BUDOWNICTWO I GEODEZJA ›
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ›
2011-11 |
| |
|
|
Analiza stopnia wykorzystania przepustowości
|
|
Beata Tomczuk 
|
Według definicji Międzynarodowego Stowarzyszenia ds. Wody
(International Water Association - IWA) mała oczyszczalnia ścieków
to obiekt o przepustowości do 200 m3/d, obsługujący równoważną
liczbę mieszkańców (RLM) poniżej 2000 [1]. Dzienis
rozszerza pojęcie małej oczyszczalni ścieków do obiektów obsługujących
od 10 do 15 000 RLM. Oczyszczalnie o wielkości od
10 do 2000 RLM definiuje jako oczyszczalnie wiejskie (lokalne),
a od 2000 do 15 000 RLM to oczyszczalnie gminne, osiedlowe
i małych miast. Jako kryterium podziału stosuje regulacje prawne
dotyczące zawartości związków azotu i fosforu w ściekach
oczyszczonych [9]. W opracowaniach GUS oczyszczalnie ścieków
dzielone są zależnie od lokalizacji na oczyszczalnie wiejskie
i miejskie [13]. Na takim też podziale bazuje artykuł, w którym
szczególnej analizie poddano zlokalizowane na terenach wiejskich
małe oczyszczalnie ścieków obsługujące poniżej 15 000 RLM. Są
to obiekty, które problem niedociążenia hydraulicznego dotyka
w największym stopniu.
Technologie stosowane w małych oczyszczalniach są najczęściej
rozpatrywane pod kątem prostoty, niezawodności i ekonomiki.
Dokonując wyboru sposobu oczyszczania ścieków brana jest
głównie pod uwagę liczba obsługiwanych mieszkańców i nakłady
finansowe. W wielu przypadkach w rozważaniach pominięte zostają
parametry ścieków oczyszczonych [5]. Obecnie obowiązujące
wprowadzone Rozporządzenie Ministra Środowiska [16] uzależnia
jakość ścieków oczyszczonych od wielkości oczyszczalni oraz od
rodzaju odbiornika ścieków oczyszczonych. Zdejmuje z większości
małych oczyszczalni obowiązek usuwania związków biogennych
(azot, fosfor). Mimo to 22% wiejskich oczyszczalni ścieków
zlokalizowanych w województwie podlaskim jest przystosowanych
do ich podwyższonego usuwania. Wynika to z pozwoleń
wodno-prawnych, które są zaostrzone w przypadku obiektów położonych
na obszarach o szczególnych walorach przyrodniczych
objętych ochroną prawną, a te stanowią 32% powierzc[...]
|
|
|
|
Badania eksperymentalne podstawowych
|
|
|
Sebastian Werle Andrzej Ksiądz Izabella Szwedo
|
W 2008 r. wytworzono w Polsce 567,3 tys. ton s.m. (suchej
masy) komunalnych osadów ściekowych [1]. Co więcej, szacuje
się, iż ilość ta w roku 2018 wyniesie aż 706,6 tys. ton s.m., zaś
w roku 2020 już niemal milion ton s.m. [2]. Polskie oczyszczalnie
ścieków obsługują w Polsce 63% społeczeństwa. Wskaźnik
ten w krajach Europy Zachodniej wynosi 78% [3]. Dominującym
kierunkiem zagospodarowania komunalnych osadów ściekowych
w Polsce jest ich unieszkodliwianie przez składowanie.
Z punktu widzenia zobowiązań w dostosowywaniu polskiego
prawa do wymogów Unii Europejskiej jest to wysoce niekorzystne.
Głównym problemem jest brak instalacji do termicznego
przekształcania osadów ściekowych. Pojawiająca się zatem
silna konieczność rozwoju termicznych metod zagospodarowania
osadów ściekowych doskonale wpisuje się w polską politykę
energetyczną, której głównymi celami są [4]:
1. Poprawa efektywności energetycznej.
2. Wzrost bezpieczeństwa dostaw paliw i energii.
3. Dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej poprzez
wprowadzenie energetyki jądrowej.
4. Rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii (OZE),
w tym biopaliw.
5. Rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii.
6. Ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko.
Z punktu widzenia problemu zagospodarowania osadów
ściekowych szczególnie istotne jest postulowane zwiększenie
wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Dzięki temu uzyskuje
się większy stopień uniezależnienia się od dostaw energii
z importu. Promowanie wykorzystania OZE pozwala na
zwiększenie stopnia dywersyfikacji źródeł dostaw oraz stworzenie
warunków do rozwoju energetyki rozproszonej opartej
na lokalnie dostępnych surowcach. Energetyka odnawialna to
zwykle niewielkie jednostki wytwórcze zlokalizowane blisko
odbiorcy, co pozwala na podniesienie lokalnego bezpieczeństwa
energetycznego oraz zmniejszenie strat przesyłowych. Wytwarzanie
energii ze źródeł odnawialnych cechuje się niewielką lub
zerową [...]
|
|
|
|
Dynamika zmian ilości i składu ścieków w kanalizacji
|
|
|
Marek Zawilski Agnieszka Brzezińska Dawid Bandzierz Ewa Badowska
|
Analiza funkcjonowania systemów odprowadzania i unieszkodliwiania
ścieków wymaga znajomości zmian ich ilości oraz składu.
Zmienność ta jest szczególnie wyraźna w przypadku kanalizacji
ogólnospławnej. Natężenie przepływu i skład ścieków pogody suchej
zmienia się na skutek zmienności zużycia wody. W okresach
opadów wahania te przybierają na sile, a ich skala zależy od charakteru
opadu. Podobnie jest w okresach roztopów.
Rozwój technik monitorowania ilości i składu ścieków umożliwia
ostatnio poznanie opisanych trendów zmian z dużą dokładnością.
Możliwe stało się szczegółowe poznanie szybkozmiennych
wahań ilości i składu ścieków oraz przygotowanie na tej podstawie
danych do modelowania systemów kanalizacyjnych, a także
oczyszczalni ścieków.
W artykule przedstawiono wyniki analiz dobowej dynamiki
natężenia przepływu w wybranych punktach sieci kanalizacji
ogólnospławnej Łodzi oraz dynamiki składu ścieków na dopływie
do Grupowej Oczyszczalni Ścieków Łódzkiej Aglomeracji
Miejskiej.
2. Przegląd literatury tematu
Tematyka zmienności natężenia dopływu do oczyszczalni
była poruszana wielokrotnie [1,2,3,4], jednak źródła literaturowe
ograniczają się jedynie do podania przykładów z przebiegu przepływu
ścieków w wybranych lokalizacjach, nie podając wartości
współczynników nierównomierności godzinowej, niezwykle
ważnych w projektowaniu i modernizacji systemów kanalizacyjnych
i oczyszczalni ścieków. Współczynnik nierównomierności
spływu ścieków wiąże się tradycyjnie z ich średnim natężeniem
przepływu lub liczbą mieszkańców, przy czym dane literaturowe
pozwalają na określenie tylko maksymalnych i minimalnych
wartości tego współczynnika. Dane tego rodzaju są istotne dla
modelowania systemów odprowadzania i unieszkodliwiania ścieków
[6,7,8,9].
Polska literatura fachowa nie podaje bezpośrednich przykładów
przebiegu zmian współczynników nierównomierności godzinowej
stężenia poszczególnych zanieczyszczeń dla oczyszczalni ścieków
w oparciu o war[...]
|
|
|
|
Obsługa stacji redukcyjno-pomiarowych gazu ziemnego
|
|
|
Maciej Witek
|
Operator sieci gazowej jest odpowiedzialny za jej użytkowanie
bez zakłóceń w dostawach gazu ziemnego, w sposób bezpieczny
oraz efektywny, tzn. uwzględniający koszty działań
eksploatacyjnych. Istotę podejmowania każdej decyzji stanowi
wybór jednego spośród wielu wariantów, które powinny być poddane
wszechstronnej i wnikliwej ocenie. Eksploatowany obiekt
techniczny lub jego określona część, może podlegać ocenie jakościowej
wg przyjętych kryteriów. Przez ocenę jakościową należy
rozumieć pewien osąd wartościujący, powstały w wyniku zastosowania
sformalizowanej metodyki postępowania, który składa
się z pewnej liczby ocen cząstkowych wg przyjętych kryteriów
mających charakter obiektywny, co nie oznacza pozbawienia
cech względności.
