INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
PRZEGLĄD PAPIERNICZY ›
2011-11 |
| |
|
Publikacja: Z ŻYCIA SPP
Konkurs o "Złotą belę makulatury"
10 października br. w Poznaniu odbyło się posiedzenie Komisji
XII edycji konkursu "Przeglądu Komunalnego" o Puchar Recyklingu
w kategorii "Złota bela makulatury". Komisja obradowała
w następującym składzie: Z. Fornalski (dyrektor generalny SPP) -
przewodniczący, M. Buchowiecki (International Paper-Kwidzyn), T.
Szymkowiak (dyrektor - redaktor naczelny wydawnictw, Abrys), A.
Kowalczyk (sekretarz, Abrys). Celem posiedzenia było zapoznanie
się z nadesłanymi zgłoszeniami i ich wstępna ocena. Wytypowano
laureatów w trzech kategoriach zależnych od liczby mieszkańców
oraz trzy propozycje wyróżnień. Przedstawione propozycje zostały
zatwierdzone przez Kapitułę Konkursu, której posiedzenie odbyło się
3 listopada w siedzibie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej. Uroczysty finał XII edycji konkursu odbędzie
się 22 listopada br. podczas Międzynarodowych Targów Ochrony
Środowiska POLEKO.
Posiedzenie Grupy CEPI ds. Statystyki
Odbyło się w Br ukseli 11 października. Omówiono
m.in.: postęp w tworzeniu bazy papierni, statystykę roczną,
zmianę sposobu wyliczania zużycia papieru i tektury
oraz zmiany w klasyfikacjach papierów wg CEPI, w tym
zmiany w klasyfikacji papierów do produkcji tektury falistej.
SPP reprezentowała Katarzyna Godlewska.
Spotkanie Komitetu FEFCO
ds. Rynku i Środowiska
Dzień później również w Brukseli odbyło się spotkanie robocze
ekspertów narodowych, którzy są członkami Grupy Zadaniowej
FEFCO wspierającej prace Komitetu ds. Rynku i Środowiska. SPP
reprezentował G. Kulesza (Mondi BZWP). Omówiono zagadnienia
dotyczące kampanii prowadzonej przez Komitet, które obejmowały
podsumowanie realizacji planu na rok 2011 i plan na rok
2012, przegląd dotychczas przeprowadzonych działań, projekty
na przyszłość oraz budżet kampanii. Dyskutowano również nad
zagadnieniami dotyczącymi o[...]
|
Prenumerata
|
|
|
|
Amerykański rynek papieru gazetowego
|
|
Tomasz Graczyk 
|
Silny eksport i mądra kontrola produkcji w przemyśle pozwoliły
utrzymać stopień wykorzystania mocy produkcyjnych w Ameryce
Północnej na właściwym poziomie. Jednakże gazety walczą
o przetrwanie, ponieważ dochody z ogłoszeń pomimo uzdrawiania
ekonomii nadal maleją, co doprowadziło do wzrostu innych
form reklamy. Jeżeli amerykańskie zapotrzebowanie pozostanie
słabe, pojawi się pytanie, w jakim stopniu producenci będą w stanie
kontrolować poziom produkcji i stymulować eksport.
W ostatnim roku producenci na całym świecie odetchnęli
głęboko, gdyż większości z nich udało się przetrwać załamanie
przemysłu najgorsze w jego historii. Producenci papieru gazetowego
zadają sobie często pytanie, co jeszcze może zdarzyć
się złego w najbliższym czasie. Trzyletni spadek światowego
zapotrzebowania na papier gazetowy, co było szczególnie widoczne
w Ameryce Północnej, w końcu zatrzymał się w sytuacji,
gdy rynek odzyskał namiastkę normalności w połowie 2009 r.
i ostatecznie wyszedł na prostą.
Producentom papieru udało się, co prawda, przetrwać, ale nie
było to łatwe i bezbolesne, a przyszłość także nie wygląda różowo.
Większość zakładów na świecie przetrwała dzięki zamknięciu
znacznych mocy produkcyjnych dopasowując dostawy do zapotrzebowania.
