profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik

Czasopismo dofinansowane w 2010 r. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2013), also from March - year 2014.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 466,56 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 419,90 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2012-12

zeszyt-3526-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-12.html

 
W numerze m.in.:
Praktyczne wskazówki doboru przekładników prądowych do zabezpieczeń różnicowych (Zygmunt Kuran, Sławomir Skrodzki)
Początkowo rdzenie przekładników prądowych wykonywane były ze zwykłych blach transformatorowych i zasadniczo dla tych rdzeni została opracowana norma IEC-185 - obecnie PN-EN-60044-1:2000. Ponad 30 lat temu zaczęto stosować w przekładnikach toroidalne rdzenie zwijane z krzemowych blach zimnowalcowanych. Pomimo bardzo dobrych parametrów tych blach pojawiły się problemy z pracą przekładników, przed którymi powyższa norma nie zabezpieczała. Sprawę rozwiązały dopiero nowe normy PN-EN-60044-6:2000 i PN-EN-60044-1:2000/A1:2003. W krajowej energetyce problem ten do dzisiaj nie jest rozwiązany. Można zauważyć utrwalającą się opinię, że problemy z doborem przekładników prądowych przestają istnieć z kilku powodów. Maleje zapotrzebowanie na moc ze strony zabezpieczeń, ponieważ mamy lepsze materiały magnetyczne, niektórzy producenci zabezpieczeń szyn bardzo zaniżają te wymagania. Takiemu myśleniu chcielibyśmy się przeciwstawić, bo: - przekładniki prądowe mają bardzo często prąd wtórny o wartości 5 A i to na przewodach jest główna strata mocy, a nie w zabezpieczeniu, - materiały magnetyczne są dobre, ale dla przekładników pomiarowych, a dla zabezpieczeniowych nie zawsze, - specyfika działania zabezpieczeń różnicowych transformatorów jest inna niż zabezpieczeń szyn i nie można sobie pozwolić na tak drastyczne ograniczenie wymagań. Przebiegi zwarciowe zapisane w zabezpieczeniu różnicowym RRTC Wprowadzając na rynek własne rozwiązania zabezpieczeń różnicowych transformatorów RRTC-1 i RRTC-2 nie opracowaliśmy żadnych wytycznych doboru przekładników prądowych. Wychodziliśmy z założenia, że zabezpieczenia cyfrowe będą dobrze pracowały z przekładnikami dobranymi przez projektantów wg dotychczas stosowanych zasad. Sprzyjającą okolicznością jest mały pobór mocy zabezpieczeń cyfrowych i duża elastyczność nastawień, dzięki której można uodporniać zabezpieczenia na nasycanie się przekładników prądowych. Dzięki rejestratorom zawartym w zabezpieczenia... więcej»

Aspekty prawne i ekonomiczne przyłączania odnawialnych źródeł energii do krajowych sieci elektroenergetycznych (Mirosław Parol)
Rozwój energetyki odnawialnej w Polsce jest w ostatnich latach coraz dynamiczniejszy. Dzieje się tak głównie z powodu coraz większej liczby powstających i projektowanych elektrowni (farm) wiatrowych, a także instalacji wytwórczych opartych na biogazie i biomasie. Jednak udział energetyki odnawialnej w ogólnym bilansie energetycznym jest jeszcze dużo mniejszy niż w krajach, w których rozwój elektroenergetyki został nakierowany na rozwój OZE. W artykule zostały przedstawione aspekty prawne i ekonomiczne dotyczące przyłączania odnawialnych źródeł energii do krajowych sieci elektroenergetycznych. W Polsce obecnie obowiązuje mechanizm ekonomiczny oparty na sprzedaży praw majątkowych do świadectw pochodzenia energii. W sposób skrótowy scharakteryzowano również proponowane zmiany obecnego stanu prawnego dotyczącego odnawialnych źródeł energii przyłączanych do sieci elektroenergetycznych. Następnie, dokonano porównania korzyści ekonomicznych osiąganych przez wytwórców energii elektrycznej z OZE w obu przypadkach. Aspekty prawne dotyczące przyłączania odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznych w Polsce Podstawowe kwestie związane z przyłączaniem odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznych w Polsce zostały uregulowane w art. 7 ustawy Prawo energetyczne [1]. Zgodnie z ust. 1 wymienionego artykułu ustawy przedsiębiorstwo energetyczne, które zajmuje się przesyłem lub dystrybucją energii elektrycznej jest zobowiązane do zawarcia umowy o przyłączenie do sieci z podmiotami ubiegającymi się o przyłączenie do sieci (w tym przypadku przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się wytwarzaniem energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii), jeśli tylko istnieją techniczne i ekonomiczne warunki przyłączenia do sieci i dostarczania energii, a podmiot żądający zawarcia umowy spełnia warunki przyłączenia do sieci. W ust. 2 wspomnianego artykułu zostały określone postanowienia, które co najmniej powinna zawierać ... więcej»

