Twój ProfilKliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?
Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »
Twój koszyk
|
| Twój koszyk jest pusty |
BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!
r e k l a m a
BUDOWNICTWO I GEODEZJA »
(ang. GAS, WATER AND SANITARY ENGINEERING)
Gazownictwo, wodociągi, kanalizacja, ochrona wód przed zanieczyszczaniem, urządzenia do oczyszczania wody i ścieków, ochrona atmosfery, kształtowanie i ochrona środowiska, zwalczanie hałasu, balneotechnika, oczyszczanie miast i osied... więcej »
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA
(ang. GAS, WATER AND SANITARY ENGINEERING)
Czasopismo Polskiego Zrzeszenia Inżynierów i Techników Sanitarnych (PZiTS)
rok powstania: 1921
Miesięcznik
Gazownictwo, wodociągi, kanalizacja, ochrona wód przed zanieczyszczaniem, urządzenia do oczyszczania wody i ścieków, ochrona atmosfery, kształtowanie i ochrona środowiska, zwalczanie hałasu, balneotechnika, oczyszczanie miast i osied... więcej »
Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.
Prenumerata
2010-12
|
 DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
Zasady doboru rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych do budowy przewodów wodociągowych
Książka naukowo-techniczna, przygotowana na zamówienie
Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów
i Kanalizacji w m. st. Warszawie SA pod patronatem
Izby Gospodarczej "Wodociągi Polskie", powstała w odpowiedzi
na zapotrzebowanie przedsiębiorstw wodociągowych,
wychodząc naprzeciw potrzebie rozwiązania
problemu doboru rozwiązań materiałowych do budowy
sieci wodociągowych.
Opracowanie zawiera charakterystykę techniczną, funkcjonalną
i użytkową wsz...
więcej»
Czy stężenie siarczanów ma istotny wpływ na korozję siarczanową? Część II. Rzeczywisty przykład obliczeniowy
(Wojciech Dąbrowski)
W pierwszej cz..ci artyku.u przedstawiono argumenty za tym i.
st..enie siarczanow w .ciekach transportowanych przewodem ci.nieniowym
w wi.kszo.ci przypadkow nie ma istotnego wp.ywu na
przebieg korozji siarczanowej kana.ow i studni betonowych zbudowanych
na odp.ywie grawitacyjnym z takiego ruroci.gu. Bazuj.c na
tej informacji obecnie pokazano przyk.ad prognozowania szybko.ci
redukcji siarki w przep.ywaj.cych kana.em ci.nieniowym .ciekach
bytowo-gospodarczych. W przypadku rzeczywistym, ktory stanowi.
impuls do napisania tego artyku.u .cieki mia.y charakter silnie
st..onych .ciekow bytowo-gospodarczych z domieszk. przemys.owych.
Jednak.e prognozowanie ilo.ci redukowanej siarki zosta.o
przeprowadzone najpierw wy..cznie dla przeci.tnych, st..onych
i rozcie.czonych .ciekow bytowo-gospodarczych. Pozwala to okre.li.
jak du.ych st..e. siarczkow i jakiego .adunku siarki w odp.ywie
z istniej.cego ruroci.gu t.ocznego nale.a.oby si. spodziewa.,
gdyby p.yn..y nim ro.ne .cieki bytowo-gospodarcze. Nast.pnie
na podstawie analogii przeprowadzono obliczenia dla rzeczywistej
mieszaniny .ciekow z przemys.owymi i na tej podstawie oceniono
wp.yw garbarni na korozj. siarczanow.. Ta druga cz... oblicze.
ma ju. jednak znaczenie hipotetyczne, gdy. stosowany wzor zosta.
wielokrotnie sprawdzony w praktyce dla ro.nych .ciekow bytowogospodarczych,
bez znacz.cego udzia.u .ciekow przemys.owych.
W szczegolno.ci w obliczeniach skupiono si. na dwoch zagadnieniach,
a mianowicie na tym, czy zmniejszaj.c .rednic. ruroci.gu
mo.na ograniczy. emisj. siarkowodoru i czy niedu.a garbarnia
zrzucaj.ca spory .adunek siarczanow do kanalizacji miejskiej mia.a
Czy st..enie siarczanow ma istotny wp.yw
na korozj. siarczanow.?
Cz... II. Rzeczywisty przyk.ad obliczeniowy
Wojciech D.browski *)
*) Wojciech D.browski . Politechnika Krakowska
Pi.miennictwo
[1] Dojlido J.R.: Chemia wod powierzchniowych, Wydawnictwo Ekonomia
i .rodowisko, Bia.ystok, 1995.
[2] Kocwowa E.: .wiczenia z...
więcej»
Kontrola jakości połączeń doczołowych rur PE za pomocą pomiarów geometrycznych wypływki
(Andrzej Barczyński, Andrzej Roszkowski)
Zgrzewanie doczołowe rur polietylenowych ustaliło swoją pozycję
w metodach połączeń od wczesnych lat sześćdziesiątych i wpłynęło na
obniżenie kosztów budowy. Zgodnie z Polską Normą PN-EN 12007-2
[1] połączenie rur i kształtek polietylenowych powinny być kontrolowane
wg procedur opracowanych przez operatora sieci dystrybucyjnej.
W Polsce kontrola połączeń doczołowych jest wykonywana
zgodnie z przepisami niemieckimi podanymi w wytycznych DVS
2207 z roku 1995 [2] i została opisana w [3], [4], [5], [11]. Zgodnie
z tymi wytycznymi poprawność wykonania zgrzewu sprawdza się
przez porównywanie wymiarów wypływki (rys. 1) z określonymi
kryteriami, tzn.:
 szerokości wypływki - B,
 różnica względnej szerokości wałeczków wypływki x,
 zagłębienie rowka między wałeczkami - k.
Szerokość wypływki (B) przy zgrzewaniu czołowym nie powinna
przekraczać następujących wartości:
0,68 · e ≤ B ≤ 1,0 · e
gdzie: e - grubość ścianki rury [mm].
Ponadto maksymalna (Bmax ) i minimalna szerokość wypływki
(Bmin ) powinna się zawierać w 20% tolerancji w stosunku do ich
średniej arytmetycznej (B), tzn:
Bmin ≥ 0,8 B
Bmax ≤ 1,2 B
przy czym:
Różnica względna szerokości wałeczków wypływki
nie powinna przekraczać w połączeniach:
rura-rura (tych samych klas) x ≤ 0,1
rura-rura (PE100 z PE80) x ≤ 0,2
rura-kształtka x ≤ 0,2
kształtka-kształtka x ≤ 0,2
Zagłębienie rowka między wałeczkami (k) ma znajdować się
powyżej powierzchni zewnętrznej rury (wartość k nie może być
mniejsza od zera, czyli k ≥ 0).
W przypadku jednak, gdy wykonane zgrzewy nie spełniały podanych
wymogów, to warunkiem przyjęcia takiego gazociągu do
eksploatacji było uzyskanie pozytywnego wyniku laboratoryjnego
badania wybranego zgrzewu, potwierdzającego jego parametry wytrzymałościowe
(badania odcinka rury ze zgrzewem na wytrzymałość
na długotrwałe ciśnienie hydrostatyczne).
2
min max B B B
+
=

&#...
więcej»
Wymagania oraz badania przeliczników objętości gazu w świetle wymagań dyrektywy metrologicznej i norm zharmonizowanych
(Paweł Kułaga)
Od dnia 30 października 2006 r. w krajach członkowskich Unii
Europejskiej zaczęła obowiązywać dyrektywa metrologiczna nowego
podejścia - Dyrektywa 2004/22/WE [1] Parlamentu Europejskiego
i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie przyrządów
pomiarowych. Dyrektywa ta powszechnie znana jest pod nazwą
MID. Wprowadziła ona istotne zmiany odnośnie kontroli metrologicznej.
Dyrektywa ta obejmuje 21 rodzajów przyrządów pomiarowych,
m.in. gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, dla których dotychczasowy
system prawnej kontroli metrologicznej, w zakresie
zatwierdzenia typu i legalizacji pierwotnej, został zastąpiony systemem
oceny zgodności.
Ocena zgodności dokonywana jest przez jednostkę notyfikowaną
- instytucję desygnowaną i zgłoszoną przez Państwo Członkowskie
w Komisji Europejskiej i innych Państwach Członkowskich.
Spełnienie przez wyrób zasadniczych wymagań dyrektywy można
w najprostszy sposób wykazać poprzez zgodność z europejską
normą zharmonizowaną, która zawiera specyfikacje techniczne dla
wymagań zasadniczych.
Normą zharmonizowaną z dyrektywą 2004/22/WE w zakresie
badań przeliczników do gazomierzy jest norma PN-EN 12405-
1:2007 [2]. Określono w niej wymagania i badania dotyczące budowy,
właściwości metrologicznych, bezpieczeństwa i zgodności
elektronicznych urządzeń do przeliczania objętości gazu, które są
dołączane do gazomierzy, stosowanych do pomiaru objętości paliw
gazowych z pierwszej i drugiej rodziny.
2. Przeliczniki gazu - gdzie są stosowane, jakie są
typy przeliczników
Przelicznik gazu w myśl dyrektywy MID jest to podzespół
współpracujący z gazomierzem, automatycznie przeliczający ilość
gazu zmierzoną w warunkach pomiarowych na ilość gazu w warunkach
bazowych.
Przeliczniki można podzielić na dwa rodzaje: pierwszego typu
i drugiego typu.
Przelicznik objętości typu 1 jest to urządzenie przeliczające wyposażone
w określone typy przetworników ciśnienia i temperatury
lub tylko temperatury oraz w kalkulator. Przeliczni...
więcej»
ROCZNY SPIS TREŚCI
"Gaz, Woda i Technika Sanitarna" miesięcznik
Organ Główny - PZITS - rok założenia 1921
KOLEGIUM REDAKCYJNE
Redaktor Naczelny: prof. dr hab. inż. Zbigniew Heidrich sekretarz redakcji: mgr inż. Grażyna Zalewska, redaktorzy działowi: mgr inż.
Krystyna Kuchta, dr inż. Krzysztof Skalmowski, dr inż. Krystyna Lelicińska-Serafin, prof. nzw. dr hab. inż. Jolanta Podedworna
RADA PROGRAMOWA
Przewodniczący: prof. hab. inż. Andrzej Królikowski, sekretarz: dr inż. Stanisław Sosnowski, członkowie: prof. dr hab. inż. Apolinary L. Kowal,
mgr inż. Dorota Mańkowska, prof. dr hab. inż. Barbara Osmulska-Mróz, doc. dr inż. Hanna Piotrowska, dr inż. Stanisław M. Rybicki, mgr inż.
Jolanta Sielicka
40 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ GRUDZIEŃ 2010
Dąbrowski W. - Czy stężenie siarczanów ma istotny
wpływ na korozję siarczanową? Cz.II. Rzeczywisty przykład
obliczeniowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12/34
Drzewicki A. - Biotyczny Indeks Osadu Czynnego
w praktyce monitoringu oczyszczania ścieków . . . . . . . . 7-8/42
Fryska M., Matz R., Błażejewski R., Buczkowski W. -
Ocena stanu technicznego i potrzeb renowacji kanałów
ogólnospławnych i ściekowych m. Poznania . . . . . . . . … 2/15
Gawdzik J. - Mobilność metali ciężkich w osadach ściekowych
kondycjonowanych chemicznie . . . . . . . . . . . . . 5/33
Gawdzik J. - Specjacja metali ciężkich w komunalnych
osadach ściekowych na przykładzie wybranej oczyszczalni
ścieków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12/39
Gładysz R. - Rozwój kanalizacji zbiorczej na obszarach
niezurbanizowanych w województwie łódzkim . . . . . . . . 2/19
Grabarczyk C., Treichel W. - Symulacja komputerowa
procesu filtrowania wody i optymalizacja jego parametrów
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10/18
Grabińska-Łoniewska A., Szyłak-Szydłowski M. - Główne
zanieczyszczenia ...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
2010-11
|
DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
|
Badania laboratoryjne procesu usuwania azotanów z wody na drodze denitryfikacji heterotroficznej w układzie złoża stacjonarnego
(Marek Apolinarski, Karolina Dzierżanowska, Elżbieta Pajor, Marek Sękiewicz)
Zanieczyszczenie wód, a zwłaszcza wód podziemnych azotanami jest poważnym
problemem dotyczącym rejonów o intensywnej produkcji rolniczej
gdzie woda pobierana jest do picia z płytkich warstw wodonośnych [1,2].
Do usuwania nadmiernej zawartości azotanów z wód mogą być stosowane
metody biologiczne i metody fizykochemiczne. Najczęściej stosowane procesy
biologiczne to denitryfikacja heterotroficzna [3,4], denitryfikacja autotroficzna
wodorowa [5], denitryfikacja autotroficzna, siarkowa [6]. Z metod
fizykochemicznych należy wymienić proces wymiany jonowej [7,8] odwróconej
osmozy i elektrodializy [9], redukcji katalitycznej [10] oraz redukcji
z zastosowaniem katalitycznego żelaza [11]. Zarówno procesy biologiczne
jak i procesy fizyko-chemiczne są stosowane w chwili obecnej na skalę techniczną.
