INNE GAŁĘZIE PRZEMYSŁU ›
PRZEMYSŁ CHEMICZNY ›
2011-12 |
| |
|
Publikacja: Rozkład kwasu octowego metodą Fentona
Autor: Lech Kosa  Karina Michalska Renata Żyłła Jan Perkowski
Celem badań było określenie wydajności rozkładu
kwasu octowego w procesie Fentona.
Zbadano wpływ procesu koagulacji i reakcji
bezpośredniego utleniania na wydajność
rozkładu kwasu. Stwierdzono, że stosowanie
procesu Fentona do rozkładu kwasu octowego
daje dobre wyniki wyrażające się wysoką,
nawet 80-proc. redukcją ChZT. Zachodzące
równolegle w trakcie procesu Fentona bezpośrednie
reakcje kwasu octowego z nadtlenkiem
wodoru nie mają praktycznego znaczenia
z punktu widzenia redukcji ChZT, natomiast
pewne znaczenie mogą mieć zachodzące równocześnie
procesy koagulacji.
AcOH was oxidized with Fenton reagent in aq. solns.
(0.4-8.3 g/L) at pH 1-5 and room temp. The process was
followed by detg. COD. A substantial decrease in AcOH
concn. (down to 80%) was achieved.
Spośród metod pozwalających znacząco obniżyć stężenie zanieczyszczeń
w ściekach włókienniczych jedną z najprostszych i najtańszych
jest reakcja Fentona1-3). Polega ona na nieselektywnym, ale
bardzo efektywnym utlenianiu związków organicznych za pomocą
rodników hydroksylowych wytwarzanych w łańcuchowym procesie
rozkładu nadtlenku wodoru przy udziale soli dwuwartościowego
żelaza4-6). Rodniki hydroksylowe HO- zdolne są do utleniania nawet
najbardziej opornych zanieczyszczeń7-9). Podstawowe zalety metody to
duża efektywność reakcji utleniania, tanie i łatwo dostępne substraty
oraz prosty sposób prowadzenia.
Na przebieg i efektywność procesów utleniania mogą wpływać
określone rodzaje związków chemicznych obecnych w ściekach.
W ściekach włókienniczych dotyczy to w szczególności związków
małocząsteczkowych. Z jednej strony występują one w sposób naturalny
wynikający z technologii barwienia, z drugiej zaś strony w wyniku
procesów utleniania związków wielkocząsteczkowych tworzą się jako
aInstytut Włókiennictwa, Łódź; bPolitechnika Łódzka
Lech Kosa,*, Karina Michalskaa, Renata Żyłłaa, Jan Perkowskib
Rozkład kwasu octowego metodą Fentona
Acetic acid decomposition by the Fenton [...]
|
Prenumerata
|
|
Absorpcja CO2 w roztworach alkanoloamin w cieczach jonowych
|
|
|
Stefan Baja Anna Chrobok Agnieszka Siewniak Tomasz Krawczyk Adam Tatarczuk
|
Przeprowadzono badania absorpcji tlenku węgla(
IV) (CO2) w roztworach alkanoloamin w wybranych
cieczach jonowych. Określono wpływ
budowy cieczy jonowych, stężenia alkanoloamin,
szybkości mieszania oraz temperatury
na przebieg procesu absorpcji CO2.
Sixteen ionic liquids (IL) were used as solvents of
NH2(CH2)2OH and NH[(CH2)2OH]2 (concn. 12,5% by
mass) for sorption of CO2 from gas phase at 25-65°C
and 300-1000 rpm. The anions of IL played a crucial
role for the sorption efficiency. The efficiency decreased
in the anion series: AcO- >> CF3COO- > alkylsulfate >
bis(trifluoromethylsulfonyl)imide, PF6
-, BF4
-.
Przemysłowe procesy rozdziału mieszanin gazów zawierających
CO2 są rozwijane od wielu lat. Stosowane są one ze względu na
konieczność usuwania CO2 z gazów przemysłowych oraz na zapotrzebowanie
na czysty CO2. I tak np. CO2 zatruwa katalizatory hydrokrakingu,
hydroodsiarczania i syntezy amoniaku. Może też stanowić
zbędny balast w przypadku gazów ziemnych o dużej zawartości CO2
lub przy produkcji gazu opałowego z węgla. Usunięcie CO2 jest też
często konieczne w trakcie przygotowania gazu syntezowego (synteza
Oxo, proces Fischera i Tropscha, synteza metanolu). Otrzymanie gazu
o dużej zawartości CO2 jest niezbędne przy produkcji mocznika lub
suchego lodu1-3). W ostatnim czasie problemem stało się także usuwanie
CO2 z gazów odlotowych powstających w wyniku spalania paliw
kopalnych w celach energetycznych. Wszystkie obecnie stosowane
procesy usuwania CO2 są energochłonne. Ocenia się, że wprowadzenie
do schematu elektrowni o mocy 500 MW tradycyjnej instalacji wyłapywania
CO2 obniżyłoby jej wydajność o ok. 30%, przez co znacząco
aPolitechnika Śląska, Gliwice; bInstytut Chemicznej Przeróbki Węgla, Zabrze
Stefan Baja,b*, Anna Chroboka, Agnieszka Siewniaka, Tomasz Krawczyka, Adam Tatarczukb
Absorpcja CO2 w roztworach alkanoloamin
w cieczach jonowych
Absorption of carbon dioxide in ionic liquid solutions
of alkanoloamines
Dr hab. [...]
|
|
|
|
Aktualne tendencje w technologii wytwarzania nawozów azotowych oraz zużycie azotu z nawozów mineralnych w Polsce
|
|
Omówiono stan technologii wytwarzania nawozów
azotowych oraz przewidywane zmiany
w przemyśle nawozowym, spowodowane
przede wszystkim wprowadzeniem nowych zasad
obrotu nawozami saletrzanymi. W wyniku
tych zmian nastąpi prawdopodobnie obniżenie
zawartości azotu w nawozach zawierających
azotan amonu oraz pojawią się nowe rodzaje
nawozów zawierające równocześnie dwa
związki azotu, np. azotan amonu i siarczan
amonu lub mocznik i siarczan amonu, a także
inne kombinacje związków azotu i siarki. Zaprezentowano
wielkości produkcji nawozów
mineralnych w ostatnich latach i omówiono zużycie
nawozów azotowych oraz nawozochłonność
produkcji roślinnej w skali regionalnej.
A review, with 21 refs., of processes for industrial manufg.
of Na, K, Ca and Mg nitrates, urea and ammonia salts in
solid and liq. forms in Poland. Use of the compds. in agriculture
was also discussed.
Wytwarzaniem nawozów mineralnych i półproduktów do ich
wytwarzania na skalę wielkoprzemysłową zajmuje się w Polsce 10
zakładów chemicznych. Pięć z nich wytwarza nawozy azotowe,
którymi są nawozy saletrzane (Anwil SA, ZAK SA, ZA Puławy SA
i Azoty Tarnów), mocznik (ZAK SA, ZA Puławy SA, ZCh Police SA)
oraz siarczan amonu (ZA Puławy SA, Azoty Tarnów, ZCh Police SA).
Ponadto 100-200 tys. t/r siarczanu amonu produkują koksownie. Do
grupy nawozów azotowych należy także zaliczyć azotany wapnia,
magnezu i sodu. Nawozy stałe i płynne, których głównymi składnikami
są wymienione azotany, wytwarzają ZCh Złotniki SA, ZCh Alwernia
SA, ZAK SA, Azoty Tarnów oraz ZCh Organika-Sarzyna SA1).
Krajowe zakłady nawozowe mają zdolność wytwórczą przekraczającą
potrzeby krajowego rolnictwa. Sytuacja taka zmusza krajowych
producentów nawozów do rozszerzania asortymentu swoich wyrobów
oraz do podnoszenia ich jakości. Należy stwierdzić, że krajowy
przemysł nawozowy w ostatnich kilkunastu latach wyraźnie podniósł
jakość swoich wyrobów i obecnie nawozy azotowe (podobnie jak inne
rodzaje nawozów) wy[...]
|
|
|
|
Aktualności
|
|
Dobre wyniki PKN Orlen
W III kw. 2011 r. PKN Orlen osiągnął
dochód w wysokości 778 mln zł mimo
trudnych warunków makroekonomicznych
(wzrost cen ropy naftowej, spadek kursu
złotego) oraz likwidacji ulgi akcyzowej
na biokomponenty do paliw motorowych.
Poinformował o tym na konferencji prasowej
dn. 4 listopada 2011 r. Pan Jacek Krawiec,
prezes Zarządu Koncernu. Nasza reakcja na
niesprzyjające warunki przyniosła efekt -
odnotowaliśmy wzrost wolumenu sprzedaży
we wszystkich segmentach, w tym w sprzedaży
detalicznej paliw w Polsce. Spadki
modelowych marż: petrochemicznej oraz
rafineryjnej, spadek konsumpcji paliw na
wszystkich rynkach, na których prowadzimy
działalność, wreszcie silna i wymagająca
elastycznego podejścia konkurencja w detalu
sprawiły, że trudno byłoby o wynik lepszy
od tego, który udało nam się osiągnąć.
Tym bardziej, że podsumowanie dziewięciu
miesięcy tego roku pokazuje wzrost zysku
operacyjnego o ponad 30% w stosunku do
2010 r., co dowodzi, że dobrze przygotowaliśmy
Koncern na trudne czasy. Dobre wyniki
finansowe Koncernu pozwoliły na zmniejszenie
jego zadłużenia o kolejne 600 mln zł.
Dzięki uzyskanej zgodzie Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów na sprzedaż
posiadanych akcji firmy Polkomtel spółce
Spartan Capital Holdings (spodziewany
przychód 3,7 mld zł przed opodatkowaniem)
zadłużenie PKN Orlen ulegnie dalszemu
zmniejszeniu w najbliższym czasie. Zysk
wypracowany przez segment petrochemiczny
Grupy Orlen wyniósł w III kw. br. 267 mln zł
i był o 158% wyższy od zysku osiągniętego
w tym segmencie w III kw. ub. roku.
Było to wynikiem zwiększenia sprzedaży
PVC w Anwilu oraz rozpoczęcia sprzedaży
kwasu tereftalowego, którego produkcja we
Włocławku została ostatnio podjęta. Wyniki
segmentu petrochemicznego pokazują, że
podjęliśmy słuszną decyzję utrzymując tempo
kluczowych inwestycji pomimo niestabilnych
warunków ekonomicznych. W długiej perspektywie
właśnie takie działania są gwarancją
wzrostu wart[...]