Trójkątna charakterystyka pracy architektur cyfrowych podstacji (Krzysztof Kulski)
Do tradycyjnej dziedziny sygnalizacji pracy telezabezpieczeń wprowadzono pojęcie trójkątnej charakterystyki pracy. Trójkąt ten zależy od wymaganej prędkości komunikacji, zakładanej niezawodności wysyłania sygnałów sterujących oraz bezpieczeństwa ich odbioru. Wszystkie te trzy aspekty są ze sobą powiązane. W celu zapewnienia tradycyjnej funkcjonalności - w postaci sygnalizacji warunkowego wyłączania, blokowania oraz intertrippingu (wyzwalania międzysystemowego), wymagane jest prawidłowe zrównoważenie każdego z tych aspektów. Tematem artykułu są tradycyjne rozwiązania dla aplikacji układów automatyki w podstacjach cyfrowych. Tym samym oczekuje się, że inżynierowie zajmujący się systemami zabezpieczeń będą rozwijać współczesną technologię Ethernetową, bazując na sprawdzonych już rozwiązaniach. W pierwszej kolejności omówiono aspekty prędkości - głównie w świetle wymaganej reakcji układów bazujących na komunikatach. Dalej skupiono się na metodach, za pomocą których integratorzy mogą uzyskiwać dokładną synchronizację czasu. Następnie poruszono kwestię uzyskiwania odpowiedniej niezawodności poprzez stosowanie redundancji oraz odpowiedniej architektury. Na koniec przedstawiono aspekty bezpieczeństwa sieciowego oraz zarządzania ustawieniami/konfiguracją. Wprowadzenie Patrząc w przeszłość, można powiedzieć, że telekomunikacja nigdy nie była w centrum uwagi inżynierów zajmujących się zabezpieczeniami, podobnie jak zabezpieczenia nigdy nie były w centrum zainteresowania inżynierów zajmujących się telekomunikacją. Komplikacje rozpoczynały wzajemne obwinianie, tzn. inżynierowie od zabezpieczeń obwiniali tych od telekomunikacji o nieodpowiedni serwis, natomiast inżynierowie od telekomunikacji narzekali, że inżynierowie od zabezpieczeń mają zbyt duże wymagania. Do rozwiązania tego problemu potrzebna jest efektywna komunikacja pomiędzy systemem zabezpieczeń a systemem telekomunikacji. Co więcej ta efektywna komunikacja musi spełniać potrz... więcej»

Polska reprezentacja przemysłu elektrotechnicznego w Europie - czy musimy być tylko wykonawcami? (Janusz Nowastowski)
Polska Izba Gospodarcza Elektrotechniki (PIGE) jest kontynuatorką istniejącej od 1993 r. Izby Gospodarczej Przemysłu Elektrotechnicznego. Powstanie Izby było wyrazem narodzenia się w Polsce samorządności branżowych środowisk gospodarczych i dążeniem do nawiązania bezpośrednich kontaktów z istniejącymi związkami przedsiębiorców branży elektrycznej z zachodniej Europy. W Niemczech odpowiednikiem PIGE jest organizacja Zentralverband Elektrotechnik und Elektronikindustrie e.V. (ZVEI), w której jest zatrudnionych 150 osób, w tym wielu najwyższej klasy ekspertów i specjalistów. ZVEI zrzesza 1600 firm, co stanowi 90% przemysłu elektrycznego. Firmy te w 2011 r. miały 178 mld euro sprzedaży i zatrudniały ponad 840 tys. pracowników. Przemysły elektryczny i elektroniczny w Polsce miały w tym okresie sprzedaż na poziomie 80 mld zł, tj. ok. 20 mld euro i zatrudniały 150 tys. pracowników. Nawet przy zachowaniu stosownych proporcji wielkości przemysłów obu krajów i tradycji zrzeszania się w... więcej»

Aspekty prawne i ekonomiczne przyłączania odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznych w Niemczech (Agnieszka Maciejko, Mirosław Parol)
W Niemczech 1 stycznia 2009 r. weszła w życie ustawa [1] wspierająca instalowanie odnawialnych źródeł energii (Gesetz für den Vorrang Erneuerbarer Energien, zwana w skrócie Erneuerbare-Energien-Gesetz - EEG). Jako uzasadnienie wprowadzenia tej ustawy podano konieczność ochrony klimatu, środowiska oraz zasobów paliw kopalnych, a także korzyści dla gospodarki narodowej w postaci obniżenia kosztów zaopatrzenia w energię elektryczną. Założono również, że wspomniana ustawa będzie bodźcem stymulującym dalszy rozwój technologii przeznaczonych dla energetyki odnawialnej, co ma umożliwić wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w całkowitym bilansie wytwarzania energii elektrycznej do poziomu przynajmniej 35% w 2020 r. i zapewnić rosnący trend w kolejnych latach. 30 czerwca 2011 r. została podjęta decyzja w sprawie nowelizacji ustawy EEG - jej zaktualizowana wersja obowiązuje w Niemczech od 1 stycznia 2012 r. Z zapisów ustawy [1] wynika, że w tym kraju obowiązują ceny gwarantowane (FIT - feed in tariffs) za sprzedaż energii elektrycznej wytworzonej w OZE. W końcowej części artykułu dokonano porównania korzyści ekonomicznych osiąganych przez wytwórców energii elektrycznej z OZE w Polsce oraz w Niemczech. Aspekty prawne dotyczące przyłączania źródeł odnawialnych do sieci elektroenergetycznych w Niemczech Ustawa EEG [1] odnosi się przede wszystkim do dwóch zagadnień, tzn. gwarantuje przyłączanie instalacji wytwórczych, wykorzystujących odnawialne źródła energii lub gaz kopalniany do publicznej (ogólnodostępnej) sieci elektroenergetycznej, a także nakłada na operatorów sieci elektroenergetycznych obowiązek odbioru, przesyłu i rozdziału całej wytworzonej w ten sposób energii. Zgodnie z tą ustawą, operatorzy sieci są zobowiązani do bezzwłocznego przyłączenia wymienionych instalacji wytwórczych do swoich sieci, przy czym miejsce przyłączenia musi być dostosowane do instalacji wytwórczej pod względem poziomu napięcia, zaś lokalizacja punkt... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-11

zeszyt-3492-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-11.html

 
W numerze m.in.:
Odsłonięcie tablicy upamiętniającej prof. Michała Doliwo-Dobrowolskiego w Podkowie Leśnej (Krzysztof Woliński)
15 września 2012 r. została odsłonięta tablica upamiętniająca osobę i dzieła Michała Doliwo-Dobrowolskiego, pioniera elektrotechniki, wybitnego konstruktora i wynalazcy - w 150. rocznicę jego urodzin i 120. rocznicę pracy trójfazowego systemu elektroenergetycznego. Uroczystość odbyła się w ramach dwudniowych obchodów Dnia Dziedzictwa Europejskiego zorganizowanego przez Urząd Miasta w Podkowie Leśnej. Inicjatorem odsłonięcia pamiątkowej tablicy był kol. Stefan Molęda z Oddziału Warszawskiego SEP, którego inicjatywę poparli: burmistrz Miasta Ogrody Podkowa Leśna - Małgorzata Stępień-Przygoda i przewodniczący Rady Miasta - Bogusław Jestadt.Tablica została umieszczona na stacji wieżyczkowej 15/0,4/0,23 kV zbudowanej w 1925 r. wg rozwiązania opracowanego przez Michała Doliwo-Dobrowolskiego. Stacja transformatorowa jest zlokalizo- Odsłonięcie tablicy upamiętniającej prof. Michała Doliwo... więcej»

