduce effects of the
mentioned surges, special devices (synchrochecks) are applied to control switching conditions. Selection of settings for those synchrochecks needs
adequate criteria and numerical methods. The paper presents a new method for estimating switching conditions when a network ring structure is
closed. Potential hazards cover: exceeding of breaker possibilities, unnecessary operation of distance relays, damage of transformers’ winding,
occurrences of torques causing shaft failures. The method is based on simple numerical operations on elements of a nodal impedance matrix and
load flow data, so its practical applications seems to be realistic and easy. (Criteria for closing of transmission network ring structures)
Streszczenie. Zakłócenia w sieci przesyłowej takie jak zwarcia i ich likwidacja oraz załączenia i wyłączenia linii przesyłowych, niedokładna
synchronizacja generatora powodują udary prądu oraz nagłe zmiany mocy czynnej. Udary te powodują zagrożenia dla elementów systemu
elektroenergetycznego. Dla ograniczenia skutków udarów, we współczesnych systemach elektroenergetycznych stosuje się urządzenia do kontroli
warunków zamknięcia wyłączników. Do doboru nastawień tych urządzeń potrzebne są zarówno kryteria jak i metody numeryczne. W tym artykule
wyszczególnia się sześć istotnych kryteriów które powinny być spełnione z punktu widzenia ograniczenia skutków załączeń linii przesyłowych.
Uwzględniono zagrożenia związane z: przekroczeniem możliwości łączeniowych wyłączników, uszkodzeniem uzwojeń transformatorów, zbędnym
działaniem zabezpieczeń i uszkodzeniami zmęczeniowymi wałów. Dla każdego z kryteriów podano odpowiednie wzory, które mogą posłużyć do
napisania odpowiedniego programu komputerowego, wykorzystującego model sieci w postaci częściowej inwersji macierzy admitancyjnej oraz
impedancyjnej macierzy zwarciow[...]
|
|
|
|
Massive Jacobi Power Flow Based On SIMD-Processor
|
|
|
Carlos VILACHÁ PÉREZ Julio César MOREIRA MEIRA Edelmiro MÍGUEZ GARCÍA Antonio FERNÁNDEZ OTERO
|
This paper presents an implementation of the Jacobi power flow algorithm to be run on a single instruction multiple data (SIMD) unit
processor. The purpose is to be able to solve a large number of power flows in parallel as quickly as possible. This well-known algorithm was
modified taking into account the characteristics of the SIMD architecture. The results show a significant speed-up of the algorithm compared to the
time required to solve the algorithm in a conventional CPU, even when a more efficient sequential algorithm, such as the Newton-Raphson, is used.
The accuracy of the performance has been validated with the results of the IEEE-118 standard network. This paper also shows a case where the
proposed algorithm is used to calculate a statistical load power flow using the Monte Carlo's method.
Streszczenie. W artykule przedstawiono implementację algorytmu rozpływu mocy Jacobiego przeznaczonych do uruchamiania na procesorze typu
SIMD (jedna instrukcja wiele danych). Celem jest rozwiązanie dużej liczby rozpływów mocy równolegle w jak najkrótszym czasie. Ten dobrze znany
algorytm został zmodyfikowany z uwzględnieniem cech architektury SIMD. Wyniki wskazują na znaczne przyspieszenie tego algorytmu w
porównaniu do czasu potrzebnego do rozwiązania problemu za pomocą konwencjonalnych CPU, nawet jeśli zastosujemy najbardziej efektywny
algorytm sekwencyjny, taki jak metoda Newtona-Raphsona. Dokładność uzyskanych wyników została potwierdzone dzięki porównaniu z wynikami
uzyskanymi w sieci standardowej IEEE-118. W artykule przedstawiono również przypadek, gdy proponowany algorytm jest używany do obliczeń
statystycznych rozpływów mocy przy użyciu metody Monte Carlo. (Obliczanie równoległe rozpływu mocy za pomocą procesora SIMD)
Keywords: CUDA, GPU, Jacobi, Monte Carlo method, parallelization.
Słowa kluczowe: CUDA, GPU, algorytm Jacobiego, metoda Monte Carlo, paralelizacja.
Introduction
Today, a new architecture based on graphic processor
units [...]
|
|
|
|
Methodology of determining basic technical parameters of electric-drive car
|
|
|
Maciej KOZŁOWSKI Krzysztof TOMCZUK Jan SZCZYPIOR
|
W artykule omówiono problemy elektryczne budowy jeżdżącego prototypu samochodu, umożliwiającego przewóz osób
niepełnosprawnych. Przedstawiono metodykę wyznaczania wymaganych charakterystyk trakcyjnych samochodu elektrycznego na podstawie analiz
przebiegów jazdy modelu obiektu dla zakładanych miarodajnych warunków ruchu. Do wyznaczania parametrów znamionowych urządzeń głównych
zastosowano metodę optymalizacji. Jako kryterium rozwiązania przyjęto warunek minimalizacji strat energii układu napędu. (Problemy elektryczne
budowy jeżdżącego prototypu samochodu, umożliwiającego przewóz osób niepełnosprawnych)
Abstract. The article presents issues of electric construction of a moving car prototype which enables transport of the disabled. Methodology has
been presented of determining required traction characteristics of an electric-drive car on the basis of analyses of object model driving graphs for the
assumed reliable traffic conditions. Optimization method has been used for determining nominal parameters of the main devices. The condition of
minimization of energy losses of a drive system has been assumed as a solution criterion.
Słowa kluczowe: miejski samochód elektryczny, parametry znamionowe, mapy strat urządzeń układu napędu, optymalizacja.
Keywords: urban electric-drive car, nominal parameters, charts of losses of drive system devices, optimization.
Introduction
Urban electric-drive car that is being designed within the
framework of ECO - Mobility project [1] (hereafter called
ECO-car) is to be dedicated to transporting both the
disabled and kinetically fit persons. The possibility is
assumed of the use of the car in 3 configurations [2,3]:
configuration I - 4 fit persons, configuration II - 1 disabled
person (driver) + 2 fit persons, configuration III - 2 fit
persons (one of them being the driver) + 1 disabled person.
It has been established that the disabled person should get
into the car on a wheelchair and stay in it during the jou[...]
|
|
|
|
Mikropompa elektrohydrodynamiczna na ciecz dielektryczną zasilana napięciem stałym
|
|
|
Mateusz TAŃSKI Michał JANKE Robert BARBUCHA Katarzyna GARASZ Marek KOCIK Jerzy MIZERACZYK
|
W niniejszym artykule zaprezentowano projekt i działanie miniaturowej pompy elektrohydrodynamicznej (EHD) zasilanej napięciem
stałym przeznaczonej do chłodzenia elementów elektronicznych. Zmierzono natężenie przepływu cieczy oraz ciśnienie wytwarzane przez pracującą
mikropompę. Maksymalne natężenie przepływu, 0,5 ml/min, uzyskano dla napięcia 12 kV. Zmierzone ciśnienie wyniosło 500 Pa przy przyłożonym
napięciu 6 kV. Maksymalny prąd 20 μA zmierzono przy napięciu 12 kV, co odpowiada poborowi mocy wynoszącemu 240 mW.
Abstract. In this paper, the design and results of basic performance tests of electrohydrodynamic (EHD) micropump intended for integrated
electronic cooling systems is presented. The pump can induce flow of dielectric liquids that can be used to transfer heat away from electronic
components. The micropump is driven by high DC voltage, but consumes below 250 mW of power (current in the order of tens of microamperes).
(Miniature ElectroHydrodynamic Pump Driven by DC Voltage for Dielectric Liquids).
Słowa kluczowe: przepływ EHD, pompowanie cieczy dielektrycznych, mikropompa, chłodzenie elementów elektronicznych.
Keywords: EHD flow, micropump, dielectric liquids pumping, electronics cooling.
Wstęp
Rozwój przemysłu elektronicznego pociąga za sobą
ciągły wzrost gęstości mocy wydzielanej w elementach
elektronicznych. Aby zapewnić przy tym odpowiednie
wartości temperatury wnętrza tych elementów, niezbędne
jest stosowanie systemów chłodzenia o coraz większej
efektywności odprowadzania ciepła. Jednym z obiecujących
podejść do problemu odprowadzania ciepła jest produkcja
elementów elektronicznych z wbudowanymi mikrokanałami.
Ma to pozwolić na uzyskanie przepływu czynnika
chłodzącego znacznie bliżej obszarów wrażliwych
termicznie, niż ma to m[...]
|
|
|
|
Modelowanie polowo-obwodowe silnika BLDC przeznaczonego do napędu hybrydowego bezzałogowego aparatu latającego
|
|
|
Piotr BOGUSZ Mariusz KORKOSZ Jan PROKOP
|
W pracy przedstawiono studium dotyczące procesu projektowania silnika BLDC przeznaczonego do bezzałogowego aparatu
latającego. Założono, że bezzałogowy aparat latający będzie napędzany w układzie hybrydowym równoległym z silnikiem spalinowym oraz
elektrycznym. Zaprezentowano geometrię projektowanego silnika elektrycznego oraz wpływ kształtu i sposobu magnesowania magnesów na
moment zaczepowy i moment średni silnika. Zamieszczono charakterystyki regulacyjne, przebiegi wartości chwilowych prądów, napięć i momentu
elektromagnetycznego. Dokonano analizy osiągów silnika oraz strat w funkcji wybranych parametrów sterujących.
Abstract. A study of the design process of BLDC motor designated as a power source for an Unmanned Aerial Vehicle (UAV). It was assumed that
the UAV would be powered by a hybrid system, where electric power source operates in parallel to a combustion engine. Geometry of the electric
motor being designed is presented as well as how the shape and magnetizing method influence cogging torque and average torque of the motor.
Regulation characteristics, instantaneous currents, voltages and electromagnetic torque values are presented. Motor performance was analyzed as
well as losses versus deliberately selected control parameters. (A Field-Circuit modeling of BLDC Motor for Aircraft Hybrid Drive).
Słowa kluczowe: Bezzałogowy aparat latający, silnik BLDC, modelowanie polowo-obwodowe.
Keywords: Unmanned Aerial Vehicle (UAV), BLDC motor, field-circuit modeling.
Wstęp
Napędy lotnicze, zarówno w przypadku dużych
samolotów, jak i małych modeli latających, bazują głównie
na silnikach spalinowych. W modelarstwie oraz w
prototypowych małych samolotach, stosowane są także
napędy elektryczne, jako alternatywa dla silnika
spalinowego. W ostatnich latach rozpoczęto badania nad
możliwością zastosowania napędów hybrydowych,
szczególnie w bezzałogowych modelach latających [1, 2].
Nowoczesny napęd hybrydowy jest próbą połączenia zalet
napędu z[...]
|
|
|
|
Modelowanie zjawisk elektryczno-cieplnych w laserach kaskadowych
|
|
|
Robert Piotr SARZAŁA Michał WASIAK
|
W pracy przedstawiono wyniki modelu termiczno-elektrycznego lasera kaskadowego wykonanego w technologii arsenkowej.
Szczególny nacisk położono na zbadanie wpływu różnych rodzajów ograniczenia rozpływu prądu w strukturze lasera kaskadowego na wzrost
temperatury w jego wnętrzu. Pokazano, że stosując odpowiednie ograniczenie prądowe i odpowiedni montaż lasera można zmniejszyć wzrost
temperatury w jego wnętrzu, występujący podczas jego pracy, o około 50%, co może umożliwić jego pracę z falą ciągłą w temperaturze pokojowej.
Abstract. In this paper results of thermo-electrical modelling of an arsenide quantum cascade laser are presented. Influence of different current
confinements on the temperature of the laser was investigated in details. It has been shown that the proper current confinement together with
optimised mounting can reduce the temperature increase by about 50%, which could allow the continuous-wave, room temperature operation of this
laser. (Thermal-electrical modelling of quantum cascade lasers).
Słowa kluczowe: lasery kaskadowe, rozpływ ciepła, rozpływ prądu, warstwy oksydacyjne.
Keywords: quantum cascade lasers, heat transport, oxide confinement.
Wstęp
Lasery kaskadowe zostały zaprezentowane w 1994 roku
przez zespół F. Capasso [1] z Bell Laboratories. W
przyrządach tych praktyczne znaczenie mają nośniki tylko
jednego rodzaju, zaś przejścia laserowe mają miejsce
pomiędzy stanami energetycznymi powstałymi wewnątrz
jednego pasma w strukturach studni kwantowych (np.
pasma przewodnictwa) [2]. Dzięki zmianie grubości studni
kwantowych lub użyciu innego materiału można otrzymać
bardzo szeroki zakres spektralny emitowanych fal. Na dzień
dzisiejszy zakres ten rozciąga się od 3 do ok. 240 μm.