|
|
|
|
Alfabetyczny spis treści według nazwisk autorów
|
|
ALEJSKI KRZYSZTOF 1694,1698
ALEKSANDRZAK TOMASZ 407
AMBROZIK JAGODA 676, 1001
ANIELAK ANNA M. 602
ANIOŁOWSKA MAGDA 806, 2015
ARABCZYK MAGDALENA 974
ARANOWSKI ROBERT 459
ARKATOVA LARISA 434
ARTMAŃSKA MAŁGORZATA 769, 774
BACZEWSKA ANETA 218, 223
BADORA ALEKSANDRA 1779, 1936
BADURA MAGDALENA 1798
BAJ STEFAN 2202
BAJER DAGMARA 70, 1521
BAJER KRZYSZTOF 70, 1521
BANACH MARCIN 681, 747, 839, 845, 853, 900,
1282, 1321, 1346
BARAŃSKA MARZANNA 769, 774
BARBUSIŃSKI KRZYSZTOF 1555
BARCZYŃSKA RENATA 1045
BARON JERZY 809, 965, 1080, 1107, 1290, 1340
BARYŃ WŁODZIMIERZ 874
BAŚLADYŃSKA SYLWIA 769, 774
BĄCZKOWSKA KAROLINA 686
BĄK WOJCIECH 1400
BEDNARZ SZCZEPAN 1298
BELZYT OLGA 817
BERDECHOWSKI KAMIL 2006
BIAŁECKA-FLORJAŃCZYK EWA 691
BIAŁEK ARKADIUSZ 1212
BIAŁOWICZ KATARZYNA 148, 1604
BIELASIK-ROSIŃSKA MAGDALENA 283
BINIAK STANISŁAW 1237
BISKUPSKI ANDRZEJ 696, 2128
BISKUPSKI PIOTR 696
BIS-WENCEL HANNA 699
BITENC MARCELINA 1647, 1651
BŁĘDZKI ANDRZEJ 1541, 1895
BODKOWSKI ROBERT 703, 961, 978, 1058
BOGDAŁ DARIUSZ 1298
BOROWIECKI TADEUSZ 92, 1898, 2137, 2141, 2145
BORUSZCZAK ZYGMUNT 1225
BREZA-BORUTA BARBARA 970
BRONIARZ-PRESS LUBOMIRA 1625, 1686
BRZEZICKI ANDRZEJ 1613, 1824
BUBEL FABIOLA 1029
BUCZEK BRONISŁAW 1245, 2190
BUCZKOWSKI ROMAN 1186
BUDZIANOWSKI ARMAND 1808
BULA KAROL 1931
BYSTRZEJEWSKI MICHAŁ 399
CABAN RENATA 610
CHABER PAULINA 236, 257
CHŁODEK JAKUB 84
CHMIELOWIEC-KORZENIOWSKA ANNA 958
CHOJNACKA KATARZYNA 606, 707, 711, 742, 769,
774, 923, 1066, 1069, 1092, 1096
CHOJNACKA MARTA 1758
CHROBOK ANNA 2202
CHUTKOWSKI MARCIN 1882, 1886
CICHY BARBARA 714, 1608
CIECHANOWSKA AGNIESZKA 526
CIESIELCZYK FILIP 720
CIESIELCZYK WŁODZIMIERZ 1304
CIESIŃSKA WIESŁAWA 1264
CIESZYŃSKA ANNA 1579
CUDAK MAGDALENA 1628
CYGAN MAGDALENA 1849
L) Alfabetyczny spis treści według nazwisk autorów
CYSEWSKI PIOTR 565
CZERWIŃSKI ANDRZEJ 1195, 1201
CZUB PIOTR 1310
CZYŻ KATARZYNA 961
DATTA JANUSZ 1758
DAWID URSZULA 174, 186
DĄBEK [...]
|
|
|
|
Analiza skuteczności zastosowania wodnych roztworów mieszanin koncentratów pianotwórczych do gaszenia pożarów cieczy palnych
|
|
|
Katarzyna Radwan Joanna Rakowska
|
Dokonano analizy właściwości mieszanin koncentratów
pianotwórczych w celu określenia możliwości
wykorzystania ich do walki z pożarami
cieczy palnych stosowanych lub wytwarzanych
w przemyśle chemicznym. Wyznaczono główne
parametry, które mają wpływ na efektywność gaśniczą
pian otrzymanych z tych mieszanin.
Five mixts. of 5 com. foam concs. were analyzed for pH, sediments,
surface tension, expansion ratio and extinguishing
power. The mixts. showed decreased extinguishing efficiency
and were not recommended for practical use.
Wraz z rozwojem przemysłu chemicznego i postępem technicznym
znacząco wzrasta zagrożenie pożarowe związane z wystąpieniem awarii
lub katastrof przemysłowych. Nowe technologie, coraz powszechniej
wykorzystujące substancje i materiały niebezpieczne, stanowią
istotne źródło zagrożeń1) powodując narażenie na niebezpieczeństwo
nie tylko zakładu, ale również okolicznych zabudowań i środowiska.
Szczególne niebezpieczeństwo pod względem pożarowym stwarzają
ciecze palne, obecnie szeroko stosowane jako baza surowcowa w wielu
gałęziach przemysłu, takich jak produkcja lakierów, rozpuszczalników
lub paliw samochodowych. Do gaszenia pożarów cieczy palnych
najczęściej stosowane są piany gaśnicze2, 3). O wyborze odpowiedniego
środka gaśniczego decyduje rodzaj substancji palnej, miejsce pożaru,
Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego - Państwowy
Instytut Badawczy, Józefów k. Otwocka
Katarzyna Radwan*, Joanna Rakowska
Analiza skuteczności zastosowania
wodnych roztworów mieszanin
koncentratów pianotwórczych
do gaszenia pożarów cieczy palnych
An analysis of the effectiveness of application of aqueous solutions
of foam concentrate mixtures for extinguishing flammable liquid fires
Mgr inż. Joanna RAKOWSKA w roku 1998 ukończyła
studia na Wydziale Inżynierii Materiałowej
Politechniki Warszawskiej. Obecnie pracuje
w Centrum Naukowo-Badawczym Ochrony
Przeciwpożarowej - PIB w Zespole Laborato[...]
|
|
|
|
Analiza wybranych metod obliczeniowych w zakresie oddziaływania fali wybuchu chemicznego
|
|
|
Rafał Porowski Daniel Małozięć Tomasz Węsierski
|
Przemysł chemiczny jest nieodłącznie związany
ze stosowanymi tam substancjami niebezpiecznymi,
w tym również o właściwościach
palnych oraz wybuchowych. Aby dobrze poznać
zagrożenia związane z tymi substancjami,
konieczne jest analizowanie ich potencjalnych
efektów fizycznych, do których należy
również zjawisko wybuchu. Dokonano analizy
najczęściej stosowanych metod obliczeniowych
w zakresie oddziaływania fali wybuchu
mieszanin paliwowo-powietrznych, jak również
wykazano zasadnicze różnice pomiędzy
tymi metodami.
Trinitrotoluene equivalent, multienergetic and Baker-
Strehlow methods for calcn. of blast effects were presented
and compared.
Zjawisko wybuchu w przemyśle chemicznym jest znane nie od
dziś, o czym świadczą liczne awarie przemysłowe, o których od
czasu do czasu dowiadujemy się poprzez środki masowego przekazu
oraz liczne publikacje branżowe1, 2). Przemysł chemiczny związany
jest nieodłącznie ze stosowanymi, produkowanymi czy też magazynowanymi
tam substancjami niebezpiecznymi, w tym również
substancjami o właściwościach palnych oraz wybuchowych. Proces
uwolnienia i formowania się mieszaniny palnej można modelować
przy wykorzystaniu analizy właściwości fizykochemicznych oraz
odpowiedniego aparatu matematycznego3, 4). Zjawisko wybuchu
może spowodować poważne skutki stwarzające zagrożenie dla
życia i zdrowia ludzi oraz destrukcyjnie wpływające na konstrukcje
budowlane, aparaty i urządzenia procesowe. Powoduje tym samym
potężne szkody materialne oraz zanieczyszczenie środowiska.
Wybuchom mieszanin paliwowo-powietrznych towarzyszy gwałtowny
wzrost ciśnienia oraz powstawanie i rozprzestrzenianie się
fali wybuchu. Kształt fali ciśnienia w pobliżu źródła wybuchu
zależy od typu wybuchu. Początkowy kształt fali ciśnienia różni się
znacznie w przypadku wybuchów materiałów wybuchowych, materiałów
nuklearnych czy też fizycznych lub chemicznych wybuchów
mieszanin gazowo-powietrznych. Do typowych wybuchów chemicznych
zalicza [...]
|
|
|
|
Badania procesu sorpcji jonów Cr(VI) na anionicie Amberlit IRA 910
|
|
|
Grzegorz Wójcik Zbigniew Hubicki Piotr Rusek
|
Ze względu na toksyczność jonów chromu(VI)
przeprowadzono badania nad ich wydzielaniem
z roztworów wodnych w zakresie pH 1,5-7. Do
tego celu zastosowano silnie zasadowy anionit
makroporowaty Amberlit IRA 910 w formie chlorkowej.
W badaniach prowadzonych nad procesem
usuwania jonów chromu(VI) z roztworów
wodnych o pH poniżej 7 może zachodzić redukcja
jonów chromu(VI) do chromu(III). Dlatego
ważne jest, aby w każdej chwili prowadzenia
procesu sorpcji można było określić stężenia
obu form jonów chromu. Przeprowadzono badania
wpływu pH, czasu kontaktu faz oraz stężenia
jonów chromu(VI) na proces sorpcji tych jonów.
Dodatkowe badania specjacji form chromu pozwoliły
na określenie właściwości redukujących
anionitu Amberlit IRA 910 w zakresie pH 1,5-7.
Cr(VI)-contg. ions were removed from their aq. solns. (pH
1.5-7, initial concn. up to 2000 ppm) by sorption on a macroporous
strongly basic anion-exchange resin for 360 min. The
sorption kinetics was described by 1st and 2nd order equations,
the sorption equil. by Langmuir and Freundlich isotherm equations.
A partial redn. of sorbed Cr(VI) to Cr(III) was obsd.
Chrom(VI) jest istotnym składnikiem zanieczyszczającym wody.
Ścieki zawierające jony chromu(VI) są emitowane do środowiska przez
garbarnie, stalownie, galwanizernie oraz podczas ochrony drewna.
Chrom(VI) ma właściwości toksyczne dla organizmów żywych1). Z kolei
jony chromu(III) uważane są za składnik konieczny do prawidłowego
funkcjonowania organizmów żywych2). Z tego powodu oznaczanie
aUniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin; bInstytut Nawozów Sztucznych, Puławy
Grzegorz Wójcika,*, Zbigniew Hubickia, Piotr Rusekb
Badania procesu sorpcji jonów Cr(VI)
na anionicie Amberlit IRA 910
Study on chromium(VI) ion sorption on anion-exchange
resin Amberlite IRA 910
Prof. dr hab. Zbigniew HUBICKI - notkę biograficzną i fotografię Autora
wydrukowaliśmy w nr 09/2011, str. 1779.
Dr Piotr RUSEK - notkę biograficzną i fotografię Autor[...]
|
|
|
|
Badania trwałości funkcjonalnej i procesowej napędów armatury palety firmy AUMA
|
|
|
Maciej Bojkowski Grzegorz Cieśla Robert Łudzień
|
Wszystko płynie. W systemach przemysłowych można spotkać wiele strumieni różnego rodzaju substancji.
Aby zapewnić właściwą kontrolę przepływów potrzebne są rozwiązania modułowe i elastyczne,
dostosowane do potrzeb. Rozwiązania takie dostarczane są odbiorcom krajowym przez firmę Auma
Polska Sp z o.o. z siedzibą w Sosnowcu.Firma Auma Polska działa na polskim rynku od 1998 r.
W ofercie Firmy znajdują się:
1. napędy wieloobrotowe otwórz-zamknij z fabryk AUMA, SIPOS,
DREHMO, HASELHOFER
2. napędy wieloobrotowe regulacyjne z fabryk AUMA, SIPOS,
DREHMO, HASELHOFER
3. napędy niepełnoobrotowe otwórz-zamknij z fabryk AUMA,
SIPOS, DREHMO, HASELHOFER
4. napędy niepełnoobrotowe regulacyjne z fabryk AUMA, SIPOS,
DREHMO, HASELHOFER
5. kombinacje napędów wieloobrotowych z przekładniami: kątowymi
GK lub walcowo-czołowymi GST oraz ślimakowymi
GS/GF (z dźwignią) z fabryki GFC
6. napędy liniowe i kombinacje napędów wieloobrotowych
z przekładniami liniowymi LE
7. sterowniki do napędów ruchów ustawczych i regulacyjnych
oraz stacja SIMA Master Station sterująca grupą napędów ze
sterownikami
8. większość powyższych napędów, sterowników i przekładni dostępna
jest w wykonaniu przeciwwybuchowym Ex w tym również
w wersji przeznaczonej do pracy pod ziemią w kopalniach (IM2)
Badania trwałości funkcjonalnej i procesowej
napędów armatury palety firmy AUMA
Wszystko płynie. W systemach przemysłowych można spotkać wiele strumieni różnego rodzaju substancji.
Aby zapewnić właściwą kontrolę przepływów potrzebne są rozwiązania modułowe i elastyczne,
dostosowane do potrzeb. Rozwiązania takie dostarczane są odbiorcom krajowym przez firmę Auma
Polska Sp z o.o. z siedzibą w Sosnowcu.