Stosunkowo najbardziej rozpowszechniony jest proces wymiany jonowej
ze względu na prostotę instalacji. Niestety powstają znaczne ilości
odcieków poregeneracyjnych wymagających skomplikowanego oczyszczania.
Procesy biologiczne, zwłaszcza proces denitryfikacji heterotroficznej
jest bardzo skuteczną metodą usuwania azotanów z wód przeznaczonych do
picia, nie zmieniającą składu wody, tak jak to ma miejsce w przypadku wymiany
jonowej. Niestety następuje zanieczyszczenie bakteriologiczne wody
wymagające jej doczyszczania na drodze filtracji, a następnie dezynfekcji.
W praktyce proces denitryfikacji może być prowadzony w układzie złóż stacjonarnych
[12] lub fluidalnych [13]. Złoża stacjonarne charakteryzują się
mniejszymi obciążeniami hydraulicznymi i wymagają okresowego usuwania
nadmiaru błony biologicznej (płukania). W Polsce zrealizowano układ
technicznej stacji do usuwania azotanów z wody podziemnej na drodze denitryfikacji
heterotroficznej [14].
2. Metodyka badań
Badania procesu usuwania azotanów z wód przeznaczonych do picia na
drodze denitryfikacji heterotroficznej w układzie złoża stacjonarnego prowadzono
w skali laboratoryjnej [15]. Układ bada...
więcej»
Czy stężenie siarczanów ma istotny wpływ na korozję siarczanową? Część I. Podstawy prognozowania
(Wojciech Dąbrowski)
Kanalizowanie coraz to większych obszarów na terenach nizinnych
prowadzi nieuchronnie do konieczności budowy ciśnieniowych rurociągów
przerzutowych. Ponieważ w Polsce krótka jest tradycja budowy i eksploatowania
takich rurociągów, a klimat jest umiarkowany, więc projektanci
mało uwagi poświęcają zagrożeniom związanym z korozją siarczanową,
która wynika z redukcji siarki ze stopnia utlenienia +6 do -2 w rurociągu
ciśnieniowym, a głównie w biofilmie pokrywającym ściany wewnętrzne rurociągu.
Tymczasem straty spowodowane korozją siarczanową betonowych
przewodów kanalizacyjnych są dotkliwe, a sposoby przeciwdziałania im
kosztowne. W Polsce znanych jest już kilka przypadków kilkudziesięciotysięcznych
miast, w których w okresie 5-15 lat kanalizacja została całkowicie
zniszczona przez korozję siarczanową. Literatura omawiająca badania
i prognozowanie wydzielania się siarkowodoru w ciśnieniowych, jak również
niektórych grawitacyjnych, kanałach ściekowych jest obszerna i podaje
często sprzeczne ze sobą równania empiryczne. Aby przeprowadzić obliczenia
należy dokonać wyboru odpowiednich równań, co nie jest zadaniem
prostym i stanowi przedmiot przedstawionych dalej rozważań.
Problem do rozwiązania
Zagadnienie prognozowania korozji siarczanowej, a w szczególności
oceny wpływu na to zjawisko stężenia występujących w ściekach siarczanów
zostanie omówione na przykładzie istniejącego 70. tysięcznego polskiego
miasta, którego ścieki przerzucane są do oczyszczalni oddalonej o dziesięć
kilometrów, a transport prawie w połowie odbywa się rurociągiem ciśnieniowym,
a następnie ścieki przepływały w przybliżeniu sześć kilometrów
betonowym kanałem grawitacyjnym zbudowanym z rur Betras. Pomimo
wysokiej jakości tych rur po sześciu latach doszło do pierwszych zawaleń,
a po dziesięciu został on wymieniony na przewód samonośny z tworzyw
kompozytowych z uwagi na utratę nośności kanału pierwotnego. W części
wykonano te prace jako renowację metodą bezwykopową, w...
więcej»
Stacja uzdatniania wody podziemnej od badań technologicznych do jej uruchomienia
(Paweł Pruss, Alina Pruss)
Aby dostarczyć ludziom czystą i bezpieczną wodę pitną należy wybrać
właściwe źródło wody, optymalną technologię jej uzdatniania, zaprojektować
oraz prawidłowo wykonać i uruchomić obiekty oraz urządzenia do produkcji
wody. Każdy z powyższych elementów jest równie ważny, a błąd popełniony
na dowolnym etapie może skutkować nieosiągnięciem celu, jakim
jest woda pitna o jakości zgodnej z obowiązującymi przepisami [1,2,3,4].
W ostatnich kilku latach całość zagadnień technologiczno-technicznych
związanych z realizacją Stacji Uzdatniania Wody (SUW) musi być wykonywana
z uwzględnieniem polskiego prawa zamówień publicznych oraz wymogów
instytucji współfinansujących realizację, związanych z funduszami
Unii Europejskiej [5,6,7].
W artykule, na przykładzie stacji uzdatniania wody o wydajności
20 000 m3/d dla miasta Słupska, przedstawiono przykładową kolejność
działań umożliwiających prawidłową realizację inwestycji, prezentując jednocześnie
jej wybrane aspekty technologiczne.
2. Wstępne koncepcje, opinie, przetarg
Po decyzji o budowie stacji uzdatniania wody Inwestor wykonał szereg
działań mających na celu określenie warunków przetargu publicznego na
jej realizację.
- w 2004 r. wykonanie badań technologicznych uzdatniania wody w wyniku,
których zaproponowano technologię uzdatniania opartą na ciśnieniowej
filtracji pośpiesznej
- w 2005 r. zlecenie niezależnej opinii lokalizacyjno-technologicznej,
w której zaproponowano technologię uzdatniania opartą na filtracji pośpiesznej
na filtrach otwartych
- w 2006 r. zlecenie opracowania wielowariantowej koncepcji rozwiązań
technicznych, z której jeden z wariantów posłużył do określenia warunków
technicznych do przetargu [8].
- również w 2006 roku ogłoszono przetarg publiczny na kompleksową
realizację SUW zgodnie z przyjętą technologią uzdatniania wody, jednocześnie
zobowiązując generalnego wykonawcę do jej potwierdzenia
i ustalenia parametrów procesowych przez wykonanie badań technologicznych.
Prz...
więcej»
Aktywność fosfataz w rzece Rabie
(Jacek Grzyb, Krzysztof Frączek)
Głównym czynnikiem odróżniającym wody płynące od wód stojących jest
ciągły przepływ wody, powodujący większe zróżnicowanie ekosystemów, zarówno
przestrzenne, jak i czasowe. Jednocześnie w wodach płynących następuje
dużo większa wymiana materii i energii między wodą a lądem. Kluczową rolę
w procesach krążenia mineralnej i organicznej materii w każdym środowisku
wodnym pełnią mikroorganizmy, szczególnie bakterie. Od aktywności i tempa
procesów metabolicznych mikroorganizmów wodnych zależy obieg szeregu
pierwiastków, nie tylko w określonym ekosystemie, ale także w skali globalnej.
Oprócz warunków fizyko-chemicznych środowiska wodnego, głównymi czynnikami
wpływającymi na rozwój i aktywność mikroorganizmów heterotroficznych
są dostępność i skład materii organicznej.
W skłąd materii organicznej w wodach wchodzi wiele różnych związków
fosforowych, zarówno mineralnych, jak i organicznych. Większość związków
organicznych produkowanych przez organizmy żywe, zawierających
w swoim składzie związki fosforu stanowią estry kwasu ortofosforowego.
Dla mikroorganizmów bezpośrednio dostępny jest jon ortofosforanowy, natomiast
fosfor obecny w estrach kwasu ortofosforowego staje się dostępny
dopiero po enzymatycznej hydrolizie estrów. Ortofosforany są uwalniane
w wyniku transformacji biologicznych, powodowanych w głównej mierze
przez niespecyficzne fosfatazy, które są związane z zewnętrznymi powierzchniami
błon komórkowych lub też występują w postaci wolnej w środowisku,
uwolnione przez drobnoustroje (Chróst i Overbeck 1987, Jansson
1988, Vrba i in. 1995, Zohary i Robarts 1998, Siuda i Chróst 2001).
Obecność fosfataz stwierdzono w komórkach glonów, bakterii, grzybów,
pierwotniaków, skorupiaków planktonowych, jak również u roślin wyższych
i zwierząt (Aaronson i Patni 1976, Boavida i Heath 1984, Siuda 1984).
Wybrana rzeka - Raba - stanowi modelowy obiekt badawczy z racji tego,
że była już wcześniej wielokrotnie badana pod względem hydrobiologicznym
(B...
więcej»
Budowa gazociągów pod przeszkodami terenowymi metodą wiercenia kierunkowego
(Andrzej Barczyński, Henryk Grabowski)
Obecnie powszechnie stosowany jest podział technologii bezwykopowych
wg International Society for Tranchless Technology
(ISTT) - Międzynarodowego Stowarzyszenia Technologii Bezwykopowych
[18].
ISTT obejmuje następujące grupy metod bezwykopowej budowy:
 przeciski pneumatyczne przebijakiem, tzw. kretem (Impact Moling),
 pneumatyczne wbijanie rur stalowych (Impact Ramming),
 przewierty sterowane (Guided Boring) oraz wiercenia kierunkowe
(Directional Drilling),1)
 przeciski hydrauliczne (Pipe Jacking),
 mikrotunelowanie (Microtunnelling).
W związku z powyższym pojęcia:
 przewierty sterowane,
 wiercenia kierunkowe,
 horyzontalne przewierty sterowane - HDD (Horizontal Directional
Drilling) można traktować zamiennie.
Natomiast zgodnie z normą PN-EN 1594 [4] przy budowie gazociągów
przy przejściach przez przeszkody terenowe, tak jak np.
linie kolejowe, drogi lądowe, przeszkody wodne, lasy można stosować
następujące metody bezwykopowe:
 wykopywanie ręczne
 wypłukiwanie strumieniem
Budowa gazociągów pod przeszkodami terenowymi
metodą wiercenia kierunkowego
Andrzej Barczyński, Henryk Grabowski *)
1) Wg ISTT wiercenie kierunkowe jest technologią stosowaną do przekroczeń
głębszych i dłuższych przeszkód terenowych. Jednakże nie podaje się granicznych
wartości średnicy, długości czy głębokości wbudowywanego rurociągu
lub ewentualnie maksymalnej siły uciągu wiertnicy, wg których rozróżniało
by się, iż dana technologia to przewiert sterowany albo wiercenie
kierunkowe. Sama technologia wbudowania rurociągu tymi metodami jest
identyczna. W literaturze fachowej (np. w wydawnictwach "Inżynieria bezwykopowa",
"Technologie bezwykopowe") często pojęcia te stosuje się wymiennie.
Metody te nazywane są również jako horyzontalne przewierty sterowane",
gdyż płaszczyzną odniesienia dla projektowanych otworów wiertniczych
jest płaszczyzna pozioma.
 wykopywanie mech...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
2010-10
|
DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
|
Symulacja komputerowa procesu filtrowania wody i optymalizacja jego parametrów
(Wiktor Treichel, Czesław Grabarczyk)
18 GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ PAŹDZIERNIK 2010
Symulacja komputerowa procesu filtrowania wody
i optymalizacja jego parametrów
Wiktor Treichel, Czesław Grabarczyk* )
* ) Dr inż Wiktor Treichel, prof. dr hab. inż. Czesław Grabarczyk
- Zakład Informatyki i Badań Jakości Środowiska, Wydział Inżynierii
Środowiska, Politechnika Warszawska;
wiktor.treichel@is.pw.edu.pl, c.grabarczyk@interia.pl
Wprowadzenie
Proces filtrowania wody polega na mechanicznym rozdzielaniu
mieszaniny ciecz-ciało stałe w przegrodzie porowatej, jaką stanowi
najczęściej sypkie złoże ziarniste. Filtrowanie wody w złożach po-
rowatych jest procesem, w którym zawiesiny wychodzą ze strumie-
nia i osadzają się na powierzchni ziaren złoża. Ogólny opis procesu
filtrowania zawiesin z uzdatnianej wody wymaga określenia: zmian
stężenia zawiesin w wodzie, C (x,t), oraz zmian koncentracji zawie-
sin kumulowanych w złożu, σ (x,t), w funkcji głębokości przekrojów
złoża i czasu oraz strat ciśnienia, h (L,t), na skutek przepływu wody
przez całe złoże, w funkcji czasu filtrowania. Oznacza to, że dla
opisu procesu filtrowania wody w złożu konieczne jest zbudowanie
układu trzech równań, które by umożliwiły wyznaczenie poszukiwa-
nych funkcji C (x,t), σ (x,t) oraz h (L,t). Taki układ może składać się
z równania ciągłości (bilansu) i równania kinetyki (intensywności)
procesu zatrzymywania zawiesin przez złoże oraz równania strat hy-
draulicznych powstających na stopniowo kolmatującym się złożu.