Producenci spodziewali się, mając za sobą najgorsze
z załamań, że sytuacja na rynku zacznie powoli dochodzić do
normalności. Problemem jest[...]
|
|
|
|
Arctic Paper w III kwartale 2011 r. - poprawa wyników i odrobienie znacznej części straty
|
|
Arctic Paper S.A. wypracował w III kwartale 2011 r. przychody w wysokości ponad 641,4 mln zł, czyli o 2,3% wyższe niż
w analogicznym okresie 2010 r., wynik EBITDA ponad 43 mln zł, czyli wyższy o 69,3% od osiągniętego w III kwartale ub. r., oraz
zysk netto 34,1 mln zł. Oznacza to, że spółka odrobiła znaczącą część straty wygenerowanej w I półroczu tego roku.
Pomimo wciąż utrzymującego się słabszego popytu na papiery wysokogatunkowe w Europie, spółka zwiększyła w III kwartale
2011 r. swój[...]
|
|
|
|
Badania nad doborem optymalnych parametrów mielenia mas makulaturowych
|
|
|
Konrad Olejnik
|
Masy makulaturowe należą do surowców włóknistych, które
na skutek swej "przeszłości", czyli wcześniejszego zmielenia,
wysuszenia oraz zawartości różnych zanieczyszczeń, charakteryzują
się znacznie niższym potencjałem papierotwórczym niż
masy pierwotne. Powtórne wykorzystanie takich mas często
wymaga więc zastosowania operacji technologicznych pozwalających
na regenerację ich zdolności papierotwórczej. Mielenie
jest praktycznie jedyną taką operacją, która, jeżeli jest właściwie
przeprowadzona, umożliwia uzyskanie największego przyrostu
zdolności papierotwórczej mas wtórnych.
Publikacje na temat regeneracji mas makulaturowych zaczęły
pojawiać się w literaturze naukowej już w latach 70. XX w. Jednymi
z pierwszych były prace Szwarcsztajna i Przybysza (1-3).
Najbardziej znane opracowania, w których potwierdzono istotny
wpływ tego procesu na poprawę zdolności papierotwórczej
mas wtórnych należą do Lumiainen’a (4-6). Jednak w literaturze
zajmującej się tym tematem wciąż nie ma wystarczającej ilości
informacji dotyczących optymalizacji mielenia mas makulaturowych.
W ostatnich latach, wraz z rosnącym udziałem mas
makulaturowych w procesie wytwarzania papieru (np. w krajach
CEPI już ponad 50% mas włóknistych wykorzystywanych do
produkcji wytworów papierowych to masy makulaturowe (7)),
szczególnie istotny staje się właściwy dobór parametrów mielenia
tych mas.
Najważniejszym kryterium świadczącym o efektywności
mielenia jest uzyskanie finalnego produktu o pożądanych właściwościach
przy możliwie najniższych kosztach, m.in. przy minimalnym
zużyciu energii. Do najczęściej akceptowanych kryteriów
opisujących mielenie i uwzględniających zużycie energii należy
obecnie wskaźnik jednostkowego obciążenia krawędzi tnącej SEL
(ang. Specific Edge Load) wprowadzony przez Wultsch’a i Flucher’a
(8) oraz potwierdzony przez Brecht’a i Siewert’a (9). Wskaźnik
SEL może być obliczony z następującego równania [1]:
Badania nad [...]
|
|
|
|
Czy papier ma przyszłość?
|
|
|
MAREK MOTYLEWSKI
|
Przystępując do napisania tego artykułu, zbierając materiały i układając strukturę, zacząłem od zadania sobie tytułowego
pytania.
Dla papiernika pracującego w branży, w obliczu zachodzących zmian na rynku, przy szybkim tempie rewolucji elektronicznej,
pytanie takie wydaje się bardzo zasadne, jak hamletowskie "to be, or not to be". Czy przeżyjemy? Czy branża papiernicza ma
przyszłość?Główne zmiany zachodzące
na rynku papierniczym
Gwałtowny rozwój elektroniki i internetu w ostatnich kilkunastu
latach bezsprzecznie zmienia rynek papierniczy. E-papier,
e-gazeta i e- książka w coraz większym stopniu zastępują papierowe
wydania i zapotrzebowanie na papiery książkowe i gazetowe
spada. Z uwagi na nadwyżki, odnotowuje się zamknięcia maszyn
papierniczych zorientowanych na te rodzaje papierów. Można
zakładać utrzymanie się takiej tendencji. Jako przykład podam,
że firma Amazon odnotowała po raz pierwszy w historii (2010)
większą sprzedaż e- książek niż książek tradycyjnych. Podobnie
z tradycyjnymi gazetami, coraz więcej i więcej osób z roku na
rok odwiedza internetowe serwisy online. Pod kątem dynamiki
wzrostu liczby czytelników nie ma już nawet co porównywać.