Rys. 1. AUMA II generacja - napęd wieloobrotowy ze sterownikiem
Rys. 2. Samodzielna stacja nadzorująca SIMA
90/12(2011) 2051
Tabela 1. Wyznaczane parametry związane z pewnością eksploatacji
Parametr Opis
λ S Lambda Safe
Intensywność uszkodzeń "bezpiecznych"
zgodnie ze starą
nor[...]
|
|
|
|
Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej - Państwowy Instytut Badawczy w służbie bezpieczeństwa powszechnego
|
|
Powodzenie akcji
ratujących zdrowie,
a nierzadko i życie,
zależy w dużej mierze
od wyszkolenia służb
ratowniczych oraz
stopnia zaawansowania
wykorzystywanych
technologii.
Oba te obszary są stale
rozwijane przez
specjalistów z Centrum
Naukowo-Badawczego
Ochrony Przeciwpożarowej
- Państwowego Instytutu
Badawczego (CNBOP).
To jedyna tego typu placówka
naukowa w Polsce.
Instytut jest kontynuatorem działalności
Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Ochrony
Przeciwpożarowej utworzonego na podstawie
zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych
z dn. 14 sierpnia 1972 r. Obecną nazwę CNBOP
uzyskało na podstawie zarządzenia Ministra
Spraw Wewnętrznych z dn. 28 stycznia 1984 r.
Działalnia Centrum ukierunkowane są na wdrożenia
wyników prac badawczych, transfe[...]
|
|
|
|
Dewulkanizacja ciągła rozdrobnionych odpadów gumowych
|
|
|
Krzysztof Formela Józef Haponiuk Przemysław Stankiewicz Andrzej Stasiek
|
Przedstawiono przegląd literaturowy postępu
naukowego i technologicznego w zakresie dewulkanizacji
ciągłej odpadów gumowych, która
umożliwia redukcję kosztów produkcji oraz
ułatwia wytwarzanie regeneratów gumowych
w skali przemysłowej. Ponadto zaprezentowane
zostały wstępne wyniki badań parametrów
dewulkanizacji termomechanicznej rozdrobnionych
odpadów gumowych, prowadzonej
przy użyciu wytłaczarki dwuślimakowej współbieżnej,
podczas których scharakteryzowano
wpływ temperatury i prędkości obrotowej
ślimaków na moment obrotowy oraz zużycie
energii wału napędowego wytłaczarki.
Ground rubber was extruded at 150-180°C for 3 min (screw
rate 200-600 rpm) to decomp. the crosslinked structure.
Partial plastification of the waste material was achieved.
Dynamiczny rozwój przemysłu motoryzacyjnego przyczynił się
do powstania ogromnej ilości odpadów gumowych, z których aż
80% stanowią zużyte opony samochodowe1). W Polsce, wg szacunków
Oddziału Elastomerów i Technologii Gumy Instytutu Inżynierii
Materiałów Polimerowych i Barwników, rocznie przybywa ok. 200 tys. t
zużytych opon, co daje szóste miejsce w skali UE2). Narastająca ilość
odpadów gumowych stanowi potencjalne zagrożenie dla środowiska
naturalnego. Wydanie aktów prawnych nakładających na producentów
obowiązek zagospodarowania zużytych opon z jednoczesnym zakazem
ich składowania wymusiło zainteresowanie przemysłu stosowaniem
technologii wykorzystujących materiały wtórne3, 4). Wśród metod
recyklingu materiałowego odpadów gumowych należy wymienić rozdrobnienie
odpadów gumowych, które odbywa się w temperaturze otoamdm
SA, Cieszyn, bPolitechnika Gdańska; cInstytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników,
Toruń
Krzysztof Formelaa,*, Józef Haponiukb, Przemysław Stankiewiczb, Andrzej Stasiekc
Dewulkanizacja ciągła
rozdrobnionych odpadów gumowych
Continuous devulcanization of ground rubber tire waste
Dr hab. inż. Józef T. HAPONIUK, studiował
na Politechnice Gdańskiej i w Techni[...]
|
|
|
|
Elektrochemiczne wielostopniowe wydzielanie miedzi z roztworów CuSO4 na przepływowych katodach węglowych
|
|
|
Bożenna Pisarsk Mariusz Nowak
|
Wykonano badania warunków elektrochemicznego
wydzielania miedzi z roztworu CuSO4
(1,0 g Cu2+/dm3) w elektrolizerze z sześcioma
katodami nasypowymi, przez które oczyszczany
roztwór przepływa kolejno (szeregowo).
Stosowano trzy rodzaje wypełnienia katod:
sześciany grafitowe 10×10×10 mm, wałeczki
grafitowe o średnicy 5 mm i wysokości 5 mm
oraz nieregularne kawałki koksu o wymiarach
3-5 mm. Najlepsze wyniki uzyskano przy zastosowaniu
katod z koksu, uzyskiwano stężenie
końcowe 1-3 mg Cu2+/dm3. Przedstawiono
koncepcję elektrolizera z przestawianymi katodami,
w którym możliwe jest uzyskiwanie stężenia
poniżej 0,2 mg Cu2+/dm3.
Cu was electrochem. removed from an aq. soln. of CuSO4
(1.0 g Cu2+/L) in a cell with 6 bulk cathodes made of graphite
cubes 10×10×10 mm, graphite rollers diam. 5 mm,
height 5 mm and irregular coke chunks 3-5 mm in size.
The final concn. was decreased down to 1-3 mg Cu2+/L
when coke chunks were used as the cathode. A new concept
of using removable cathodes shell decrease the Cu
concn. down to below 0.2 mg Cu2+/L.
Wśród cech charakteryzujących współczesny świat wymieniane
są m.in. wzrost gęstości zaludnienia, uprzemysłowienie
i urbanizacja. Szybki rozwój tych cech jest powodem - z jednej
strony - rosnącego zapotrzebowania na czystą wodę, z drugiej -
zanieczyszczania wód ściekami. Częstym składnikiem ścieków
przemysłowych są związki metali ciężkich. Właściwości zachowania
się (przemian, przepływów, gromadzenia się, uczestniczenia
w procesach przyrodniczych itd.) niektórych metali ciężkich
w różnych ekosystemach były przedmiotem wielu badań, opisanych
w publikacjach i opracowaniach przeglądowych, np.1). Zwrócono
uwagę na gromadzenie się niektórych metali w organizmach
żywych, np. w rybach, co stwarza możliwość wprowadzania ich
do organizmów ludzi2) i powodowania przewlekłych zatruć, często
mających początkowo postać utajoną3).
Jednym z metali ciężkich zanieczyszczających środowisko naturalne
jest miedź. Zach[...]
|
|
|
|
Fuels Zoom 2011
|
|
W dniach 28 i 29 września br. w hotelu
Andels w Krakowie odbyła się III Konferencja
Naukowo-Techniczna "Fuels’ Zoom
2011" zorganizowana przez krakowski
Instytut Nafty i Gazu (INiG). Sponsorami
Konferencji był Orlen Gaz Sp. z o.o. oraz
British Petroleum (BP), Polskie Górnictwo
Naftowe i Gazownictwo i Firma Tusnovics
Instruments Sp. z o.o. Konferencji patronował
wicepremier Waldemar Pawlak, Minister
Gospodarki. W Konferencji uczestniczyło
85 osób z przemysłu i instytucji naukowo-badawczych.
Konferencję otworzyła Pani prof. dr
hab. inż. Maria Ciechanowska, dyrektor INiG.
Pierwszą sesję Konferencji prowadził Pan
dr inż. Wiesław Górski z INiG, a pierwszym
prelegentem była Pani Urszula Szałkowska,
dyrektor Europa & Afryka International Fuel
Quality Center (Hart Energy). Tematem jej
wystąpienia była dostępność LPG (liquefied
petroleum gas) i wymagania jakościowe
w globalnej perspektywie. Konsumpcja gazu
LPG systematycznie rośnie. Największym
producentem LPG jest Ameryka Płn., która
produkuje 55-58 mln t/r tego gazu. Zużycie
gazu jako paliwo silnikowe jest tam niewielkie.
W Ameryce Łacińskiej produkcja wynosi
24 mln t, ten kontynent jest czwartym konsumentem
świata. W Azji mieszczą się dwaj
najwięksi konsumenci gazu do celów komunikacyjnych
Chiny i Korea Płd. W Europie
jest najwięcej samochodów zasilanych LPG
(ok. 8,5 mln pojazdów). W Korei Płd. Jest ok.
4,4 mln pojazdów na LPG, w Turcji 2,1 mln,
w Polsce 1,8 mln. W USA gaz LPG jako
paliwo silnikowe jest wspierane niższą o 50
centów akcyzą, udzielane są kredyty na budowę
instalacji. LPG oferowane jest na 2345
stacjach. W Europie obniżona jest akcyza na
LPG o 330 euro/t w porównaniu do oleju napędowego.
W Polsce jest 6700 stacji oferujących
LPG. W Korei Płd. państwo pokrywa koszty
adaptacji silnika do zasilania LPG. Połowa
produkcji LPG idzie na cele paliwowe, rośnie
zużycie LPG na cele petrochemiczne. Kryzys
nie sprzyja rozwojowi rynku LPG, największe
Fuels’[...]
|
|
|
|
Komponenty niejednorodnych stałych paliw rakietowych
|
|
|
Bogdan Florczak
|
Scharakteryzowano utleniacze, nitrozwiązki
i składniki lepiszcza, które uważane są za ważne
komponenty niejednorodnych stałych paliw rakietowych.
Zwrócono uwagę na ich praktyczne
zastosowanie, jak również na ich zalety i wady.
Przedstawiono także wyniki obliczeń parametrów
termodynamicznych wybranych trójskładnikowych
mieszanin paliw ADN/BAMO-THF/Al
oraz HNF/BAMO-THF/Al, które wykonano, wykorzystując
program ICT Thermodynamic Code
Version 1.00.
A review, with 47 refs., of oxidizers, nitrocompds. and binders
used in composite solid propellants. For some 3-component
propellants, the thermodynamic parameters were
calcd. by using a computer program.
Niejednorodne stałe paliwa rakietowe są fizyczną mieszaniną
stałego nieorganicznego utleniacza i/lub nitrozwiązku, dodatku energetycznego
oraz modyfikatorów szybkości spalania, dodawanych
w podwyższonej temperaturze do ciekłego lepiszcza składającego
się z ciekłego syntetycznego polimeru z grupami karboksylowymi
lub hydroksylowymi, plastyfikatora, środka utwardzającego i środka
sieciującego. Mieszanina ta po procesie utwardzenia tworzy ciało stałe.
Z niejednorodnych stałych paliw rakietowych można otrzymywać
w procesie technologicznym określonego kształtu ładunki napędowe
dla silników rakietowych specjalnego przeznaczenia. W pracy scharakteryzowano
niektóre składniki takich paliw (utleniacze, nitrozwiązki
i komponenty lepiszcza).
Utleniacze
Ważnymi utleniaczami w paliwach rakietowych są sól amonowa
dinitroaminy (NH4N(NO2)2 (ADN) i nitroformek hydrazyny
N2H5C(NO2)3 (HNF)1-9). Utleniacze te w porównaniu z klasycznym
utleniaczem, jakim jest chloran(VII) amonu NH4ClO4 (NA) odznaczają
się czystością produktów spalania (nie zawierają chlorowodoru)
i dużą entalpią tworzenia (tabela 1). Z ich udziałem można otrzymać
paliwa z impulsem jednostkowym (właściwym) przewyższającym
2550 Ns/kg.
ADN był otrzymany w Instytucie Chemii Organicznej im. N.D.