IX Konferencja Naukowo-Techniczna "Transformatory energetyczne i specjalne - projekt, produkcja, eksploatacja"
W dniach od 3 do 5 października 2012 r. odbyła się kolejna edycja konferencji naukowo-technicznej poświęcona projektowaniu, produkcji oraz eksploatacji transformatorów energetycznych i specjalnych. Uczestnicy spotkali się w Hotelu Król Kazimierz w Kazimierzu Dolnym. Organizatorami konferencji byli: Polimex-Mostostal Zakład ZREW Oddział Transformatory, Instytut Mechatroniki i Systemów Informatycznych Politechniki Łódzkiej, Zakład Wysokich Napięć Politechniki Łódzkiej, Instytut Energetyki z Warszawy, przy współudziale firmy PFISTERER. Patronat nad konferencją sprawowali: Polski Komitet Wielkich Sieci Elektrycznych, Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator, Zarząd Główny Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Łódzki i Warszawski. W spotkaniu uczestniczyło 150 osób, które reprezentowały ośrodki naukowo-badawcze w kraju, służby techniczne energetyki zawodowej i przemysłowej, producentów transformatorów i osprzętu do ich produkcji oraz firmy zajmujące się diagnostyką transformatorów. Uczestników konferencji powitał Jarosław Zaręba (Polimex-Mostostal Zakład ZREW Oddział Transformatory... więcej»

Analiza wykresów obciążeń odbiorców przemysłowych (Wiktoria Grycan, Bogumiła Wnukowska, Zbigniew Wróblewski)
W ostatnich latach nastąpiła poważna zmiana uwarunkowań rozwoju energetyki na świecie, Europie, a także w Polsce. Znacząca zmiana w odniesieniu do elektroenergetyki była spowodowana m.in. zmianami ustrojowymi w kraju. Przejście z gospodarki planowanej na wolnorynkową wskazało na znaczenie gospodarki energetycznej w przedsiębiorstwach. Po przyjęciu zobowiązań dotyczących pakietu klimatycznoenergetycznego oraz w wyniku dostosowywania stanu energetyki do wymagań wynikających z dyrektyw Unii Europejskiej zauważyć można w Polsce zmiany ekologiczno-ekonomiczne dotyczące użytkowania energii elektrycznej. Wzrosło znaczenie inwestowania w energooszczędne technologie oraz świadomego zarządzania popytem na energię. Zwłaszcza umiejętne kształtowanie obciążeń w poszczególnych obszarach wydaje się szczególnie interesujące. Jest to bowiem stosunkowo niedrogi sposób ograniczenia zużywanej energii elektrycznej, pozwalający odciążyć system w szczytowych okresach. W związku z tym szczególnie ważne jest poznanie odbiorcy końcowego, tzn. określenie jego wpływu na całkowite zużycie w danym obszarze i określenie czynników wpływających na wielkość zapotrzebowania na energię oraz poznanie, w jakim stopniu odbiorca jest zainteresowany zarządzaniem swojego zapotrzebowania. W artykule scharakteryzowano odbiorców przemysłowych działających na terenie województwa dolnośląskiego. Opisano obszar geograficzny, na którym odbiorcy funkcjonują. Przedstawiono charakterystykę energetyczno-gospodarczą danego terenu, a następnie podjęto próbę oceny, w jakim stopniu oddziałuje on na odbiorców i ich zachowania. Charakterystyka badanego obszaru Analizowane podmioty działają na obszarze województwa dolnośląskiego. W energię zaopatruje ich operator P. Obszar działania operatora to 27 330 km2, z liczbą prawie 1,7 mln zasilanych odbiorców. W latach 1999-2008 na obszarze Dolnego Śląska można było zauważyć rosnącą tendencję wielkości zużycia energii elektrycznej. Została ... więcej»

25. Międzynarodowe Energetyczne Targi Bielskie ENERGETAB 2012
Tegoroczne Międzynarodowe Energetyczne Targi Bielskie ENERGETAB odbyły się w dniach od 11 do 14 września 2012 r. na terenach ZIAD Bielsko-Biała. W skład Komitetu Organizacyjnego Targów weszły następujące instytucje energetyczne: ZIAD Bielsko-Biała, Stowarzyszenie Elektryków Polskich (SEP), Polskie Towarzystwo Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej (PTPiREE), Izba Gospodarcza Energetyki i Ochrony Środowiska oraz TAURON Polska Energia - jako partner generalny. Targi zorganizowano pod honorowym patronatem: ministra gospodarki, prezydenta Miasta Bielsko-Biała, prezesa SEP, prezesa PTPiREE, PGE Energia Odnawialna, Izby Gospodarczej Energetyki i Ochrony Środowiska, Polskiej Izby Gospodarczej Elektrotechniki, Polskiego Stowarzyszenia Elektroinstalacyjnego, Polskiej Izby Producentów Urządzeń i Usług na Rzecz Kolei. Prezes zarządu ZIAD - Janusz Kisiel - powitał zebranych gości oraz dokonał oficjalnego otwarcia targów. Aktu symbolicznego przecięcia wstęgi dokonali: prezydent miasta Jacek Krywult oraz wiceprezes zarządu ds. strategii i rozwoju TAURON Polska Energia - Joanna Schmid. Tegoroczna ekspozycja targowa zajmowała powierzchnię 30 tys. m2 w hali wielofunkcyjnej, pawilonach namiotowych i terenach otwartych. Swoje wyroby prezentowało 713 firm, w tym prawie 60 wystawców z kilkunastu krajów Europy, Azji i A... więcej»