Prasa została daleko w tyle za internetem (może lepiej byłoby
powiedzieć, że następuje przejście na e-gazety). Serwisy online
umożliwiają pozyskiwanie nowych czytelników, utrzymanie dotychczasowych
i zasięg na cały świat. Czy to oznacza koniec ery
papieru? Absolutnie nie. W tym samym czasie odnotowuje się
dynamiczny wzrost opakowań wykonanych z papierów, zwłaszcza
tektury falistej, tektury[...]
|
|
|
|
Ekologiczne opakowania transportowe
|
|
|
BOGUMIŁ BOMBOLA
|
Eurobox Polska Sp. z o.o. jest czołowym producentem wysokiej
jakości opakowań z tektury falistej w Polsce. Należymy do
dywizji Dunapack Packaging w Holdingu Prinzhorn Holding Group
- największego w Europie Środkowo-Wschodniej producenta
papierów i wyrobów z tektury falistej. Na życzenie wykorzystujemy
własne, sprawdzone standardy opakowań z naszej bazy
projektów, jak również tworzymy nowe w oparciu o stawiane nam
wymagania funkcjonalne i logistyczne. Zapewniamy przy tym pełne
wsparcie w opracowaniu konstrukcji opakowania, jego szaty
graficznej oraz optymalnym dostosowaniu jego wytrzymałości
do stawianych wymagań logistycznych. Potrafimy dostosować
konstrukcję opakowania niemal pod każdy automat formująco-
pakujący, a także przystosować ją do składania ręcznego.
Specjalizujemy się w opakowaniach do transportu żywności oraz
dóbr szybkozbywalnych. Trzon tej grupy stanowią opakowania
transportowo ekspozycyjne z wielokolorowym nadrukiem, dostosowane
do wymagań sieci handlowych, powszechnie znane
jako SRP (Shelf Ready Packaging). W celu ciągłego podnoszenia
jakości oferowanych usług wdrożyliśmy procedury GMP i GHP
(Dobrych Praktyk Produkcyjnych i Higienicznych) jako integralne
części posiadanego Zintegrowanego Systemu Zarządzania: ISO
9001 i ISO 14001.
Opakowania transportowe chronią określone dobra w miejscu
przechowywania oraz w transporcie - takie są podstawowe
założenia dotyczące ich zastosowania. Jednak podobnie, jak
w przypadku wielu produktów od lat stosowanych w konkretnym
celu, także myślenie o opakowaniach uległo w ciągu ostatnich
lat głębokiej ewolucji. Zmiany są spowodowane rosnącym zapotrzebowaniem
na różnorodność poszukiwanych rozwiązań
i podyktowane różnymi potrzebami, przyzwyczajeniami, sposobami
życia, rozwojem technologicznym oraz dostępności[...]
|
|
|
|
Energia zielona, emisje CO2
|
|
|
HENRYK DRECHNOWICZ
|
Mondi Świecie S.A. jest jednym z największych w Polsce
wytwórców energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych opartych
na biomasie.
Biomasa to najstarsze i najszerzej współcześnie wykorzystywane
odnawialne źródło energii. Należą do niej zarówno odpadki
z gospodarstw domowych, jak i pozostałości po przycinaniu
zieleni miejskiej. Biomasa to cała istniejąca na Ziemi materia
organiczna, wszystkie substancje pochodzenia roślinnego lub
zwierzęcego ulegające biodegradacji. Biomasą są resztki z produkcji
rolnej, pozostałości z leśnictwa, odpady przemysłowe
i komunalne.
Biomasa stanowi trzecie co do wielkości na świecie naturalne
źródło energii. Według definicji Unii Europejskiej, biomasa
oznacza podatne na rozkład biologiczny frakcje produktów,
odpady i pozostałości przemysł[...]
|
|
|
|
Konkurencyjność europejskiego przemysłu celulozowo-papierniczego
|
|
|
Maria Żubrzak
|
W ogólnym ujęciu można powiedzieć, że konkurencyjność
odzwierciedla potencjał firmy - zasoby, umiejętności i zdolności
zapewniające przewagę nad innymi podmiotami działającymi
w tym samym sektorze (1).