Zielińskiego w Moskwie w latach siedemdzies[...]
|
|
|
|
LIV Zjazd PTChem i SITPChem
|
|
|
Ewa Spasówka Monika Nemtusiak
|
W dniach 18-22 września br. w Lublinie
odbył się kolejny już, LIV Zjazd Polskiego
Towarzystwa Chemicznego i Stowarzyszenia
Inżynierów i Techników Przemysłu
Chemicznego. Po 8 latach środowisko polskich
chemików znów spotkało się w grodzie nad
Bystrzycą. Zjazd zorganizował lubelski oddział
Polskiego Towarzystwa Chemicznego, Wydział
Chemii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
w Lublinie oraz Stowarzyszenia Inżynierów
i Techników Przemysłu Chemicznego, oddział
w Puławach, przy współudziale lubelskich
uczelni - Uniwersytetu Medycznego oraz
Uniwersytetu Przyrodniczego. W przeddzień
otwarcia Zjazdu, 18 września 2011 r., odbyło się
Walne Zgromadzenie Członków PTChem, na
którym przedstawiono sprawozdania z działalności
Towarzystwa w 2010 r. Wszystkie zostały
przyjęte jednogłośnie.
Uroczyste otwarcie Zjazdu miało miejsce
w wypełnionej niemal po brzegi auli
Centrum Kongresowego Uniwersytetu
Przyrodniczego. Wśród zaproszonych
gości byli przedstawiciele lubelskich uczelni
(m.in. prof. Andrzej Dąbrowski, Rektor
UMCS, ks. prof. Stanisław Wilk, Rektor
KUL, prof. Janusz Solski, Dziekan Wydziału
Farmaceutycznego z Oddziałem Analityki
Medycznej Uniwersytetu Medycznego
w Lublinie), instytutów naukowych (prof.
Marek Chmielewski, wiceprezes PAN,
prof. Janusz Lipkowski, członek Komitetu
Naukowego PAN) oraz władz regionalnych
(Pan Stanisław Kalinowski, wiceprezydent
Lublina, dr inż. Przemysław Zaleski, Zastępca
Dyrektora Departamentu Koordynacji
Projektów Europejskich w Urzędzie
Marszałkowskim, Pani Anna Wysocka,
Dyrektor Wydziału Infrastruktury Lubelskiego
Urzędu Wojewódzkiego). Lista zaproszonych
gości była długa. Nie wszyscy zaproszeni
się pojawili, ale nie zabrakło przedstawicieli
zaprzyjaźnionych Towarzystw Chemicznych
z Czech (doc. Libor Červenka) i Słowacji
(prof. Viktor Milata) oraz Pana Wojciecha
Lubiewy-Wieleżyńskiego, prezesa PIPC.
W imieniu gospodarzy, uczestników
i przybyłych gości powitał prof. Andrzej
Dąbrowski oraz [...]
|
|
|
|
Metodyka obliczeń średnicy oraz czasu trwania BLEVE-fireball
|
|
|
Tomasz Węsierski Rafał Porowski
|
Jednym z najbardziej niszczycielskich zdarzeń
jakie mogą mieć miejsce w przemyśle jest
wybuch par wrzącej cieczy BLEVE (boiling liquid
expanding vapor explosion). Przy bardziej
niekorzystnym rozwoju sytuacji, w przypadku
skroplonego łatwo palnego gazu może dojść
do zjawiska firewall, objawiającego się wybuchem
uwolnionych do otoczenia par tworzących
mieszaninę palną w zakresie granic wybuchowości.
Od początku lat czterdziestych
XX w. doszło do ok. 100 udokumentowanych
zdarzeń tego typu, które pochłonęły ponad
tysiąc ofiar śmiertelnych, ok. 10 tys. rannych
oraz straty liczone w bilionach dolarów. Stąd
też niezwykle ważnym zagadnieniem jest właściwe
oszacowanie parametrów tego zjawiska.
A case study on b. liq. expanding vapor explosion and fireball
after a railway accident with liq. PrH-BuH mixt. was
given. A release of 10-12 t of the mixt. took place, the tank
car contained 8-10 t of the mixt. during the explosion. The
fireball duration was 15 s. The fire was extinguished after
about 3 h. Two people were deadly injured during the explosion
and fire. An inadequacy of common Champagne
model in describing the fireball course was stated.
Wzrastająca wielkość przewozów, produkcji oraz magazynowania
materiałów niebezpiecznych pociąga za sobą coraz większe ryzyko zajścia
zdarzenia o skutkach poważnej katastrofy przemysłowej mimo wzrostu
poziomu zabezpieczeń. Dotyczy to szczególnie dynamicznie rozwijającego
się sektora paliwowego. Odpowiedzią na wzrost ryzyka musi być coraz
lepszy poziom wyszkolenia jednostek ratowniczych1), właściwy poziom
reagowania kryzysowego2-5) w przypadku zaistnienia takich zdarzeń oraz
zdolność do przewidywania ich przebiegu i rozmiaru6).
aSzkoła Główna Służby Pożarniczej, Warszawa; bCentrum Naukowo-Badawcze Ochrony
Przeciwpożarowej, Józefów
Tomasz Węsierskia,*, Rafał Porowskib
Metodyka obliczeń średnicy
oraz czasu trwania BLEVE-fireball
Methods for determination of duration
and maximum fireball diamete[...]
|
|
|
|
Modyfikowany miedzią niklowy katalizator uwodornienia benzenu Cz. II. Półtechniczna ocena aktywności i selektywności
|
|
|
Stefan Szarlik Kazimierz Stołecki Andrzej Gołębiowski Ryszard Narowski Kamila Michalska Tadeusz Borowiecki
|
Otrzymano niklowo-miedziowy katalizator
w skali półtechnicznej, wg poprzednio opisanej
receptury. Przeprowadzono porównawcze
badania nowego katalizatora i katalizatora
KUB‑3 w procesie uwodornienia benzenu
w rurze jednostkowej w zakresie parametrów
procesu przemysłowego. Katalizator Ni‑Cu
w porównaniu z katalizatorem KUB‑3 charakteryzował
się aktywnością wyższą o ok. 70%, był
także bardziej selektywny, powstawało na nim
o 87% mniej metanu, o 25% mniej metylocyklopentanu
i o 88% mniej metylocykloheksanu.
A new Cu-modified Ni catalyst was compared with a com.
Ni catalyst in hydrogenation of PhH at 170°C in a pilot-plant
tubular reactor (diam. 27 mm, length 1.6 m) in respect of
its activity and selectivity. The addn. of Cu resulted in an
increase in catalytic activity by 70% and selectivity of cyclohexane
formation. The content of MeH was decreased
by 87%, Me cyclopentane by 25% and Me cyclohexane by
88% in the reaction product.�
Uwodornienie benzenu do cykloheksanu jest pierwszym etapem
produkcji kaprolaktamu w polskiej technologii Cyclopol1-3). Proces
przemysłowy prowadzony jest w fazie gazowej na katalizatorze nikloaInstytut
Chemii Przemysłowej im. prof. Ignacego Mościckiego, Warszawa;
bInstytut Nawozów Sztucznych, Puławy; cUniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin
Stefan Szarlika, Kazimierz Stołeckib, *, Andrzej Gołębiowskib, Ryszard Narowskib, Kamila Michalskab,
Tadeusz Borowieckic
Modyfikowany miedzią niklowy katalizator
uwodornienia benzenu
Cz. II. Półtechniczna ocena aktywności
i selektywności
Copper-modified nickel catalyst for hydrogenation of benzene
Part 2. Pilot plant studies
Dr inż. Kazimierz STOŁECKI - notkę biograficzną i fotografię Autora
wydrukowaliśmy w nr 01/2011, str. 92.
Dr inż. Stefan SZARLIK w roku 1970 ukończył
studia na Wydziale Chemicznym Polit[...]
|
|
|
|
Modyfikowany miedzią niklowy katalizator uwodornienia benzenu. Cz. I. Badania laboratoryjne
|
|
|
Kazimierz Stołecki Andrzej Gołębiowsk i Kamila Michalska Ryszard Narowski Tadeusz Borowiecki
|
Badano właściwości katalizatorów Ni‑Al
i Ni‑Cu‑Al o zawartości 0-35% mas. CuO i stałej
ilości 15% Al2O3, otrzymanych metodą
współstrącania. Oceniono aktywność w reakcji
uwodornienia benzenu do cykloheksanu
oraz selektywność do produktów ubocznych,
tzn. metylocyklopentanu i metylocykloheksanu.
Stwierdzono, że zawartość miedzi do 17%
mas. CuO nie wpłynęła wyraźnie na aktywność
katalizatora, a przy wyższych zawartościach,
aktywność obniżyła się o 20-40%. Dodatek
miedzi wyraźnie poprawił selektywność katalizatora.
Przy optymalnej zawartości 17% mas.
CuO, ilość powstającego metylocyklopentanu
uległa zmniejszeniu o ok. 50%, a metylocykloheksanu
o ok. 20%.
Five Cu-modified Al2O3-supported Ni catalysts were prepd.
by copptn. from aq. solns. of Ni(NO3)2 and Cu(NO3)2 with
aq. dolns. of Na2CO3 and Na3AlO3 at 80°C and pH 7.2, calcined
at 380°C and studied for activity in hydrogenation
of PhH at 180-220°C and selectivity in cyclohexane formation.
The addn. of Cu resulted in a substantial decrease
in formation of Me cyclohexane and Me cyclopentane
by-products. The optimum content of CuO in the catalyst
was 17% by mass.
Obszerny przegląd prac dotyczących uwodorniania benzenu na
katalizatorach Ni i Ni‑Cu znajduje się w monografii1). Od czasu jej
wydania (1995 r.) ukazało się ok. 30 publikacji na ten temat, ale żadna
z nich nie dotyczyła uwodorniania benzenu na katalizatorach Ni‑Cu.
Podstawowe wyniki badań uwodorniania benzenu na katalizatorach
Ni‑Cu znajdują się w pracach2-4), gdzie także dokonano przeglądu
wcześniejszej literatury. Badania przeprowadzono na próbkach
katalizatorów zawierających 0-100% niklu, otrzymywanych metodą
współstrącania. Katalizatory miały niską dyspersję, zatem w aspekcie
technologicznym wyniki tych badań są mało przydatne. Stwierdzono
jednak, że dod[...]
|
|
|
|
Nowa Dyrektywa Seveso III. Zmienione kryteria kwalifikacyjne
|
|
|
Agnieszka Gajek Jerzy S. Michalik
|
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) nr 1272/2008, tzw. rozporządzenie
CLP (classification, labelling, packaging)
1), które weszło w życie w dn. 20
stycznia 2009 r., wprowadziło na terenie całej
Unii Europejskiej jednolity, zharmonizowany
system klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
ONZ - GHS (global harmonized
system).
Zgodnie z postanowieniami art. 61 rozporządzenia
CLP: (a) do 1 grudnia 2010 r.
substancje były klasyfikowane, oznakowane
i pakowane zgodnie z obowiązującymi
dotychczas w UE przepisami (dyrektywa
67/548/EWG z późn. zm.), ale dopuszczalne
było też stosowanie klasyfikacji zgodnej
z rozporządzeniem CLP, (b) od 1 grudnia
2010 r. do 1 czerwca 2015 r. substancje
klasyfikuje się, stosując przepisy zarówno
CLP, jak i dyrektywy 67/548/EWG2)
(dotychczasowa klasyfikacja); substancje
są oznakowane i pakowane wyłącznie wg
przepisów CLP, (c) do 1 czerwca 2015 r.
mieszaniny klasyfikuje się, oznakowuje
i pakuje zgodnie z obecnie obowiązującymi
przepisami (dyrektywa 1999/45/WE3)), ale
dopuszczalne jest też stosowanie klasyfikacji
zgodnej z rozporządzeniem CLP, a (d) od
1 czerwca 2015 r. zarówno do substancji, jak
i do mieszanin będzie się stosować wyłącznie
przepisy CLP. Dyrektywa 67/548/EWG
i dyrektywa 1999/45/WE (dotycząca preparatów)
tracą moc z dn. 1 czerwca 2015 r.
Rozporządzenie CLP wprowadziło nowe
zasady klasyfikacji i kategorie (klasy) substancji
i mieszanin, które w wielu kwestiach
zasadniczo różnią się od dotychczasowego
podejścia do tych spraw w UE i, w związku
z tym, są odmienne od zasad klasyfikacji
tych substancji zastosowanych w załączniku
I do dyrektywy 96/82/WE Seveso II4),
zmienionej w 2003 r. Dyrektywą Parlamentu
Europejskiego i Rady 2003/105/WE5).