Dotychczas stosowanym w Polsce sposobem utrzymania stacji
gazowych jest obsługa planowa, która polega na wykonywaniu
czynności eksploatacyjnych w przyjętych z góry (ex ante)
regularnych przedziałach czasowych. W artykule przedstawiono
odmienną metodykę planowania czasookresów czynności eksploatacyjnych,
opartą o ocenę stanu technicznego użytkowanych
w warunkach polskich stacji redukcyjno-pomiarowych dla ciśnień
wejściowych do 10 [MPa]. Został opisany sposób określania wartości
punktowej parametrów składających się na współczynnik
oceny (WO), wyznaczany przez operatora systemu dostawy gazu
w przypadku stosowania formy obsługi zależnej od stanu technicznego
danej stacji.
Obsługa stacji gazowej w oparciu o jej stan techniczny jest
wzorowana na znanym w literaturze podejściu do oceny użytkowanych
urządzeń technicznych, polegającym na wartościowaniu
ryzyka eksploatacji na podstawie oceny punktowej. Mimo tego
jest całkowicie nowym podejściem do obsługi stacji redukcyjno-
pomiarowych w Polsce, który został opracowany na podstawie
wytycznych niemieckiego stowarzyszenia branżowego
Deutscher Vereinigung des Gas-Wasserfaches Zeszyt G 495 [1].
Metodami punktowymi można również oceniać poziom ryzyka
użytkowania ga[...]
|
|
|
|
Oporność szczepów Escherichia coli
|
|
|
Krzysztof Barbusiński Teresa Nalewajek
|
Przemysł farmaceutyczny jest obecnie jednym z najważniejszych
i najbardziej dochodowych. Wciąż prowadzone są zakrojone
na szeroką skalę badania nad różnorodnymi lekami i coraz to nowe
specyfiki wprowadzane są na rynek. Niestety obok dobrodziejstw
z tego wynikających pojawiają się również nieprzewidziane wcześniej
problemy. Pozostałości farmaceutyków, stanowiące zwykle
niezmetabolizowane w organizmie frakcje, trafiają do ścieków
i oczyszczalni komunalnych gdzie tylko częściowo są zatrzymywane
lub degradowane. Większość dostaje się wraz z oczyszczonymi
ściekami do wód powierzchniowych, skąd mogą trafić także do
wody pitnej gdyż stosowane procesy uzdatniania nie usuwają ich
w całości [1,2].
Kiedy w latach czterdziestych i pięćdziesiątych wprowadzono
po raz pierwszy do lecznictwa antybiotyki oczekiwano, że całkowicie
zlikwidują one choroby zakaźne. Stosunkowo szybko
okazało się jednak, że bakterie mogą wykazywać zróżnicowaną
oporność na niektóre grupy antybiotyków. Zjawisko nabytej
oporności na antybiotyki zaobserwowano w początkach lat sześćdziesiątych
u gronkowców wydzielających penicylinazę [3]. Podobne
zjawisko zaobserwowano również u bakterii Gram-ujemnych.
Przedstawicielem tej grupy jest Escherichia coli (pałeczka
okrężnicy) obecna stale (podobnie jak paciorkowce kałowe
Enterococcus faecalis i laseczki przetrwalnikujące Clostridium
perfringens) w przewodzie pokarmowym człowieka oraz zwierząt,
a zatem w ich wydalinach i stąd powszechnie występująca
w ściekach bytowo-gospodarczych. Pałeczki Escherichia coli
mogą stanowić nawet do 50% wszystkich bakterii w ściekach.