Na konkurencyjność przedsiębiorstw papierniczych ma
wpływ szereg czynników zewnętrznych, takich jak: dostępność
surowców, siły roboczej, ceny energii oraz wymagania prawne
dotyczące ochrony środowiska.
Kryzys bankowy, który miał miejsce w 2008 r., dotknął przemysł
papierniczy w momencie zmian strukturalnych po okresie
stałego wzrostu wielkości produkcji. Zaopatrzenie papierni w surowce
i inne zasoby stało się trudniejsze i droższe. Wzrastające
koszty powodują zmniejszenie zysków. Wspierane politycznie
metody wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych doprowadzą
do zmniejszenia podaży drewna do produkcji włóknistych mas
pierwotnych, przy czym rzeczywiste problemy przewidywane
są już w 2020 r. Przewiduje się również wzrost popytu [...]
|
|
|
|
Odpieniacze Aerotech
|
|
|
DAWID SIEŃ
|
Kolejny rok to wyzwanie dla odpieniaczy Aerotech na bazie
wody i silikonu, gdyż Spumare humanum est - pienić się jest
rzeczą ludzką..., parafrazując Senekę Starszego.
Polska w 2012 roku na światowym rynku celulozowo-papierniczym
będzie obszarem wielu zmian. Spodziewany jest duży
wzrost produkcji papierów makulaturowych - nowe maszyny
w Świeciu (MP7) i Ostrołęce (w trakcie budowy). Pewnie przydałoby
się również zmodernizować nasze procesy wytwarzania mas
celulozowych lub zbudować nową celulozownię, czy nowoczesną
wytwórnię masy odbarwianej. A z drugiej strony będziemy pod
presj[...]
|
|
|
|
Oszczędność energii w domu i w papierni
|
|
|
JACEK KRAKOWIAK
|
W jakim celu Kowalski lub przedsiębiorstwa mają oszczędzać
energię, czyli podnosić efektywność energetyczną linii produkcyjnych
lub budynków?
Odpowiedzi mogą być następujące:
- Ludzie nie lubią marnotrawić swoich pieniędzy i zależy im na
redukcji kosztów bez negatywnego wpływu na swój komfort.
- Świadomość sposobu, w jaki firmy oraz osoby fizyczne
odnoszą korzyści ze zrównoważonego zarządzania znacznie
wzrosła.
Jednym z czynników motywujących do oszczędzania może
być też fakt, że 5 maja 2011 r. Prezydent Polski podpisał ustawę
o efektywności energetycznej. Jej celem jest ograniczenie zużycia
energii. Wprowadzenie ustawy w życie ma spowodować do
2016 r. oszczędność 9% energii pierwotnej w stosunku do średniej
ze zużycia w latach 2001-2005. Za wprowadzanie u odbiorców
działań mających na celu poprawę efektywności energetycznej
zapłacą… odbiorcy (podobnie jak płacą za produkcję energii
odnawialnej czy wytworzonej przy okazji produkcji ciepła).
Wprowadzenie usprawnień spowoduje u wszystkich odbiorców
wzrost [...]
|
|
|
|
Przemysł papierniczy a środowisko Fakty i mity
|
|
|
MARCIN SZWARC
|
Arykuł ten publikowaliśmy już w PP 5/2011 s. 282, ale ponieważ przypominania faktów i obalania mitów dotyczących naszego przemysłu
nigdy za wiele, czynimy to ponownie.
W błędnej, ale niestety dość powszechnej opinii, przemysł papierniczy nie jest przyjazny środowisku naturalnemu. W rzeczywistości
sektor branży papierniczej stanowi jedną z najbardziej ekologicznych gałęzi przemysłu, mającą ogromny wpływ na
zrównoważony ekorozwój zarówno w skali europejskiej, jak i całego świata.
Przedstawiamy najbardziej rozpowszechnione mity na temat wpływu przemysłu papierniczego i opakowań z tektury na środowisko
w zestawieniu ze stanem faktycznym.Mit 1 - Produkcja papieru i opakowań z tektury przyczynia
się do degradacji i zmniejszenia powierzchni lasów
Jest to jeden z najbardziej rozpowszechnionych i krzywdzących
mitów dla branży celulozowo-papierniczej.