W związku z tym zaistniała potrzeba
dokonania zasadniczych zmian kryteriów
kwalifikacyjnych Dyrektywy Seveso II4)
w celu dostosowania ich do nowego systemu
klasyfikacji substancji i mieszanin1).
W wyniku kilkuletnich prac i działań[...]
|
|
|
|
Nowe rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie bezpieczeństwa pracy w warunkach zagrożenia atmosferą wybuchową
|
|
|
Wojciech Domański
|
Wymagania w zakresie bezpieczeństwa
pracy i zdrowia pracowników na obszarze
Unii Europejskiej są regulowane dyrektywami
społecznymi. Dyrektywy społeczne
ustanawiają minimalne wymagania, jakie
muszą wprowadzić do swego prawa państwa
członkowskie na obszarze swojej
jurysdykcji w zakresie bezpieczeństwa pracy
i zdrowia pracowników. Oczywiście każde
państwo może stawiać większe wymagania
niż stanowią to dyrektywy. Kluczowa
w tym zakresie jest Dyrektywa 391 z 1989 r.
(dyrektywa ramowa)1), ustanowiona przez
Radę Wspólnoty Europejskiej na podstawie
art. 118a Traktatu Rzymskiego ustanawiającego
Europejską Wspólnotę Gospodarczą.
Dyrektywa ta określa obowiązki pracodawcy
i pracowników, nakłada obowiązek oceny
ryzyka oraz przedstawia zasady unikania
ryzyka. Dyrektywa w ustępie pierwszym
art. 16 nakłada obowiązek na Radę Unii
ustanowienia dyrektyw szczegółowych,
określających minimalne wymagania związane
z różnymi rodzajami ryzyk, jakie
mogą występować na stanowiskach pracy.
Minimalne wymagania na stanowiskach
pracy zagrożonych atmosferą wybuchową
określa dyrektywa 1999/92/WE2). Ta
szczegółowa dyrektywa była przyjęta przez
Parlament Europejski i Radę na podstawie
art. 137 Traktatu Amsterdamskiego, dlatego
występuje ona często pod nazwą Dyrektywa
ATEX 137. Dyrektywa ATEX 137 określa
m.in. zasady unikania ryzyka zawodowego
związanego z możliwością występowania
w miejscu pracy atmosfery wybuchowej.
Pomocną dla prowadzących zakłady,
w których znajdują się stanowiska zagrożone
atmosferą wybuchową jest dyrektywa
98/24/WE3). Przedstawione w dyrektywie
zasady unikania ryzyka związanego z czynnikami
chemicznymi mają w pewnym zakresie
również zastosowanie do tych zakładów.
Zapisy dotyczące bezpieczeństwa pracy
i zdrowia pracowników znajdują się również
w dyrektywach rynku dotyczących maszyn,
urządzeń, narzędzi produkowanych i wprowadzanych
na rynek Unii Europejskiej.
Zawarte tam zapisy muszą być w pełni
przestrzegane. Taką dyrekt[...]
|
|
|
|
Obieg pierwiastków w przyrodzie
|
|
|
Teresa Kowalczyk
|
W dn. 22 września br. odbyła się IX
Międzynarodowa Konferencja Naukowo-
Techniczna dotycząca obiegu pierwiastków
w przyrodzie (bioakumulacja, toksyczność,
przeciwdziałanie). Konferencję zorganizował
Instytut Ochrony Środowiska-
-Państwowy Instytut Badawczy (IOŚ-PIB)
przy udziale Ministerstwa Obrony Narodowej
i Uniwersytetu Trent z Kanady. Komitetowi
Naukowemu i Organizacyjnemu (23 członków)
przewodniczyła prof. dr hab. Barbara
Gworek, dyrektor IOŚ-PIB, a jego
Sekretarzem Naukowym była dr hab. Apolonia
Ostrowska, prof. IOŚ-PIB. Konferencja miała
miejsce w Centrum Konferencyjnym Wojska
Polskiego w Warszawie i zgromadziła ok.
150 osób z różnych polskich ośrodków naukowych
oraz ze Słowacji, Niemiec i Hiszpanii
(5 osób). Szeroka tematyka Konferencji
obejmowała m.in. prawne i ekonomiczne
aspekty ochrony środowiska, ocenę ryzyka
środowiskowego i zdrowotnego związanego
Fot. 1. Panie, od lewej: mgr inż. Agnieszka Jeske, mgr inż. Aleksandra Bartnik, mgr Justyna Wrzosek,
mgr inż. Ewelina Gajo oraz mgr Anna Bojanowicz-Bablok witające uczestników i przekazujące
materiały konferencyjne (Foto: T.K.)
2072 90/12(2011)
z wprowadzaniem zanieczyszczeń oraz środki
ograniczające to ryzyko, wpływ jakości środowiska
na produkcję żywności, poruszano problemy
rekultywacji terenów zdegradowanych,
postępowania z odpadami niebezpiecznymi
oraz zagadnienia związane z wprowadzaniem
do środowiska organizmów genetycznie zmodyfikowanych.
Wygłoszono 18 referatów,
a 145 prac przedstawiono w postaci posterów.
Konferencję otworzyli Pani prof. B. Gworek,
która przywitała uczestników i współorganizatorów,
a także podziękowała za szeroką
reprezentację na Konferencji dziedzin nauki,
oraz Pan płk mgr inż. Andrzej Petrulewicz,
który podziękował za dotychczasową współpracę
w dziedzinie ochrony środowiska
i życzył uczestnikom owocnych obrad.
Konferencja została podzielona na 4 sesje.
Przewodniczyli im Pani prof. dr hab. Alina
Maciejewska z Politechniki Warsz[...]
|
|
|
|
Ocena możliwości usuwania metali z sorbentu Cr-Cu-Ag/węgiel aktywny poprzez utlenianie mieszaniną H2O2/O3
|
|
|
Bronisław Buczek Andrzej Świątkowski Andrzej Janas
|
Sorbent Cr-Cu-Ag/węgiel aktywny mający
zastosowanie w sprzęcie ochrony dróg oddechowych
traci swoje właściwości w wyniku
starzenia podczas przechowywania. Jego
zagospodarowanie poprzez spalanie lub
składowanie, ze względu na zawarte w nim
szkodliwe metale ciężkie, może prowadzić
do zanieczyszczenia środowiska. Sorbent zawierający
mieszaninę kilku kompleksowych
związków metali, które są szczególnie trudne
do usunięcia w procesie ługowania nie pozwala
na utylizację również tym sposobem.
W pracy zastosowano mieszaninę nadtlenku
wodoru z ozonem do usuwania metali z sorbentu.
Efekty traktowania czynnikiem utleniającym
zestarzonego sorbentu Cr-Cu-Ag
oceniono poprzez określenie zmian struktury
porowatej opierając się na izotermie adsorpcji
azotu w temp. 77,4 K oraz rozkładzie zawartości
metali ciężkich na przełomach granulek
sorbentu metodą SEM/EDS.
The Cr, Cu and Ag-impregnated activated C was treated
with H2O2 (concn. 2.5 g/L) and O3/O2 mixt. at 20°C for 1 h,
washed with H2O, dried at 110°C and studied for porosity
by N2 adsorption and for metal content by energy-dispersive
spectrometry. Only partial removal of the metals was
achieved.
aAkademia Górniczo-Hutnicza, Kraków; bWojskowa Akademia Techniczna, Warszawa
Bronisław Buczeka, Andrzej Świątkowskib,*, Andrzej Janasa
Ocena możliwości usuwania metali
z sorbentu Cr-Cu-Ag/węgiel aktywny
poprzez utlenianie mieszaniną H2O2/O3
Assessment of possibilities for removing Cr, Cu
and Ag from activated carbon by oxidation
with an H2O2/O3 mixture
Prof. dr hab. inż. Andrzej ŚWIĄTKOWSKI - notkę biograficzną i fotografię
Autora wydrukowaliśmy w nr 06/2011, str. 1237.
Wydział Nowych Technologii i Chemii, Wojskowa Akademia Techniczna,
ul. Gen. S. Kaliskiego 2, 00-908 Warszawa, tel.: (22) 683-95-61,
fax: (22) 683-95-82, e-mail: a.swiatkowski@wp.pl
Prof. zw. dr hab. inż. Bronisław BUCZEK w roku
1972 ukończył studia na Wydziale Chemicznym
Politechniki Krakowskiej. O[...]
|
|
|
|
Od redakcji
|
|
|
Andrzej Jan Szyprowski
|
Kończy się rok 2011, jeden z ważniejszych
w ostatnich latach jeśli
chodzi o wydarzenia na świecie.
Rozpoczął się i kończy od wydarzeń
tragicznych i niekorzystnych -
trzęsienia ziemi i tsunami w Japonii,
powszechnego oczekiwania na kryzys
ekonomiczny oraz niekorzystnych
procesów w gospodarce wielu krajów
Unii Europejskiej (Grecja, Włochy,
Hiszpania, Portugalia). Optymizmem
napawa "arabska wiosna ludów"
w Tunezji, Egipcie, Libii, Syrii
i Jemenie. Fakt, że w krajach rządzonych przez krwawych tyranów
podnosi się bunt, że narody te walczą o wolność i demokrację jest
niezwykle optymistyczny. Miałem okazję poznać podczas służbowych
wyjazdów do pracy Syrię i Libię, i szczególnie z Libii wywiozłem
przygnębiające wrażenie, że jest to kraj-więzienie. Oba te kraje
rządzone były przez dyktatorów bezwzględnych i okrutnych, i mimo
prowadzenia przez nie co najmniej dziwacznej polityki gospodarczej
oba reżimy utrzymywały się (w Syrii nadal się trzyma) po kilkadziesiąt
lat u władzy. Szczególnie cieszy ekonomiczny i kulturowy aspekt
tej "wiosny ludów": narody arabskie pragną lepszego życia, wolności
i równouprawnienia kobiet.
W Polsce mija kolejny rok wzrostu gospodarczego, wyróżniającego
nas w Europie. Nie ma w tym żadnej propagandy sukcesu, że
obecnie nasze wskaźniki wzrostu produktu narodowego brutto należą
do najwyższych w Europie, że wyprzedziliśmy wielkością produktu
narodowego brutto (GDB) Holandię, i że zaliczono Polskę do 21
najwyżej rozwiniętych krajów świata. To jednak u nikogo z nas nie
budzi radości i ciągle jesteśmy narodem ludzi narzekających i marudzących.
Mamy naprawdę autentyczne powody do dumy z szybkości
naszego rozwoju i jeżeli nie cieszą rodaków piękne stadiony budowane
na Euro’2012, nowe węzły komunikacyjne, autostrady i drogi,
to powinien cieszyć odczuwalny wzrost poziomu życia, liczba
samochodów osobowych przypadająca na jedną rodzinę, wyposażenie
naszych domów czy bogate w mięso i owoce nasze codzienne
poży[...]
|
|
|
|
Polskie firmy chemiczne w Internecie.Część XXI
|
|
F.Foton Trading Sp. z o.o.
ul. Wolska 84/86
01-141 Warszawa
tel./fax: (22) 632 20 21
e.golacik@foton.com.pl www.foton.com.pl
Fregata S.A.
ul. Grunwaldzka 497
80-309 Gdańsk-Oliwa
tel.: (58) 552 00 27-29
fax: (58) 552 48 31
fregata@fregata.gda.pl www.fregata.gda.pl
Fresenius Kabi Polska Sp. z o.o.
ul. Hrubieszowska 2
01-209 Warszawa
tel.: (22) 345 67 89
fax: (22) 345 67 87
info.poland@fresenius-kabi.com ww[...]
|
|
|
|
Porównanie warunków wytwarzania suspensji przy użyciu standardowego mieszadła sześciołopatkowego oraz mieszadła TX335
|
|
|
František Rieger Czesław Kuncewicz Pavel Seichter
|
Porównano pracę dwóch mieszadeł o działaniu
osiowym, sześciołopatkowego mieszadła
turbinowego o łopatkach pochylonych oraz
mieszadła TX335 podczas mieszania układu
dwufazowego ciało stałe-ciecz. Okazało się,
że pomimo wyższych częstości obrotowych,
które należy stosować w przypadku mieszadła
TX335 jest ono bardziej ekonomiczne od
mieszadła turbinowego. Jest to efekt bardziej
opływowych kształtów mieszadła TX335.