System elektroenergetyczny jako fabryka bezludna Część I. Model rozwoju na przykładzie systemu testowego IEEE RTS (Jerzy Tchórzewski)
Badania nad modelem fabryk bezludnych (unmanned manufactory) rozpoczęto pod koniec XX w. - najpierw w Japonii i Tajwanie, a następnie w Chinach i w Korei Południowej. Na początku XXI w. wysoce zintegrowanej i zrobotyzowanej produkcji krajów azjatyckich zaczynają dorównywać kraje Unii Europejskiej, w których zainteresowanie fabrykami bezludnymi podyktowane jest głównie procesem starzenia się społeczeństwa oraz koniecznością potanienia masowej produkcji [1-5, 15-17]. Z drugiej strony w literaturze przedmiotu od dłuższego czasu występuje pojęcie superinfrastruktury, którą tworzy system elektroenergetyczny (system EE lub SEE) zintegrowany w bardzo znacznym stopniu z teleinformatyką (PCC - power communication and computer), w wyniku czego m.in.: wzrasta niezawodność, efektywność i bezpieczeństwo dostawy mocy i energii elektrycznej do odbiorców [3, 17]. W zakresie zwiększenia niezawodności systemu EE w kategoriach rozwoju systemów technicznych w kierunku fabryk bezludnych podstawowym celem są m.in. badania odporności systemów na awarie katastrofalne oraz metody zapobiegania tym awariom, co wiąże się z potrzebą wdrażania elastycznych systemów sterowania w sieciach elektroenergetycznych (FACTS) [1-3]. W ramach badań podjęto próbę włączenia się w ten nowy kierunek nauki, opracowując model rozwoju SEE z punktu widzenia wykorzystania go w poszukiwaniu prawidłowości zmian strukturalnych i parametrycznych w kategoriach fabryk bezludnych. W związku z tym na bazie danych systemu testowego IEEE RTS 1) zaproponowano nowy sposób badania rozwoju systemu EE w kierunku fabryki bezludnej, wyróżniając w rozwoju zmiany parametryczne i zmiany strukturalne [2, 14-16]. Śledzenie rozwoju systemu EE na przykładzie zmian elementów wielomianów modelu arx (wielomiany A(q) i B(q)) lub elementów macierzy występujących w modelu sterowania w przestrzeni stanów (macierze A, B, C i D) pokazuje tendencje rozwojowe systemu EE, a szczególnie zmiany jego zagregowany... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-10

zeszyt-3462-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-10.html

 
W numerze m.in.:
Przeciwdziałanie rozrzutowi napięć w szeregowych łańcuchach bateryjnych (Andrzej Binkiewicz)
Baterie akumulatorów kwasowo-ołowiowych często zestawia się nie z pojedynczych ogniw, lecz z bloków składających się zwykle z 3 lub 6 ogniw. Wobec rozrzutu napięć ogniw, jest oczywiste, że także napięcia bloków wykazują rozrzut. W artykule przedstawiono sposób określenia krzywej rozkładu aproksymującej ten rozrzut, a także rozstrzygnięto kwestię - czy właściwe jest wyrównywanie napięć bloków w łańcuchu szeregowym. Baterie akumulatorów, używane często jako rezerwowe źródła energii w systemach zasilania, składają się z wielu szeregowo połączonych ogniw, dla uzyskania dostatecznie wysokiej wartości napięcia. Ogniwa te mogą być zgrupowane w bloki. Napięcia ogniw w połączeniu szeregowym wykazują naturalny rozrzut napięć, co uwydatnia się szczególnie w długich łańcuchach. Napięcia te układają się zgodnie z krzywą rozkładu normalnego. Berndt [1] podaje wartość odchylenia standardowego δ tego rozkładu dla baterii VRLA jako 33 mV/ogn. Zastrzec przy tym należy, że krzywa ta jedynie przybliża rozkład rzeczywisty, który jest dyskretny, w przeciwieństwie do rozkładu normalnego. Rozrzut napięć w łańcuchach szeregowych jest niekorzystny ze względu na możliwość niedoładowania ogniw, których napięcia są niższe od napięcia równowagi elektrochemicznej. Długotrwale utrzymujący się stan niedoładowania prowadzi do trwałego ubytku pojemności ogniw. Aby temu zapobiec można zastosować dwie metody: - podnieść napięcie łańcucha tak, aby jego wartość w przeliczeniu średnio na ogniwo, była znacząco wyższa od napięcia równowagi elektroch... więcej»

Laboratorium projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych (Krzysztof Górecki, Janusz Zarębski, Damian Bisewski, Jacek Dąbrowski, Piotr Jasicki)
W artykule przedstawiono badawczo-dydaktyczne laboratorium projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych, uruchomione w Katedrze Elektroniki Morskiej Akademii Morskiej w Gdyni. Opisano koncepcję laboratorium, etapy procesu dydaktycznego oraz najważniejsze urządzenia stanowiące wyposażenie laboratorium. Wskazany został obszar zadań badawczych i dydaktycznych, w którym to laboratorium może być użyteczne. Rozwój technologii elektronicznej umożliwia miniaturyzację urządzeń elektronicznych, ograniczenie kosztów obudowy oraz zmniejszenie zapotrzebowania na energię elektryczną. Bardzo duży wpływ na miniaturyzację urządzeń elektronicznych ma rozpowszechnienie się technologii montażu powierzchniowego elementów elektronicznych. Elementy stosowane w tym montażu (SMD) cechują się mniejszymi rozmiarami geometrycznymi oraz mniejszym rozstawem wyprowadzeń zewnętrznych niż klasyczne elementy do montażu przewlekanego (THD) [1]. Z drugiej strony montaż elementów elektronicznych w obudowach THD nie wymaga specjalistycznej aparatury i może być z powodzeniem realizowany w warunkach amatorskich. Z tego powodu przez wiele lat laboratorium projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych nie wymagało skomplikowanego wyposażenia, gdyż montaż przewlekany można było zrealizować jako montaż manualny. Obecnie nowoczesne układy scalone są w dużej mierze wytwarzane tylko w obudowach SMD. Dlatego badania układów elektronicznych zawierających nowoczesne układy scalone wymagają wykorzystania urządzeń technicznych umożliwiających wytworzenie precyzyjnych płytek drukowanych (PCB), nadruk pasty lutowniczej na polach lutowniczych, umieszczenie elementów SMD na płytce drukowanej oraz wykonanie lutowania rozpływowego [1]. W artykule opisano laboratorium badawczo-dydaktyczne projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych zorganizowane w Katedrze Elektroniki Morskiej Akademii Morskiej w Gdyni. W dalszej części artykułu przedstawiono koncepcję reali... więcej»