Dzięki tak szerokiemu zakresowi i w miarę łatwemu
wybieraniu emitowanej długości fali, lasery te mogą być z
powodzeniem używane do wielu zastosowań np.
telekomunikacji w wolnej przestrzeni, spektroskopii,
wykrywania skażeń środowiska nat[...]
|
|
|
|
Nowe elementy w wielokryterialnej optymalizacji pojemności kondensatora dla indukcyjnego silnika z trójfazowym uzwojeniem stojana zasilanym jednofazowo
|
|
|
Stanisław RAWICKI Marcin NOWAK
|
W artykule omówiono szeroki pakiet nowatorskich elementów przy wielokryterialnej optymalizacji pojemności dodatkowego
kondensatora dla jednofazowej pracy silnika indukcyjnego z trójfazowym uzwojeniem stojana. Pokazano, że podczas pracy takiego silnika pojawia
się moment pulsujący o znacznej amplitudzie. Z jednej strony kondensator powinien zapewniać możliwie dużą moc mechaniczną silnika, z drugiej
natomiast strony należy ograniczać amplitudę momentu pulsacyjnego, aby zmniejszać drgania i hałas. Opisano oryginalne rozwiązanie (zgłoszenie
patentowe), w którym dwa kondensatory połączone równolegle zapewniają zwiększenie momentu rozruchowego lub momentu krytycznego, jeden
włączony kondensator służy do normalnej pracy, a dwa takie same, ale połączone szeregowo kondensatory umożliwiają znaczne zmniejszenie
amplitudy momentu pulsacyjnego przy mniejszych obciążeniach silnika indukcyjnego.
Abstract. The paper presents many innovatory elements at multicriterional optimization of the condenser capacitance for an induction motor with the
three-phase stator winding supplied from the single-phase network. It was shown that during the operation of such motor the pulsating torque of the
large amplitude could appear. On the one hand the condenser ought to ensure if possible the large mechanical power of the induction motor, on the
other hand the pulsating torque amplitude ought to be reduced to diminish vibration and noise of the electric machine. There was described the
following original solution proposed here by the authors: two condensers connected in parallel secure enlargement of the starting motor torque or the
break-down torque, only one active condenser is switched on during the normal machine operation and two condensers connected in series make
possible the considerable diminution of the pulsating torque amplitude at smaller load of the induction motor. (New elements in multicriterional
optimization of condenser capacitance for induction motor with[...]
|
|
|
|
Obciążeniowe straty mocy w liniach sieci SN
|
|
|
Stanisław CZEPIEL
|
Artykuł przedstawia algorytmy obliczania obciążeniowych strat mocy w liniach sieci SN przy niedokładnych danych o obciążeniach
transformatorów SN/nN. Opisuje stosowane przez algorytmy proste sposoby przypisywania transformatorom obciążeń, wynikających z danych
pomiarowych. Zawiera także analizę błędu strat mocy czynnej, która pozwala ocenić proponowane rozwiązania, wdrożone w programie EkoStrop.
Abstract. The paper presents a few algorithms calculating the load power losses, arising in the MV network lines in conditions of the inaccurate
data about the MV/LV transformers loads. It describes being applied by the algorithms, simple ways of assigning to the transformers their loads
resulting from the measurement data. It also contains the active power loss error analysis which allows to estimate the proposed solutions
implemented in the program EkoStrop (Load power losses in a medium-voltage network lines).
Słowa kluczowe: sieć SN, obciążeniowe straty mocy, dane o obciążeniach.
Keywords: MV power network, load power losses, load data.
Wstęp
Obciążeniowe straty mocy w liniach sieci SN stanowią
drugą - po stratach w transformatorach SN/nN - pozycję
w bilansie (straty napięciowe pomija się) [1]. Obciążeniowe
straty mocy oblicza się (głównie) w celu:
 porównywania linii,
 uwzględnienia ich w funkcjach kosztów i zadaniach
optymalizacyjnych [2], [3],
 sporządzania bilansu mocy,
 wyznaczania strat energii i jej bilansowania [4],
a także - dla potrzeb prognozowania i taryf. Często stratę
mocy czynnej powiększa się o przeliczoną - przy pomocy
energetycznego równoważnika mocy biernej - stratę mocy
biernej [5].
Straty mocy oblicza się na podstawie obciążeń linii,
pochodzących z okresu występowania szczytu obciążenia
rozpatrywanej sieci SN. Straty, przede wszystkim dla
potrzeb bilansów mocy i energii, powinny być jak najdokładniej
wyznaczane; o dokładności decydują obciążenia
zasilanych przez linie transformator[...]
|
|
|
|
Ocena efektywności filtracji nieliniowej w procesie namierzania obiektu manewrującego
|
|
|
Stanisław KONATOWSKI Bartosz SOSNOWSKI
|
W artykule rozpatrzono problem śledzenia obiektu, który porusza się z nieznaną i zmienną w czasie prędkością kątową. Jest to
typowe zachowanie obiektu manewrującego, które może być pomocne w testowaniu filtrów nieliniowych. Do estymowania miejsca położenia obiektu
zastosowano rozszerzony filtr Kalmana oraz bezśladowy filtr Kalmana. Przedstawione wyniki stanowią podstawę do projektowania dokładniejszych
algorytmów estymacji położenia obiektu.
Abstract. The paper deals with the problem of tracking an object that moves with an unknown and variable in time angular velocity. This is typical
behavior of maneuvering object, which may be helpful in the testing of nonlinear filters. To estimate the object position Extended Kalman Filter and
Unscented Kalman Filter is used. The presented results provide a basis for designing more accurate algorithms for object position estimation. (Nonlinear
filtering effectiveness evaluation in the process of maneuvering object tracking)
Słowa kluczowe: filtracja nieliniowa, rozszerzony filtr Kalmana, bezśladowy filtr Kalmana, namierzanie.
Keywords: nonlinear filtration, Extended Kalman Filter, Unscented Kalman Filter, tracking.
Wstęp
Do określania położenia źródła emisji elektromagnetycznej
powszechnie wykorzystuje się systemy
namiarowe. Stosowane w praktyce dwuwymiarowe
algorytmy określenia położenia obiektu w przestrzeni
cechują się niewystarczającą dokładnością. Częstą tego
przyczyną jest nieuwzględnianie informacji o wysokości
obiektu. W złożonych sytuacjach pomiarowych, estymacja
miejsca obiektu wykorzystująca klasyczną metodę
rozwiązywania równań liniowych opartą na metodzie
najmniejszych kwadratów, prowadzi do powstania dużych
błędów oceny położenia źródła emisji lub, niejednokrotnie,
uniemożliwia jej określanie [1-3]. Zatem istotnego
znaczenia nabiera kwestia projektowania dokładniejszych
i bardziej niezawodnych rozwiązań.
Istota estymacji położenia obiektu
Algorytm określania miejsca obiektu, na [...]
|
|
|
|
Ocena przydatności wybranych cech sygnału mowy w systemach automatycznego rozpoznawania mówcy
|
|
|
Andrzej P. DOBROWOLSKI Ewelina MAJDA
|
W prezentowanym referacie przedstawiono problematykę systemów automatycznego rozpoznawania mówców (ASR - ang. Automatic
Speakers Recognition) wraz z ich szczegółową klasyfikacją. Ze względu na to, że etap ekstrakcji cech ma decydujące znaczenie przy ocenie
skuteczności systemów niezależnych od tekstu, dokonano przeglądu wybranych cech sygnału mowy istotnych z punktu widzenia ich przydatności
w zadaniach automatycznego rozpoznawania mówców. Ponadto w referacie zaprezentowano przykładowe widma dźwięcznej głoski " i" oraz
dokonano oceny użyteczności reprezentacji częstotliwościowej sygnału mowy w automatycznych systemach rozpoznawania mówcy.
Abstract. The paper presents the problem of automatic speakers recognition (ASR) systems together with their detailed classification. Due to the
fact, that the stage of feature extraction is crucial in assessing the effectiveness of text-independent systems, it was reviewed of selected
characteristics of the speech signal relevant to their suitability to the tasks of automatic speaker recognition. In addition, the paper presents
examples of the spectrums of resonant vowel "i", and assesses the usefulness of the spectral representation of a speech signal for ASR systems.
(Evaluation of the usefulness of selected features of the speech signal for automatic speaker recognition systems).
Słowa kluczowe: rozpoznawanie mówców, sygnał mowy, ekstrakcja cech, systemy ASR.
Keywords: speaker recognition, speech signal, feature extraction, ASR systems.
Wprowadzenie
Rozpoznawanie głosów należy do grupy
biometrycznych metod identyfikacji osób. Inne techniki z tej
samej grupy polegają m.in. na identyfikacji na podstawie
odcisków palców, przebiegu naczyń krwionośnych dłoni,
obrazu siatkówki oka, rysów twarzy czy struktury kodu
DNA. Zaletą automatycznego rozpoznawania osób na
podstawie indywidualnych charakterystyk głosu jest to, że
atrybuty osobnicze nie mogą zostać zgubione (np. jak
klucz) lub zapomniane (jak kod, c[...]
|
|
|
|
Optical wavelength discriminator based on a Sagnac loop with a birefringent fiber
|
|
|
Cezary KACZMAREK
|
An optical wavelength discriminator based on a Sagnac loop is presented, intended for detecting signals from fiber Bragg gratings
sensors. The Sagnac loop was created by connecting the output arms of a 3-dB coupler with a segment of a Panda type birefingent fiber and a fiber
polarization controller. The results of measurements of the loop are given along with an example of its application for detecting the signal of a laser
strain sensor.
Streszczenie. Przedstawiono dyskryminator długości fali oparty na światłowodowej pętli Sagnaca, przeznaczony do detekcji sygnałów czujników ze
światłowodowymi siatkami Bragga. Pętlę Sagnaca wykonano przez połączenie wyjściowych ramion sprzęgacza 3-dB z odcinkiem światłowodu
dwójłomnego typu Panda i światłowodowym kontrolerem polaryzacji. Przedstawiano wyniki pomiarów pętli i przykład jej zastosowania do detekcji
sygnału laserowego czujnika odkształcenia. (Optyczny dyskryminator długości fali oparty na pętli Sagnaca ze światłowodem dwójłomnym).
Słowa kluczowe: optyczny dyskryminator długości fali, pętla Sagnaca, światłowód dwójłomny, czujnik laserowy
Keywords: optical wavelength discriminator, Sagnac loop, birefringent fiber, laser sensor.
Introduction
Fiber Bragg gratings used as measurement transducers
convert the measured quantities into changes of the Bragg
wavelength. Fiber Bragg gratings are therefore transducers
with a frequency output.
To detect such signals, optical wavelength detectors are
used. These are circuits, whose input is fed with light of
variable wavelength and whose output signal is proportional
to the AC component of the momentary wavelength. There
are several solutions for optical wavelength detectors
intended for detecting output signals of fiber Bragg gratings.
They can be divided into the following categories: detectors
with wavelength discriminators, detectors with tunable
optical filters, with tunable light sources, spectrometric
detectors. In detectors with wavelength di[...]
|
|
|
|
Parallelization of an optimal power flow with a multicore symmetric shared memory computer
|
|
|
Julio César MOREIRA MEIRA Edelmiro MÍGUEZ GARCÍA Carlos VILACHÁ PÉREZ Antonio FERNÁNDEZ OTERO
|
The boom of multicore microprocessors seen in recent years has made it so that any personal computer (PC) can be used as a small
parallel computer. In this new environment a review of the algorithms and the tools used for the analysis of electrical systems is needed in order to
take advantage of all the computing power available today on a PC. This paper presents the parallelization of an optimal power flow (OPF) which is
solved with a predictor-corrector interior point method (PCIPM). OpenMP, a programming model for symmetric machines with shared memory, will
be used for the parallelization.
Streszczenie. Rozkwit procesorów wielordzeniowych procesorów w ostatnich latach umożliwia zastosowanie przeciętnego komputera osobistego
(PC) jako małego komputera równoległego. Przeglądu algorytmów oraz narzędzi używanych do analizy systemów elektrycznych w środowisku
procesorów wielordzeniowych jest niezbędny w celu skorzystania z mocy obliczeniowej dostępnej obecnie na komputerze PC. W artykule
przedstawiono paralelizację optymalnego przepływu energii (OFE), który został rozwiązany za pomocą algorytmu predyktor-korektor metody punktu
wewnętrznego (PCIPM). Zastosowano do paralelizacja OpenMP, model programowania dla symetrycznych maszyn o pamięci współdzielonej.