Two various stirrers were compared at room temp. for
mixing efficiency in liq.-solid system (glass spheres diam.
0.18-0.9 mm in water). The TX335 stirrer was more efficient
than the 6-pitch blade turbine.
Wytwarzanie zawiesiny ciała stałego w cieczy jest często spotykaną
operacją w przemyśle chemicznym, np. podczas reakcji w układzie
dwufazowym ciecz-ciało stałe oraz w inżynierii środowiska w technologiach
oczyszczaniu ścieków. Szacuje się, że ok. 60% przypadków
mieszania dotyczy właśnie układów dwufazowych ciecz-ciało stałe.
Ze względu na ważność tego zagadnienia w literaturze przedmiotu
opublikowano wiele prac dotyczących sposobów wytwarzania takich
układów1-5). Przegląd tych prac można znaleźć m.in.w opracowaniu
Riegera i Ditla5, 6). Z analizy prac wynika jednoznacznie, że mieszadła
o działaniu osiowym, które wytwarzają przede wszystkim osiowy
strumień cieczy opuszczający obszar mieszadła, najlepiej nadają się
do wytwarzania zawiesiny ciała stałego w cieczy. Strumień cieczy kierowany
przez mieszadło do dna mieszalnika (zaleca się stosować taki
kierunek obrotów mieszadła, aby przepływ cieczy w środku mieszalnika
był do dołu, a nie do góry mieszalnika) dociera do wyoblonego
dna, gdzie ciśnienie dynamiczne zaburza obszar stagnacji i podrywa
spoczywające na dnie cząstki transportując je do góry mieszalnika.
Sześciołopatkowe mieszadło turbinowe o łopatkach pochylonych
jest klasycznym typem mieszadła stosowanym do wytwarzania układów
dwufazowych ciecz-ciało stałe, gdyż osiowy strumień cieczy
wytwarzany przez to miesza[...]
|
|
|
|
Powłoki organiczne odbijające promieniowanie słoneczne
|
|
|
Małgorzata Zubielewicz Elżbieta Kamińska-Tarnawska
|
Nadmierne nagrzewanie się powierzchni, takich
jak dachy, fasady i inne elementy konstrukcyjne
budynków, jak również zbiorników paliwowych,
obudów i magazynów, pod wpływem promieniowania
słonecznego jest niepożądane i często
niebezpieczne. Jedną z metod zmniejszenia
nagrzewania się powierzchni jest stosowanie
organicznych powłok zawierających pigmenty
o wysokim współczynniku odbicia promieniowania
IR. Pigmenty te nadają powłokom zdolność
do obniżania temperatury podłoża przy
zachowaniu żądanej barwy. "Zimne powłoki"
przyczyniają się do oszczędności energii wydatkowanej
na chłodzenie, co zmniejsza emisję
CO2 do atmosfery, wpływa korzystnie na poprawę
jakości powietrza i zdrowia ludzi dzięki
zmniejszeniu możliwości powstawania smogu,
a także zwiększa trwałość materiałów dzięki
zmniejszeniu szybkości chemicznych reakcji
rozkładu. Omówiono wpływ nagrzewania się
powierzchni na globalne ocieplenie, mechanizm
działania "zimnych powłok", stosowane
pigmenty i metody badań skuteczności ich
działania oraz programy i politykę legislacyjną
w zakresie stosowania tego typu powłok.
A review, with 50 refs., of pigments and coatings reftecting the
solar radn. as well as of methods for studying the reflectance
efficiency. Fundamentals of the absorption and reflectance of
the solar radn. from a variety of surfaces were also outlined.
Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników
Oddział Zamiejscowy Farb i Tworzyw, Gliwice
Małgorzata Zubielewicz*, Elżbieta Kamińska-Tarnawska
Powłoki organiczne
odbijające promieniowanie słoneczne
Solar reflective organic coatings
Dr Elżbieta KAMIŃSKA-TARNAWSKA w roku 1966
ukończyła studia na Wydziale Matematyczno-
Fizyczno-Chemicznym na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Tytuł doktora uzyskała na Uniwersytecie
Śląskim w Katowicach, na Wydziale Mat-Fiz-
Chem. w roku 1975 r. Pracuje w Instytucie
Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników,
Oddział Zamiejscowy Farb i Tworzyw w Gliwicach.
Specjalność[...]
|
|
|
|
Recykling i odzysk materiałów polimerowych. Nauka - Przemysł
|
|
|
Zofia Machowska
|
W dn. 26-28 września 2011 r. w Hotelu
Campanile w Szczecinie na cyklicznej konferencji
zorganizowanej przez Zachodniopomorski
Uniwersytet Technologiczny (ZUT) po raz dziesiąty
spotkali się przedstawiciele środowiska
akademickiego i przemysłu by omawiać zagadnienia
prawno-administracyjne i technologiczne
utylizacji odpadów polimerowych. Konferencji
patronował poznański oddział Komisji Nauki
o Materiałach PAN, a patronat medialny sprawowały
czasopisma fachowe Przemysł Chemiczny,
Plastics i Recykling. Sponsorami konferencji
były firmy: Radwag Wagi Elektroniczne
i Trymet Pilchowo. Zebranych (ponad 90 osób)
powitał dr hab. inż. Zenon Tartakowski (ZUT),
przewodniczący Komitetu Organizacyjnego.
Wśród gości przybyłych na uroczyste otwarcie
konferencji znaleźli się przedstawiciele władz
uczelni, władz miasta Szczecina i samorządu
terytorialnego oraz przedsiębiorcy regionu
szczecińskiego. Dziesięcioletnią historię konferencji
przedstawił prof. dr hab. inż. Andrzej
K. Błędzki (Uniwersytet w Kassel, Niemcy,
ZUT), przewodniczący Komitetu Naukowego
Konferencji. W dotychczasowych konferencjach
uczestniczyło 609 pracowników naukowych,
179 przedstawicieli z przemysłu i 58
z administracji państwowej, przedstawiono 539
referatów, komunikatów ustnych i plakatowych.
Następnie prof. dr hab. inż. Jacek Kijeński
(Politechnika Warszawska, Płock) mówił na
temat realizacji PBZ, dotyczącego strategii
kompleksowego zagospodarowania odpadów
polimerowych w Polsce, którego temat został
zainspirowany właśnie na jednej z konferencji
z tego cyklu. W ramach tego projektu (zakończonego
rok temu) przygotowano m.in. wstępne
założenia recyklingu surowcowego odpadów
polimerowych, a efektem jest monografia
"Odzysk i recykling materiałów polimerowych"
wydana przez PWN (Przem. Chem. 2011, 90,
1495). Członkowie konsorcjum starają się
o kontynuację projektu.
Zagospodarowanie tworzyw sztucznych
w "Krajowym planie gospodarki odpadami
2014" (Kpgo 2014) było te[...]
|
|
|
|
Retrospektywna analiza uwolnienia się amoniaku w Drzycimiu w kontekście faz przygotowania i reagowania zarządzania kryzysowego
|
|
|
Dariusz Wróblewski Tomasz Węsierski
|
W maju 1978 r. na stacji kolejowej w Drzycimiu
doszło do emisji amoniaku z uszkodzonych
cystern kolejowych w wyniku uszkodzenia zaworów
wyładowczych. Szacuje się, że podczas
tej katastrowy do atmosfery przedostało się
35 t amoniaku z przeciętną szybkością emisji
1,62 kg/s. Zablokowanie zaworów nastąpiło po
6 h pracy strażaków. Ze względu na toksyczność
amoniaku, panujące warunki atmosferyczne
oraz skalę zdarzenia akcja ratownicza była jedną
z trudniejszych akcji ratownictwa chemicznego
przeprowadzonych przez Stację Ratownictwa
Chemicznego w Bydgoszczy1).
An anal. of a historical event (May 1978) consisting
in a releasing of 35 t NH3 during a railway accident was made
in respect to a hazard to inhabitants and environment.
Amoniak ze względu na olbrzymie zapotrzebowanie przemysłowe
stanowi jedną z częściej występujących przyczyn zagrożeń chemicznych.
Szacuje się, że sam przemysł chłodniczy wykorzystuje ok. 300 tys. t tego
gazu w amoniakalnych instalacjach chłodniczych2). Statystykę zdarzeń
aCentrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej im. Józefa Tuliszkowskiego
- Państwowy Instytut Badawczy, Józefów; bSzkoła Główna Służby Pożarniczej, Warszawa
Dariusz Wróblewskia, Tomasz Węsierskib,*
Retrospektywna analiza uwolnienia się
amoniaku w Drzycimiu
w kontekście faz przygotowania
i reagowania zarządzania kryzysowego
A retrospective analysis of the release
of ammonia in Drzycim in the context of preparedness
and response phases of crisis management
Szkoła Główna Służby Pożarniczej, ul. Słowackiego 52/54, 01-629 Warszawa,
tel.: (22) 561-79-90, fax: (22) �833-07-24, e-mail: wesierskitomasz@
poczta.onet.pl
Dr inż. Dariusz WRÓBLEWSKI w roku 1994 ukończył
studia w Szkole Głównej Służby Pożarniczej
w Warszawie. W 2001 r. obronił doktorat o specjalności
bezpieczeństwo państwa w Akademii
Obrony Narodowej w Warszawie. Służbę rozpoczął
w SGSP w pionie liniowym w 1994 r., stanowiska
kierownicze zajmował od 2002 r. w Centrum
Ed[...]
|
|
|
|
Spis treści rocznika 2011
|
|
1. Od redakcji
2, 154, 322, 482, 644, 1114, 1274, 1462, 1618, 1786, 1946, 2030
2. Ludzie polskiej chemii
Prof. dr hab. Barbara Gworek, Dyrektor IOŚ-PIB - dr inż. Jerzy Polaczek 160
Prof. dr hab. Maciej J. Sadowski, Przewodniczący Rady Naukowej IOŚ-PIB
- dr inż. Jerzy Polaczek 161
Doc. dr Marian Gryta - dr inż. Jerzy Polaczek 1793
3. Wywiady
Wywiad z Panami Jerzym Marciniakiem, prezesem zarządu Azotów Tarnów
SA i ZAK SA, i Andrzejem Skolmowskim, wiceprezesem zarządu
- AJS 485
Wywiad z Panem Pawłem Jarczewskim, prezesem zarządu Zakładów Azotowych
"Puławy" SA - AJS 1115
Wywiad z Panem prof. dr. hab. inż. Zygmuntem Kowalskim, dziekanem Wydziału
Inżynierii i Technologii Chemicznej Politechniki Krakowskiej im. Tadeusza
Kościuszki - AJS 1275
4. Polskie instytuty naukowe
Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy - dr inż. Jerzy
Polaczek 157
Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej - Państwowy Instytut
Badawczy w służbie bezpieczeństwa powszechnego 2098
5. Wydarzenia
Doktorat honoris causa Politechniki Karkowskiej dla Profesora Henryka
Góreckiego - AJS 5
EXPOCHEM 2011 - Redakcja 325
EuroLab 2011 - AJS 488
Zakończenie nowej inwestycji w Zakładach Azotowych "Puławy" SA - AJS 1128
Uruchomienie nowej fabryki firmy Baumit - J.P. 1129
Otwarcie Wytwórni Etoksylatów PCC w Płocku - mgr inż. Zofia Machowska 1130
6. Komentarze
Innowacje, siła napędowa Ameryki - dr inż. Ludwik M. Bednarz 18
Refleksje na temat nauki i pracy naukowej - prof. dr hab. inż. Józef Szarawara 20
Cancun COP 16. Klimat, pieniądze i luksus - dr inż. Ludwik M. Bednarz 289
Ważne elementy dotyczące obowiązków wynikających z rozporządzenia REACH.