Wybrane aspekty projektowania iluminacji obiektów zabytkowych (Piotr Cierzniewski, Grzegorz Marciniszyn)
We współczesnym świecie rozwój techniki oświetleniowej sprawił, że oświetlenie jako środek kształtowania i aranżacji, stał się coraz częściej dostrzeganym i wykorzystywanym elementem w iluminacji obiektów architektonicznych. Odpowiednio wykonane oświetlenie potrafi poprawić estetykę każdego miejsca. Nocna iluminacja jest w stanie wykreować wyjątkowy efekt wizualny. Dzięki odpowiednio dobranej grze światła i cienia, jasności i koloru, oświetlenie kształtuje nastrój, tworząc niepowtarzalny, nocny wizerunek miasta [1]. Operując sztucznym światłem można wyeksponować najbardziej interesujące elementy budynku oraz wydobyć te, które w ciągu dnia są niewidoczne. Można również ukryć elementy, które są zniszczone lub mało reprezentatywne. Ważnym aspektem iluminacji jest to, aby oświetlany budynek współgrał z otaczającymi go innymi obiektami, często intensywnie oświetlonymi, np. parkami czy ulicami oraz intensywną iluminacją obiektów handlowych i biurowców, z powodu której zabytkowe budynki pozbawione iluminacji nikną w mroku [2]. Coraz więcej miast stara się, poprzez odpowiednią iluminację obiektów zabytkowych, przywrócić ich obraz znany z dziennej panoramy miasta. Dlatego obecnie na świecie są tworzone integralne plany oświetlenia całych miast. Przykładem takiego miasta może być Lyon (Francja), gdzie projekt ten realizowany jest od 1989 r., a obecnie w mieście jest ponad 250 odpowiednio iluminowanych miejsc. Należy pamiętać, że iluminacja jest również formą prezentacji danego obiektu i musi uwzględniać jego styl, rangę oraz funkcję. Bardzo ważnym elementem iluminacji jest także odpowiednie prowadzenie przewodów oraz umieszczanie opraw na obiektach. Należy to wykonywać w taki sposób, aby w jak najmniejszym stopniu ingerować w elewacje budynku. Iluminacja w dzisiejszych czasach musi również sprostać jeszcze jednemu bardzo ważnemu wymaganiu, jakim jest energooszczędność. Obecnie producenci opraw i źródeł światła tworzą coraz nowsze i ... więcej»

V Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna "Blackout a Krajowy System Elektroenergetyczny. Weryfikacja zdolności KSE do obrony i odbudowy" (Józef Lorenc, Ireneusz Grządzielski, Stefan Jaskuła)
W dniach 30 maja - 1 czerwca 2012 r. odbyła się kolejna, V Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna "Blackout a Krajowy System Elektroenergetyczny", zorganizowana przez Instytut Elektroenergetyki Politechniki Poznańskiej przy współpracy przedsiębiorstw energetycznych: PSE Operator, PSE-Zachód, ENEA Operator i Dalkia Poznań ZEC. Miejscem obrad był obiekt hotelowo-restauracyjny Delicjusz w Rosnówku, położony w sąsiedztwie Wielkopolskiego Parku Narodowego. Przewodniczącym Komitetu Programowego konferencji był dyrektor Instytutu Elektroenergetyki prof. Józef Lorenc, a Komitetu Organizacyjnego - dr inż. Ireneusz Grządzielski. Głównym celem tegorocznej konferencji było zaprezentowanie zagadnień dotyczących weryfikacji zdolności krajowego systemu elektroenergetycznego do obrony i odbudowy. W trakcie uroczystego otwarcia obrad V Konferencji, którego dokonał prof. Józef Lorenc, gości konferencji przywitała prorektor Politechniki Poznańskiej - prof. Aleksandra Rakowska. Następnie głos zabrali kolejno: Artur Różycki - prezes ENEA Operator, Wiesław Kalina - dyrektor ds. infrastruktury technicznej Urzędu Miasta Poznania, Irena Gruszka - dyrektor Urzędu Regulacji Energetyki Zachodniego Oddziału Terenowego w Poznaniu i Jan Pic - członek zarządu Dalkia Poznań ZEC, którzy zgodnie podkreślili wagę i aktualność konferencji, szczególnie w kontekście rozpoczynającego się tydzień po konferencji turnieju finałowego 14. Mistrzostw Europy UEFA EURO 2012TM, będącego poważnym wyzwaniem dla wszystkich służb energetycznych, mających zapewnić ciągłość zasilania sieci dystrybucyjnych miast-gospodarzy. Na konferencję nadesłano 30 referatów, które podzielono na 4 panele tematyczne: Panel A: Bezpieczeństwo zasilania miast i gmin, Panel B: Testy i próby systemowe sprawdzające przydatność źródeł wytwórczych w procesie obrony i odbudowy, Panel C: Praca sieci elektroenergetycznych w warunkach obrony i odbudowy, Panel D: Sterowanie i automatyka w procesi... więcej»