(Paralelizacja optymalnego rozpływu mocy za pomocą wielordzeniowego symetrycznego komputera o współdzielonej pamięci).
Keywords: parallel computing, optimal power flow, interior-point method, predictor-corrector.
Słowa kluczowe: przetwarzanie równoległe, optymalny rozpływ mocy, metoda punktu wewnętrznego, predyktor-korektor.
Introduction
In recent years, PCs have undergone major advances in
terms of parallel computing. Nowadays standard PCs come
equipped with a quad-core microprocessor and almost all
laptops are dual-core. In this new environment where
parallelization is present in every PC, it is necessary to
redefine the problems we can run locally without resorting
to other more comple[...]
|
|
|
|
Photovoltaic Pumping System Based on Intel 80C196KC Microcontroller
|
|
|
Mohamed ARROUF Farida BENABID
|
Solar energy is of increasing interest in pumping system applications particularly in isolated area. Enhancement of pumping system
efficiency depends on optimization of solar energy generation and system consumption. This paper presents an optimally designed and realized
solar pumping system which can be used for irrigation, under variation of climate conditions in remote areas, far away from electric grid. The solar
pumping system is built at the laboratory level and the tests show correct operation of the proposed system.
Streszczenie. Energia słoneczna cieszy się większym zainteresowaniem jako źródło energii dla systemów pompowania wody, szczególnie w
odizolowanych regionach. Zwiększenie wydajności pompowania systemu zależy od optymalizacji pozyskiwania energii słonecznej i zużycie energii
przez system. W artykule przedstawiono optymalnie zaprojektowany i zrealizowany słoneczny system pompowania, który może być zastosowany do
nawadniania, z uwzględnieniem zmienności warunków klimatycznych w odległych obszarach, z dala od sieci elektrycznej. Układ słoneczny
pompowania jest zbudowany w laboratorium a testy wykazują prawidłowe działanie proponowanego systemu. (System pompowania zasilanego
energią fotowoltaiczną zrealizowany za pomocą mikrokontrolera Intel 80C196KC).
Keywords: Photovoltaic generators, MPPT, inverter, motor -driven pump.
Słowa kluczowe: generator fotowoltaiczne, MPPT, przekształtnik, pompa napędzana silnikiem elektrycznym
Introduction
The utilization of photovoltaic conversion to power water
pumps is today an emerging technology, characterized by
gradually declining costs. In remote areas far away from the
electric grid, the use of photovoltaic pumping systems for
irrigation is today economically advantageous. Algeria is a
large country with the area of about 2.4 millions square km
with diverse climatic conditions. Solar energy represents a
significant potential in Algeria. In fact, the country receives
more than 3000h o[...]
|
|
|
|
Pokładowy sygnalizator ostrzegający przed zbliżaniem się do napowietrznej linii przesyłowej wysokiego napięcia
|
|
|
Norbert TUŚNIO Janusz TUŚNIO
|
W pracy przedstawiono budowę przeznaczonego do instalowania na pokładzie obiektu latającego elektronicznego układu
ostrzegającego o obecności w pobliżu linii przesyłowej wysokiego napięcia oraz sygnalizującego zbliżanie się lub oddalanie od niej. Działanie
urządzenia polega na wykrywaniu pola elektrycznego emitowanego przez napowietrzne linie przesyłowe, eliminacji występujących zakłóceń oraz
wzmocnieniu wykrytego sygnału, który następnie steruje pracą sygnalizatora akustycznego i optycznego.
Abstract. The paper presents the construction, intended for installation on board a flying object with an electronic warning system in the presence of
nearby high-voltage transmission line and a tone approaching to or out from it. Operation of this equipment relies on the detection of electric fields
emitted by overhead transmission lines, the elimination of existing distortions and strengthening the detected signal, which then controls the work of
sounder and optical. (On-board siren warning against approaching the overhead high voltage transmission lines).
Słowa kluczowe: wykrywanie, linie przesyłowe, promieniowanie elektromagnetyczne.
Keywords: detection, transmission lines, electromagnetic radiation.
Wstęp
Zapoczątkowany w XIX wieku przyspieszony rozwój
cywilizacji w znacznym stopniu opiera się na wykorzystaniu
energii w różnorodnych postaciach, która służy do
oświetlenia, zasilania maszyn i urządzeń technicznych czy
też ogrzewania pomieszczeń. Znaczącą część tej energii
stanowi energia elektryczna, wytwarzana w elektrowniach
zawodowych i rozprowadzana poprzez sieć linii
przesyłowych wysokiego napięcia do dużych odbiorców
takich jak przemysł, kolej czy kopalnie oraz po obniżeniu
napięcia dostarczana do odbiorców indywidualnych
i małych przedsiębiorstw.
Znaczne koszty budowy podziemnych instalacji
kablowych powodują, że niemal całość energii elektrycznej
rozprowadzana jest za pośrednictwem linii napowietrznych.
Ze względu na znaczne rozmiar[...]
|
|
|
|
Pomiary parametrów cieplnych elementów półprzewodnikowych wykonanych z węglika krzemu
|
|
|
Janusz ZARĘBSKI Jacek DĄBROWSKI Damian BISEWSKI
|
W pracy przedstawiono wyniki pomiarów przejściowej impedancji termicznej i rezystancji termicznej elementów mocy wykonanych z
węglika krzemu: tranzystora MESFET oraz diody MPS. Zaproponowano analityczny model opisujący zależność rezystancji termicznej badanych
elementów od mocy i temperatury otoczenia.
Abstract. In the paper results of measurements of the transient thermal impedance and the thermal resistance of the silicon carbide power
semiconductor devices, i.e. MESFETs and MPS diodes, are presented. As the result of these measurements, the thermal resistance dependence on
both the power dissipated in the investigated devices and the ambient temperature is proposed in the paper. (Measurements of thermal
parameters of silicon carbide semiconductor devices).
Słowa kluczowe: parametry cieplne, samonagrzewanie, węglik krzemu.
Keywords: thermal parameters, selfheating, silicon carbide.
Wprowadzenie
Wzrost temperatury otoczenia Ta, jak również wzrost
temperatury wnętrza (złącza) elementu półprzewodnikowego
Tj, wynikający ze zjawiska samonagrzewania,
jak opisano m.in. w pracach [1, 2], w istotny sposób może
wpływać na właściwości statyczne oraz dynamiczne
elementu, w szczególności półprzewodnikowego elementu
mocy. Istnieje zatem potrzeba określenia właściwości
cieplnych tego typu elementów.
Ważnym parametrem charakteryzującym właściwości
cieplne elementu półprzewodnikowego jest przejściowa
impedancja termiczna pomiędzy wnętrzem elementu i
otoczeniem Zth(t), zdefiniowana jako odpowiedź termiczna
elementu na pobudzenie mocą pth(t) = PH1(t) w postaci
uskoku Heaviside’a:
(1)    
p t
T t T
Z t
th
j a
th


gdzie Tj(t) jest zmienną w czasie temperaturą wnętrza
elementu.
Popularny i często stosowany model przejściowej
impedancji termicznej elementu półprzewodnikowego ma
postać [1]:
(2)  
 

 =[...]
|
|
|
|
Prąd połukowy po wymuszonym wyłączaniu prądu w próżni
|
|
|
Antoni KLAJN
|
Artykuł prezentuje wyniki badań eksperymentalnych wybranych parametrów prądu połukowego, czyli prądu jaki płynął między stykami
łącznika próżniowego, po wymuszonym wyłączeniu przeciwprądem prądu w tym łączniku. Prądy przerywane w łączniku miały kształt sinusoidalnej
półfali o amplitudach 400 A i 600 A i mieściły się w zakresie dyfuzyjnego łuku próżniowego niskiego napięcia. Pomiary były przeprowadzone przy
użyciu rozbieralnej laboratoryjnej komory próżniowej, przy czym prąd połukowy był mierzony przy pomocy analizatora pola opóźnionego (retarding
field analyser). Mierzono kształt przebiegu i parametry charakterystyczne prądu połukowego takie jak czas jego zaniku i wartość.
Abstract. The paper presents results of experimental analysis aimed in measurement of chosen parameters of a post arc current, i.e. current witch
flows in contact gape of vacuum switch after forced switching-off witch counter-current of current in this switch. Currents witch were switch-off in
vacuum had form of an sine half wave with amplitudes 400 A and 600 A and are situated in the range of low voltage diffuse vacuum arc. The
measurements were performed be use of disassemble laboratory vacuum chamber and post arc current were measured by means of retarding field
analyser. There was measured the shape of the run as well as characteristic parameters of post current such as the time of its decay as well its
value. (Post arc current after forced switching-off of the current in vacuum. ).
Słowa kluczowe: łuk próżniowy; wymuszone wyłączanie przeciwprądem; prąd połukowy;
Keywords: vacuum arc; forced switching-off witch courter current; post arc current
I
Informacje wstępne
Łączniki próżniowe stanowią nowoczesną, wciąż
doskonaloną i technologicznie rozwijaną grupę aparatów
łączeniowych zakresie średnich (wyłączniki, styczniki) jak i
niskich napięć (głównie styczniki) [1-3]. Daleko
zawansowane również prace nad łącznikami próżniowymi
wysokiego napięcia. Produkowane seryjnie[...]
|
|
|
|
Programowalny rezystor laboratoryjny
|
|
|
Wojciech GRZESIAK Tomasz MAJ Piotr CIEŚLIŃSKI
|
W artykule zaprezentowano model zaprojektowanego i wykonanego programowalnego rezystora laboratoryjnego. Do ustawiania
żądanej wartości rezystancji, zastosowano zestaw rezystorów o wartościach proporcjonalnych do kolejnych potęg liczby 2 oraz zestaw specjalnie do
tego celu dedykowanych przekaźników sterowanych za pośrednictwem mikrokontrolera. Istotną cechą prezentowanego rozwiązania jest to, że
wartość rezystancji może być programowana zarówno za pomocą wbudowanej klawiatury jak i PC za pośrednictwem wbudowanego interfejsu RS
232 lub USB.
Abstract. The paper presents designed and realized model of programmable laboratory resistor. Set of resistors of values proportional to
successive powers of 2 and set of microcontroller-controlled relays, dedicated to applications like these, have been used to establish the desired
value of resistance. An important feature of presented solution is, that the resistance value can be programmed either with built-in keyboard, or via
RS232 or USB interface. (Programmable laboratory resistor).
Słowa kluczowe: Rezystor precyzyjny, rezystor dekadowy, mikrokontroler, interfejs.
Keywords: Precision resistor, decade resistor, microcontroller, interface.
Wstęp
"Oporniki dekadowe" były i są powszechnie spotykanym
elementem wyposażenia pracowni i laboratoriów
elektronicznych. W ubiegłym wieku były one produkowane
przez znaną, renomowaną i już nieistniejącą firmę INCO w
Pyskowicach. Obecnie ich produkcja jest kontynuowana
przez jedną z krakowskich firm elektronicznych [1].Wygląd
zewnętrzny rodziny takich "o[...]
|
|
|
|
Projektowanie akceleratorów algorytmów algebry liniowej przeznaczonych do implementacji w układach FPGA
|
|
|
Piotr RATUSZNIAK
|
W pracy przedstawiono metody projektowania akceleratorów obliczeniowych wybranych algorytmów algebry liniowej,
przeznaczonych do implementacji w układach FPGA. Opisano dwie metody projektowe wykorzystujące algorytm ewolucyjny do odwzorowania
przestrzennego grafu zależności informacyjnych w architektury równoległe. Pierwsza opisywana metoda projektowa służy do tworzenia architektur
równoległych przetwarzających dane w sposób systoliczny, przeznaczonych do implementacji w wielokontekstowych układach reprogramowalnych.
Druga metoda wykorzystywana jest do projektowania macierzy procesorowych przeznaczonych do implementacji w klasycznych układach FPGA.
Parametry zaprojektowanych akceleratorów dla wybranych algorytmów algebry liniowej porównano z analogicznymi parametrami architektur
równoległych, zaprojektowanymi z wykorzystaniem innych znanych metod projektowych.