Część V. Udzielanie zezwoleń - mgr inż. Lesław Górniak, mgr Marcela
Palczewska-Tulińska, mgr inż. Andrzej Krześlak 292
Najwyższe dopuszczalne stężenia czynników chemicznych w środowisku pracy
po wejściu Polski do Unii Europejskiej - mgr inż. Małgorzata Kupczewska-
-Dobecka, prof. dr hab. Sławomir Czercza[...]
|
|
|
|
Studium zagrożeń wybuchowych powodowanych spontanicznym rozkładem termicznym emulsji azotanu(V) amonu. Cz. I. Badania kalorymetryczne
|
|
|
Janusz A. Wrzesiński Andrzej Kołaczkowski Paweł Maciejewski Robert Pich Monika Nagrodzka
|
Przedstawiono wyniki badań stabilności termicznej
wybranych emulsji azotanu(V) amonu
oraz wpływu czynników potęgujących ich egzotermiczny
rozkład. Zbadano wpływ jonów chlorkowych,
stali kwasoodpornej, tytanu, stopu
aluminium przeznaczonego do budowy zbiorników
transportowych na materiały niebezpieczne
klasy 5.1 (ADR/RID). W badaniach zastosowano
kalorymetr produkcji francuskiej Setaram
C80D typu heat flow. Badania kalorymetryczne
przeprowadzono w naczyniach ciśnieniowych
metodą dynamiczną (skaningową) oraz metodą
izotermiczną w warunkach izochorycznych.
Wyznaczono efekty cieplne, które mogą poaKomenda
Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej, Wrocław; bWyższa Szkoła Oficerska Wojsk
Lądowych im. Generała Tadeusza Kościuszki, Wrocław; cPolitechnika Wrocławska;
dAkademia Obrony Narodowej, Warszawa; eCentrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej
im. Józefa Tuliszkowskiego, Państwowy Instytut Badawczy, Józefów k. Otwocka
Janusz A. Wrzesińskia, b, * , Andrzej Kołaczkowskic, Paweł Maciejewskid, Robert Pichb, Monika Nagrodzkae
Studium zagrożeń wybuchowych powodowanych
spontanicznym rozkładem termicznym
emulsji azotanu(V) amonu.
Cz. I. Badania kalorymetryczne
A study on explosion hazards connected
with a spontaneous thermal decomposition
of ammonium nitrate(V) emulsions.
Part 1. Calorimetric study
Prof. dr hab. inż. Andrzej KOŁACZKOWSKI
jest emerytowanym profesorem zwyczajnym
Instytutu Technologii Nieorganicznej i Nawozów
Mineralnych Politechniki Wrocławskiej, byłym kierownikiem
Zakładu Bezpieczeństwa Technicznego
i Ekologicznego. Specjalność - bezpieczeństwo
techniczne i ekologiczne.
Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej, Ośrodek Szkolenia,
ul. Borowska 138, 50-552 Wrocław, tel.: (71) 368-22-01, fax: (71) 367-33-74,
e-mail: janusz.wrzesinski@gmail.com.
Dr inż. Janusz A. WRZESIŃSKI w roku 2000 ukończył
studia na Wydziale Chemicznym Politechniki
Wrocławskiej (specjalność technologia chemiczna)
i Wydziale Chemii Uniwer[...]
|
|
|
|
Wpływ ceru lub lantanu na aktywność niklowych katalizatorów metanizacji tlenków węgla
|
|
|
Andrzej Gołębiowski Kazimierz Stołecki Kamila Michalska Ryszard Narowski Tadeusz Borowiecki
|
Zbadano wpływ dodatku małych ilości ceru
lub lantanu, na aktywność niklowego katalizatora
metanizacji. Spreparowano szereg próbek
katalizatorów zawierających różne ilości promotorów
i zmierzono ich aktywność w metanizacji
małych zawartości CO i CO2 w wodorze.
Stwierdzono, że dodatek tlenków Ce lub
La, znacznie zwiększył aktywność katalityczną.
Wpływ ten zaznaczał się silniej w niższej
temperaturze pracy oraz silniejszy był dla ceru
i dla metanizacji CO2.
Ce or La-doped Ni catalysts were prepd. by copptn. from
aq. solns. of Ni(NO3)2, Ce(NO3)3 and La(NO3)3 with Na2CO3
and Na3AlO3, pelletized with Al2O3 and studied for activity in
redn. of C oxides to MeH at 180-210°C. The addn. of Ce or
La oxides resulted in an increase in catalytic activity of the
catalysts at 180°C and content of the oxides 3% by mass.
The activity decreased with increasing reaction temp.
W technologii przygotowania gazu do syntezy amoniaku, stosowane
są katalizatory niklowe do parowego reformingu węglowodorów
oraz do oczyszczania gazu przez metanizację małych zawartości tlenków
węgla. Katalizatory niklowe mogą być poddawane promotowaniu
dla poprawienia właściwości. Tlenki ceru i lantanu zastosowane jako
dodatki, zwiększają aktywność niklowych katalizatorów parowego
reformingu węglowodorów. Towarzyszy temu wzrost odporności na
zawęglanie1). Korzystny wpływ dodatków ceru lub lantanu stwierdzono
także dla katalizatorów metanizacji tlenków węgla2).
Celem pracy było zbadanie wpływu małych ilości dodatków Ce
i La (poniżej 1% mas.), na aktywność niklowego katalizatora metanizacji
przygotowanego zgodnie z technologią produkcji przemysłowego
katalizatora RANG‑19.
aInstytut Nawozów Sztucznych, Puławy; bUniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin
Andrzej Gołębiowskia, Kazimierz Stołeckia, *, Kamila Michalskaa, Ryszard Narowskia, Tadeusz Borowieckib
Wpływ ceru lub lantanu
na aktywność niklowych katalizatorów
metanizacji tlenków węgla
Effect of cerium or lant[...]
|
|
|
|
Wpływ składu fazy gazowej na właściwości katalizatora wanadowego stosowanego przy produkcji kwasu siarkowego
|
|
|
Piotr Grzesiak Marcin Grobela Rafał Motała Joanna Łukaszyk
|
Przedstawiono wyniki badań wpływu fluorków, wilgoci
oraz mgły i kropel kwasu siarkowego obecnych
w gazie na podstawowe właściwości katalizatora
wanadowego pracującego na I półce aparatu
kontaktowego instalacji typu metalurgicznego.
Four samples of com. V catalysts were taken from an industrial
plant for manufg. H2SO4 (fresh and after 1-3 yr of operation) and
analyzed for V2O5, K2O and Fe contents, for porosity and for activity
in SO2 oxidn. at 380-620°C. The presence of F compds. and
moisture in the gas phase resulted in the catalyst deactivation.
Szkodliwymi składnikami gazu technologicznego powstałego po
wyprażeniu rud metali nieżelaznych i kierowanego do przerobu na
kwas siarkowy są związki fluoru, wilgoć oraz mgła i krople kwasu
siarkowego. Obecność tych zanieczyszczeń wpływa na wzrost dezaktywacji
i zmniejszenie żywotności eksploatowanego katalizatora1).
Związki fluoru są usuwane w procesie mycia gazu, realizowanym
w węźle myjącym. Proces ten jest podstawowym etapem przygotowania
gazu do przerobu na kwas siarkowy, a jego celem jest maksymalne oczyszczenie
gazu od wszystkich szkodliwych zanieczyszczeń stałych i gazowych.
Jest on realizowany w skruberze w roztworze kwasu siarkowego o stężeniu
dostosowanym do specyfiki realizowanego procesu metalurgicznego.
W przypadku obecności w gazie zanieczyszczeń halogenkowych proces
oczyszczania jest najczęściej kompromisem pomiędzy skutecznością usuwania
zanieczyszczeń stałych (korzystne wyższe stężenie roztworu kwasu
siarkowego) i gazowych (korzystne niskie stężenie kwasu myjącego2)). Ze
względu na szkodliwość związków fluoru wyznaczono dopuszczalną granicę
zawartości tego zanieczyszczenia w gazie do poziomu 3 mg/Nm3, która
gwarantuje bezpieczeństwo procesu w wydłużonym cyklu produkcyjnym.
Drugim niepożądanym składnikiem gazu jest wilgoć3). Jej obecność
w gazie w instalacjach typu metalurgicznego jest następstwem mycia
gazu, a jej usuwanie z gazu jest realizowane w wieży suszącej w r[...]
|
|
|
|
Wybrane zgłoszenia patentowe z dziedziny chemii (wg Biuletynu Urzędu Patentowego, nr 18 i 19 z 2011 r.)
|
|
Zgł. nr 394050; C09D 167/00
ATIFARB SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ
ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ,
Częstochowa
Pokowyrow Igor Wladymirowicz, RU
Farba olejna kompozycyjna
Wynalazek dotyczy farby olejnej kompozycyjnej
i ukierunkowany jest na zwiększenie
trwałości długotrwałego pokrycia i jakości:
sczepienia błonki farby do powierzchni,
wytrzymałości, odporności na działanie
wody, kwasów, zasad, benzyny i oleju, właściwości
dielektrycznych. Przedstawiony
rezultat techniczny osiągnięty jest dzięki
temu, że farba olejna kompozycyjna zawiera
komponenty w następujących proporcjach,
% mas., powłokotwórcza błonka 50-90,
tlenek tytanu i/lub kreda 0,1-32, pigment
i/lub pasta pigmentowa 0,1-20, cement i/lub
pył cementowy 0,1-30, lakier pentaerytrytowo-
ftalowy i/lub melamina 0,1-14, roztwór
rozpuszczalnika z sykatywą lub sykatywa
0,5-5; dodatki funkcjonalne mikrotalk i/lub
mikromika reszta.
(8 zastrzeżeń)
Zgł. nr 390284; C09K 21/14
CARBOLINE POLSKA SPÓŁKA
Z OGRANICZONĄ
ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ,
Warszawa
Gierej W.
Proszkowa kompozycja
termoizolacyjna
Wynalazek rozwiązuje zagadnienie opracowania
nowej suchej bezdyspersyjnej
termoizolacyjnej kompozycji proszkowej,
która przy długim składowaniu nie wykazywałaby
żadnych problemów stabilnościowych
i przetwórczych, zwłaszcza żadnych
problemów stabilnościowych na mrozie,
i którą można byłoby bez dużego nakładu
przetwarzać w różny sposób, tworząc z niej
wg potrzeb zarówno dyspersję wodną jako
farbę, jak i dyspersję wodną jako szpachlę,
lub dyspersję z odpowiednim innym niż
woda rozcieńczalnikiem, za każdym razem
otrzymując efekt w postaci ogniochronnej
bariery powłokotwórczej, przy jednoczesnym
uzyskaniu przez powłoki podwyższonej
odporności na wpływ wilgoci i czynników
korozyjnych. Kompozycja proszkowa
termoizolacyjna, zawierająca znane żywice
melaminowe, organiczne substancje wielowodorotlenowe,
fosforany i polifosforany
oraz chloroparafiny, charakteryzuje się tym,
że stanowi ją sucha ogniochronna [...]
|
|
|
|
Z półki księgarskiej - Jonathan Crowe, Tony Bradshaw CHEMISTRY FOR THE BIOSCIENCES. THE ESSENTIAL CONCEPTS (Chemia dla nauk biologicznych. Podstawowe pojęcia)
|
|
|
Roman Edmund Sioda
|
Podręcznik został przygotowany z myślą
o osobach studiujących nauki biologiczne
(bionauki) i zawiera podstawowy materiał
z chemii konieczny do opanowania tych kierunków
wiedzy. Nauki biologiczne rozrosły się
ogromnie i obejmują tak rozliczne dziedziny,
jak biochemia, chemia biologiczna i medyczna,
biotechnologia, biologia zachowawcza
(środowiska) i ekologia, nauki o środowisku,
biologia ewolucyjna, biologia człowieka,
biologia układów zwierzęcych, mikrobiologia
i choroby zakaźne, sport i nauki o zdrowiu oraz
biologia molekularna i komórkowa. Z każdym
rokiem wzrasta liczba osób studiujących
nauki biologiczne. Jednocześnie rośnie znaczenie
i procentowy udział tych dziedzin nauki
w światowej gospodarce i w poszczególnych
gospodarkach narodowych. Systemy edukacyjne
są nastawione na kształcenie studiujących
początko[...]
|
|
|
|
Z półki księgarskiej - Krzysztof Klincewicz ZARZĄDZANIE TECHNOLOGIAMI. PRZYPA DEK NIEBIESKIEGO LASERA
|
|
Autor recenzowanej książki jest profesorem
uniwersyteckim, który podjął się dokonania niezwykłej
analizy i stosując metody właściwe dla
swojej specjalności ocenić skuteczność zarządzania
technologiami w warunkach polskich.