Oto fakty:
- corocznie w Europie sadzi się o ponad jedną trzecią więcej
drzew niż wycina,
- powierzchnia lasów w Europie wzrasta w każdym roku o powierzchnię
porównywalną z 1,5 mln boisk piłkarskich, czyli
o ok. 6,5 tys. km2,
- w ciągu ostatnich 50 lat powierzchnia lasów w Europie wzrosła
o ponad 30%. W tym samym czasie produkcja papieru w Europie
wzrosła z poziomu 25 mln do ponad 100 mln ton,
- lasy obejmują 44% powierzchni lądu w Europie. 98% tych lasów
podlega zasadom zrównoważonej gospodarki leśnej,
- do [...]
|
|
|
|
Przerób i odzysk włókien z kartoników po żywności
|
|
|
ANDRZEJ BŁAŻEJEWICZ
|
Wszyscy wiemy, jak ważne
jest wykorzystywanie surowców
wtórnych, a tym samym
zmniejszenie powstających odpadów.
Już w szkołach rozpoczynamy
edukację ekologiczną
dzieci, ucząc je dbałości o środowisko
naturalne, organizując
np. zbiórki makulatury. Dla
wielu zakładów papierniczych
makulatura stanowi bardzo
cenny surowiec do produkcji
papierów. Tak jest też w zakładach papierniczych Mondi Świecie
S.A. Przerabiana tam makulatura pozwala na zastąpienie włókien
pierwotnych, produkowanych z drewna, włóknami wtórnymi
odzyskanymi z makulatury.
Coraz więcej Polaków stara się segregować odpady powstające
w gospodarstwach domowych. Z niektórymi z nich mają jednak
kłopot. Bywa, że stojąc [...]
|
|
|
|
Rewolucja w branży opakowaniowej
|
|
Pytanie, co decyduje o wyjątkowym charakterze produktu ma
jednoznaczną odpowiedź i nie chodzi tu bynajmniej o jego świeżość
i smak, wygląd i kształt, czy zastosowanie i funkcjonalność,
lecz o opakowanie.
To opakowanie dostarcza konsumentom co najmniej połowę
wrażeń związanych z produktem, a w aspekcie zrównoważonego
rozwoju kluczowe znaczenie ma oddziaływanie opakowań na środowisko.
To, że świat zmierza w kierunku zastępowania tworzyw
sztucznych materiałami ekologicznymi stało się faktem, który
wymusza na przedsiębiorstwach potrzebę inwestowania w materiały
biodegradowalne. Samo zapotrzebowanie europejskiego
rynku na elastyczne opakowania do żywności to ok. 16 mln ton
rocznie o szacunkowe[...]
|
|
|
|
Targi POLEKO 2011 tuż tuż...
|
|
22-25 listopada br. w Poznaniu odbędą się Międzynarodowe
Targi Ochrony Środowiska POLEKO. Temat przewodni tegorocznej,
23. edycji, wskazany przez Ministra Środowiska, to
"Resource efficiency - efektywne wykorzystywanie zasobów".
Podobnie jak w ubiegłych latach, na targach wydzielone będą
cztery salony: Czystej Energii, Recyklingu, Aparatury Kontrolno-
Pomiarowej oraz Nauki dla Środowiska.
Ekspozycji wystawienniczej towarzyszyć będzie bogaty program
wydarzeń. POLEKO to nie tylko targi produktów czy ekorozwiązań,
ale również - targi wiedzy i wymiany doświ[...]
|
|
|
|
Wpływ metody mineralizacji papieru na wyniki oznaczania zawartości metali ciężkich
|
|
|
Maciej Ciepliński
|
Oznaczanie zawartości metali ciężkich w papierze i tekturze wymagane
jest ze względu na ochronę zdrowia i środowiska. Norma
PN-P-50430:1998 określa dopuszczalną zawartość As, Cd, Cu,
Fe, Pb i Zn w papierowych opakowaniach przeznaczonych do bezpośredniego
kontaktu z żywnością. Dyrektywa 94/62/EC Komisji
Europejskiej określa dopuszczalną zawartość Cd, Cr(VI), Pb i Hg
w opakowaniach i odpadach opakowaniowych. Zawartość
metali w papierze i masach włóknistych ważna jest także
ze względów technologicznych. Niektóre metale, np. Cu,
Fe i Mn, powodują trudności w bieleniu mas włóknistych,
a w wyrobach papierowych przyspieszają ich starzenie.