Abstract. In this paper, methods for hardware linear algebra accelerators dedicated to implementation in FPGA devices, are presented. The two
design methods with the use an evolutionary algorithm for allocation mapping are described. The first method is dedicated to creation a parallel
architectures which process data on systolic type, dedicated to implementation into multicontext FPGA devices. The second method is used for
design of processor array implemented in classic FPGA devices. Parameters of designed accelerators for exemplary linear algebra algorithms are
presented and compared with parameters described parallel architectures obtained with the use of another design methods. (Design of linear
algebra hardware accelerators dedicated to implementation in FPGA devices.)
Słowa kluczowe: macierze procesorowe, algebra liniowa, algorytmy ewolucyjne, układy FPGA.
Keywords: processor array, linear algebra, evolutionary algorithms, FPGA devices.
Wprowadzenie
Wiele dziedzin współczesnej nauki oraz przemysłu
wykorzystuje skomplikowane algorytmy o dużej złożoności
obliczeniowej, np.: kryp[...]
|
|
|
|
Przetwarzanie sygnałów 2D w identyfikacji i śledzeniu przemieszczających się obiektów
|
|
|
Robert SUSZYŃSKI Krzysztof WAWRYN Robert WIRSKI
|
W artykule przedstawiono system cyfrowego przetwarzania obrazów dedykowany dla układu śledzenia gwiazdy prowadzącej, w
astrofotografii długoczasowej obiektów dalekiego kosmosu (DSO). Wykorzystuje on nowe metody przetwarzania sygnałów dwuwymiarowych (2D).
Wykonany prototyp, wykorzystujący układ FPGA Altera Cyclone II, został przebadany i pomierzono jego parametry na rzeczywistych obiektach
DSO. Otrzymane wyniki potwierdziły przydatność opracowanych metod i skuteczność systemu śledzenia obiektów w astrofotografii długoczasowej.
Abstract. The article presents the digital image processing system dedicated to tracking the guide star in deep sky objects (DSO) astrophotography.
The developed system uses a new methods of two-dimensional (2D) signal processing. A prototype system was designed and built, using the Altera
Cyclone II FPGA, and next tested and measured its parameters. The obtained results confirmed the usefulness of the developed methods and
effectiveness of the system for tracking objects in DSO astrophotography. (2D signal processing for identification and tracking moving object).
Słowa kluczowe: 2D, DSP, przetwarzanie obrazów, FPGA.
Keywords: 2D, DSP, image processing, FPGA.
Wprowadzenie
Astronomia jest dziedziną nauki, która przeżywa
obecnie swój rozkwit, zarówno ze względu na szerokie
zainteresowanie przestrzenią kosmiczną i potencjalnymi
pozaziemskimi światami, jak również intensywny rozwój
inżynierii i technologii. Jedną z ważnych dziedzin astronomii
obserwacyjnej jest astrofotografia. W pracy przedstawiono
koncepcję systemu wspomagającego prowadzenie
teleskopu w trakcie astrofotografii długoczasowej.
W celu śledzenia fotografowanych obiektów dalekiego
kosmosu (DSO) zaprojektowano system cyfrowego
przetwarzania dwuwymiarowych sygnałów wizyjnych, w
czasie rzeczywistym. Prototypowy system DSP 2D został
przetestowany, zbadany i pomierzony w autonomicznym
stanowisku do astrofotografii obiektów DSO (rys.1). Do jego
budowy zos[...]
|
|
|
|
Recognizing the Reliability Non-coherence Components of Multiple Parallel Transmission Lines
|
|
|
Kaigui XIE Jing JI
|
In order to describe the degree of the system reliability non-coherence feature, this paper proposes several new indices of reliability noncoherence
probability, frequency and energy. This paper also presents a non-coherence component identification model for multiple parallel
transmission lines with and without considering substation configurations. This method can be directly used to recognize the non-coherence
components without evaluating the system reliability.
Streszczenie. Zaproponowano szereg nowych wskaźników niezawodności niekoherentnych składników wielokrotnej równoległej linii transmisji.
Pozwala to na rozpoznawanie składników niekoherentnych bez konieczności oceny całego systemu transmisji. (Rozpoznawanie składników
niekoherentnych w wielokrotnej równoległej linii transmisyjnej)
Keywords: reliability non-coherence feature, identification model, multiple parallel transmission lines, non-coherence indices
Słowa kluczowe: linia transmisyjna, składniki niekoherentne.
Introduction
Generally, adding a transmission line, circuit breaker or
other component to a power system can improve the
system reliability performance, which is the so-called
reliability coherence phenomenon in power systems.
However, in some cases, the reliability non-coherence
phenomenon exists in power systems [1-4].
The reliability non-coherence refers to the fact that if one
more component is added to a power system, the system
reliability would not be improved, or even becomes worse.
In other words, if one more component is out of service,
system reliability at least would not be deteriorated or even
becomes better. This component is called the reliability noncoherence
component (RNC). Recognizing the RNCs and
removing the RNC from a planning or operation power
system can improve the system reliability and economy
benefits.
A large number of power system reliability studies [5-9]
have been done in developing power system reliability
models and algori[...]
|
|
|
|
Rozpoznawanie uszkodzeń katastroficznych i parametrycznych występujących jednocześnie, w nieliniowych układach analogowych
|
|
|
Andrzej KUCZYŃSKI
|
W artykule omówiono zasady działania opracowanego algorytmu łączącego możliwości rozpoznawania występujących jednocześnie
uszkodzeń katastroficznych i parametrycznych w nieliniowych, analogowych układach elektronicznych. W wyniku wstępnego przetworzenia
sygnałów testowych, otrzymanych na drodze pomiaru układów zawierających założone uszkodzenia, tworzone są sygnały uczące jednokierunkową
sieć neuronową aproksymującą cechy układu. W treści zamieszczono przykłady ilustrujące działanie prezentowanej metody.
Abstract. This paper provides an algorithm that allows simultaneous catastrophic and parametric faults recognition in nonlinear analog circuits. First
we establish dictionary containing signals measured at the chosen outputs of the unbroken and having assumed faults circuits. The mentioned
signals are filtered to get important information, which will be used to learn artificial neural network to recognition the faults. The method is tested by
representative examples which are described in the paper. (Simultaneous recognition of catastrophic and parametric faults in nonlinear
analog circuits).
Słowa kluczowe: analiza uszkodzeń, metody słownikowe, dyskretna transformacja falkowa, sztuczne sieci neuronowe.
Keywords: fault recognition, dictionary methods, discrete wavelet transformation, neural networks.
Wstęp
Badanie i rozpoznawanie uszkodzeń w urządzeniach
elektronicznych jest jednym z podstawowych zagadnień w
zakresie produkcji niezawodnych i bezpiecznych systemów
złożonych z wielu elementów. Do chwili obecnej w diagnostyce
układów analogowych nie opracowano ogólnych i
niezawodnych technik. Stosowane metody opierają się w
znacznym stopniu na doświadczeniach inżynierów.
Przegląd publikacji z dziedziny diagnostyki [1, 2, 3]
wskazuje, że są rozpatrywane dwa podstawowe rodzaje
uszkodzeń: katastroficzne i parametryczne. W przypadku
uszkodzeń katastroficznych, które polegają na zwarciu lub
rozwarciu elementu, mamy do czynienia ze zmianą
to[...]
|
|
|
|
Samokalibrujący przetwornik C/A z przełączanymi prądami
|
|
|
Krzysztof WAWRYN Robert SUSZYŃSKI
|
Przedstawiono prototyp 9-bitowego samokalibrującego przetwornika C/A będącego układem wykonawczym systemu DSP sygnałów
wizyjnych. Przetwornik zbudowany jest w technice prądowej, został zaprojektowany i wykonany jako prototypowy układ ASIC, w technologii CMOS
AMS 0,35μm. Zbadane parametry przetwornika odpowiadają parametrom współczesnych przetworników wykonanych w technologii przełączanych
pojemności, natomiast walorem zaproponowanego rozwiązania jest niski pobór mocy oraz mała powierzchnia zajmowana w układzie scalonym.
Abstract. Current mode 9-bit self-calibrated d/a converter to interface a DSP system is presented in the paper. The converter is composed of M
LSBs fine and N MSBs coarse current mode converters. The converter was designed in CMOS AMS 0.35μm technology, then fabricated to verify
proposed concept. Performances of converter are compared to performances of known converter structures. Low power consumption and small chip
area are advantages of the proposed converter. (The self-calibrated DAC with switched current).
Słowa kluczowe: przetwornik C/A, przetwornik samokalibrujący, układy prądowe, ASIC.
Keywords: DAC, self-calibrated converter, switched current circuits, ASIC.
Wprowadzenie
Na rysunku 1 przedstawiono typowy system obróbki
sygnałów wideo. Analizowany obraz może pochodzić z
różnych źródeł np. z kamer cyfrowych lub analogowych.
Gdy sygnał jest cyfrowy może być przetwarzany po
dopasowaniu sygnałów odbieranych do formatu
przetwarzania cyfrowego. Inaczej sytuacja przedstawia się
w przypadku sygnałów analogowych. Muszą one zostać
zamienione w postać cyfrową za pomocą przetworników
A/C zanim sygnał zostanie poddany cyfrowemu
przetwarzaniu. Podobnie przedstawia się sytuacja, gdy
przetworzony cyfrowo sygnał ma być dalej wykorzystywany.
W zdecydowanej większości przypadków wystarczy postać
cyfrowa, lecz czasem wymagana jest zamiana postaci
cyfrowej na analogową i wówczas niezbędne są
przetworniki cyfrowo-analog[...]
|
|
|
|
Specjalistyczny system ekspertowy w technikach zabezpieczeń danych
|
|
|
Józef DRABAREK
|
W artykule przedstawiono możliwość zastosowania metod sztucznej inteligencji w technice zabezpieczeń danych. W tym
celu przedstawiono najpopularniejsze cechy biometryczne człowieka oraz podano przykład identyfikacji wykorzystującej indywidualne
cechy linii papilarnych. Do rozwiązania postawionego problemu zastosowano specjalistyczny system ekspertowy oraz wyniki z jego
testowania.
Abstract. This article presents the possibility to use artificial intelligence methods in data protection techniques. For this purpose, the most
popular biometric features of a human were presented and an example was provided of identification with the use of the individual features
of fingerprints. A specialist expert system was used to solve the problem; an artificial neural network was used for comparison purposes.
(Artificial intelligence methods in data protection techniques)
Słowa kluczowe: biometria, analiza, baza wiedzy, weryfikacja, specjalistyczny system.
Keywords: biometrics, analysis, design, comparing, system, acquisition, verification.
Wstęp
Większość ważnych transakcji oraz operacji,
realizowana jest przy pomocy komputera, internetu i sieci
komputerowych. Wzrosło zapotrzebowanie na bezpieczne,
wiarygodne i łatwo dostępne techniki zabezpieczeń,
zapewniające największy poziom ochrony danych [6]. W
tym celu wykorzystano biometrię, która zajmuje się
akwizycją i analizą indywidualnych biologicznych cech i
zachowań człowieka takich jak charakterystyka linii
papilarnych, źrenicy oka, kształtu twarzy, tęczówki oka,
pisma ręcznego, jak również mowy, czy sposób uderzania
w klawisze, a nawet układ żył nadgarstka. Pozwala to na
bardzo rzetelną, dokładną weryfikację i identyfikację
użytkownika starającego się o dostęp do danych w
dziedzinach takich jak bankowość, sieci komputerowe,
handel detaliczny, produkcja, przemysł, giełdy, ochrony
portu lotniczego, zabezpieczeń internetowych itp. W tym
celu zbudowano aplikację op[...]