Istotnym parametrem procesu filtrowania jest czas pracy filtra
w jednym cyklu filtracyjnym. Wyznaczany jest on przez dwa kry-
teria: (1) przekroczenie dopuszczalnej koncentracji zawiesin w fil-
tracie, tzn. w wodzie na wypływie z filtra oraz (2) przekroczenie
dopuszczalnej wartości oporów hydraulicznych przepływu wody
przez złoże. Według pierwszego kryterium otrzymujemy okres bez-
piecznego filtrowania, t C...
więcej»
Wykorzystanie małych ujęć wód podziemnych w utworach krystalicznych dla zaopatrzenia gminy
(Henryk Marszałek, Mirosław Wąsik)
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ PAŹDZIERNIK 2010 9
Wykorzystanie małych ujęć wód podziemnych
w utworach krystalicznych dla zaopatrzenia gminy
Henryk Marszałek, Mirosław Wąsik * )
* ) Henryk Marszałek, Mirosław Wąsik - Zakład Hydrogeologii
Stosowanej, Instytut Nauk Geologicznych, Uniwersytet Wrocławski
W ostatnich latach w wielu regionach Sudetów powstała potrzeba
budowy nowych ujęć wody. Zwiększone zapotrzebowanie na wodę
związane jest z intensyfikacją ruchu turystycznego, występowaniem
okresów niżówkowych w latach 80 i 90-tych, a także pogarszającą
się jakością wód powierzchniowych i płytkich wód podziemnych.
Wykorzystywane do tej pory ujęcia sudeckie, zaopatrujące większą
liczbę osób, bazowały głównie na wodach powierzchniowych. Do
takich regionów należy położona w Sudetach Zachodnich gmina
Stara Kamienica. Dodatkowy deficyt wody w gminie wiązał się
również ze wzrostem liczby mieszkańców, szczególnie w sezonie
letnim i zimowym. Znaczna część gminy jest atrakcyjna turystycz-
nie, w związku z tym, na jej terenie powstało szereg nowych osiedli
letniskowych. Władze tej górskiej gminy stanęły przed wyzwaniem
zaopatrzenia dawnych, jak i nowych mieszkańców w wodę dobrej
jakości.
Warunki przyrodnicze gminy Stara Kamienica
Gmina Stara Kamienica położona jest w powiecie jeleniogór-
skim w obrębie Sudetów Zachodnich. Obejmuje ona swym zasię-
giem fragmenty dwóch mezoregionów: Gór i Pogórza Izerskiego
(Kondracki, 1998). Najwyżej położona jest część S gminy, leżąca
w obrębie równoleżnikowo przebiegającego Grzbietu Kamienie-
ckiego i Grzbietu Wysokiego Gór Izerskich. Teren opada ku N
w kierunku Pogórza Izerskiego około 400 m progiem morfolo-
gicznym (rys. 1). W części N-E obszar gminy obejmuje Wyso-
czyznę Rybnicy i Obniżenie Starej Kamienicy, wchodzące już
w skład Kotliny Jeleniogórskiej (Staffa red., 1999). Ukształtowa-
nie pionowe obszaru gminy jest silni...
więcej»
Oddziaływanie zapachowe obiektów technologicznych „średnich” oczyszczalni ścieków (400÷100 000 RLM) – analiza na podstawie wyników badań ankietowych
(Jolanta Podedworna, Andrzej Kulig, Zbigniew Heidrich)
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ PAŹDZIERNIK 2010
daje poprawne, z technicznego punktu widzenia, rezultaty, biorąc
pod uwagę zarówno kryterium jakości filtratu (C dop ), jak i kryterium
dopuszczalnych oporów na filtrze (h dop ). Na rys. 4 przedstawiono
wykresy stężenia zawiesin w wodzie, koncentracji zawiesin kumulo-
wanych w złożu oraz oporów na filtrze w kilku chwilach czasowych
(dla t = 5 h, 10 h oraz 24 h) dla pierwszego zestawu optymalnych war-
tości średnic ziaren złoża d e = 1,23 mm, optymalnej prędkości filtracji
w fi = 6,4 m/h i optymalnej wysokości złoża L = 0,97 m.
Podsumowanie i wnioski
W artykule przedstawiono metodę sformułowania i rozwiązania za-
gadnienia optymalizacji parametrów procesu filtrowania wody z zasto-
sowaniem symulacji komputerowej. Zbudowany model matematyczny
i opracowany w środowisku Matlab program symulacyjny zweryfi-
kowano na przykładzie obliczeniowym dotyczącym procesu filtracji
kontaktowej. Otrzymane wyniki symulacji potwierdziły poprawność
przyjętych założeń i zastosowanych metod obliczeniowych.
Opracowana metoda automatycznej optymalizacji parametrów
procesu filtrowania wody z wykorzystaniem algorytmu symulowa-
nego wyżarzania umożliwiła wyznaczenie rozwiązania optymalne-
go dla zadanych kryteriów, dotyczących zarówno jakości filtratu
(C dop ), jak i dopuszczalnych oporów na filtrze (h dop ). W funkcji celu
zadania optymalizacji uwzględniono żądanie spełnienia warunku
zrównania czasu bezpiecznego filtrowania, t C , i hydraulicznie uza-
sadnionego czasu filtrowania, t h , oraz dodatkowo żądanie osiąg-
nięcia oczekiwanej wartości t k długości cyklu filtracji. Pozwoliło
to uzyskać wyniki, które są technicznie uzasadnione i oczekiwane.
Taki sposób rozwiązania daje możliwość zastosowania opracowa-
nej metody w praktyce projektowania filtrów do uzdatniania wody
przy wyznaczaniu optymalnych parametrów filtracji.
Należ...
więcej»
Technologie usuwania azotu z wód pofermentacyjnych Część I. Charakterystyka wód pofermentacyjnych, gospodarowanie wodami i wybrane metody ich oczyszczania
(Magdalena Zielińska, Katarzyna Bernat, Agnieszka Cydzik-Kwiatkowska, Irena Wojnowska-Baryła, Katarzyna Sykut )
Zaostrzenie dopuszczalnych wartości normatywnych wskaź-
ników zanieczyszczeń w ściekach oczyszczonych wpływa na roz-
wój nowych rozwiązań technologicznych oczyszczania ścieków.
W większości dużych obiektów oczyszczania ścieków stosuje się
komory osadu czynnego ze zintegrowanym usuwaniem związków
węglowych, azotowych i fosforowych. Wysoką efektywność usuwa-
nia biogenów uzyskuje się, zapewniając mikroorganizmom osadu
czynnego optymalny stosunek węgla do azotu i fosforu oraz poprzez
odpowiedni dobór warunków technologicznych, tj. mieszanie lub/i
napowietrzanie, czas zatrzymania ścieków w poszczególnych komo-
rach układu czy obciążenie osadu czynnego ładunkiem zanieczysz-
czeń. Problem stanowi oczyszczanie ścieków o wysokim stężeniu
azotu amonowego oraz niskim stosunku węgla organicznego do azo-
tu ogólnego (ChZT/N) takich jak: wody nadosadowe po fermentacji
osadów ściekowych, odcieki z wysypisk, niektóre ścieki rolnicze czy
przemysłowe. Są one najczęściej oczyszczane wspólnie ze ściekami
komunalnymi dopływającymi do części biologicznej układu tech-
nologicznego....
więcej»
Badania modelowe dla potrzeb ustanowienia strefy ochronnej ujęcia Lis w dolinie Prosny
(Magdalena Matusiak, Zdzisław Olejnik, Maria Dąbrowska, Michalina Flieger-Szymańska)
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ PAŹDZIERNIK 2010 13
Badania modelowe dla potrzeb ustanowienia
strefy ochronnej ujęcia Lis w dolinie Prosny
Magdalena Matusiak, Zdzisław Olejnik, Maria Dąbrowska, Michalina Flieger-Szymańska * )
* ) Magdalena Matusiak, Zdzisław Olejnik, Maria Dąbrowska,
Michalina Flieger-Szymańska - Hydroconsult Sp. z o.o., Poznań
W pracy przedstawiono syntezę rozpoznania hydrogeolo-
gicznego rejonu ujęcia miejskiego Lis oraz sposób odwzoro-
wania układu hydrostrukturalnego na modelu matematycznym,
na którym przeprowadzono symulacje prognostyczne, wraz z
określeniem jego parametrów, sposobu dyskretyzacji oraz cha-
rakterystyką warunków brzegowych. Artykuł zawiera wyniki
prac zespołu autorskiego przedstawione w dodatku do dokumen-
tacji hydrogeologicznej przedmiotowego ujęcia opracowanym
w 2008 r., na zamówienie Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji
Sp. z o.o. w Kaliszu, w Biurze Studiów i Badań Hydrogeolo-
gicznych i Geofizycznych "Hydroconsult" Sp. z o.o. w Pozna-
niu. Celem prowadzonych badań było wyznaczenie granic strefy
ochronnej ujęcia komunalnego Lis dla planowanego poboru wód
podziemnych w wysokości 1000 m 3 /h. Ujęcie to rozwinięte jest
w formie bariery brzegowej, na 10-cio km odcinku, wzdłuż rzeki
Prosny, od Kalisza - na północy po wieś Zadowice - na południu
(rys. 1). Historia eksploatacji ujęcia wodociągowego Lis w Kali-
szu datuje się od 1976 r. Ujęcie to było sukcesywnie rozbudowy-
wane i obecnie składa się z 42 studni, z których 35 jest eksploato-
wanych. W przyszłości zakłada się dalszy rozwój ujęcia w kierun-
ku południowym w celu zapewnienia perspektywicznych ilości
wody o korzystniejszym składzie fizyczno-chemicznym. Ujęcie
pracuje w ramach zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych
z utworów czwartorzędowych w wysokości Q = 1770 m 3 /h, przy
depresji rejonowej S r = 1,7 - 3,5 m ...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
2010-9
|
DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
|
Parametry płukania złóż diatomitowych
(Tadeusz Siwiec)
Płukanie złóż jest jednym z procesów zapewniających prawidłową
pracę filtrów pospiesznych. Polega na usunięciu zanieczyszczeń,
które pozostały wewnątrz złoża podczas filtracji, przez
to umożliwieniu ponownego filtrowania wody. W szczególności
proces ten polega na wymuszeniu przepływu strumienia wody
w kierunku przeciwnym niż kierunek filtracji, czyli w klasycznych
filtrach z dołu do góry. Podczas takiego procesu woda przepływając
między ziarnami złoża powinna wywołać dwa istotne zjawiska.
Jednym jest wyniesienie zdeponowanych podczas filtracji zanieczyszczeń,
które zatrzymały się przestrzeniach międzyziarnistych,
oraz słabo przylgnęły do powierzchni ziaren, a drugim oderwanie
zanieczyszczeń, które silniej przywarły do powierzchni tych ziaren.
Pochopnie rozumując, można by stwierdzić, że w pierwszym przypadku
wystarczyłby słaby strumień wody, który uniósłby drobne
zanieczyszczenia i usunął do kanalizacji, natomiast w drugim potrzebny
jest strumień, który spowoduje powstanie na tyle silnych sił
ścinających, oraz zderzenia ziaren, że umożliwi oderwanie przyklejonych
do powierzchni cząstek zanieczyszczeń. W rzeczywistości,
aby osiągnąć obydwa cele potrzebny jest dość silny strumień wody,
gdyż strumień o zbyt niskim natężeniu ma dość dużą prędkość wewnątrz
złoża (w przestrzeniach międzyziarnistych) i pozwala na
przemieszczanie się zanieczyszczeń z dolnych partii do wyższych,
lecz nad złożem jego prędkość jest na tyle niska, że cięższe cząstki
nie są w stanie dotrzeć do wylotu filtru. Z tego względu potrzebny
jest na tyle silny strumień wody, aby uzyskać wyniesienie cząstek
zanieczyszczeń zarówno słabo, jak i silnie przytwierdzonych do powierzchni
ziaren złoża.
Podczas przepływu strumienia wody przez złoże na każde ziarno
oddziaływują trzy siły. Siła ciężkości skierowana "w dół", oraz siła
wyporu i siła dynamiczna wywołana strumieniem wody skierowane
"do góry". Siła ciężkości i siła wyporu mają wartość stałą, natomiast
siła dynamic...
więcej»
RECENZJE
(Andrzej Ciepielowski)
Kazimierz Banasik - Wyznaczanie wezbrań powodziowych
W małych zlewniach zurbanizowanych
Warszawa 2009, wyd. SGGW , str. 42
Rys. 14 (4 rys. powtórzone w kolorach) 4+4
Tabl. (4 w zasadniczym tekście "Opis metody", 4 w rozdz. "Przykłady
Obliczeniowe")
Skorowidz 23 definicji.Recenzowana publikacja wychodzi naprzeciw zapotrzebowaniu
projektantów, pracowników administracji państwowej różnych
szczebli oraz dydaktykom, którzy zajmują się oceną zjawisk powodziowych,
ostatnio z większą częstotliwością nawiedzających
Polskę. Publikacja dotyczy wezbrań powodziowych powstałych
w wyniku opadów nawalnych, krótkotrwałych o dużej wydajności
i przynoszących katastrofalne skutki dla środowiska. Chociaż Autor
zastrzega w tytule, że podana...
więcej»
Proces Anammox jako alternatywna metoda intensyfikacji usuwnia azotu ze ścieków
(Monika Żubrowska-Sudoł, Józef Trela)
Zrzuty niedostatecznie oczyszczonych ścieków do odbiorników
wodnych zostały zidentyfikowane jako główne źródła eutrofizacji
wód. Dla przeciwdziałania temu negatywnemu zjawisku
zaostrzono wymagania dotyczące zawartości związków biogennych
w ściekach odprowadzanych do wód stojących i płynących.