Innowacyjność sektora IT oparta na współpracy naukowo-biznesowej (Wojciech Prastowski)
Jak zwiększyć potencjał innowacyjny w firmie, której profil działalności opiera się na nowatorskich projektach i pionierskich technologiach? Gdzie poszukiwać źródeł inspiracji w przypadku, gdy oferowane usługi i produkty powstają dzięki najnowocześniejszym rozwiązaniom i podzespołom? Jednym ze sposobów, od dawna wykorzystywanym w tzw. gospodarkach rozwiniętych, jest współpraca przedsiębiorstw z uczelniami wyższymi i wykorzystanie potencjału studentów, doktorantów i naukowców. Taki model współpracy w sektorze naukowo-biznesowym popularyzuje "Network Sunrise - Dolnośląska Sieć Współpracy Nauki i Biznesu" - czyli projekt, w ramach którego grupa animatorów transferu wiedzy i technologii rozbudowuje sieć kontaktów i rozwija serwis społecznościowy wspomagający realizację projektów z pogranicza nauki i biznesu. Diza... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-9

zeszyt-3423-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-9.html

 
W numerze m.in.:
Turbiny wiatrowe małej mocy do zastosowań w obszarach zurbanizowanych (Leszek Wydźgowski, Marek Chilewski)
Chęć pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych wynika zarówno z coraz większej dbałości o środowisko naturalne jak i możliwości uzyskiwania energii z niewyczerpalnych zasobów. Obecnie obserwuje się gwałtowny wzrost technologii związanych z pozyskiwaniem energii ze źródeł odnawialnych zarówno w makroskali (od 100 kW do 5 GW) jak i mikroskali (do 40 kW). Oprócz oczywistych korzyści, jakie płyną z odnawialnych źródeł energii (OZE ), należy zdawać sobie sprawę z ograniczeń wynikających z pozyskiwania energii w ten sposób. Są one rezultatem kilku uwarunkowań [1]. Podstawowym ograniczeniem jest dopływ energii uzależniony od zmieniających się warunków klimatycznych i jego stochastyczny charakter. Wymusza to (szczególnie dla małych źródeł) konieczność stosowania magazynów energii. Dobrym rozwiązaniem jest też jednoczesna współpraca układów pozyskujących energię z różnego rodzaju źródeł (np. turbina wiatrowa i panel fotowoltaiczny). Kolejnym uwarunkowaniem utrudniającym wykorzystanie OZE jest postać ich występowania - duże rozproszenie i mała gęstość powierzchniowa (energia słoneczna, wiatrowa itp.) czy objętościowa (biomasa, biogaz itp.). Następnym uwarunkowaniem niepozwalającym w pełni wykorzystać OZE jest aspekt ekonomiczny. Inwestycje związane z pozyskiwaniem energii ze źródeł odnawialnych wymagają stosunkowo dużych nakładów - potrzebne są odpowiednie mechanizmy wsparcia, które zachęcą inwestorów do pozyskiwania energii odnawialnej. Powyższe ograniczenia sprawiają, że udział odnawialnych źródeł energii w światowym bilansie energetycznym jest ciągle na niskim poziomie. Ilość energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych jest podyktowana także przyjęciem międzynarodowych zobowiązań dotyczących zwiększenia udziału OZE w całkowitym bilansie energetycznym. Według przyjętych przez Polsk... więcej»

Nowoczesne przekształtniki energoelektroniczne przeznaczone do odnawialnych źródeł energii (Tomasz Tarczewski)
Energoelektronika jest obecnie gwałtownie rozwijającą się dziedziną nauki i techniki. Oferowane elementy półprzewodnikowe charakteryzują się coraz większymi wartościami znamionowymi prądów i napięć, wysokimi częstotliwościami przełączeń, spadkiem strat mocy podczas przełączania i przewodzenia, a także coraz bardziej przystępnymi cenami [1]. Obecnie koszt półprzewodnikowych łączników energoelektronicznych każdego roku maleje o ok. 2-5% [2]. Rozwój półprzewodnikowych łączników energoelektronicznych umożliwia konstruowanie nowoczesnych przekształtników energoelektronicznych, charakteryzujących się dużą sprawnością oraz ograniczonym wpływem na odkształcanie parametrów sieci energetycznej. Powszechnie stosowane w odnawialnych źródłach energii (OZE ) przekształtniki przyczyniają się do zwiększania ich wpływu na system energetyczny [3]. Przekształtniki energoelektroniczne są bardzo istotnymi elementami systemu energetycznego i pełnią funkcję interfejsu pomiędzy OZE a siecią elektryczną [3, 4]. Zazwyczaj konieczne jest dopasowanie wytwarzanej przez OZE energii do parametrów sieci. Również w przypadku pracy OZE "na wyspę" wymagane jest zapewnienie pożądanych parametrów wytwarzanej energii elektrycznej, umożliwiające zasilanie lokalnych odbiorników lub magazynowanie generowanej energii. Na przestrzeni ostatnich 30 lat masa i rozmiary przekształtników energoelektronicznych stosowanych w napędach elektrycznych o regulowanej prędkości uległy 20-krotnemu zmniejszeniu. W tym samym przedziale czasu zanotowano zmniejszenie liczby komponentów oraz 10-krotny wzrost funkcjonalności omawianych urządzeń [3]. Efektywne przekształtniki energoelektroniczne współpracujące z OZE stają się ważnym elementem współczesnego systemu energetycznego [4]. Elektrownie wiatrowe są drugim po biomasie, najbardziej znaczącym odnawialnym źródłem energii w Polsce [5]. Z tego względu topologie obecnie stosowanych przekształtników energoelektronicznych zostaną omówion... więcej»