W 1 gramie odchodów człowieka znajduje się około 1,3 x 107
komórek E. coli [4]. Większość szczepów Escherichia coli może
wywołać u człowieka objawy średnio ciężkiej lub piorunującej
biegunki z gorączką (enteritidis, gastroenteritidis) [3]. Ważne jest
więc monitorowanie środowiska i zapobieganie rozprzestrzenianiu
się tak zjadliwych szczepów.
Doniesienia literatur[...]
|
|
|
|
Wodociągi na wsi w liczbach
|
|
|
Halina Kłoss-Trębaczkiewicz Elżbieta Osuch-Pajdzińska
|
W ostatnich latach ukazało się szereg analiz omawiających zakres
usług wodociągowych w miastach oraz jego zmiany. Jako istotny
parametr określający ten zakres przyjmowano przede wszystkim
procent ludności miast objętych sieciowymi systemami wodociągowymi
oraz wskaźniki takie jak: jednostkowe zużycie wody wodociągowej
odnoszące się do jednego mieszkańca oraz jednostkowe
długości przewodów wodociągowych na jednego mieszkańca. Wartości
te były przedstawiane nie tylko w odniesieniu do liczby ludności
w miastach, ale przede wszystkim w rozbiciu na poszczególne
grupy wielkości miast - od miast bardzo małych do miast największych
[1,2]. Podstawą do wyznaczenia tych wskaźników były dane
statystyczne GUS1).
Dane dotyczące zakresu świadczonych usług wodociągowych
na wsi prezentowane w literaturze są bardzo skromne.
Wynika to głównie z faktu ograniczonej dostępności tych danych.
Wieś odgrywa znaczącą rolę w zużyciu wody wodocią-
1) Baza Danych Lokalnych GUS.
gowej w Polsce. W roku 2000 jej udział wynosił 20%, a w roku
2009 - prawie 29%. Dopiero od kilku lat w Internecie pojawiła
się Baza Danych Lokalnych GUS, w której prezentowane są
informacje dotyczące wsi. W tym artykule przedstawiono charakterystykę
zaopatrzenia w wodę wsi w roku 2000 oraz zmiany,
jakie zaszły w ostatnich dziewięciu latach na tych terenach.
Podstawą do wyznaczenia wskaźników określających zakres
świadczenia usług wodociągowych na wsi były dane zawarte
w Bazie Danych Lokalnych GUS. Zakres tych danych, dosyć
ubogi w 2000 r., stopniowo ulegał poszerzeniu. Stąd też pełny
zestaw wskaźników charakteryzujących usługi wodociągowe
dotyczy lat 2005 i 2009.
2. Charakterystyka terenów wiejskich i struktura wsi
w Polsce
W Polsce jest ponad 2000 wsi, które należą do gmin wiejskich
lub miejsko-wiejskich. Ogółem zamieszkuje je prawie 15 mln
mieszkańców, co stanowi 39% ogółu mieszkańców Polski. Od roku
2000 liczba wsi utrzymuje się na stałym poziomie, natomiast w kolejnych
latac[...]
|
|
|
|
Wyznaczanie frakcji chzt ścieków
|
|
|
Rafał Biernacki Ewa Liwarska-Bizukojć
|
Matematyczne modele osadu czynnego (ASM) wymagają bardziej
szczegółowego opisu składu ścieków niż tylko oznaczenie
ChZT ogólnego i BZT5 w odniesieniu do związków węgla. Wprowadzona
w modelach ASM charakterystyka ścieków odbiega od
charakterystyki stosowanej w rutynowej analizie laboratoryjnej
stosowanej w oczyszczalniach ścieków. Dotyczy to w szczególności
związków organicznych, których stężenie wyrażane jest
najczęściej jako ChZT ogólne (całkowite). Wyznaczenie poszczególnych
frakcji dopływających do konkretnej oczyszczalni
ścieków w celu zastosowania do danego modelu osadu czynnego
wymaga od eksploatatora wiedzy i doświadczenia analitycznego.