|
|
|
|
Spis treści / contents
|
|
01 Wiesław WILCZYŃSKI, Ryszard ZAPAŚNIK - INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI 1946 - 2011 1
02 Mieczysław NOWAK, Roman BARLIK, Piotr GRZEJSZCZAK, Jacek RĄBKOWSKI - Diody Schottky’ego z SiC w
falownikach napięcia z krzemowymi tranzystorami MOSFET- badania eksperymentalne
18
03 Mieczysław NOWAK, Roman BARLIK, Piotr GRZEJSZCZAK, Jacek RĄBKOWSKI - Diody Schottky’ego z węglika
krzemu w falownikach napięcia z tranzystorami MOSFET- badania symulacyjne
24
04 Janusz ZARĘBSKI, Jacek DĄBROWSKI, Damian BISEWSKI - Pomiary parametrów cieplnych elementów
półprzewodnikowych wykonanych z węglika krzemu
29
05 Janusz ZARĘBSKI, Jacek DĄBROWSKI - Model elektrotermiczny diod Schottky’ego mocy wykonanych z węglika krzemu 33
06 Andrzej DZIEDZIC, Adam KŁOSSOWICZ, Paweł WINIARSKI, Karol NITSCH, Tomasz PIASECKI, Grażyna KOZIOŁ,
Wojciech STĘPLEWSKI - Wybrane właściwości elektryczne i stabilność elementów biernych wbudowanych w płytki
obwodów drukowanych
39
07 Norbert TUŚNIO, Janusz TUŚNIO - Pokładowy sygnalizator ostrzegający przed zbliżaniem się do napowietrznej linii
przesyłowej wysokiego napięcia
45
08 Marcin BYCZUK - Fotostymulator rotacyjny do badania wzrokowych potencjałów wywołanych 49
09 Adam Witold STADLER, Zbigniew ZAWIŚLAK, Marcin SŁOMA, Małgorzata JAKUBOWSKA - Właściwości szumowe
rezystorów polimerowych na bazie nanorurek węglowych
52
10 Damian GRZECHCA - Wykrywanie osób w obszarze zadymionym na podstawie obrazu z kamery termowizyjnej 56
11 Bernard WYRWOŁ - System prototypowania aplikacji wykorzystujących logikę rozmytą AVR-FPGA-FIS 60
12 Bernard WYRWOŁ - Wykorzystanie algorytmów kolorowania grafu w sprzętowej realizacji systemu wnioskowania
przybliżonego HFIS
64
13 Ewa KLIMIEC, Wiesław ZARASKA, Szymon KUCZYŃSKI - Badania właściwości piezoelektrycznych folii z politereftalanu
etylenu PET pod kątem jej zastosowania na sensory ściskania i rozciągania
68
14 Krzysztof TABOREK - Analityczna metoda wyznaczania wydajności systemów wieloproces[...]
|
|
|
|
Sprzętowy interfejs wizyjno-akustycznego systemu wspomagającego niewidomego w samodzielnym poruszaniu się
|
|
|
Bartosz OSTROWSKI Paweł PEŁCZYŃSKI Remigiusz DANYCH
|
W pracy omówiono urządzenie elektroniczne specjalnej konstrukcji wspomagające osobę niewidomą w samodzielnym poruszaniu
się. Urządzenie składa się układu stereoskopowego kamer o rozdzielczości 2 MPix każda, modułu dźwiękowego oraz procesora nadzorującego
akwizycję obrazów oraz danych z czujników przyspieszeń liniowych i prędkości kątowych. Urządzenie komunikuje się z komputerem przez
pojedynczą magistralę USB (zastosowano koncentrator USB 2.0). Układ zasilany jest z portu USB, a prąd pobierany przez moduł nie przekracza
450 mA. Prototyp urządzenia jest elementem systemu dźwiękowego ostrzegania o przeszkodach dla osoby niewidomej.
Abstract. A special design of an electronic device for aiding the visually impaired in independent travel is presented in the paper. The device
contains a stereovision module consisting of 2 MPix resolution digital cameras, a sound card and a processor that controls image acquisition and
data recording from linear acceleration and angular velocity sensors. The modules communicate with a computer via single USB 2.0 interface (USB
2.0 hub is used). The device is powered directly from the USB port. The electrical current drawn by the module does not exceed 450 mA. This
prototype system is a key element in the electronic travel aid for the visually impaired. (Hardware interface vision&sound system to support the
blind in the independent movement).
Słowa kluczowe: USB, stereowizja, żyroskop, przyspieszenie liniowe, nawigacja pasywna, wektor ruchu, dysparycja.
Keywords: USB, stereovision, gyroscope, passive navigation, motion vector, disparity.
Wstęp
W Instytucie Elektroniki Politechniki Łódzkiej od kilku lat
prowadzone są prace badawcze i rozwojowe
ukierunkowane na opracowanie systemu klasy Electronic
Travel Aid (ETA), tj. wspomagającego samodzielne
poruszanie się osób niewidomych (www.naviton.pl).
Jednym z wątków badań było opracowanie przystawki
okularowe[...]
|
|
|
|
Study on time-frequency extractors for partial discharge pulse current used in sequence grouping and identification
|
|
|
Si WENRONG Fu CHENZHAO Gao KAI Huang HUA Ni HAO
|
This paper introduces a general way to make feature extraction for partial discharge (PD) pulse waveshape used in sequence grouping
resorting with equivalent time-frequency method. A digital ac PD pulse detection system with bandwidth of 10 kHz - 40 MHz and sampling rate of
100 MS/s is introduced, which was developed to study those feature extractors. Simulation and test results with gas insulated switch (GIS) show that
they are practical and effective to develop PD detection system with grouping and identification technique.
Streszczenie. Dokonano ekstrakcji impulsu wyładowania niezupełnego przy wykorzystaniu odpowiedniej metody czasowo-częstotliwościowej.
Wykorzystano system cyfrowy z pasmem 10 kHz - 40 MHz i częstotliwością próbkowania 100 MS/s. Badania wyłącznika gazowego potwierdziły
skuteczność metody. (Czasowo-częstotliwościowa ekstrakcja i identyfikacja impulsu wyładowania niezupełnego)
Keywords: partial discharge; pulse current; feature extraction; grouping; identification.
Słowa kluczowe: wyładowanie niezupełne, impuls prądowy, identyfiakcja.
Introduction
PD detection has almost become the most popular
method to evaluate dielectric insulation condition at ac
voltage applications [1-5]. For this, there are different kinds
of PD measurement systems developed based on pulse
current detection (the standard method) [6], UHF detection
[7], acoustic detection [8] and even optical detection [9],
with advantages and disadvantages respectively. Most of
those conventional PD detection systems make the analysis
of PD data, with assuming implicitly the presence of only
one PD phenomenon (Fig. 1). But in operation conditions,
more than one pulse source may be active due to the
presence of either a plurality of defects or electrical noise,
sometimes even both [10-12]. Different PD phenomena
simultaneously active can combine in a mixed PD pulse
sequence. To this problem, conventional PD detection
systems suffer a major drawback. They onl[...]
|
|
|
|
Symulowanie pracy wyspowej sieci zakładowej
|
|
|
Bogusław KAROLEWSKI
|
Symulowano zjawiska występujące w sieci zakładu przemysłowego wyposażonego we własną elektrownię po odłączeniu od systemu
zasilającego. Wykorzystano program do modelowania pracy systemu z grupy EMTP. Model sieci zweryfikowano w trakcie poprzednich badań
zwarciowych. Analizowano przypadki przywrócenia połączenia z systemem po 2 i po 3 s. Pokazano zależność przebiegu zjawisk w układzie od
stopnia obciążenia sieci oraz od przyczyny odłączenia sieci zakładowej od systemu.
Abstract. Phenomena occurring in the industrial supply network equipped with own electrical power station after disconnecting from the supply
system was simulated. Program from the EMTP group was used to model the system. Network model was verified in previous short-circuit studies.
Cases of restoring connection to the system at 2 and 3 sec were analyzed. The dependence of phenomena in the system to the degree of network
load, and to the reason for disconnection of the company network from the system were shown. (Simulation of island work of industrial supply
network).
Słowa kluczowe: system elektroenergetyczny, sieć zakładowa, praca wyspowa, modelowanie
Keywords: electrical power system, industrial supply network, island work, modelling
Wprowadzenie
Ważnym zadaniem związanym z pracą systemu
elektroenergetycznego jest zapewnienie jak największej
pewności zasilania odbiorców. Specyficzne warunki pracy
odbiorników występują w przypadku ich zasilania z
niewielkiego wydzielonego podsystemu, wyposażonego w
źródła energii. Przykładem takiego podsystemu jest sieć
zakładu przemysłowego, wyposażonego we własną
elektrownię zakładową. W normalnych warunkach pracy
generatory zakładowe współpracują z systemem
elektroenergetycznym. Brakująca energia jest pobierana z
systemu, a w razie nadwyżki energii wytworzonej w
zakładzie, jest ona oddawana do systemu. Po przerwaniu
połączenia z systemem, zachowanie bilansu mocy w
niewielkim układzie sieciowym jest trudne. Jeśli w chwili
odłącz[...]
|
|
|
|
System detekcji pasywnej obiektów ruchomych ukrytych za ścianą z wykorzystaniem sygnałów GSM
|
|
|
Adam Konrad RUTKOWSKI Adam KAWALEC
|
Opracowano pasywny system wykrywania obiektów poruszających się na otwartej przestrzeni lub na przykład za ścianą budynku.
Funkcjonowanie urządzenia jest oparte na monitorowaniu sytuacji elektromagnetycznej w chronionym obszarze i detekcji zmian w stosunku do
obrazu zarejestrowanego w stanie ustalonym. Elementami obrazu sytuacji elektromagnetycznej jest amplituda i faza odbieranych sygnałów
mikrofalowych. Opisano zasadę działania systemu oraz zaprezentowano wyniki eksperymentów przeprowadzonych w warunkach rzeczywistych.
Abstract. The system of the passive detecting of the objects moving on the open space or hidden behind building wall has been worked out. This
system monitors the electromagnetic conditions in the protected area and detects the changes in the scenery in the relation to the stationary status.
The elements of the view of the electromagnetic conditions are amplitude and phase of the received microwave signals. Principles of the system
operation, as well as the results of experiments performed in real conditions are given in the work. (The system of the passive through the wall
detection of moving objects by means of GSM signals).
Słowa kluczowe: wykrywanie obiektów ukrytych za ścianą, radar pasywny, natychmiastowy pomiar kąta nadejścia sygnału, lokalizator
pasywny.
Keywords: through the wall detection, passive radar, instantaneous angle of arrival measurement, passive localizer.
Wstęp
Tylko mała część sygnałów emitowanych przez
nadajniki powszechnego użytku, do których należą na
przykład nadajniki systemów łączności lub transmisji
danych, jest wykorzystywana przez odbiorniki mikrofalowe
pracujące w danym systemie. Znakomita większość
emitowanej energii jest tracona w otaczającej przestrzeni.
Te części emisji, które nie zostały odebrane przez
uprawnione urządzenia odbiorcze i propagują się w
przestrzeni są nazywane sygnałami nieintencjonalnymi.
Spadek mocy sygnału w punkcie odbioru jest spowodowany
rozbieżnością emitowan[...]
|
|
|
|
System obserwacji dynamicznych stanów zagrożenia środowiska: projekt organizacyjno-funkcjonalny i weryfikacja jego fragmentarycznych rozwiązań
|
|
|
Bogdan DZIADAK Andrzej KALICKI Łukasz MAKOWSKI Andrzej MICHALSKI Zbigniew STAROSZCZYK
|
Przedstawiono koncepcję systemu monitoringu ekologicznego realizowanego jak system pomiarowy rozległy terytorialnie. Omówiono
zagadnienia dotyczące koncepcji systemu i struktury informatycznej systemu. Przedstawiono zagadnienia związane z informatyczną obsługą
administracji systemu i wizualizacji danych pomiarowych.
Abstract. In the paper the solution of environmental monitoring system built as the wide area distributed measurement system is proposed. The
conception of system architecture and information structure is presented. Some problems with system administration and data visualizations are
discussed. (System for Environment Dynamic Threats States Observation: Functional-Organizational Project and its Partial Solutions
Verification)
Słowa kluczowe: ochrona środowiska, rozproszony system pomiarowy, administracja systemu, wizualizacja danych.
Keywords: environment protection, distributed measuring system, system administration, data visualization.
Wstęp
Budowa systemu monitoringu ekologicznego w oparciu
o system pomiarowy rozległy terytorialnie jest złożonym
zadaniem szczególnie, gdy duża ilość punktów
pomiarowych i rozległy obszar obserwacji są brane pod
uwagę. Artykuł porusza zagadnienia dotyczące koncepcji i
struktury informatycznej systemu przeznaczonego do
obserwacji dynamicznych stanów zagrożenia środowiska.
Przedstawiono bardziej szczegółowo zagadnienia związane
z informatyczną obsługą administracji systemu i
wizualizacją danych pomiarowych.