Nowe funkcje w zespołach zabezpieczeń MiCOM platformy P10 (Andrzej Juszczyk)
W ostatnich dwóch latach, Schneider Electric Energy w Świebodzicach wprowadził na rynek nowe typy zespołów zabezpieczeń elektroenergetycznych - MiCOM P111Enh oraz MiCOM P116, należących do platformy MiCOM P10. Oba produkty zostały opracowane przez konstruktorów w Świebodzicach, z zamiarem ich wprowadzenia do globalnych sieci dystrybucyjnych Schneider Electric. W związku z tym, przy ich opracowaniu brano pod uwagę wymagania i potrzeby klientów z różnych regionów świata. Działanie na tak szerokim rynku pozwala na wzbogacanie rozwiązań technicznych wiedzą i doświadczeniem inżynierów z globalnej wioski, jaką jest współczesny świat. Ze względu na fakt, że zostały opracowane w Polsce, uważny obserwator może doszukać się w nich wielu rozwiązań wynikających z doświadczeń polskiej energetyki. Przyczyniły się one do sukcesu tych przekaźników na wielu rynkach zagranicznych. Pomimo że produkty zostały wprowadzone stosunkowo niedawno, konstruktorzy ciągle uzupełniają je o nowe funkcje. MiCOM P111Enh oraz MiCOM P116 łączy przede wszystkim fakt, że należą do tej samej platformy - P10, stąd struktura menu oraz funkcje są bardzo zbliżone do siebie. Jednak ze względu na różną aplikację, warstwa sprzętowa bardzo się różni. MiCOM P111Enh MiCOM P111Enh (rys. 1) jest przeznaczony do sieci średniego napięcia jako atrakcyjne rozwiązanie dla obiektów elektroenergetycznych, wymagających ekonomicznych rozwiązań (optymalnego stosunku - cena/funkcje). Całość sprzętu P111Enh jest zamknięta w bardzo małej obudowie (107×107×113 mm). Może to sugerować, że mamy do czynienia z prostym przekaźnikiem nadprądowym. Jednak dzięki graficznemu wyświetlaczowi LCD i oprogramowaniu komunikacyjnemu MiCOM S1 Studio zauważa się mnogość funkcji i elastyczność w jego konfiguracji (rys. 2 przedstawia dostępne funkcje w P111Enh). Co ważne, nie odbywa się to kosztem skomplikowania jego obsługi. Osoba, niepasjonująca się zbytnio automatyką zabezpieczeniową, jest w stanie w kr... więcej»

Kryteria teoretyczne oceny działania zwodów typu ESE w ochronie odgromowej - potwierdzenie eksperymentalne analizy teoretycznej (Adam Skopec, Eugeniusz Smycz, Czesław Stec)
Badanie zjawisk wyładowań atmosferycznych należy do najbardziej złożonych problemów nauki i techniki w szerokim ujęciu interdyscyplinarnym. Wynika to z wpływu wielu czynników przyczynowo-skutkowych na powstawanie i rozwój zjawisk tworzenia się elektryczności atmosferycznej, w tym szczególnie gromadzenia się ładunku elektrycznego i jego różnych form rozładowania. Problematyka ochrony odgromowej stanowi coraz szerszy i ważniejszy zakres zagadnień zarówno w sensie teoretycznym, jak również zastosowań praktycznych. Wraz z postępem cywilizacyjnym i technologicznym wzrastają zagrożenia dla człowieka oraz jego materialnego otoczenia, wynikające z wyładowań atmosferycznych. W coraz większym stopniu wzrasta potrzeba ochrony obiektów gabarytowo dużych (zbiorników paliw, hangarów lotniczych), jak również obiektów wysokich. Szczególnie ważne jest zapewnienie niezakłóconego działania łączy informatycznych. Powstaje potrzeba skutecznej ochrony wszelkiego typu masztów telewizyjnych, masztów telefonii komórkowej, anten satelitarnych. W tym przypadku ochrona powinna zapewniać selektywną lokalizację punktów uderzenia pioruna w taki sposób, aby skutki jego działania nie powodowały uszkodzenia chronionej aparatury. Z uwagi na wartość chronionych obiektów, wzrasta potrzeba ochrony bardziej niezawodnej. Ponieważ nie można praktycznie zapewnić 100-procentowej ochrony, to jednak powinno się zapewniać ochronę o znacznie obniżonym poziomie ryzyka (ustalanym każdorazowo dla chronionego obiektu). Wprowadzenie Zjawisko pioruna towarzyszy człowiekowi od zarania jego dziejów. Uczucie trwogi i zagrożenia, jakie wywołuje to zjawisko w życiu współczesnego człowieka, dla człowieka pierwotnego było objawem działania sił nadprzyrodzonych. Tajemniczość tego zjawiska i bezsilność człowieka wobec potęgi sił przyrody rodziła jedynie potrzebę przystosowania się w obrzędach kultu i mitu. W aspekcie antropologicznym zakłada się, że zjawisko pioruna spełniło też swoją... więcej»

Badanie wpływu konstrukcji komory próżniowej i mechanizmu przełączania na zdolność łączeniową rozłączników SN (Stanisław Kiszło, Andrzej Frącek, Zbigniew Szermer)
Od roku 2010 Instytut Energetyki - Zakład Doświadczalny w Białymstoku prowadzi prace badawczo-rozwojowe nad rozłącznikami napowietrznymi średniego napięcia 24 kV wyposażonymi w próżniowe komory rozłącznikowe. Nowe rozwiązanie zespołu gaszenia (przerywania) łuku zaadaptowano do rozłączników SN typu SRN-24 w miejsce szczelinowej komory powietrznej. Po próbach konstruktorskich, wykonano partię prototypową rozłączników przeznaczonych do badań mechanicznych i elektrycznych. Właściwości elektroizolacyjne próżni W wyłącznikach i rozłącznikach próżniowych średniego napięcia zostały wykorzystane takie właściwości elektroizolacyjne jak: duża wytrzymałość elektryczna, niska stratność dielektryczna i gwałtowne odzyskiwanie wytrzymałości elektrycznej po przeskoku. Proces inicjowania i rozwoju przeskoku w próżni jest procesem złożonym, w którym występuje wiele zjawisk fizycznych [4]. Podstawowymi wielkościami charakteryzującymi układ izolacyjny są: wartość prądu płynącego przez układ przy określonej wartości napięcia na zaciskach układu oraz napięcie przeskoku. Wysokość napięcia przeskoku jest uzależniona od wartości ciśnienia gazów resztkowych w próżni i odległości elektrod. Na rys. 1 przedstawiono taką zależność [4]. Napięcie przes... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-8

zeszyt-3394-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-8.html

 
W numerze m.in.:
"Rekordowe" osiągnięcia energetyki wiatrowej
A. Mogilenko: (Energetyka wiatrowa: nowe rekordy). Energetika i Promyszlennost' Rossii 4/2012. Opracował - Piotr Olszowiec. Mimo kryzysu gospodarczego i finansowego na świecie trwa nieprzerwany rozwój energetyki wiatrowej. W 2012 r. przyrosty nowych mocy w światowej energetyce wiatrowej wyniosą 46 GW. Dobra passa ma być podtrzymana również w przyszłości - w ciągu najbliższych czterech lat światowy potencjał wytwórczy tego segmentu ma wzrosnąć aż o 255 GW. Doskonałym wynikom ekonomicznym towarzyszy nieustanny postęp techniczny w budowie farm wiatrowych. Jednym ze światowych liderów jest niemiecka firma Enercon. Dotychczas największe turbiny wiatrowe tego producenta typu E-126/6 dawały przy znamionowej mocy 6 MW n... więcej»