Konsekwencją wprowadzenia w 2006 r. aktualnie obowiązujących
przepisów prawych dotyczących wymaganej jakości ścieków
oczyszczonych, była i jest konieczność modernizacji i rozbudowy
bardzo wielu oczyszczalni ścieków na terenie Polski, pod kątem
zwiększenia efektywności usuwania ze ścieków związków azotu
i fosforu. Zgodnie z krajowym Programem Oczyszczania Ścieków
komunalnych do 2015 r. przewiduje się modernizacje i rozbudowę
ponad 1200 miejskich oczyszczalni ścieków, w których to obiektach
zadaniem nadrzędnym jest daleko idące usuwanie związków
biogennych. Wiąże się to z koniecznością aplikacji innowacyjnych
technologii oczyszczania ścieków. Jednym z alternatywnych rozwiązań
jest zastosowanie tzw. bocznych linii usuwania azotu, pozwalających
na zmniejszenie ładunku tego biogenu dopływającego
do głównego ciągu technologicznego. Głównym źródłem azotu
"produkowanego" na terenie oczyszczalni ścieków są ciecze osadowe
(zwane supernatantem) powstające przy odwadnianiu przefermentowanych
osadów ściekowych. Zawracane są one do głównego
ciągu technologicznego oczyszczania ścieków, z czym wiąże
się zwiększenie o około 15-20% ładunku azotu dopływającego do
oczyszczalni [1]. Ponadto, ze względu na bardzo niską zawartość
związków organicznych, które zalicza się do trudno biodegradowalnych
(cytując za [2] ChZT: 262-1044 g O2/m3), w stosunku
do stężeń azotu amonowego (cyt. za [2] 436-1700 g NH4
+-N/m3)
wpływają one negatywnie na wartości stosunków ChZT:N i BZT5:
N oczyszczanych ścieków. Odkrycie w latach dziewięćdziesiątych
XX wieku biologicznego procesu beztlenowego utleniania
amoniaku (Anammox) otworzyło nową drogę do działań aplikacyjnych
związanyc...
więcej»
RECENZJE
(Lech Dzienis)
Książki: Materiały do studiowania ekonomiki zaopatrzenia
w wodę i ochrony wód, red. M. Cygler, R. Miłaszewski, Ekonomia
i Środowisko, Białystok 2008, s. 206, ISBN 978-83-64643-00-5.
(skrócona wersja angielska: Materiale for studying water supply
and water pollution controol economics, eds. M. Cygler, R. Miłaszewski,
Ekonomia i Środowisko, Białystok 2008, p. 116, ISBN
978-83-64643-00-5.Genezy powstania książki Materiały do studiowania ekonomiki
zaopatrzenia w wodę i ochrony wód, opracowanej przez M. Cyglera
i R. Miłaszewskiego należy upatrywać w projekcie badawczym
KBN, "Ekonomiczne podstawy zarządzania ochroną wód" realizowanym
w Politechnice Białostockiej w latach 2000-2002. Na podstawie
badań i analiz przeprowadzonych w trakcie jego realizacji
została opracowana książka Ekonomika ochrony wód powierzchniowych
autorstwa R. Miłaszewskiego, która była wykorzystywana
na kierunkach inżynieria środowiska i ochrony środowiska na
Politechnice Białostockiej, jako pomoc dydaktyczna w nauczaniu
przedmiotu ekonomika ochrony środowiska.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
w dniu 19 listopada 2007 roku podjął decyzję o finansowaniu projektu
w dziedzinie edukacji ekologicznej "Kształcenie w zakresie
przedmiotu ekonomika zaopatrzenia w wodę i ochrony wód jako
instrument polityki ekorozwoju". Jego realizację powierzono Fundacji
Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych w Białegostoku.
Celem projektu było opracowanie ramowego programu nauczania
w zakresie ekonomiki zaopatrzenia w wodę i ochrony wó...
więcej»
Pomiar i analiza sił wywołanych przejściem fali uderzenia hydraulicznego w instalacji tryskaczowej
(Agnieszka Malesińska)
Ochrona przeciwpożarowa jest jednym z ważniejszych problemów
projektowych współczesnego budownictwa, szczególnie jeśli
w grę wchodzi zagrożenie życia większej liczby osób jak i zniszczenie
mienia o dużej wartości.
Istotą systemów instalacji przeciwpożarowych jest ich samoczynne
uruchamianie (bez ingerencji człowieka) w momencie
wzrostu temperatury lub zadymienia w chronionych pomieszczeniach
oraz równoczesne przekazanie sygnału alarmowego do ośrodka
dyspozycyjnego (dyspozytorni obiektu, ochrony, najbliższej jednostki
straży pożarnej). Instalacje tryskaczowe projektowane są do
działania w pierwszej fazie powstawania pożaru, w celu ugaszenia
źródła ognia w miejscu jego powstania oraz ograniczenia rozprzestrzeniania
się ognia. Instalacje zraszaczowe służą także do obniżenia
temperatury chronionego obiektu i w ten sposób przeciwdziałają
dalszemu rozwojowi pożaru. Chronią więc nie tylko pomieszczenie,
w którym są bezpośrednio zainstalowane, ale również pomieszczenia
i budynki przyległe.
Przy projektowaniu instalacji przeciwpożarowej, należy więc dołożyć
wszelkich starań, aby zapewnić maksymalne bezpieczeństwo
pracy tej instalacji. Nie jest to jednak proste zadanie. Ze względu na
charakter pracy instalacji przeciwpożarowej narażona jest ona na
spore przeciążenia. Nagłe uruchomienie instalacji przez zawór kontrolno-
alarmowy powoduje powstanie zjawiska uderzenia hydraulicznego.
Jest to gwałtowne przejście fali ciśnienia niebezpieczne
nie tylko dla stacji pomp zasilających instalację, ale również dla samej
instalacji. Gwałtowny przyrost ciśnienia może doprowadzić do
zniszczenia przewodu, np. w miejscu osłabienia materiału. Zjawisku
uderzenia hydraulicznego towarzyszy powstanie ruchu drgającego
w przewodach instalacji. Prowadzi to do powstania przemieszczeń
przewodów, co w skrajnych sytuacjach, przy nieprawidłowo zaprojektowanych
podporach stałych, może doprowadzić do zerwania
podwieszenia instalacji przeciwpożarowej. Dla zwiększenia ...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
2010-7-8
|
DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
|
Kompozytowe zbiorniki wysokociśnieniowe do sprężonych gazów – materiałowe aspekty trwałości i bezpieczeństwa
(Andrzej Bełzowski)
Obecnie najpopularniejszym paliwem gazowym do silników samochodowych
jest propan-butan, oznaczany jako LPG (Liquefied
Petroleum Gas). LPG magazynuje się w zbiornikach o ciśnieniu
roboczym wynoszącym przeważnie 2,0-2,5 MPa. Wytwarza się je
z blach stalowych łączonych metodą spawania. Propan-butan uzyskuje
się podczas przeróbki ropy naftowej.
Z wielu analiz dotyczących rozwoju motoryzacji wynika, że
paliwem bliskiej przyszłości dla wielu pojazdów użytkowanych
w dużych aglomeracjach miejskich (autobusów, wozów dostawczych,
taksówek) będzie metan (gaz ziemny). Metan magazynowany
w temperaturze otoczenia w zbiornikach pod ciśnieniem
20-25 MPa oznacza się symbolem CNG (Compressed Natural
Gas). Metan skroplony, przechowywany pod ciśnieniem atmosferycznym
w temperaturze -161°C określa się symbolem LNG
(Liquified Natural Gas) [1,2].
Kluczowym problemem utrudniającym stosowanie CNG jest
jego magazynowanie w pojeździe. Aby uzyskać autonomię porównywalną
do osiąganej dzięki benzynie, metan w zbiorniku paliwa
spręża się do ciśnienia 20-25 MPa. Wymagana objętość takiego
zbiornika jest około 3-4 razy większa od objętości zbiornika do
benzyny. Z materiałów firmy Lincoln Composites wynika, że 55,0 l
metanu pod ciśnieniem 24,8 MPa jest energetycznie równoważne
17,5 litrom benzyny, tj. stosunek pojemności zbiorników wynosi
55/17,5=3,17 (przy podobnym zasięgu pojazdu). Dla metanu pod
ciśnieniem 20,6 MPa stosunek ten wynosi 55/15,5=3,58 [3]. Według
[4], jeden litr metanu sprężonego do 20,6 MPa jest energetycznie
równoważny 0,22 l benzyny a litr metanu pod ciśnieniem
24,8 MPa odpowiada 0,33 l benzyny. Przy identycznej pojemności
zbiorników, zasięg pojazdów napędzanych CNG byłby znacznie
mniejszy. W pojazdach samochodowych stosuje się przeważnie
CNG. W latach 2002-2009 liczba pojazdów zasilanych sprężonym
gazem ziemnym na świecie wzrosła z poziomu 1,5 miliona do ponad
9 milionów.
Paliwem, które przypuszczalnie zdominuje w przyszłości rynek
paliw...
więcej»
Zastosowanie prawdopodobieństwa w ocenie jakości wody do picia
(Jerzy Kozłowski)
Aktualnie konieczność raportowania o jakości wody przeznaczonej
do spożycia przez ludzi (JWPS) wynika zarówno z Dyrektywy
98/83 UE [4], jak i zgodnego z nią rozporządzenia Ministra
Zdrowia [19]. Zakres raportowania zależy przy tym od przeznaczenia
raportu. I tak, w pracy [2] zawierającej zakres raportowania dla
potrzeb Unii Europejskiej strefa zaopatrzenia jest charakteryzowana
poprzez:
 nazwę wskaźnika JWPS;
 liczbę wykonanych w ciągu roku analiz konkretnego wskaźnika
JWPS:
● ogółem,
● z przekroczeniami normatywu;
 zmierzone w ciągu roku poziomy konkretnego wskaźnika
JWPS:
● minimalną,
● maksymalną;
 wyznaczony na podstawie analiz wykonanych w ciągu roku
średni poziom konkretnego wskaźnika JWPS.
Zgodnie z rozporządzeniem [19], jedynie stwierdzenie metodami
laboratoryjnymi wystąpienia przekroczenia przez zawartość
wskaźnika JWPS jego normatywu, upoważnia właściwego inspektora
sanitarnego do uruchomienia procesu decyzyjnego, mającego
na celu stwierdzenie braku przydatności wody do spożycia.
W procesie tym może, w zależności od rodzaju rozważanego
wskaźnika JWPS, zajść konieczność rozważenia stopnia zagrożenia
dla zdrowia.
Moim zdaniem, powyższy proces decyzyjny może prowadzić
do fałszywych wniosków. Stwierdzenie to postaram się uzasadnić
w dalszej części artykułu za pomocą indukcji będącej elementem teorii
poznania [9]. Zaproponuję w niej również metody rozwiązania
zaistniałych problemów metodycznych.
Teoretyczne uzasadnienie zastosowania probabilistyki
w ocenie jakości wody do picia
Ze względu na stosowane metody laboratoryjne, pobieranie
próbek nie odbywa się w sposób ciągły; nawet w przypadku stref
zaopatrzenia charakteryzujących się dużą liczbą mieszkańców, poszczególne
próbki pobierane są w bardzo odległych od siebie okresach.
W okresach między poszczególnymi pobraniami próbek skład
Artykuł dyskusyjny
wody nie jest znany. W tych przedziałach czasowych może do...
więcej»
Biotyczny Indeks Osadu Czynnego w praktyce monitoringu oczyszczania ścieków
(Adam Drzewicki)
W 1994 r. Paolo Madoni podsumowując wiedzę dotyczącą ekologii
osadu czynnego Curdsa i Cockburna 1970, Drakidesa 1978,
Sladki i Sládečka 1985, Al-Shahwaniego, Horana 1991 oraz własne
spostrzeżenia (Madoni 1981, 1988) opracował Biotyczny Indeks
Osadu Czynnego (BIO). Zaproponowana metoda opiera się
na założeniu, że dominacja kluczowych grup, ich liczebność oraz
liczba wskaźnikowych taksonów mikrofauny osadu czynnego
zmienia się w stosunku do parametrów fizykochemicznych i technologicznych
oraz efektów procesu oczyszczania. Grupy kluczowe
są reprezentowane przez behawioralne grupy orzęsków: orzęski
wolnopływające, orzęski pełzające, orzęski osiadłe, korzenionóżki
domkowe, małe wiciowce zwierzęce oraz jednostki w randze
rodzaju - Opercularia spp. i gatunku - Vorticella microstoma. Za
pojedyncze taksony uważa się poszczególne gatunki orzęsków i korzenionóżek
oraz bez podziału wiciowce, wrotki, nicienie, niesporczaki,
brzuchorzęski i skąposzczety. W zależności od przeważającej
grupy kluczowej i jej liczebności, liczby stwierdzonych taksonów,
liczebności małych wiciowców wyliczony BIO przyjmuje wartość
od 10 do 0 (tab. 1). Tym samym wskazuje na jedną z czterech klas
diagnostycznych osadu czynnego (tab. 2). Wysoka liczebność małych
wiciowców (> 10), dominacja orzęsków wolnopływających,
orzęsków osiadłych z wąskim peristomem: V. microstoma lub
Operrcularia spp. obniża wartość indeksu, podobnie jak mała liczba
taksonów oraz liczebność dominującej grupy kluczowej poniżej
106 osobników w dm3. Dominacja lub współdominacja orzęsków
pełzających, osiadłych, korzenionóżek domkowych, suma liczebność
przedstawicieli tej grupy kluczowej powyżej 106 osobników
w dm3, wysoka liczba taksonów (> 10), mała liczebność wiciowców
(< 10) odpowiada najwyższej wartości BIO. Przedsta...
więcej»
Eksperymentalne i numeryczne określenie miejscowych strat ciśnienia w kolanach 90° instalacji wodociągowych
(Paweł Grajper, Jacek Smołka)
Wymiarowanie przewodów wodociągowych, będące jednym
z ważniejszych elementów projektowania instalacji, polega na określeniu
średnic przewodów, strat ciśnienia oraz minimalnego ciśnienia
zapewniającego utrzymanie ciągłości dopływu wody. Dwie
ostatnie czynności wymagają poprawnego określenia wartości liniowych
i miejscowych oporów przepływu w projektowanej instalacji.