Założenia organizacyjno-funkcjonalne systemu
monitoringu skażeń
Omawiany w referacie system obserwacji dynamicznych
stanów zagrożenia środowiska służyć ma do sprawnego
reagowania na sytuacje alarmowe związane z zagrożeniem
rozległego terytorialnie obiektu, w którym pracują liczone w
setkach czujniki pomiarowe, dane zbierane są przez
dziesiątki skomputeryzowanych stacji pomiarowych
mających dostęp do sieci komputerowej i robiących wpisy w
bazie danych systemu. W referacie zapropono[...]
|
|
|
|
System pomiarowy spektroskopii impedancyjnej do diagnostyki obiektów technicznych
|
|
|
Jerzy HOJA Grzegorz LENTKA
|
W artykule przedstawiono system pomiarowy ukierunkowany na testowanie i diagnostykę obiektów elektronicznych i
nieelektrycznych. Charakterystyczną cechą systemu jest wyposażenie w bibliotekę metod spektroskopii impedancyjnej umożliwiających identyfikację
elementów niedostępnych zaciskowo. Omówiono architekturę systemu, podstawy teoretyczne metod wyznaczania widma impedancji oraz
przedstawiono wyniki weryfikacji praktycznej metod na przykładzie dwójnika czteroelementowego RC.
Abstract. The paper presents measurement system aimed to testing and diagnostics of electronic and non-electrical objects. The system is
equipped with library of impedance spectroscopy methods allowing to identify components not available from terminals. Architecture of the system
was described as well as theoretical basis of the impedance spectrum determination methods. The results of experimental verification were
presented on 4-element two-terminal RC network example. (Impedance spectroscopy measurement system for technical objects diagnostics).
Słowa kluczowe: spektroskopia impedancyjna, pomiary impedancji, diagnostyka obiektów technicznych, identyfikacja parametryczna.
Keywords: impedance spectroscopy, impedance measurement, technical objects diagnostics, parametric identification.
Wstęp
Ostatnio wyłonił się nowy kierunek rozwoju diagnostyki
elektronicznej dotyczący zastosowania metod i środków
diagnostyki elektronicznej do testowania i diagnozowania
innych obiektów technicznych i biologicznych, zwłaszcza
modelowanych obwodami elektrycznymi. Istnieje
zapotrzebowanie na takie metody dla charakteryzowania
materiałów dielektrycznych, obiektów biomedycznych
(impedancja skóry, płyny biologiczne) i fizyko-chemicznych
(elektrolity, powłoki antykorozyjne), konstrukcji
budowlanych (charakteryzacja struktur betonu) oraz badań
geologicznych (badań struktury warstw gleby). Diagnostyka
wymienionych obiektów jest zagadnieniem złożonym,
ponieważ układy zastępcze tych obiek[...]
|
|
|
|
System prototypowania aplikacji wykorzystujących logikę rozmytą AVR-FPGA-FIS
|
|
|
Bernard WYRWOŁ
|
W artykule przedstawiono koncepcję systemu uruchomieniowego AVR-FPGA-FIS, zrealizowanego w oparciu o układ
reprogramowalny FPGA rodziny Spartan 3 oraz mikrokontroler AVR rodziny ATMega, wspomagającego tworzenie, uruchamianie i testowanie
aplikacji, w których wymagane jest zaimplementowanie algorytmów wnioskowania przybliżonego. Architektura systemu ma charakter otwarty, dzięki
czemu możliwa jest jego rozbudowa lub modyfikacja dla potrzeb konkretnie realizowanej aplikacji wykorzystującej logikę rozmytą.
Abstract. The paper presents idea of the AVR-FPGA-FIS development platform based on field-programmable gate array and general-purpose
microcontroller. It combines hardware Spartan-3 Starter Kit board with AVR ATMega family microcontroller expansion board, thus allowing the
realization, develop and test of hybrid hardware/software solutions of fuzzy inference systems. The open architecture eases develop of the system
and implementation of fuzzy logic for specific application. (AVR-FPGA-FIS Fuzzy Logic Development System).
Słowa kluczowe: logika rozmyta, wnioskowanie przybliżone, mikrokontroler AVR, układ reprogramowalny FPGA.
Keywords: fuzzy logic, fuzzy inference, AVR microcontroller, FPGA programmable chip.
Wstęp
Systemy wnioskowania przybliżonego, pod względem
sposobu realizacji, można podzielić na trzy podstawowe
klasy: systemy realizowane na drodze programowej,
sprzętowej bądź mieszanej tj. sprzętowo-programowej.
Rozwiązania z klasy pierwszej charakteryzują się dużą
elastycznością, uzyskiwaną dzięki programowej
implementacji funkcji, realizujących podstawowe operacje
związane z wnioskowaniem przybliżonym, na uniwersalnej
platformie. Wiąże się to jednak ze znacznym zwiększeniem
czasu wyznaczania wyniku w porównaniu z układami
typowo sprzętowymi. Systemy zaliczane do drugiej z
wymienionych klas zwykle wymagają zastosowania
specjalizowanych układów (ASIC, FPGA), charakteryzują
się dużą szybkością wyznaczania wyniku oraz ze względu
n[...]
|
|
|
|
Systemy automatycznego nadzoru sieci światłowodowych
|
|
|
Mirosław SIERGIEJCZYK Stanisław GAGO
|
W artykule przeanalizowano eksploatacyjne potrzeby monitorowania sieci światłowodowych. Przedstawiono zasadność stosowania
systemów automatycznego nadzoru włókien światłowodowych. Scharakteryzowano podstawowe funkcje i architekturę takich systemów. W końcowej
części przestawiono korzyści, jakie wynikają z wdrożenia omawianych systemów nadzoru kabli światłowodowych.
Abstract. The paper examines the exploitation needs to monitor the fiber optic networks. There are presented the merits of the application of
automatic supervision of the optic fibers and characterized basic features and architecture of such a systems. In the final part are presented the
benefits that arise from the implementation of these surveillance systems of he fiber optic cables. (Systems of automatic surveillance of the fiber
optic networks).
Słowa kluczowe: system, monitorowane, nadzór, sieci światłowodowe.
Keywords: system, monitoring, supervision, fiber optic networks.
Wstęp
Zarządzanie, w prakseologii to działanie polegające na
spowodowaniu funkcjonowania rzeczy, organizacji lub osób
podległych zarządzającemu zgodnie z wytyczonym przez
niego celem.
Zarządzanie to zestaw działań obejmujący kierowanie,
planowanie, podejmowanie decyzji, organizowanie i
motywowanie, skierowany na zasoby organizacji (ludzkie,
finansowe, rzeczowe, informatyczne) i wykonywany
z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób
sprawny i skuteczny.
Zarządzanie siecią w teleinformatyce, w literaturze
przedmiotu [1], [11], [12], [13], definiuje się, jako stwarzanie
warunków, w których elementy sieci mogą świadczyć usługi
na rzecz jej użytkowników. Zagadnienia zarządzania
sieciami i usługami w sieciach informacyjnych znajdują się
obecnie w centrum zainteresowania większości operatorów.
Rośnie złożoność zarządzanych sieci, ich
heterogeniczność, a także coraz większe stają się
oczekiwania klientów co do różnorodności świadczonych w
sieci usług. Sprawia to, że konieczna staje się
automat[...]
|
|
|
|
Techniczno-ekonomiczne aspekty rekonstrukcji sieci w oparciu o przewody wysokotemperaturowe
|
|
|
Jerzy SZKUTNIK Krystyna BAUM
|
W referacie przedstawiono techniczno-ekonomiczne aspekty rekonstrukcji sieci w oparciu o przewody wysokotemperaturowe
o małym zwisie. Przedstawiono niezwykłe zalety technologii przewodów wysokotemperaturowych w odniesieniu do aktualnych potrzeb
i uwarunkowań energetyki. Dokonano analizy przydatności poszczególnych typów przewodów wysokotemperaturowych do trudnego zadania
rekonstrukcji polskich sieci elektroenergetycznych w krótkim czasie.
Abstract.: The article presents technical and economic aspects of power grid reconstruction using high temperature low sag conductors. With
reference to the condition and current needs of power industry, the author presented specific characteristics of high temperature low sag conductors
technology. What is more, the author conducted analysis of usefulness of particular high temperature low sag conductors in reconstruction of Polish
power grids in short. (Technical and economic aspects of power grids reconstruction on the basis of high temperature low sag conductor)
Słowa kluczowe: przewody wysokotemperaturowe o małym zwisie (HTLS), rekonstrukcja sieci, efektywność energetyczna, ograniczenie
emisji CO2
Keywords: High Temperature Low Sag conductors (HTLS), power grids reconstruction, electrical efficiency, limitation of carbon dioxide
emission
Wstęp
Przed Polską elektroenergetyką stoją w najbliższej
przyszłości ambitne zadania:
 realizacja przyjętej "Polityki energetycznej Polski do
2030 roku" z jej sześcioma kierunkami działania [1]:
- poprawą efektywności energetycznej,
- wzrostem bezpieczeństwa energetycznego,
- dywersyfikacją struktury wytwarzania energii
elektrycznej poprzez wprowadzenie energetyki
jądrowej,
- rozwojem wykorzystania odnawialnych źródeł energii,
- rozwojem konkurencyjnych rynków paliw i energii,
- ograniczeniem oddziaływania energetyki na
środowisko
 realizacja zobowiązań wynikających z przyjętego przez
Polskę w ramach decyzji unijnych w 2008 roku Pakietu
kli[...]
|
|
|
|
Termografia aktywna w trybie pobudzenia optycznego i konwekcyjnego
|
|
|
Zbigniew SUSZYŃSKI Mateusz KOSIKOWSKI
|
Termografia aktywna jest stosowana w przemyśle elektronicznym do badania jakościowego i ilościowego właściwości cieplnych ciał
stałych, a w szczególności struktur półprzewodnikowych wykonanych w technologii planarnej. Metody termografii aktywnej dzieli się ze względu na
rodzaj źródła energii pobudzenia, charakter modulacji, a także techniki detekcji sygnału temperaturowego. W artykule omówiono możliwości
zastosowania strumienia gazu i promieniowania optycznego w trybie modulacji przestrzennej do pobudzenia energetycznego obiektów badanych
metodami termografii aktywnej. Porównano efektywność obu metod i ich możliwości aplikacyjne w odniesieniu do materiałów o różnej przewodności
cieplnej.
Abstract. Active thermography is very often used to qualitative and qualitative diagnosing of solids, especially semiconductor structures made in
planar techniques. The methods of active thermography are characterized by the kind of source of excitation, its modulation techniques as well as
different approaches of temperature detection. The paper describes the possibility of using the stream of gas and optical radiation at beam
displacement modulation regime for the excitation of the heat flux inside of objects. The comparison of effectiveness of those methods, for materials
with different thermal effusivity, is presented in the paper. (Active termography excited optically and by convection)
Słowa kluczowe: pobudzenie energetyczne, konwekcja wymuszona, mikroskopia termofalowa, modulacja przestrzenna, model termiczny.
Keywords: power excitation, forced convection, thermal-wave microscopy, beam displacement modulation, thermal model.
Wprowadzenie
Metody termograficzne są powszechnie
wykorzystywane do badania jednorodności cieplnej oraz
właściwości fizycznych materiałów. Istota tych metod
polega na wzbudzeniu w badanym obiekcie
nierównowagowego pola temperaturowego i obserwacji
procesu jego relaksacji. Niezbędne są więc zarówno
pobudzenie energetyczne powo[...]
|
|
|
|
Thermal diagnostic in electrical machines
|
|
|
Marcin BARAŃSKI Artur POLAK
|
This article presents information about issues requiring particular attention during thermal tests of electrical machines. It presents mistakes
that can be made and describes the influence of parameters such as: relative humidity, reflected temperature, atmospheric temperature, distance
from an object and emissivity, on the tests results. It presents examples of practical use of infrared measurements in the production of electrical
machines.
Streszczenie. Ten artykuł przedstawia informacje dotyczące problemów wymagających szczególnej uwagi podczas termicznych badań maszyn
elektrycznych. Przedstawia błędy, jakie można popełnić oraz opisuje wpływ takich parametrów jak: wilgotność, temperatura odbita, temperatura
otocznia, odległość od badanego obiektu oraz współczynnik emisyjności. Przedstawia przykłady praktycznego wykorzystania pomiarów
termowizyjnych przy produkcji maszyn elektrycznych. (Diagnostyka termalna w maszynach elektrycznych)
Keywords: electrical machines, measurement errors, motor protection, thermal image sensors, thermographic camera.
Słowa kluczowe: maszyny elektryczne, błędy pomiarowe, ochrona silnika, czujniki termiczne, kamera termowizyjna.
Introduction
Thermography, commonly called thermovision, is based
on the detection of infrared radiation emitted by objects with
a temperature above absolute zero. Thermography
converts this radiation into visible light, resulting in a
thermal image. This image is a map of the temperature field
on the object’s surface which is made possible the power of
radiation depends on the radiant property of bodies. Such
tests can be performed using thermovision cameras.