Przedmiotem jego rozważań stały się dokonania
polskich naukowców w zakresie badań nad tzw.
niebieskim laserem. Analizy takie są bardzo
potrzebne, bowiem już dosyć dawno minęły czasy,
gdy pieniądze na badania naukowe wydawano
bez oceny ich wyników. W przypadku badań
stricte naukowych miarą efektywności projektu
naukowego są publikacje w czasopismach z tzw.
listy filadelfijskiej i ich cytowania. Sprawa jest
znacznie trudniejsza, gdy trzeba ocenić wartość
projektu badawczo-rozwojowego. Takie prace
kosztują najczęściej znacznie więcej niż prace
poznawcze, bowiem obejmują one też koszty
wykonania prototypów lub instalacji pilotowych
i trzeba na nie wydać często dziesiątki a nawet
setki milionów złotych. Dla nowych oryginalnych
leków koszty te sięgają nawet miliarda dolarów
ze względu na konieczność przeprowadzenia
badań klinicznych na tysiącach pacjentów. Przy
tak gigantycznych nakładach zespół badawczy
nie może po zakończeniu projektu rozłożyć rąk
i rozbrajająco powiedzieć przykro nam, ale nie
udało się [...]
|
|
|
|
Z prasy zagranicznej
|
|
|
Marian Paszkowski
|
Nagrody Nobla w dziedzinie
chemii, fizyki i medycyny w 2011 r.
The Economist 2011, 401, nr 8754, 85
Franf. Allg. Zeitung 2011, nr 230, 31, nr 231, 11
i nr 232, 33
Le Monde 2011, 67, nr 20747, 7, nr 20748, 9
i nr 20749, 7.Nagroda Nobla w dziedzinie chemii
stanowi w tym roku duże zaskoczenie.
Przyznano ją bowiem nie za osiągnięcie
naukowe stricte chemiczne lecz za odkrycie
quasi-kryształów. Autorem tego odkrycia
i laureatem tegorocznej Nagrody Nobla
z chemii jest Daniel Shechtman (70 lat)
z Izraelskiego Instytutu Technologicznego
(Technion) w Hajfie. W kwietniu 1982 r.,
badając pod mikroskopem elektronowym
strukturę przestrzenną stopu glinu i manganu
w laboratorium w National Bureau of
Standards w Waszyngtonie, gdzie pracował
jako gość, stwierdził ku swemu zdumieniu,
że obraz dyfrakcyjny, jaki uzyskał, przeczył
zdrowemu rozsądkowi. Wynikało z niego
bowiem, że badany materiał tworzy kryształy
o symetrii pięciokrotnej, niewystępującej,
jak się zdawało, w przyrodzie i niezgodnej
z ówczesnymi poglądami na strukturę kryształów.
O swoim odkryciu Shechtman poinformował
natychmiast pracujących z nim
amerykańskich kolegów, spotkał się jednak
z ich strony z całkowitym niedowierzaniem
i zarzutami, że uzyskane przez niego wyniki
są efektem błędu metodologicznego. Nikt też
nie wyraził chęci powtórzenia i sprawdzenia
jego pomiarów. Shechtman był jednak
pewny swego i postanowił walczyć o uznanie
swego odkrycia przez środowisko naukowe.
Po powrocie z USA do Izraela udało
mu się wreszcie przekonać kilku naukowców
z Technion, jego macierzystej uczelni,
o niezwykłych właściwościach stopu
glinu i manganu, i w listopadzie 1984 r.
opublikował na ten temat artykuł w renomowanym
czasopiśmie Physical Review
Letters. Artykuł ten podziałał na ówczesnych
krystalografów jak przysłowiowa bomba.
Jednakże, mimo że krytycznych uwag na
ten temat nadal nie brakowało, prawdy nie
dawało się już ukryć pod korcem, tak że pod
koniec 1984 r. pojęcie q[...]
|
|
|
|
Zastosowanie metody SEM-EDX do badania procesu sorpcji jonów Cu(II), Zn(II), Ni(II), Pb(II) i amonu na naturalnych sorbentach nieorganicznych
|
|
|
Piotr Rusek Zbigniew Hubicki Anna Zdunek Grzegorz Wójcik Emil Zięba
|
Przedmiotem badań było usuwanie jonów Cu(II),
Zn(II), Ni(II), Pb(II) i NH4
+ z modelowych roztworów
azotanów oraz wód osadowych z komunalnych
oczyszczalni ścieków. Do usuwania
jonów metali ciężkich ze ścieków najczęściej
wykorzystuje się metody adsorpcyjne i wymianę
jonową. Z dużej grupy sorbentów na szczególną
uwagę ze względu na swe właściwości
fizykochemiczne zasługują pałygorskit i bentonit.
Badano proces sorpcji ww. jonów metodą
SEM-EDX.
Zn2+, Ni2+, Pb2+, Cu2+ and NH4
+ ions were removed from
model nitrate solns. and from wastewater from municipal
sewage treatment plants by adsorption and ion exchange
methods. Palygorskite and bentonite were found efficient
sorbents for the ions. The course of sorption was followed
by SEM and energy-dispersive X-ray spectroscopy.
Ograniczenie dyspersji pierwiastków biogennych oraz jonów metali
ciężkich w środowisku przyrodniczym ma znaczący wpływ na zmniejszenie
presji eutrofizacyjnej w ekosystemach wodnych i lądowych. Azot
jest podstawowym składnikiem odżywczym dla wszystkich form życia
jako element strukturalny aminokwasów, białek i materiału genetycznego.
Mimo że jest niezbędnym składnikiem odżywczym dla organizmów
żywych, może stać się toksyczny w zależności od stężenia. Na przykład,
jon amonowy jest toksyczny dla ryb i innych form życia wodnego już
w bardzo małym stężeniu1), ok. 0,2 mg/dm3. Jony metali ciężkich są
kancerogenne i teratogenne, a w agroekosystemach dodatkowo mogą
one obniżać wartość biologiczną produktów i surowców roślinnych.
Do usuwania jonów metali ciężkich i amonowego najczęściej wykorzystuje
się metody adsorpcyjne i wymianę jonową2-4). Ze względu na dużą
pojemność adsorpcyjną, zdolności molekularno-sitowe, znaczną selektywność
w stosunku do jonów metali ciężkich i amonu oraz odporność na działanie
kwasów i podwyższonej temperatury naturalne sorbenty nieorganiczne
są materiałami wykorzystywanymi do realizacji tych procesów. Stężenie
jonów metali ciężkich w ści[...]
|
|
|
|
Złoty wiek gazu, bonanza dla chemii 2011 Światowy Rok Chemii
|
|
|
Ludwik M. Bednarz
|
International Energy Agency, IEA, z siedzibą
w Paryżu, zrzeszająca 28 krajów, została
powołana w celu wielostronnej współpracy
w dziedzinie energii. Ostatnio opublikowała
World Energy Outlook 2011, zarys prognozy
energetycznej dla świata do 2035 r. W takim
przedziale czasowym ostatnio opublikowała
prognozę dla globu także federalna amerykańska
Energy Information Administration,
U.S. EIA. Obie te prognozy przewidują, że
w 2035 r. energia z surowców kopalnych,
ropa naftowa, gaz ziemny i węgiel stanowić
bedą podstawowe źródła zaopatrzenia świata
w energię pierwotną. Pomimo miliardowych
subsydiów rządowych na energię odnawialną,
obciążających konsumentów, zwłaszcza w Unii
Europejskiej i w Stanach Zjednoczonych, te
źródła energii ciągle będą tylko dodatkiem
do paliw kopalnych. W rozdziale zatytułowanym
Golden age of gas IEA przewiduje silny
wzrost (o ponad 50%) wydobycia gazu - z 3,2
bln m3 w 2010 r. do 5,1 bln m3 w 2035 r.
(rys. 1). Będzie to stanowić ok. 25% globalnego
zapotrzebowania na energię pierwotną
w tym czasie. W 2010 r. światowe zużycie
gazu wzrosło o 7,4% i był to najszybszy
wzrost od 1984 r., a wydobycie gazu w świecie
wzrosło o 7,3%, najszybciej w Rosji (11,6%).
Stany Zjednoczone pozostały największym
producentem (611 mld m3) dzięki silnemu
wzrostowi wydobycia gazu niekonwencjonalnego,
głównie łupkowego. Szybko rósł także,
o ponad 10%, handel gazem. O ponad 22%
wzrosły dostawy LNG (gaz skroplony), a to
dzięki wzrostowi dostaw z Kataru o ponad
53%. Największymi odbiorcami LNG były
Korea Płd., Wlk. Brytania i Japonia. Udział
LNG stanowi 30,5% światowych dostaw gazu.
Zasoby gazu ziemnego
Optymistyczne prognozy dotyczące złotego
wieku gazu wynikają zarówno z oceny zasobów
w złożach eksploatowanych, jak i w strukturach
gazonośnych rozpoznanych, ale niezagospodarowanych.
Łączne zasoby w złożach eksploatowanych
na koniec 2010 r. wynosiły 187 bln
m3. Ilość ta wystarcza na 59 lat przy obecnym
poziomie wydobycia[...]
|
|
|
|
Zmiany fazowe w katalizatorach wanadowych zawierających związki żelaza
|
|
|
Piotr Grzesiak Marcin Grobela Rafał Motała Joanna Łukaszyk
|
Katalizatory wanadowe zawierające żelazo
charakteryzują się gorszymi właściwościami,
niższą żywotnością, większą ilością odsiewów
i stwarzają trudności eksploatacyjne polegające
na braku stabilności procesu utleniania
SO2. Omówiono mechanizm zmian fazowych
zachodzących w fazie aktywnej katalizatorów
pod wpływem związków żelaza.
A review, with 18 refs., of literature data on surface and
bulk properties of Fe-contg. V catalysts and their activity
in oxidn. of SO2.
Aktywność katalizatorów wanadowych stosowanych do utleniania
SO2 jest funkcją wielu zmiennych, w tym rodzaju nośnika i składu fazy
aktywnej1). Niektóre zanieczyszczenia wprowadzane do fazy aktywnej
katalizatora z nośnikiem lub gazem procesowym powodują pogorszenie
właściwości eksploatowanych katalizatorów, a mechanizm tych zmian jest
złożony. Przemysłowe katalizatory wanadowe zawierające żelazo stwarzają
duże trudności eksploatacyjne, powodując niestabilność utleniania SO2
i dużą podatność na zmiany parametrów technologicznych procesu.
Przydatność katalizatorów wanadowych do pracy w warunkach
przemysłowych określa się nie tylko ich aktywnością czy termiczną
stabilnością, ale również ich żywotnością w długotrwałym stosowaniu.
Od pewnego czasu obserwowano szybszą dezaktywację i niższą
żywotność katalizatorów pracujących w instalacjach kwasu siarkowego
typu metalurgicznego. Nie wiązano tego jednak z obecnością żelaza
w katalizatorze, gdyż tlenek żelaza katalizuje reakcję utleniania SO2.
Wskazywano na możliwość zmian fazowych w temp. powyżej 600°C2),
tj. w warunkach pracy I półki aparatu kontaktowego oraz przy wysokim
ciśnieniu parcjalnym tritlenku siarki3, 4) - warunki pracy ostatniej półki
1 stopnia kontaktowania lub 2 stopnia kontaktowania. Zmiany te
utożsamiano z obecnością w gazie wilgoci, mgły oraz kropel kwasu
siarkowego, częstymi przestojami instalacji i lokalnym wychłodzeniem
stref aparatów poniżej temperatury punktu rosy. Jednocześnie badania
porowatości katal[...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