Określenie wartości miejscowych strat ciśnienia we współczesnych
systemach instalacyjnych okazuje się jednak w praktyce
czynnością trudną. Przyczyna tkwi w braku niezbędnych danych,
których nie można znaleźć w normach instalacyjnych [10,11], stosowanych
w zakresie projektowania. Wspomniane normy w kwestii
współczynników strat miejscowych odwołują się odpowiednio
do starszych norm [9,12]. Powołana norma [9] podaje empiryczne
zależności opisujące współczynniki oporów miejscowych, które
z uwagi na odmienną chropowatość, metodę połączenia oraz geometrię,
niewiele mają wspólnego z współczesnymi kształtkami
instalacyjnymi. Dlatego stosowanie ich jest nieuzasadnione lub
wręcz matematycznie niemożliwe. Natomiast norma [12] podaje
jedną wartość współczynnika strat miejscowych dla poszczególnych
kształtek, niezależnie od systemu instalacyjnego. Wątpliwe są
również wartości tych współczynników podawane przez producentów
w materiałach informacyjnych, które nie są poparte żadnymi
obliczeniami czy badaniami. Często spotyka się te same wartości
współczynników w odmiennych systemach instalacyjnych lub różne
dla tego samego rodzaju kształtek.
W literaturze można znaleźć badania oporów w kolanach wykonanych
z polipropylenu [4,15]. W pracy [15] badano kolana
o średnicy nominalnej DN20 dla różnych warunków wykonania połączenia
z rurą. Badania prowadzone były w zakresie przepływów
odpowiadających liczbom Reynoldsa (Re) od 12 300 do 33 200.
W wyniku badań otrzymano, w zależności od sposobu połączenia,
zróżnicowane średnie wartości współczynnika strat miejscowych
w przedziale od 0,87 d...
więcej»
Ocena skuteczności materiałów stosowanych do osuszania sprężonego gazu ziemnego (CNG
(Mieczysław R. Bałys, Bronisław T. Buczek)
Poszukiwanie nowych źródeł energii i alternatywnych paliw
przyczynia się do wykorzystania paliw tradycyjnych w sposób
bardziej ekonomiczny oraz efektywny i ekologiczny. Dobrą ilustracją
takiego stwierdzenia jest wykorzystanie sprężonego gazu
ziemnego CNG (ang. Compressed Natural Gas) jako paliwa napędzającego
pojazdy NGV (ang. Natural Gas Vehicles). Pierwszy
silnik zasilany gazem ziemnym skonstruowany został w połowie
dziewiętnastego wieku (Romaniszyn, 2007) [1], ale dopiero w drugiej
połowie wieku dwudziestego pojawiło się realne zainteresowanie
tym paliwem, powodowane głównie chęcią zmniejszenia
skutków kryzysów paliwowych.
Istotną zaletą sprężonego gazu ziemnego jako paliwa jest między
innymi to, że droga od pozyskania paliwa do produktu finalnego
jest krótka i technologicznie niezbyt skomplikowana. W tym
ujęciu stale ważnym problemem związanym z możliwością zastosowania
sprężonego gazu ziemnego jako wysokojakościowego
paliwa jest obniżenie w nim zawartości pary wodnej w stopniu
umożliwiającym korzystanie z niego w krajowych warunkach
klimatycznych, w szczególności w okresie zimowym. Przy zbyt
dużej zawartości wilgoci mogą w niskich temperaturach tworzyć
się kondensaty wodne, które utrudniają właściwą pracę układu
zapłonowego w pojazdach oraz w stacjach tankowania paliwa
gazowego.
Jakość paliwa CNG
Własności paliwa jako handlowego produktu, przeznaczonego
dla indywidualnych odbiorców w Polsce, określają różnego
rodzaju dyrektywy oraz normy dotyczące jakości gazu, granicznych
wartości parametrów charakterystycznych, bezpiecznego
eksploatowania poszczególnych instalacji, jak również ochrony
środowiska i jego użytkowników. W zakresie zawartości wilgoci
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28.12.2008 [2]
określa maksymalną dopuszczalną zawartość wilgoci na poziomie
30 mg/m3 dla gazu w temperaturze -20oC i pod ciśnieniem
20 MPa.
Gaz ziemny dostarczany jest zwykle do stacji tankowania pojazdów
z gazociągów zasilających ...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
2010-6
|
DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
|
Probabilistyczne modele opadów miarodajnych do projektowania i weryfikacji częstości wylewów z kanalizacji we Wrocławiu
(Andrzej Kotowski, Bartosz Kaźmierczak)
W celu podwyższenia niezawodności działania systemów odwadniania
terenów projektowanych i budowanych w Polsce, zgodnie
z wymaganiami normy PN-EN 752:2008, konieczna jest weryfikacja
zasad ich wymiarowania, w oparciu o ciągłe pomiary opadów
dla wychwycenia ewentualnego trendu zmian klimatycznych.
O wiarygodności każdej metody obliczeniowej, jak wynika z teorii
niezawodności, decyduje najsłabsze ogniwo - w tym wypadku
dokładność danych o opadach i wykorzystywanych algorytmów.
Nasilające się w ostatnich dziesięcioleciach ekstremalne zjawiska
przyrodnicze, takie jak gwałtowne bądź długotrwałe opady i towarzyszące
im często powodzie czy wylewy z kanalizacji, powodują
znaczne straty gospodarcze. Zmuszać to nas powinno do ciągłego
doskonalenia zasad wymiarowania systemów kanalizacyjnych.
Współczesne metody badawcze stosowane w hydrologii (w tym
monitoring opadów), w powiązaniu z wiedzą z zakresu statystyki,
rachunku prawdopodobieństwa i modelowania matematycznego,
stają się obecnie niezbędnymi narzędziami do wykorzystania
w praktyce inżynierskiej.
Projektowanie systemów kanalizacji deszczowej bądź ogólnospławnej
wraz z obiektami typu przelewy burzowe, separatory,
zbiorniki retencyjne czy oczyszczalnie ścieków, napotyka w Polsce
na podstawową trudność wynikającą z braku wiarygodnej metody
określania miarodajnego natężenia deszczu do wymiarowania czy
też sprawdzania przepustowości kanalizacji. Mianowicie, model
opadów Błaszczyka z 1954 r., który jest zalecany do wymiarowania
kanałów i obiektów sieciowych w Polsce [1,2,3], znacznie zaniża
wyniki obliczeń miarodajnych strumieni deszczów, co wykazano
w licznych analizach porównawczych [4-10]. Ma to swoje konsekwencje
przy wymiarowaniu odwodnień terenów w Polsce wg
zaleceń normy europejskiej PN-EN 752:2008, wpływając bezpośrednio
na większą częstość wylewów z kanalizacji, czy też braku
możliwości odbioru wód opadowych. Norma ta ogranicza częstość
występowania tych niekorzystnych zjawisk ...
więcej»
Modele fizykalne opadów do projektowania kanalizacji we Wrocławiu
(Andrzej Kotowski)
Projektowanie systemów odwodnień terenów zurbanizowanych,
zwłaszcza kanalizacji deszczowej bądź ogólnospławnej napotyka
w Polsce na trudność wynikającą z braku wiarygodnej metody
określania miarodajnego do wymiarowania kanalizacji natężenia
deszczu. Wzór Błaszczyka [1-4], który jest najczęściej stosowany
do projektowania systemów kanalizacyjnych w Polsce, znacznie zaniża
wyniki obliczeń miarodajnych strumieni deszczy, co wykazano
w wielu publikacjach [5-8]. Ma to swoje konsekwencje przy wymiarowaniu
odwodnień terenów w Polsce wg zaleceń normy PNEN
752:2008 r., dostosowanej do zaleceń Europejskiego Komitetu
Normalizacji (CEN), odnośnie ujednolicenia wymagań w zakresie
ochrony terenów przed wylewami z kanalizacji w państwach członkowskich
Unii Europejskiej, wpływając bezpośrednio na większą
częstość występowania tych niekorzystnych zjawisk w Polsce.
Z punktu widzenia hydrologii miejskiej, zarówno krótkotrwałe
intensywne opady nawalne o małym najczęściej zasięgu terytorialnym,
jak i długotrwałe opady deszczu o mniejszej intensywności
lecz o dużym zasięgu, mogą wywołać w efekcie zniszczenia środowiskowe,
wskutek zalania bądź podtopienia terenu czy też rozmycia
powierzchni gruntu, przy braku możliwości odbioru przez
system kanalizacyjny czy melioracyjny (bądź odbiornik) dużych
objętości wód opadowych. Takie zjawiska losowe będą zapewne
zdarzały się w przyszłości. Najnowsza norma europejska PN-EN
752:2008 ogranicza częstość wylewów z kanalizacji, czy też braku
możliwości odbioru wód opadowych, do rzadkich "akceptowanych
społecznie" powtarzalności ich występowania: od raz na 10
lat do raz na 50 lat - odpowiednio do rodzaju zagospodarowania
przestrzennego terenu. Nie znaczy to wcale, że mamy wymiarować
kanały na tak rzadkie częstości występowania deszczy, czyli na tak
znaczne prognozowane strumienie objętości wód opadowych. Byłoby
to często nieuzasadnione ekonomicznie i technicznie trudne
do spełnienia np. z powodu braku miejsca na k...
więcej»
Potencjał tworzenia bromianów podczas ozonowania wody infiltracyjnej ujmowanej z rzeki Wisły
(Jacek Wąsowski, Anna Zdunek)
Ozonowanie w połączeniu z procesem sorpcji na granulowanym
węglu aktywnym w znaczący sposób wpływa na polepszenie jakości
uzdatnianej wody. Przede wszystkim procesy te umożliwiają usuwanie
z wody rozpuszczonych substancji organicznych - zarówno
pochodzenia naturalnego, których reprezentantem są np. substancje
humusowe, jak również pochodzenia antropogenicznego, do których
zalicza się mikrozanieczyszczenia organiczne jak pestycydy,
SPC, WWA i. in. W stosunku do wymienionych substancji ozon
wywołuje ich częściowy lub całkowity rozkład, czyniąc te substancje
bardziej polarnymi i bardziej biodegradowalnymi, natomiast
węgiel aktywny usuwa je z wody poprzez adsorpcję i przemiany
biochemiczne realizowane przez mikroorganizmy zasiedlające złoże
węglowe. Dzięki obydwu procesom uzyskuje się zmniejszenie
zapotrzebowania wody na środek dezynfekcyjny, co korzystnie
wpływa na zmniejszenie jego dawki i ilości tworzonych ubocznych
produktów dezynfekcji oraz biostabilizację wody, ograniczając tym
samym niepożądane zjawiska związane z wtórnym zanieczyszczeniem
wody w czasie jej przepływu przewodami wodociągowymi
do odbiorców. Mankamenty związane z ozonowaniem wody pojawiają
się w sytuacji, kiedy woda w swoim składzie zawiera bromki.
Bromki obok chlorków są składnikiem solanek i w wodzie wiślanej
pojawiają się na skutek zrzutu solanek do rzeki w górnym jej biegu.
Ozonowanie wody zanieczyszczonej bromkami przy obecności
w jej składzie obniżonej zawartości rozpuszczonej materii organicznej
prowadzi do powstawania bromianów. Bromiany wykazują
szkodliwe oddziaływanie na istoty żywe i z tego powodu są limitowane
w wodzie przeznaczonej do spożycia.
Ponieważ w wodzie z rzeki Wisły zawarte są bromki, a w ramach
modernizacji układu technologicznego Zakładu Wodociągu Praskiego
w Warszawie przewidziane jest włączenie do uzdatniania wody
procesu ozonowania i sorpcji na granulowanym węglu aktywnym,
w artykule na podstawie analizy wyników badań prowadzonych ...
więcej»
Separatory wielostrumieniowe pur - klb do oczyszczania ścieków opadowych
(Witold Olszewski)
Przedmiotem artykułu jest typoszereg separatorów wyposażonych
w pakiety wielostrumieniowe typu PUR-KLB1) o wydajności nominalnej
Qn = 10 ÷ 160 l/s, przeznaczonych do oczyszczania ścieków
opadowych. Opracowanie obejmuje rozwiązanie technologiczne
oczyszczalni ścieków opadowych, nawiązujące do ich charakterystyki,
założenia projektowe typoszeregu separatorów, zasadę ich działania,
obliczenia hydrauliczne i technologiczne, rozwiązanie konstrukcyjne
oraz ogólne wytyczne rozruchu i eksploatacji separatorów.