Nowadays, thermography allows digital recording of the
temperature distribution on the test object. This
“temperature map" is interpreted graphically. [...]
|
|
|
|
Tolerance Maximisation in Fault Diagnosis of Analogue Electronic Circuits
|
|
|
Łukasz CHRUSZCZYK Jerzy RUTKOWSKI
|
This paper presents method of designing periodic test excitation for fault diagnosis of analogue electronic circuits. There has been
proposed maximisation of circuit components tolerances while keeping assumed level of fault diagnosis. There has also been shown that
combination of fault detection and location in a single step can remarkably shorten testing time. The optimisation process involves genetic algorithm.
Streszczenie. W pracy przedstawiono projektowanie periodycznego pobudzenia testowego dla diagnostyki uszkodzeń analogowych układów
elektronicznych. Zaproponowano sposób maksymalizacji tolerancji elementów obwodu przy zachowaniu założonego poziomu diagnostyki
uszkodzeń. Wykazano również, że połączenie etapów detekcji i lokalizacji uszkodzeń może znacząco skrócić czas testowania. (Maksymalizacja
tolerancji w diagnostyce uszkodzeń analogowych układów elektronicznych).
Keywords: fault diagnosis, analogue electronics, test time reduction, components tolerance, genetic algorithm.
Słowa kluczowe: diagnostyka uszkodzeń, elektronika analogowa, redukcja czasu testowania, tolerancja elementów, algorytm genetyczny.
Introduction
The test engineer must reconcile many contradictories:
efficiency of fault diagnosis (how many faults can be
successfully diagnosed?), access to circuit internal nodes
(usually limited and expensive), circuit cost (maximise
tolerances in limits defined by design, minimise circuit
overhead caused by design-for-testability), test cost
(strongly related with test time: single or many
measurements? how much accuracy?). The test cost is a
significant part of a final device cost (30% - 50% [17]). All
these factors can be summarized as an optimisation
problem of many related test and circuit parameters.
Two major problems of fault diagnosis of modern
analogue electronic circuits (AEC) are tolerance of
components and limited access to internal circuit nodes.
The first causes spread of measured quantities thus
resultin[...]
|
|
|
|
Ultra-low power analogue CMOS vision chip
|
|
|
Jacek JAKUSZ Waldemar JENDERNALIK Grzegorz BLAKIEWICZ Robert PIOTROWSKI Stanisław SZCZEPAŃSKI
|
The paper presents a project and results of testing of an analogue vision chip, which performs low-level convolutional image processing
algorithms in real time. The prototype chip is implemented in 0.35 m CMOS technology, contains SIMD matrix of analogue processing elements of
size 64 x 64. The dimensions of the matrix topography is 2.2 mm x 2.2 mm, giving the density of 877 processors per mm2. Matrix dissipates less
than 0.4 mW of power under 3.3 V supply and at the speed of image processing 100 frames/s.
Streszczenie. W artykule przedstawiono projekt i wyniki badań scalonego analogowego układu wizyjnego, który wykonuje splotowe
niskopoziomowe algorytmy przetwarzania obrazu w czasie rzeczywistym. Układ prototypowy został wykonany w technologii CMOS 0,35 μm
i zawiera matrycę SIMD procesorów analogowych o rozmiarze 64 x 64. Wymiary topografii matrycy wynoszą 2,2 mm x 2,2 mm, co daje gęstość 877
procesorów na mm2. Matryca pobiera moc mniejszą niż 0,4 mW ze źródła zasilającego 3,3 V przy szybkości przetwarzania obrazów 100 kl/s.
(Mikromocowy procesor analogowy CMOS do wstępnego przetwarzania obrazu).
Keywords: CMOS analogue circuits, image processing, analogue processors.
Słowa kluczowe: układy analogowe CMOS, przetwarzanie obrazu, procesory analogowe.
Introduction
The vision sensors integrated together with a
specialized microprocessor on a common silicon substrate,
called vision chips, find applications in many technical
areas, like: robotics, biomedical implants, systems
controlling the road traffic, and automatic navigation
systems. The main role of the vision chips is image
detection and low-level, early-vision image processing,
which typically includes: smoothing, edge detection, noise
reduction, sharpening, etc. For autonomous systems, like
robots or biomedical implants, the low-power operation is
very important, because such systems are typically batterypowered.
There are two main methods of the vision chips
silico[...]
|
|
|
|
Właściwości szumowe rezystorów polimerowych na bazie nanorurek węglowych
|
|
|
Adam Witold STADLER Zbigniew ZAWIŚLAK Marcin SŁOMA Małgorzata JAKUBOWSKA
|
W artykule omówiono wyniki badań właściwości elektrycznych rezystorów grubowarstwowych z kompozycji polimerowych
zawierających nanorurki węglowe. Badania rezystancji wykonano w zakresie temperatury od 77 K do temperatury pokojowej zaś pomiary szumu
niskoczęstotliwościowego w temperaturze pokojowej. Przeprowadzono identyfikację szumu oraz wyznaczono intensywność szumową C materiału
rezystywnego, która posłużyła do porównania właściwości badanych rezystorów i typowych rezystorów grubowarstwowych.
Abstract. Experimental studies of noise properties of CNT-based polymer thick film resistors have been described. Resistance has been measured
in temperature range from 77 K up to room temperature. Low-frequency noise has been tested in room temperature. Noise intensity parameter C
has been calculated, and then used for comparison properties of studied resistors with properties of other thick-film resistors. (Noise properties of
CNT-based polymer resistors).
Słowa kluczowe: nanorurki węglowe, szum 1/f, rezystor grubowarstwowy, rezystor polimerowy.
Keywords: carbon nanotubes, 1/f noise, thick-film resistor, polymer resistor.
Wprowadzenie
W ostatnich latach notuje się w mikroelektronice wzrost
zainteresowania kompozycjami polimerowymi z
nanorurkami węglowymi (ang. carbon nanotubes, CNT) ze
względu na możliwość wytwarzania z nich technikami
drukarskimi elementów funkcjonalnych o niespotykanych
dotąd właściwościach [1, 2]. W pracy [3] pokazano, że w
polimerowych rezystorach grubowarstwowych wykonanych
z kompozycji zawierającej 1% CNT obserwuje się dwa
składniki szumu rezystancyjnego: (a) szum 1/f i (b)
termicznie aktywowane źródła szumu o widmie
lorencjanowskim. Ponadto, stwierdzono, że intensywność
szumu, mierzona w pasmach dekadowych rośnie ze
wzrostem temperatury. Natomiast w tej pracy
przedstawiamy dalsze wyniki badań właściwości
elektrycznych polimerowych rezystorów grubowarstwowych
wykonanych na bazie nanorurek. Zbadano wpływ ułamka
obję[...]
|
|
|
|
Wpływ tolerancji parametrów filtra wyjściowego i obciążenia na sterowanie PID/CDM jednofazowego inwertera napięcia
|
|
|
Zbigniew RYMARSKI
|
W artykule omówiono problem dopuszczalnej tolerancji doboru parametrów filtra wyjściowego jednofazowego inwertera napięcia do
systemu UPS względem wartości nominalnych wyliczonych pierwotnie oraz wpływu zmiany obciążenia biorąc pod uwagę własności dynamiczne
inwertera z układem regulacji wykorzystującym dyskretyzowaną metodę "coefficient diagram method". Oszacowano dopuszczalny zakres zmian
parametrów filtra wyjściowego. Przedstawiono badania modelu eksperymentalnego.
Abstract. The paper presents the problem of the acceptable tolerance of the parameters of the single phase voltage source inverter (for UPS)
output filter relatively to the primarily calculated nominal values and the influence of the load change taking into consideration the inverter dynamic
properties for the control system based on the coefficient diagram method. The acceptable range of the output filter parameters change has been
estimated. The measurements of the experimental model are shown. (The Influence of the Output Filter Parameters Tolerance and the Load on
the PID/CDM Control of the Single Phase VSI).
Słowa kluczowe: inwerter napięcia, modulacja PWM, metoda "coefficient diagram method", filtr wyjściowy.
Keywords: voltage source inverter, PWM, coefficient diagram method, output filter.
Wstęp
Podstawowym urządzeniem w systemach gwarantowanego
zasilania są impulsowe przetwornice napięcia stałego
na zmienne, nazywane falownikami [1] lub inwerterami, co
odzwierciedla możliwość inwersyjnej pracy takiej
przetwornicy [1, 2], w systemach UPS nazywanych "lineinteractive".
W artykule przyjęto nazwę "inwerter".
W pracach [3, 4, 5, 6, 7, 8] przedstawiono projektowanie
inwerterów napięcia oparte na tworzeniu modelu
dyskretnego inwertera uwzględniającego zarówno
parametry wcześniej wyliczonego filtra wyjściowego LFCF,
jak i typ modulacji PWM - jedno- lub dwuzboczowej, dwu-,
trzy- i wielopoziomowej. Tylko dyskretny model inwertera
pozwala na rozróżnienie subtelnych różnic [...]
|
|
|
|
Wpływ warunków pracy na charakterystyki statyczne diod MPS z węglika krzemu
|
|
|
Aneta HAPKA Włodzimierz JANKE
|
W pracy omówiono wpływ warunków zasilania na charakterystyki prądowo-napięciowe diod Schottky’ego z węglika krzemu, z
dodatkowym złączem PiN (Merged PiN Schottky). Zaprezentowano symulacje nieizotermicznych charakterystyk I-V przykładowej diody MPS, w
których uwzględniono wpływ temperatury otoczenia na parametry krytyczne, takie jak prąd, moc oraz temperatura wnętrza, dla których element
narażony jest na zniszczenie. W symulacjach uwzględniono wpływ temperatury otoczenia i wnętrza na rezystancję termiczną elementu.
Abstract. In the paper, the influence of operation conditons, especially ambient temperature, on the nonisothermal current-voltage characteristics of
the silicon carbide Merged PiN Schottky diodes is disscussed. The investigations are mainly devoted to the dangerous regions of the DC, I-V
characteristics. The simulations of the nonisothermal characteristics, with the critical parameters such as current, power and junction temperature,
depending on the ambient temperature are presented. Also, the influence of the ambient and junction temperature on the thermal resistance has
been included. (The influence of the operation conditions on the DC characteristics of the silicon carbide MPS diodes).
Słowa kluczowe: dioda Schottky’ego, rezystancja termiczna, charakterystyki statyczne, prąd krytyczny.
Keywords: Schottky diode, thermal resistance, DC characteristics, critical current.
Wprowadzenie
Elementy z węglika krzemu zyskują coraz bardziej
ugruntowaną pozycję na rynku przyrządów mocy. Ze
względu na doskonałe właściwości materiałowe, takie jak
szeroka przerwa energetyczna, wysoka przewodność
cieplna, technologia SiC jest intensywnie rozwijana tak, aby
możliwe było wykorzystanie możliwości pracy w bardzo
szerokim zakresie temperatur oraz z dużymi gęstościami
mocy [1, 2, 3]. Kilka typów elementów mocy z węglika
krzemu, takich jak diody Schottky’ego (SBD - Schottky
Barrier Diodes oraz MPS - Merged PiN Schottky’[...]
|
|
|
|
Wybrane właściwości elektryczne i stabilność elementów biernych wbudowanych w płytki obwodów drukowanych
|
|
|
Andrzej DZIEDZIC Adam KŁOSSOWICZ Paweł WINIARSKI Karol NITSCH Tomasz PIASECKI Grażyna KOZIOŁ Wojciech STĘPLEWSKI
|
Znaczną część powierzchni układów na płytkach obwodów drukowanych zajmują elementy i podzespoły bierne. Ich miniaturyzacja
bazująca na standardowych elementach do montażu powierzchniowego wyczerpuje się. W artykule zaprezentowano możliwość wzrostu gęstości
upakowania w oparciu o technologie wielowarstwowe. Omówiono wykonywanie elementów biernych (rezystorów cienkowarstwowych,
kondensatorów) wbudowanych w płytki obwodów drukowanych i ich wybrane właściwości elektryczne oraz stabilność długoczasową.
Abstract. Significant part of circuits’ area on printed circuit boards is occupied by passives. Their further miniaturization based on typical
components for Surface Mount Technology is exhausted. This paper presents possibility of interconnection density increase based on multilayer
technologies. The fabrication of passives (thin-film resistors, capacitors) embedded into printed circuit boards and their chosen electrical properties
and long-term stability are described. (Chosen electrical properties and stability of passive components embedded in printed circuit boards).