W przypadku trudności wyznaczenia poszczególnych frakcji
organicznych można zastosować frakcjonowanie opisane w literaturze
jednak z zachowaniem inżynierskiej rozwagi [3,9]. Frakcjonowanie
polega na wykonaniu zarówno analiz fizykochemicznych
(filtracyjne), jak również biochemicznych (respirometrycznych
i miareczkowych). Przed przystąpieniem do frakcjonowania
należy określić, do jakiego modelu zastosowane będą uzyskane
wyniki i jakimi metodami będą wyznaczane poszczególne frakcje
uwzględniając przy tym możliwości analityczne, biegłość
osób wykonujących analizy oraz czas potrzebny do wykonania
oznaczeń [4]. Celem tego artykułu jest wyznaczenie udziału frakcji
ChZT w ściekach dopływających do oczyszczalni ścieków
w Zgierzu. Wyznaczenie przeprowadzono w taki sposób, aby
uzyskać podział ChZT na frakcje zgodny z tym, jaki znajduje się
w modelu osadu czynnego ASM2d.
Frakcje ChZT w modelu ASM2d
Twórcy modelu ASM2d wyróżnili następujące składniki
parametru ChZT: SF - rozpuszczone łatwo fermentujące, SA
- rozpuszczone produkty fermentacji (łatwo rozkładalne), SI
- rozpuszczone niebiodegradowalne (inaczej inertne), XS - zawiesina
wolno rozkładalna, XI - zawiesina niebiodegradowalna,
XH - bakterie heterotroficzne, XA - bakterie nitryfikacyjne, XPAO
- bakterie akumulujące fosforany, XPHA - związk[...]
|
|
|
|
Zagospodarowanie popiołów ze spalania paliw stałych
|
|
|
Andrzej Białowiec Wojciech Janczukowicz
|
Ze względu na obecność w kopalnych paliwach stałych
składników mineralnych, w trakcie energetycznego wykorzystania
(spalania, zgazowania) powstają odpady poprocesowe:
popioły lotne, żużle, mieszaniny popiołowo-żużlowe, mikrosfery,
popioły z kotłów fluidalnych, gips z odsiarczania spalin
metodą mokrą wapienną, odpady z odsiarczania spalin metodami
półsuchymi i suchymi itp. Odpady te powstają głównie
w energetyce zawodowej. Jednym z najważniejszych odpadów
energetycznych są popioły lotne, wychwytywane po procesie
spalenia metodą elektrostatyczną lub mechaniczną. Zastosowanie
efektywnych urządzeń oczyszczania spalin powoduje
ograniczenie emisji szkodliwych pierwiastków do atmosfery
i na otaczające tereny. Przenosi również problem środowiskowy
z emisji szkodliwych pierwiastków do atmosfery na ich obecność
w wychwyconym popiele, odpadzie poprocesowym, który
trzeba zagospodarować.
Odpady w Polsce klasyfikowane są na podstawie Rozporządzenia
Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie
katalogu odpadów (Dz.U. Nr 112, poz. 1206). Głównym
kryterium podziału jest źródło pochodzenia odpadu, a więc
przynależność do specyficznej branży przymysłowej, usługowej
lub sfery komunalnej. Dodatkowo w katalogu zostały oznaczone
odpady uważane za niebezpieczne. Odpadowe popioły
z procesów energetycznych klasyfikowane są do grupy odpadów
pochodzących z procesów termicznych (grupa 10). Procesy
termiczne to szerokie pojęcie. Stąd też, grupę 10 podzielono,
aż na 16 podgrup, do których zaliczono: odpady z elektrowni
i innych zakładów energetycznego spalania paliw; odpady
z hutnictwa: żelaza, stali, aluminium, ołowiu, cynku, miedzi,
srebra, złota, platyny, pozostałych metali nieżelaznych; odpady
z odlewnictwa: żelaza, metali nieżelaznych; odpady z hutnictwa
szkła; odpady z produkcji ceramiki budowlanej, szlachetnej
i ogniotrwałej; odpady z produkcji spoiw naturalnych (np. cementu);
odpady z krematoriów; odpady z produkcji żelazostopów.
Nie[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