Charakterystyka zanieczyszczeń ścieków opadowych
Ścieki opadowe powstają z opadów atmosferycznych, topniejącego
śniegu, lodu, z polewania ulic, placów, itd. W związku z tym,
główne zanieczyszczenia tych ścieków pochodzą z atmosfery i wypłukiwania
podłoża podczas spływu po powierzchni terenu. Skład
ścieków opadowych można syntetycznie scharakteryzować następująco:
występują zanieczyszczenia fizyczne i chemiczne - przede
wszystkim pochodzenia mineralnego, ale również rozpuszczone
substancje organiczne i nieorganiczne. Podstawowym zanieczyszczeniem
są zawiesiny, przy czym najczęściej przeważają zawiesiny
mineralne ziarniste. Struktura składu frakcyjnego zawiesiny jest
w znacznym stopniu zmienna [1, 2, 3, 5] - zależy od wielu czynników
charakteryzujących opady atmosferyczne, zlewnię i warunki
spływu ścieków opadowych. Uśrednione wyniki obszernych badań
wskazują na znaczny udział zawiesiny łatwo opadającej: zawartość
frakcji zawiesiny 246 μm i większej kształtuje się na poziomie ponad
56%, a frakcji 104 μm i większej ponad 94% [9].
Specyficznymi zanieczyszczeniami ścieków opadowych są substancje
ropopochodne, jak oleje, benzyny - zaliczane do cieczy
lekkich (o gęstości nie większej niż 950 kg/m3), które powinny
być oddzielane w miejscu ich powstawania, chemiczne zanieczyszczenia
refrakcyjne - do których należą substancje mineralne, takie
jak metale ciężkie podlegające rozkładowi biologicznemu jedynie
w minimalnym stopniu, ...
więcej»
Integracja zlewni zurbanizowanej w symulacji spływu ścieków opadowych
(Marek Zawilski)
Zastosowanie techniki cyfrowej do obliczania sieci kanalizacyjnych
przynosi istotne skrócenie czasu obliczeń, wymaga jednak
znacznych nakładów w przygotowaniu danych wejściowych.
Dotyczy to w szczególności danych dla terenu zlewni, a w tym
informacji o stopniu jej uszczelnienia, spadkach terenu, a także
o przyporządkowaniu zlewni cząstkowych do poszczególnych
kanałów.
Podział zlewni na fragmenty, zwane zlewniami cząstkowymi,
odbywa się tradycyjnie wg zasady dwusiecznych lub innej, zgodnej
z zamysłem prowadzącego obliczenia. Metody upraszczania
zlewni zostały wprowadzone już dość dawno temu, gdy do obliczeń
stosowano powszechnie metodę natężeń granicznych i jej
pokrewne.
Zastosowanie współczesnej techniki obliczeniowej, a mianowicie
dynamicznych modeli komputerowych, skłania do przeanalizowania
tego problemu ponownie. W literaturze fachowej istnieje
wiele przykładów zastosowania dynamicznej symulacji systemów
kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej, łącznie z kalibracją modeli
hydrologicznych i hydraulicznych. Rzadko jednak można napotkać
szczegółowe dyskusje dotyczące zakresu i dokładności danych
wejściowych analizowanych zlewni. W artykule przeanalizowano,
na przykładzie rzeczywistej zlewni zurbanizowanej, wpływ szczegółowości
danych zlewni na wyniki modelowania spływu ścieków
deszczowych.
Dane wyjściowe i założenia do modelowania zlewni
Wszystkie analizy przeprowadzono dla przykładowej rzeczywistej
zlewni zurbanizowanej "Teofilów" w Łodzi. Zlewnia obejmuje
większą część dzielnicy mieszkaniowej o tej samej nazwie i znaczną
część dzielnicy przemysłowej "Brukowa". Obie położone są
w północno-zachodniej części miasta. Rozpatrywana zlewnia jest
przedstawiona schematycznie na rys. 1. Zlewnia jest wyposażona
w kanalizację rozdzielczą. Do analiz wybrano sieć kanalizacji deszczowej,
zbierającej ścieki opadowe i kierującej je w kierunku południowym
do wylotu do rzeki Jasieniec.
Podstawowa wersja zlewni, nazywana tu "Poziomem 0" zo...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
2010-5
|
DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
|
Metodyka wprowadzania chemicznego usuwania fosforu ze ścieków w pracujących oczyszczalniach ścieków przemysłowych
(Krzysztof Chmielewski)
Zlecenie opracowania technologii usuwania fosforu ze ścieków
powstających głównie po myciu urządzeń wpłynęło do Kemipolu
w 2007 roku. Ścieki zawierały > 40 mg/l fosforu zawartość dopuszczalna
wynosi 12 mg/l.
Metodyka doboru chemikaliów
W pierwszej fazie klient dobierał dawki PIX 113 samodzielnie
korzystając z wypożyczonego flokulatora. Celem było jedynie redukcja
fosforu do wartości 12 mg/l.
W drugiej fazie ścieki były przesyłane do Kemipolu. W laboratorium
Kemipolu wykonano szereg prób z doborem różnych rodzajów
koagulantów oraz koagulacji wspomaganej flokulantami
organicznymi.
Postępowanie krok po kroku:
1. Dobór dawki PIX 113 zapewniającej właściwe kłaczkowanie,
oraz klarowną ciecz.
2. Dobór innych koagulantów, jako wzór stosowano wyniki na
PIX113
3. Dobór blendów na osnowie różnych koagulantów
4. Dobór flokulantów organicznych do wspomagania koagulacji.
W wyniku badań laboratoryjnych ustalono, że usuwanie fosforu
może być najefektywniejsze jeśli zastosujemy koagulację wspomaganą
flokulantem nieorganicznym...
więcej»
Z ŻYCIA PZITS
Nowy Sekretarz Generalny PZITS
W dniu 15 marca 2010 roku Zarząd Główny
Polskiego Zrzeszenia Inżynierów i Techników Sanitarnych
przyjął uchwałę o powołaniu pana mgr
inż. Pawła Jasińskiego na funkcję sekretarza generalnego
Stowarzyszenia.
Paweł Jasiński urodził się w 1960 roku w Warszawie.
W 1984 roku ukończył Wydział Inżynierii
Sanitarnej i Wodnej (specjalność zaopatrzenie w
wodę i oczyszczanie ścieków) Politechniki Warszawskiej.
W latach 1984-1993 zawodowo zajmował
się projektowaniem instalacji do oczyszczania
ścieków i przetwarzania osadów. Na początku
lat dziewięćdziesiątych projektował i nadzorował
pionierskie realizacje oczyszczalni ścieków z
pełnym usuwaniem biogenów w Nowym ...
więcej»
Mobilność metali ciężkich w osadach ściekowych kondycjonowanych chemicznie
(Jarosław Gawdzik)
Terminem "mobilność pierwiastków" określamy zdolność pierwiastka,
lub którejś z jego form chemicznych, do przemieszczania
się w środowisku.
Określanie mobilności jest ważne przy ocenie ryzyka wiążącego
się z wprowadzeniem do środowiska substancji zawierających
składniki niebezpieczne, np. metali ciężkich.
Mobilność metali ciężkich wiąże się z pojęciem frakcjonowania.
Pojęcie to określa proces rozdziału analitu lub grupy analitów z danej
próbki według właściwości fizycznych (np.: rozmiar cząstek)
lub chemicznych (np.: reaktywność chemiczna).
2. Metody analityczne
Większość metod chemii analitycznej nie ma wystarczającej
czułości, by były użyte do analizy specjacyjnej. Problem polega
na tym, iż w tych badaniach oznaczamy poszczególne formy pierwiastków
- o wartościach (udziałach) śladowych.
Główne przyczyny trudności w takich analizach to [1]:
● zanieczyszczenia przy pobieraniu próbki;
● nietrwałość i zmienność form pierwiastków - między pobraniem
próbki, a momentem jej analizowania, forma pierwiastka może
ulec samoistnym zmianom;
● bardzo nieznaczna różnica sygnałów analitycznych poszczególnych
form specjacyjnych tego samego pierwiastka;
● możliwość zakłóceń pierwotnej formy występowania pierwiastków
w trakcie operacji analitycznych;
● występowanie w próbie wielu form specjacyjnych tego samego
pierwiastka o bardzo podobnych właściwościach i budowie.
Najpopularniejszą metodą uzyskiwania próbek do badań specjacji
metali jest ekstrakcja sekwencyjna, która polega na ługowaniu
z próbki różnych form metali przy pomocy specjalnych procedur.
Istnieje kilka sposobów przeprowadzania tego procesu. Różnią się
one rodzajem użytych odczynników, czasem reakcji czy też temperaturą
dodawanych ekstrahentów. W tab. 1 przedstawiono ogólne
zalecenia dla dwóch metod ekstrakcji, będących modyfikacjami
opracowanej w 1979 r. metody Tessier’a [7].
Problem specjacji jest istotny z punktu widzenia oszacowania
...
więcej»
Usuwanie formaldehydu ze ścieków metodami utleniania chemicznego
(Jeremi Naumczyk, Małgorzata Kucharska, Agata Krzysztoszek, Paweł Kowalik)
Formaldehyd (FA) jest jednym z najbardziej aktywnych chemicznie
związków występujących w ściekach przemysłowych. Jest
on powszechnie stosowany, m.in. do produkcji żywic mocznikowo-,
fenolowo-, melaminowo- i poliacetylowo-formaldehydowych.
Znajdują one zastosowanie jako kleje i spoiwa przy wytwarzaniu
płyt wiórowych, paździerzowych i pilśniowych oraz sklejek. Żywice
mocznikowo-formaldehydowe poddane procesowi spieniania
służą także do produkcji pianki termoizolacyjnej.
Formaldehyd jest ponadto ważnym produktem w syntezie organicznej,
głównie w syntezie pochodnych acetylenowych. Stosowany
jest np. do produkcji tarnoformu, czyli kopolimeru acetalowego,
otrzymywanego przez polimeryzację trioksanu (trimer FA). Stosuje
się go do wytwarzania metodą wtrysku wyrobów o obniżonym
współczynniku tarcia oraz ścieralności takich, jak koła zębate, łożyska
ślizgowe itp. Znajduje też zastosowanie w produkcji klejów,
barwników, farb i lakierów. Ma on zdolności sieciowania celulozy,
co ma zastosowanie w procesach uszlachetniania tkanin bawełnianych.
W tym przypadku FA jest stosowany w formie pośredniej
w postaci różnych połączeń i pochodnych, zawierających pewne
ilości wolnego FA. Jest on także składnikiem kąpieli stosowanych
w przemyśle włókienniczym. Bywa także stosowany w przemyśle
papierniczym, fotograficznym, garbarskim, gumowym, rafineryjnym,
odlewniczym i w budownictwie. W medycynie i biologii FA
jest stosowany w postaci formaliny lub paraformaldehydu (trimeru
uwalniającego monomer FA po rozpuszczeniu w wodzie) w celach
dezynfekcyjnych oraz jako środek konserwujący i utrwalający preparaty
medyczne i biologiczne. Służy również do dezynfekcji gleby
i zaprawiania ziarna. Niekiedy FA dodaje się do żywności i kosmetyków
w celu ich konserwacji.
Związek ten oddziaływuje toksycznie na organizmy żywe, hamując
fizjologiczną działalność komórek przez tworzenie trwałych
połączeń z grupami aminowymi białek. FA powoduje też uszkodzenie
DNA, mutacje u ...
więcej»
Wytrzymałość zawiesiny pokoagulacyjnej podczas transportu – rola odczynu
(Jolanta Gumińska, Waldemar Sawiniak)
Naturalna materia organiczna (Natural Organic Matter) to heterogeniczna
mieszanina związków organicznych, zazwyczaj o dużej
masie cząsteczkowej, składająca się z wielu grup funkcyjnych,
które wpływają na ich chemiczne właściwości. Wskaźnikiem, który
z jednej strony umożliwia określenie rodzaju związków organicznych
występujących w wodzie, a z drugiej strony służy do oceny
efektywności usuwania tychże związków podczas uzdatniania jest
SUVA (Specific Ultraviolet Absorbance) [1, 2]. Wskaźnik ten jest
ilorazem wartości absorbancji mierzonej przy długości fali 254 nm
(wyrażonej w m-1) oraz wartości DOC (mierzonej w mg/L). Równanie
to ma postać:
Kluczowym parametrem technologicznym podczas koagulacji
NOM jest odczyn, gdyż parametr ten wpływa na ładunek grup funkcyjnych.