Słowa kluczowe: płytka obwodu drukowanego, rezystor cienkowarstwowy, kondensator, stabilność długoczasowa, odporność impulsowa.
Keywords: printed circuit board, thin-film resistor, capacitor, long-term stability, pulse durability.
Wstęp
Współczesne układy elektroniczne są coraz bardziej
zróżnicowane i funkcjonalne. Stąd ważne jest opracowanie
coraz doskonalszych technik wytwarzania i implantowania
elementów w układach - np. przez wbudowywanie
elementów biernych w płytki obwodów drukowanych (PCB
- Printed Circuit Boards). Jest to zagadnienie istotne, gdyż
we współczesnych układach liczba elementów biernych
wielokrotnie przewyższa liczbę elementów aktywnych.
Dlatego umiejscowienie znacznej części podzespołów
biernych wewnątrz podłoża pozwala na około dwukrotne
zmniejszenie powierzchni układu i poprawia jego
właściwości elektryczne - np. skrócenie ścieżek przewodzących
[...]
|
|
|
|
Wykorzystanie algorytmów kolorowania grafu w sprzętowej realizacji systemu wnioskowania przybliżonego HFIS
|
|
|
Bernard WYRWOŁ
|
Realizacja sprzętowego systemu wnioskowania przybliżonego, przy wykorzystaniu techniki dekompozycji opartej na operacjach
projekcji oraz podziału, wymaga mniejszych nakładów sprzętowych i obliczeniowych. W artykule omówiono metodę podziału bazy wiedzy opartą na
algorytmie kolorowania grafu, pokazano zależność uzyskiwanych wyników od sposobu uporządkowania reguł oraz przedstawiono szacunkowy koszt
praktycznej implementacji modułu GCM, wspomagającego dekompozycję, w sprzętowym systemie FPGA-FIS.
Abstract. Hardware costs and computing time of the hardware implementation of the fuzzy inference system can be decreased using decomposition
technique based on projection and partitioning. The paper presents the partitioning method of the knowledge base using graph vertex coloring
algorithms. It discusses finally obtained results dependent on rule (graph vertex) arrangement and hardware cost estimation of the implementation
the GCM module in the FPGA-FIS fuzzy inference system. (Using graph greedy coloring algorithms in the hardware implementation of the
HFIS fuzzy inference system).
Słowa kluczowe: wnioskowanie przybliżone, dekompozycja lingwistyczna, kolorowanie wierzchołków grafu, FPGA.
Keywords: fuzzy inference, linguistic decomposition, graph vertex coloring, FPGA.
Wstęp
Dowolny system wnioskowania przybliżonego (regułowy
lub relacyjny) MISO (ang. Multiple Input Single Output) o
klasycznej architekturze może zostać przedstawiony w
postaci hierarchicznej (rys.1), złożonej z podsystemów
SISO (ang. Single Input Single Output) o takiej samej
strukturze wewnętrznej, ale różniących się zawartościami
baz wiedzy.
Rys.1. Logiczna architektura klasycznego i hierarchicznego
systemu wnioskowania przybliżonego
Bazy wiedzy podsystemów SISO można utworzyć w
oparciu o informacje zawarte w pierwotnej bazie wiedzy
systemu MISO przez zastosowanie metody dekompozycji
zaproponowanej w [4] dla systemów relacyjnych FATI lub
też rozszerzonej na systemy regułow[...]
|
|
|
|
Wykorzystanie klasyfikatora z dwucentrowymi funkcjami bazowymi do diagnostyki uszkodzeń części analogowych elektronicznych systemów wbudowanych
|
|
|
Zbigniew CZAJA Michał KOWALEWSKI Romuald ZIELONKO
|
Przedmiotem artykułu jest zastosowanie klasyfikatora z dwucentrowymi funkcjami bazowymi do detekcji i lokalizacji uszkodzeń w
elektronicznych systemach wbudowanych sterowanych mikrokontrolerami. Przedstawiono szczegóły procedury pomiarowej oraz diagnostycznej z
wykorzystaniem klasyfikatora DB zaimplementowanego w postaci algorytmicznej w kodzie programu mikrokontrolera. Omówiono konstrukcję
klasyfikatora DB oraz metodę wyznaczania jego parametrów na przykładzie filtru dolnoprzepustowego 3-go rzędu.
Abstract. The aim of the paper is usage of the classifier with Two-Center Basis Functions for detection and localization of faults in electronic embedded
systems controlled with microcontrollers. Details of measurement and diagnosis procedures with use of the TCB classifier implemented in the
microcontroller’s program code were presented. Construction and a method of obtaining of parameters the TCB classifier on the exemplary 3th order
filter were presented. (Usage of Two-Center Basis function classifier for analog parts faults diagnosis of electronic embedded systems).
Słowa kluczowe: klasyfikatory neuronowe, mikrokontrolery, układy analogowe.
Keywords: neural classifiers, microcontrollers, analog circuits.
Wstęp
Obecnie cyfrowo-analogowe elektroniczne systemy
wbudowane sterowane mikrokontrolerami, procesorami
sygnałowymi czy układami programowalnymi (np. FPGA,
CPLD) dominują na rynku, a informacja o środowisku
roboczym i sterowanych obiektach uzyskiwana jest
zazwyczaj za pomocą czujników z wyjściem analogowym
[1]. Sygnały wyjściowe tych czujników, przed konwersją do
postaci cyfrowej, kondycjonowane są wstępnie w torach
pomiarowych w celu wydobycia istotnych cech mierzonej
wielkości nieelektrycznej i dopasowania do zakresu pracy
przetworników A/C. Na tym etapie przeprowadza się
filtrację oraz wzmacnianie sygnału.
Część analogowa musi pracować poprawnie, czyli nie
wprowadzać błędów, które propagując się do części
cyfrowej mogły by [...]
|
|
|
|
Wykrywanie osób w obszarze zadymionym na podstawie obrazu z kamery termowizyjnej
|
|
|
Damian GRZECHCA
|
W artykule zaproponowano sposób detekcji osób w obszarach silnie zadymionych na przykładzie komory kopalnianej. Obraz z
kamery termowizyjnej jest wprowadzany do bloku wstępnego przetwarzania obrazu, po czym zastosowano dwa sposoby segmentacji, tzn. za
pomocą wartości progowej (histogramu) oraz z wykorzystaniem triangulacji Delaunaya. W celu wyodrębnienia osoby zastosowano segmentację
metodą rozrostu obszaru z określeniem punktu należącego do obiektu. Zaimplementowano trzy tryby analizy obrazu termowizyjnego, tj. ręczny,
półautomatyczny i automatyczny, które w zależności od stopnia zadymienia mogą służyć do automatycznego powiadamiania o występujących
zagrożeniach. Uzyskane wyniki służyć mogą do wsparcia osób monitorujących pracę w obszarach trudno dostępnych, np. w kopalniach węgla
kamiennego, odciążając je od ciągłej i żmudnej analizy obrazu wizyjnego.
Abstract. The article proposes a method for people detecting in smoke areas on the example of a mine chamber. Image of a thermal imaging
camera is placed on the image pre-processing block, and then two segmentation methods have been applied, ie, using the threshold value
(histogram) and the Delaunay triangulation. In order to isolate an object (person) the region growing segmentation method has been used with
custom starting point. The procedure has been written in Matlab where three modes of image analysis have been implemented: manual, automatic,
and semiautomatic. Depending on the degree of smoke they can be used for automatic notification about any threats. These results may serve to
support the guard which monitors workers in such areas, such as coal mines in freeing them from the continuous and painstaking analysis of the
video image. (People detection in the smoke area based on image taken by infrared camera).
Słowa kluczowe: ratownictwo, obszar zadymiony, segmentacja, kamera termowizyjna.
Keywords: rescue, smoke area, segmentation, infrared camera.
Wstęp
Termowizja zwana także termo[...]
|
|
|
|
Zastosowanie spektroskopii plazmy wzbudzanej laserowo do zdalnego wykrywania materiałów wybuchowych
|
|
|
Jacek JANUCKI Krzysztof KICZYŃSKI
|
W pracy przedstawiono wyniki badań wpływu parametrów lasera wzbudzającego, układu detekcji i procedury analizy widma
promieniowania plazmy oraz właściwości atmosfery i podłoża na możliwości detekcji cząsteczek materiału wybuchowego metodą spektroskopii
plazmy wzbudzanej laserowo. Do analizy danych zastosowano oryginalną metodę cyfrowego przetwarzania sygnałów spektralnych wykorzystującą
transformatę falkową i nadzorowany algorytm ekstrakcji informacji użytecznej do identyfikacji materiałów pochodzenia organicznego.
Abstract. The work presents the results of research into the influence of the spectral data processing and characteristics of substrate materials and
environment parameters on the effectiveness of trace explosive detection with stand-off laser induced plasma spectroscopy. A novel method of data
analysis has been developed and applied to spectral signal processing. The method makes use of the algorithm of stationary wavelet transform and
supervised principal component analysis. (Application of laser induced plasma spectroscopy for remote detection of explosives).
Słowa kluczowe: laser, plazma, spektroskopia, materiał, wybuchowy.
Keywords: laser, plasma, spectroscopy, explosive.
Wstęp
Spektroskopia plazmy wzbudzanej laserowo (LIBS -
Laser Induced Breakdown Spectroscopy) jest jedną z
metod atomowej spektroskopii emisyjnej stosowaną do
badań materiałowych [1]. W metodzie tej źródłem informacji
o składzie materiału jest widmo promieniowania
wzbudzonych atomów oraz jonów pierwiastków. Do
wynalezienia lasera wzbudzanie cząstek substancji
odbywało się metodami nieoptycznymi np. termicznie lub
elektrycznie. Wykorzystanie promieniowania laserowego
pozwoliło na stworzenie specyficznych warunków
wzbudzania, charakteryzujących się brakiem kontaktu
badanego materiału z układem wzbudzającym oraz bardzo
krótkimi czasami oddziaływania energii wzbudzenia na
badany materiał.
Rys.1. Schemat układu LIBS do zdalnego wykrywania materiałów
wyb[...]
|
|
|
|
Zastosowanie wielokanałowego przetwornika A/C do bezpośredniej rejestracji sygnałów biomedycznych
|
|
|
Dariusz KOMOROWSKI Stanisław PIETRASZEK
|
W artykule zaprezentowano nową koncepcję układu do rejestracji sygnałów bioelektrycznych polegającą na zastosowaniu
wzmacniacza prądu stałego i 24 bitowego przetwornika A/C. W zbudowanym systemie wykorzystano nowy układ ADS1298 firmy Texas Instruments,
zawierający 8 torów pomiarowych. Przedstawiony system umożliwia wielokanałową rejestrację sygnałów wraz ze składową stałą. Pozwoliło to na
wyeliminowanie, powszechnie dotąd stosowanych, filtrów górno-przepustowych o dużych stałych czasowych i zastąpienie ich filtrami cyfrowymi.
Abstract. The new concept of biomedical recording device using DC-coupled amplifier and 24 bit A/D converter is presented. Using recently
launched front-end module ADS1298 from Texas-Instruments 8 channels system was designed. Thanks to 24-bits resolution of A/D converter and
programmable gain input amplifiers, biomedical signals can be recorded with offsets, that allows to eliminate hardware high-pass filters. (An
application of multichannel A/D converter for direct recording of biomedical signals).
Słowa kluczowe: bezpośrednia rejestracja sygnałów biomedycznych, programowany wzmacniacz sygnałów bioelektrycznych,
wzmacniacz pomiarowy, przetwornik 24 bitowy delta-sigma.
Keywords: DC recording of biomedical signals, programmable biomedical amplifier, instrumentation amplifier, 24-bits delta sigma A/D
converter.
Wstęp
We współczesnych układach do rejestracji i
przetwarzania sygnałów biomedycznych sygnały
przetwarzane są cyfrowo. Wymaga to zamiany, dostępnych
na powierzchni ciała sygnałów elektrycznych lub sygnałów
uzyskanych z czujników, na sygnały cyfrowe w procesie
przetwarzania analogowo-cyfrowego. Jednak niewielka
amplituda tych sygnałów zwykle nie przekraczająca kilku
mV, a w wielu przypadkach ułamków mV [1, 2], wymaga
wzmocnienia ich, przed podaniem na wejście przetwornika
analogowo-cyfrowego (A/C). Schemat blokowy typowego
systemu do rejestracji i przetwarzania sygnałów
biomedycznych przedstawiono na rysun[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