Zawartość metali ciężkich w papierze i tekturze oznacza
się głównie metodami absorpcyjnej spektrometrii atomowej
lub emisyjnej spektrometrii atomowej z indukcyjnie sprzę-żoną plazmą. Metody te wymagają uprzedniej mineralizacji
próbek, a następnie ich roztworzenia. Normy międzynarodowe
podają kilka sposobów mineralizacji papieru i mas
włóknistych. Projek t normy ISO/DIS 12830:2010 (1) do
oznaczania zawartości Ca, Cu, Fe, Mn, Mg, Na i K w papierze,
tekturze i masach włóknistych zaleca spopielenie próbki
w temperatur ze (575 ± 25°C) i roz t wor zenie popiołu
w 6-molowym HCl; identyczna procedura opisana jest także
w normie TAPPI T 266 om-94 (2). W normie ISO 17812:2007
(3) do oznaczania całkowitej zawartości Mg, Ca, Mn, Fe i Cu
opisana jest podobna procedura mineralizacji papieru z tą różnicą,
że jeżeli po potraktowaniu popiołu kwasem solnym pozostaje
nieroztworzona pozostałość, należy ją roztworzyć za pomocą
50% kwasu fluorowodorowego lub przez stopienie z mieszaniną
Na2CO3 i H3BO3 (3:1). Raport PKN-CEN/CR 1395-1:2005 (4) do
Dyrektywy 94/62/EC podaje, że próbkę papieru lub tektury należy
roztworzyć za pomocą stężonego HNO3 w zamkniętym naczyniu,
w temperaturze 160°C przez 16 godzin lub w piecu mikrofalowym
w ciagu 1 godziny. Norma TAPPI T 438cm-96 (5) do oznaczania
zawartości Cd i Zn, zaleca r[...]
|
|
|
|
Zmiany klimatu i ślad CO2
|
|
|
HARALD GROSSMANN
|
W czasie ostatniej dekady obserwuje się coraz większe zaniepokojenie
eksploatacją przez ludzkość naszej planety oraz
mnóstwem alarmujących efektów ubocznych towarzyszących
rozwojowi. Zmiana klimatu jest tylko jednym z najlepiej i najpowszechniej
znanych efektów ubocznych. W wielu gałęziach
przemysłu naukowcy i technolodzy zostali zobowiązani do
uczestniczenia w poszukiwaniu czegoś, co dziś nazywamy
zrównoważonym rozwojem. Ten termin, chociaż w rzeczywistości
nie do końca ściśle zdefiniowany, obejmuje wszystkie rodzaje
działalności człowieka, które nie przyczyniają się lub przyczyniają
się w możliwie najmniejszym stopniu do zmian klimatu,
zanieczyszczenia środowiska, zmniejszenia bioróżnorodności
i zubożenia zasobów.
W niniejszym artykule omówiono podstawy, rodzaj oznak
i konsekwencji zmian klimatu i ślad CO2.
Czynniki wpływające na klimat planety
Słońce jest zasadniczo jedynym źródłem energii kształtującej
klimat Ziemi. Tak więc jakakolwiek zmiana jego mocy wyjściowej
spowoduje zmiany w odbiorze nasłonecznienia i w wytwarzaniu
energii cieplnej, która jest siłą napędową systemu klimatycznego.
Wielu naukowców myślało do dziś, że energia promieniowania
słonecznego zmienia się o ułamek procenta przez wiele lat.
Jednakże pomiary wykonane w latach 1980 i 1990 przez satelity
wyposażone w monitory promieniowania wskazują, że wydajność
energetyczna słońca może być bardziej zmienna niż sądzono.
Te zmiany zawsze miały miejsce - przez miliony lat. Jest to
prawdą w odniesieniu do wielu innych czynników wpływających
na naszą planetę w ramach układu słonecznego. Wszystkie
z tych zmian nigdy nie miały katastrofalnego wpływu na życie
na ziemi.
Co jednak - z dobrych pobudek - niepokoi nas dziś, to zakres
i szybkość, z jaką te zmiany zachodzą oraz fakt, że wiele z nich
spowodowanych jest działalnością człowieka - w nowej erze
nazwanej w 2000 r. ANTROPOCENEM przez laureata nagrody
Nobla, Paula Crutzena. Uważał on wpływ zachowania człowieka
n[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