W procesie tym dodatnio naładowane produkty hydrolizy
koagulantu mogą neutralizować ujemnie naładowane grupy funkcyjne
materii organicznej wytrącając osad Al-NOM, który może
być oddzielony w dalszym etapie procesu technologicznego. Zazwyczaj
ładunek elektryczny grup funkcyjnych jest 10-100-krotnie
większy niż ładunek elektryczny cząstek nieorganicznych [1]. Na
rys. 1. przedstawiono zależność pomiędzy pH a potencjałem dzeta
różnych frakcji NOM i badanej wody surowej [3]. Z wody surowej
poprzez sorpcję wyizolowano związki o charakterze hydrofobowym
(HPOA) oraz hydrofilowym (HPIA) [4]. Hydrofobowe frakcje
zostały poddane dalszej separacji poprzez obniżenie odczynu
do pH = 1. W ten sposób strącono osad zawierający kwasy humusowe
(HAF), woda nadosadowa zawierała kwasy fulwowe (FAF).
Pozostałe frakcje zostały określone jako hydrofilowe substancje
niebędące kwasami (HPINA). Wyniki badań wykazały istotne różnice
pomiędzy frakcjami hydrofilowymi i hydrofobowymi. Biorąc
jako punkt odniesienia wodę surową zauważono, iż potencjał dzeta,
szczególnie w środowisku silnie kwaśnym, jest kontrolowany przez
frakcje hydrofobowe, głównie kwasy fulwowe.
Podczas transportu zawiesiny poko...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
2010-4
|
DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
|
Rury ochronne – zmora stalowych sieci gazowych, cz. I Korozja rur przewodowych ułożonych w rurach otaczających
(Marek Fiedorowicz)
Stalowe rury ochronne, ochoczo w przeszłości stosowane,
które z założenia miały zwiększać bezpieczeństwo transportu
gazu, dzisiaj często są miejscami, w których odcinki gazociągów
ułożone w tych rurach są najsłabszymi elementami sieci gazowych.
Wskutek błędów popełnianych przy projektowaniu i podczas
budowy odcinki te mogą być zagrożone rozszczelnieniem
z powodu postępującej korozji. Problem jest poważny szczególnie
w przypadku gazociągów wysokiego ciśnienia z uwagi na
potencjalne skutki takich rozszczelnień na skrzyżowaniach gazociągów
z przeszkodami terenowymi oraz trudności i wysokie
koszty likwidacji wycieków w warunkach konieczności zapewnienia
ciągłości dostaw gazu.
Wprowadzenie
Ochrona przeciwkorozyjna jest jednym z głównych czynników
decydujących o stanie technicznym ...
więcej»
Blackout czyli wielka ciemność – źródłem zawodności dostawy wody do spożycia
(Janusz R. Rak, Barbara Tchórzewska-Cieślak, Katarzyna Pietrucha)
Ogólna typologia zagrożeń dla bezpieczeństwa systemów technicznych
przedstawia się następująco [5]:
 związane z zawodnością techniki,
 katastrofy naturalne (powodzie, susze, huragany, trzęsienia ziemi),
 związane z postępowaniem człowieka
- złe intencje (terroryzm, sabotaż)
- ignorancja pracowników,
- niekompetencja operatora,
Istnieje możliwość wzajemnych interakcji poszczególnych typów
zagrożeń.
Wielka awaria systemu elektroenergetycznego (blackout), która
wydarzyła się w 1965 r. w północno-wschodniej części USA i Kanadzie,
pozbawiła energii elektrycznej około 30 mln ludzi. W konsekwencji
tego faktu utworzono Północnoamerykańską Radę d.s.
Niezawodności w Elektroenergetyce (NERC) [4].
Efektem awarii blackout w Szczecinie z 2008 r. był brak wody
wodo...
więcej»
Chlorek żelaza(III) i koagulanty wstępnie zhydrolizowane pix w usuwaniu substancji humusowych z roztworów wodnych
(Jadwiga Kaleta)
Substancje humusowe (SH) są niemal powszechnie obecne
w środowisku wodno-gruntowym. Stanowią one 60÷80% całkowitej
masy substancji organicznej, występującej w wodach naturalnych
i osadach dennych (Odegaard i in., 1999; Perchuć, 2003).
Do niedawna uważano, że substancje humusowe nie są szkodliwe
dla ludzi. Z wody przeznaczonej do picia były usuwane przede
wszystkim ze względów estetycznych. Badania przeprowadzone
w ostatnich latach wykazały, że mogą być one źródłem niepożądanego
zapachu i barwy wody oraz mogą kumulować niektóre substancje
toksyczne poprzez tworzenie kompleksów z metalami ciężkimi,
ze związkami fosforu i azotu oraz adsorpcję niebezpiecznych
związków organicznych (pestycydów, ftalanów, wielopierścieniowych
węglowodorów aromatycznych WWA) (Duan i in., 2002 b;
Kam ...
więcej»
Możliwości zastosowania dwutlenku chloru, podchlorynu sodu oraz dihydratu soli sodowej kwasu dichloroizocyjanurowego do dezynfekcji końcowej wody w OPWiK w Ostrołęce
(Tomasz Wnęt, Marian Granops)
Człowiek wykorzystuje wodę w wielu dziedzinach życia. Najważniejszą
z nich jest jednak przeznaczenie jej do spożycia i na
potrzeby gospodarcze. Jakość wody ma decydujący wpływ na zachodzące
w niej zjawiska i procesy. Produkty tych procesów są zazwyczaj
przyczyną wtórnego zanieczyszczenia wody dostarczanej
odbiorcom. Jeżeli woda ze względu na swój skład chemiczny nie
nadaje się do bezpośredniego spożycia, musi zostać poddana procesowi
uzdatnienia, a wprowadzana do sieci wodociągowej musi
być stabilna biologicznie i chemicznie. Spełnienie warunku stabilności
biologicznej wody jest niezwykle istotne, zwłaszcza w wypadku
rozległych, długo eksploatowanych i często przewymiarowanych
systemów dystrybucji wody. Brak stabilności biologicznej
wody warunkuje również wtórny rozwój mikroorg...
więcej»
Natężenie deszczu miarodajnego i wytyczne wymiarowania odwodnień dachowych budynków
(Adam Ujma)
Systemy odwodnień do odprowadzania wód deszczowych są
nieodłącznym elementem wyposażenia technicznego większości
budynków oraz różnych obiektów infrastruktury miejskiej.
Analiza wytycznych projektowych różnych producentów systemów
odwodnieniowych wskazuje na występowanie znacznych
rozbieżności w ustalaniu maksymalnych powierzchni odwadnianych
połaci dachowych, doborze do nich przekrojów rynien
i rur spustowych oraz odległości między spustami. Jedną z przyczyn
tej sytuacji wydaje się być zróżnicowanie wartości miarodajnego
natężenia deszczu, przyjmowanych według różnych
wytycznych. Proponuje się zwiększenie miarodajnej wartości
natężenia deszczu powyżej poziomu wyznaczanego równaniem
Błaszczyka, jak również zróżnicowanie wartości tego parametru
na terenie kraju, do czego można ...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
2010-3
|
DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
|
Modelowanie systemu dystrybucji wody na przykładzie dużej aglomeracji miejskiej
(Maciej Grzenda, Mirosław Sudoł, Wojciech Gębski)
Budowa modelu matematycznego dużego systemu dystrybucji
wody stanowi zadanie trudne i wymagające znacznego zaangażowania
pracowników zamawiającego przedsiębiorstwa i wykonawcy.
W polskich dużych przedsiębiorstwach wodociągowych powszechna
jest wiedza o wyzwaniach, jakie stanowi zakres projektu
modelowania, typowo łączący konieczność zgromadzenia danych
na temat parametrów i przebiegu modelowanej sieci oraz kampanię
pomiarową z integracją już posiadanych informacji, składowanych
w licznych systemach informatycznych przedsiębiorstwa. Jednocześnie
do niedawna istotną barierę w realizacji projektów modelowania
stanowił brak powszechnie dostępnych opracowań podsumowujących
wnioski z realizacji i korzyści z modelowania dużych
polskich systemów wodociągowych.
Celem niniejszego artyku...
więcej»
Zastosowanie zestawu zaworów bezpieczeństwa do ograniczania skutków uderzenia hydraulicznego w pompowniach
(Anna Musz, Marian Kwietniewski, Dariusz Kowalski, Beata Kowalska, Andrzej Jargiło)
Występowanie uderzeń hydraulicznych, pomimo stosowania co
- raz to nowszych rozwiązań technicznych, jest jednym z głównych
powodów powstawania awarii w systemach zaopatrzenia w wodę,
w tym w pompowniach wodociągowych. Według danych literaturowych
w 80% przyczyną awarii dużych sieci wodociągowych, nie
wyposażonych w urządzenia zapobiegające uderzeniom wodnym,
było wystąpienie przepływów nieustalonych (Bonetyński, 2001).
Pompownia jest miejscem, w którym ryzyko wystąpienia uderzenia
hydraulicznego jest bardzo duże. Praktycznie każdy rodzaj
awarii pompy lub armatury w okolicy pracującej pompy powoduje
powstanie nieustalonego przepływu cieczy w układzie. Określenie
miejsc, w których powstaje uderzenie hydrauliczne, pozwala na obliczenie
czasu w jakim zaburzenie dotrze do danego mie...
więcej»
Retencja wód opadowych na dachach zielonych w warunkach wrocławskich
(Ewa Burszta-Adamiak)
Miasta stają się środowiskiem życia coraz większej liczby ludności
i miejscem koncentracji różnorodnych form działalności człowieka.
W 2006 r. po raz pierwszy liczba ludności miast przekroczyła
liczbę mieszkańców wsi [8]. W ciągu kilkunastu lat liczba
polskich miast powiększyła się o 54 (pod koniec 1990 r. było ich
830), a liczba mieszkańców miast wzrosła w tym czasie o 1,1%
[6]. Liczby te świadczą o postępie procesu urbanizacji również
w Polsce. Procesowi urbanizacji towarzyszą zmiany warunków
hydrologicznych. W obliczu ciągłego wzrostu stopnia uszczelnienia
powierzchni, będącego konsekwencją budowy kolejnych
dróg, autostrad, parkingów, budynków mieszkalnych i usługowych
odwodnienie miasta w głównej mierze odbywa się drogą spływu
powierzchniowego bezpośrednio do kanalizacji, a...
więcej»
Weryfikacja możliwości generowania syntetycznych szeregów opadowych dla hydrodynamicznego modelowania sieci kanalizacyjnych na podstawie danych niemieckich
(Paweł Licznar, Theo G. Schmitt)
Współczesne modelowanie sieci kanalizacji ogólnospławnych
i deszczowych opiera się na probabilistycznym podejściu do interpretacji
otrzymywanych wyników. Praca inżyniera posługującego
się modelem hydrodynamicznym polega na prześledzeniu za jego
pomocą całego szeregu możliwych scenariuszy pracy sieci i identyfikowaniu
na tej podstawie pojawiania się niepożądanych stanów jej
przeciążenia oraz obliczaniu częstości ich występowania [5] [8] i in.
2008). Implikuje to jednoznacznie potrzebę prognozowania także
przyszłych scenariuszy opadowych. Jak dotąd z różnych względów
przyjmowano a priori bardzo proste założenie, że modelowanie
może opierać się na archiwalnych lokalnych szeregach opadowych
(zwykle z co najmniej ostatnich 30 lat) [13]. To niczym nieuzasadnione
założenie, że archiwa...
więcej»
Wybrane wskaźniki charakteryzujące wodociągi w dużych miastach polskich w latach 2005–2008
(Halina Kłoss-Trębaczkiewicz, Elżbieta Osuch-Pajdzińska)
Artykuł dotyczy charakterystyki systemów wodociągowych
w miastach liczących powyżej 100 tys. mieszkańców. Stanowią one
4% liczby wszystkich miast w Polsce, a zamieszkuje w nich 47%
ludności miast.
Do analizy przyjęto następujące wskaźniki charakteryzujące systemy
wodociągowe oraz rozmiar świadczonych usług:
- procent mieszkańców korzystających z wodociągu w mieszkaniu,
- jednostkową długość sieci wodociągowej przypadającej na
mieszkańca korzystającego z wodociągu,
- wielkość zużycia wody wodociągowej ogółem oraz w rozbiciu
na poszczególne grupy odbiorców tj. gospodarstwa domowe,
przemysł oraz innych odbiorców.
Podstawą do ustalenia tych wskaźników były dane GUS1) z lat
2005-2008. Wskaźniki przedstawiono dla miast pogrupowanych
według wielkości wyrażonej liczbą mieszkańców sta...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
2010-2
|
DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
|
Rozwój kanalizacji zbiorczej na obszarach niezurbanizowanych w województwie łódzkim
(Ryszard Gładysz)
Infrastruktura wiejska stanowi podstawę wszelkiej działalności
gospodarczej. Poziom jej rozwoju w zasadniczym stopniu wpływa
na atrakcyjność bądź nieatrakcyjność inwestycyjną poszczególnych
obszarów. Stanowi także warunek przyciągania zasobów kapitałowych,
rozwoju turystyki i innych rodzajów działalności pozarolniczej.
Jako czynnik aktywizujący postęp społeczno-gospodarczy na
wsi, jest ona jednocześnie jednym z najważniejszych wyznaczników
warunków życia mieszkającej tam ludności. Bardzo istotnymi
elementami tej infrastruktury są zmechanizowane dostarczanie
wody oraz urządzenia służące do odprowadzania i oczyszczania
ścieków. Wyposażenie mieszkań i obejść w instalacje wodno-kanalizacyjne
sprzyja bowiem poprawie higieny, stanu sanitarnego,
zdrowotnego, zmniejszaniu uciążliwości ...
więcej»
Uwagi do artykułu dyskusyjnego autorstwa pana Augustyna Jelonka pt. „Czyja formuła jest poprawna?” zamieszczonego w numerze 12 z 2009 roku czasopisma "Gaz, Woda i Technika Sanitarna"
(Agnieszka Malesińska)
Twierdzenie Daniela Bernoulliego (1738 r.) odnosi się do przepływów
cieczy doskonałej. Stanowi ono, że: przy ruchu ustalonym
cieczy doskonałej, odbywającym się pod wpływem sił zachowawczych,
całkowita energia jednostki masy, stanowiąca sumę energii
kinetycznej, energii ciśnienia i energii potencjalnej, jest w każdym
punkcie jednej i tej samej strugi stała [1]. W jednorodnym polu siły
ciężkości równanie Bernoulliego przybiera następującą postać:
(1)
Mimo wyraźnych rozbieżności tego twierdzenia z doświadczeniem,
stwierdzającym powstawanie strat energetycznych przy przep
z const
g
+ + =
λ
ν
2
2
p Uwagi do artykułu dyskusyjnego autorstwa pana Augustyna Jelonka pt.
"Czyja formuła jest poprawna?"
zamieszczonego w numerze 12 z 2009 roku czasopisma "Gaz, Woda i Technik...
więcej»
Strefy zagrożenia wybuchem
(Andrzej Barczyński, Paweł Barczyński )
W dokumentacji technicznej sieci gazowych projektant powinien
wyznaczyć strefy zagrożenia wybuchem. Podobnie operator
systemu przesyłowego lub dystrybucyjnego podczas prowadzenia
prac gazoniebezpiecznych zobowiązany jest do określenia takich
stref. Wymagania te wynikają z zapisów Dyrektywy 1999/92/WE
[1] oraz Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
z dnia 21.04.2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej
budynków, innych obiektów budowlanych i terenów [2].
Z przepisów tych wynika konieczność dokonania oceny zagrożenia
wybuchem w obiektach i terenach, gdzie prowadzone są
procesy technologiczne z użyciem substancji mogących wytworzyć
mieszaniny wybuchowe. W przypadku sieci gazowych substancją
taką jest gaz ziemny (wg PN-C-04750:2002).
W zależności od sytuacji w...
więcej»
Bilansowanie ilości osadów powstających w komunalnych oczyszczalniach ścieków
(Zbigniew Heidrich, Aleksander Suszyński)
W zależności od zastosowanej technologii oczyszczania ścieków
w oczyszczalni mogą powstawać osady wstępne z oczyszczania
wstępnego, osady nadmierne z oczyszczania biologicznego
oraz osady z oczyszczania chemicznego w różnych proporcjach.
Jednakże osady z oczyszczania biologicznego będą występować
w każdym przypadku obecnie pracującej instalacji, ze względu na
obowiązujące przepisy prawne dotyczące jakości ścieków oczyszczonych.
W analizowanych przypadkach przyjęto, że ścieki będą
oczyszczane biologicznie technologią osadu czynnego.
W niniejszym artykule przedstawiono metodę bilansowania komunalnych
osadów ściekowych. Ilości powstających osadów uza-
Wnioski
1. Najlepszą dokładność pomiaru czasu przebiegu i odbicia sygnału
ultradźwiękowego można uzyskać przez porównanie ze sobą
...
więcej»
Ocena stanu technicznego i potrzeb renowacji kanałów ogólnospławnych i ściekowych m. Poznania
(Ryszard Błażejewski, Wiesław Buczkowski, Radosław Matz, Marek Fryska)
Pierwsze odcinki sieci kanalizacyjnej w Poznaniu powstały
w 1888 r., najprawdopodobniej wg projektu Hobrechta. Przewidywał
on budowę kanalizacji ogólnospławnej na terenie miasta
liczącego 260 ha dla ok. 196 tys. mieszkańców i oczyszczanie
ścieków na polach irygowanych w pobliskiej wsi Szeląg. Ścieki
odprowadzano głównie kanałami betonowymi o przekroju
jajowym do wód powierzchniowych, początkowo bez żadnego
oczyszczania. Istniały wówczas dwa tymczasowe wyloty: kolektor
z górnej części miasta (dzisiejsza ulica Św. Marcin i Plac
Wolności) wpadał do cieku Bogdanka - lewobrzeżnego dopływu
Warty, a z dolnego miasta (Stary Rynek i okolice) - wprost do
rzeki Warty w rejonie portu rzecznego. W 1908 r. wybudowano
pompownię ścieków przy ul. Garbary, z której rurociągiem stalowym
o średni...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
2010-1
|
DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma W numerze m.in.: |
|
Ocena niezawodności systemu zaopatrzenia w wodę miasta Proszowice i jego okolic
(Barbara Budziło, Krzysztof Panuś )
Do wyznaczenia wskaźników niezawodności całego systemu
lub jego fragmentów stosuje się odpowiednie metody i wzory [5, 7,
8]. Prace z zakresu funkcjonowania SZW w oparciu o teorię niezawodności
przedstawiono w wielu opracowaniach [1, 2, 3, 4, 6 i 8].
W pracach tych oprócz wiadomości z zakresu teorii niezawodności
podano metody oceny niezawodności badanych obiektów, a także
metody wyznaczenia wymaganego wskaźnika gotowości.
Systemy zaopatrzenia w wodę mają swą specyfikę, są systemami
technicznymi złożonymi, a poszczególne obiekty mają rożne funkcje.
Źródłem wody badanego systemu są ujęcia wód powierzchniowych.
Przy ocenie niezawodności uwzględniono źródło wody
łącznie z obiektami technicznymi, ponieważ z punktu widzenia
niezawodnościowego są połączone szeregowo. Niezawodność zaso...
więcej»
Zastosowanie bentonitów w technologii oczyszczania ścieków komunalnych
(Joanna Gluzińska, Marian Legutko)
Usuwanie związków biogennych ze ścieków komunalnych powoduje
wzrost stężenia fosforu i azotu w osadzie nadmiernym,
i w konsekwencji kumulację trudno rozpuszczalnych związków
tych pierwiastków w urządzeniach oczyszczalni. Pojawiają się
problemy eksploatacyjne instalacji, szczególnie uciążliwe na etapie
przeróbki osadów ściekowych (w ciągu fermentacji i filtracji), gdzie
dochodzi między innymi do zmniejszania się średnicy rurociągów
oraz zakłóceń w pracy urządzeń. Stąd też istnieje potrzeba zmodyfikowania
procesu i znalezienia najlepszego rozwiązania problemu.
W wielu przypadkach konieczna będzie indywidualna ocena i dobór
metody, uzależnione od parametrów ścieków i specyfiki danej
oczyszczalni.
Osad nadmierny z oczyszczalni ścieków komunalnych, stosującej
zintensyfikowane biolo...
więcej»
Ilościowa analiza nierównomierności przepływu gazu w sieci
(Jolanta Szoplik)
Współczesne społeczeństwo jest coraz bardziej zależne od różnego
rodzaju sieci. Sieci energetyczne, telekomunikacyjne, wodne
oraz gazowe są tylko nielicznymi przykładami sieci, które transportują
media do odbiorców. Wspólną cechą dla tych sieci jest nierównomierny
w czasie przepływ, który w dużym stopniu zależy od
ludzkich potrzeb i sposobu życia, dlatego też opis i analiza zagadnień
przepływu w sieci jest trudna, ale bardzo interesująca.
Gaz ziemny jest paliwem ekologicznym, ponieważ jego spalaniu
nie towarzyszy emisja do atmosfery pyłów oraz dwutlenku siarki.
Może być stosowany jako surowiec w przemyśle chemicznym, paliwo
w gospodarstwach domowych do gotowania, ogrzewania mieszkań
i podgrzewania wody oraz w transporcie samochodowym, jak
również jako surowiec do wytwarzania en...
więcej»
Rozwiązania doczyszczania wody w wybranych hotelach warszawskich
(Małgorzata Perchuć, Agnieszka Podniesińska)
Woda odprowadzana ze stacji uzdatniania musi spełniać wymagania
określone w obowiązującym Rozporządzeniu Ministra Zdrowia
[17]. Zanim jednak trafi ona do odbiorców może zostać wtórnie
zanieczyszczona począwszy od etapu uzdatniania aż po etap jej
dystrybucji. Zmiana jakości wody może polegać na pogorszeniu
własności organoleptycznych wtórnym zanieczyszczeniu mikrobiologicznym.
W rezultacie woda w punktach czerpalnych pozostawia
wiele do życzenia pod względem organoleptycznym i zdrowotnym,
może także mieć negatywny wpływ na pracę poszczególnych urządzeń.
W nowoczesnych obiektach hotelowych uzdatnianie wody nie
ogranicza się do poprawy jej własności organoleptycznych. Praktycznie
w każdym obiekcie znajdują się obiegi technologiczne wymagające
często wody o znacznie wyższej czystoś...
więcej»
Farmaceutyki jako zanieczyszczenia środowiska
(Agnieszka Jagoda)
Na świecie jak i w Polsce obserwowany jest ciągły wzrost konsumpcji
leków (rys. 1 i 2). O tym jak wielkie znaczenie dla gospodarki
kraju może mieć produkcja medyczna i farmaceutyczna
świadczy np. fakt, że w Wielkiej Brytanii od 1998 r. nie zajęła ona
niższego miejsca niż trzecie w rankingu sektorów przemysłowych,
a w 2004 i 2007 była nawet numerem jeden [5].
Leki stają się też coraz bardziej dostępne. Obserwowany trend
samoleczenia wśród Polaków ułatwia prosty dostęp do leków OTC
(ang. over-the-counter - lek wydawany w aptece bez recepty). Rośnie
również liczba możliwych miejsc kupna leków. Można je kupić
obecnie na stacjach benzynowych, hipermarketach, w sklepach
osiedlowych, kioskach czy w internecie.
Ponieważ możliwości zakupu leku jest tak wiele, trudno jest
oszacować rzec...
więcej»
Zobacz wszystkie publikacje » |
|
Nasze czasopisma
kofeina
biogaz
przemysł chemiczny
tworzywa sztuczne
hplc
chromatografia
kontakt
tłuszcz
membrany
znakowanie
bezpieczeństwo żywności
Kociołek-Balawejder
antocyjany
przeciwutleniacze
herbata
soki owocowe
GMO
tłuszcze
błonnik
ciecze jonowe
mleko
suplementy diety
fruktooligosacharydy
osady ściekowe
przegląd elektrotechniczny
bhp
barwniki
mikrokapsułkowanie
wino
ocena ryzyka
aluminium
hydrokoloidy
aura
opakowanie
opakowania
karotenoidy
7
korozja
gospodarka wodna
pompy ciepła
owies
informacje dla autorów
gliceryna
konserwanty
ekstrakcja
led
mąka
kolektory słoneczne
problemy jakości
czekolada
żywność funkcjonalna
nanotechnologia
soja
BRC
kosmetyki
skrobia
jęczmień
audit
polifenole
szkło
pszenica
jakość żywności
jogurt
jakość
ocena ryzyka zawodowego
haccp
polimery
kanalizacja
inżynieria materiałowa
praca
Materiały Budowlane
gluten
przegląd mleczarski
kawa
hutnik
przemysł spożywczy
orkisz
TYTAN
skrobia modyfikowana
rfid
srebro
6
liofilizacja
żywność
enzymy
mięso
kompozyty
biopaliwa
chłodnictwo
opakowania inteligentne
probiotyki
przegląd papierniczy
miód
magnez
opakowania aktywne
olej
olej rzepakowy
metale ciężkie
napoje energetyzujące
nanomateriały
nano
piwo
biomasa
makaron
chleb
elektronika
dodatki do żywności
logistyka
gryka
pestycydy
ryzyko zawodowe
fermentacja
pieczywo
żyto
makulatura
Miedź
prebiotyki
aronia
inulina
servqual
wentylacja
recykling
atest
odpady
drób
napoje funkcjonalne
transport
biofilm
mrożonki
FMEA
jakość usług
analiza sensoryczna
iso 9001
eKSTRUZJA
biodiesel
kukurydza
cukier
suszenie
innowacje
woda
opakowania z tworzyw sztucznych
owoce
ifs
żywność wygodna
witamina c
kaizen
piroliza
masło
utrwalanie żywności
lody
sól
drożdże
audyt
prenumerator
ścieki
surfaktanty
błonnik pokarmowy
koszty jakości
woda mineralna
soki
ryż
żywność ekologiczna
oczyszczanie ścieków
tqm
makarony
WITAMINY
ochrona przed korozją
ołów
zarządzanie jakością
opakowania szklane
zioła
dioksyny
zeolity
kakao
sieci neuronowe
transglutaminaza
wzbogacanie żywności
aromaty
substancje dodatkowe
Przyprawy
reologia
opakowania jadalne
ryby
tekstura
rolnictwo ekologiczne
akryloamid
sok
bioetanol
iso 22000
Manufacturing Process Automation
białka serwatkowe
czosnek
gospodarka mięsna
mikotoksyny
akrylamid
polichlorowane bifenyle
superabsorbenty
antyoksydanty
PET
kasza