Skutki społeczno-ekonomiczne katastrofy w Fukushimie
The Economist 2012 March: Japan after the 3/11 disaster. The death of trust. Last year’s triple disaster - earthquake, tsunami and nuclear meltdown - has shattered Japanese faith in many of the country’s institutions. Opracował - Witold Bobrowski. Wakana Yokoyama 11 marca br. minął rok od dnia, który wywrócił świat Wakany do góry nogami. Trzynastoletnia Wakana Yokoyama będzie przygotowywała tradycyjne tańce z okazji święta sadzenia ryżu. Będzie szczęśliwa z tej okazji, ponieważ ma nadzieję, że zobaczy swoich starych szkolnych przyjaciół, których już dawno nie widziała. Ale będzie jej towarzyszył także cień smutku, ponieważ wielu mieszkańców nie zobaczy już swoich wiosek. Tego gorzkiego, zimnego dnia, rok temu, wioskę Ukedo zalała silna fala tsunami. Zabiła ok. 180 osób, z wioski liczącej 1800 mieszkańców, w tym oboje dziadków Wakany. Niektórzy mieszkańcy mogli zostać jeszcze uratowani, ale kiedy nastąpił wybuch pierwszego z reaktorów pobliskiej elektrowni atomowej Fukushima Dai-ichi, władze skoncentrowały się raczej na pospiesznej ewakuacji żywych niż na poszukiwaniu zaginionych mieszkańców, pozostałych jeszcze przy życiu. Wakana, jej rodzina oraz tysiące innych zostali przesiedleni do namiotów, które chociaż położone nieco dalej, znajdowały się bezpośrednio na drodze pióropusza radioaktywności elektrowni. Wakana obecnie mieszka w Koriyamie, miejscowości położonej 60 km na zachód od Fukushima Dai-ichi. Uczęszcza do nowej szkoły, w której nie ma dawnych kolegów. Może wychodzić na zewnątrz tylko na trzy godziny dziennie ze względu na utrzymującą się radiację. Z upływem czasu coraz trudniej jest utrzymywać kontakty ze znajomymi z Ukedo, gdzie rosła, oddychając słonym zapachem wybrzeża Pacyfiku. Ale jej oczy świecą się, gdy mówi o tańcach ludowych, które będzie wykonywała, a które mają już tradycję setek lat. Utrzymując tradycje wioski nie będzie żyła dziwną odpowiedzialnością za przeszłość, ale ona jest jedyną, któr... więcej»

Kontrola pracy systemu elektroenergetycznego z wykorzystaniem elementów teorii bifurkacji (Olgierd Małyszko)
W ostatnich latach, dzięki rozwojowi techniki cyfrowej i metod numerycznych, pojawiły się możliwości praktycznego zastosowania skomplikowanych metod matematycznych do kontroli i analizy stanu pracy systemu elektroenergetycznego (SEE). Na przykład, w teorii bifurkacji i chaosu, znane są metody umożliwiające badanie dynamiki układów nieliniowych, w tym analiza bifurkacji punktów stałych i okresowych. Wielkie awarie systemowe, takie jak np. utrata stabilności napięciowej, charakteryzują się właśnie zanikiem punktów stałych. Jedną z metod teorii bifurkacji i chaosu jest analiza wykładników Lapunowa. W artykule - na przykładzie modelu generator-sieć sztywna - pokazano, że wartość największego wykładnika Lapunowa jest skorelowana ze współczynnikiem zapasu stabilności i dąży do zera w miarę jak badany układ zbliża się do punktu utraty stabilności. W związku z tym, wartość największego wykładnika Lapunowa może być użyta jako wskaźnik zapasu stabilności. Jako drugi przykład wykorzystania wykładników Lapunowa przedstawiono metodę pomiaru on-line impedancji i mocy zwarciowej SEE. Aktualnie parametry te są obliczane teoretycznie, natomiast w czasie pracy systemu nie są już kontrolowane. Od mocy zwarciowej zależy koszt urządzeń, tym samym koszt budowy, napraw i modernizacji systemu. W rzeczywistym systemie wartości tych parametrów ulegają zmianom wskutek rozbudowy i modernizacji, jak również w wyniku planowych lub awaryjnych wyłączeń urządzeń. Proponowana metoda umożliwia ciągły monitoring wartości impedancji i mocy zwarciowej systemu w warunkach ruchowych. Wykładniki Lapunowa Wykładniki Lapunowa są miarą wrażliwości układu na warunki początkowe i reprezentują średnie tempo rozbiegania się bliskich trajektorii (startujących od dwóch początkowo bliskich sobie punktów) na atraktorze. Przedstawiono to na rys. 1. Jeśli układ ewoluuje od dwóch bliskich warunków początkowych X0 i X0+Δx0 to po czasie t rozbieżność można w przybliżeniu op... więcej»

Seminarium szkoleniowe "Problemy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych" ELSEP 2012 (Krzysztof Woliński)
24 maja 2012 r. w auli Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej odbyło się X seminarium szkoleniowe kadry inżynieryjno-technicznej poświęcone tym razem zagadnieniom eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych. Organizatorami seminarium byli: Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP, PGE Dystrybucja SA Oddział Białystok, Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej oraz Podlaska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa (POIIB). W seminarium wzięło udział ponad 200 osób, które reprezent... więcej»

Możliwości zastosowania inteligentnych instalacji elektrycznych w nowoczesnym budownictwie (Tomasz Zarębski)
Jednym z największych wyzwań stojących współcześnie przed człowiekiem jest zapewnienie dostatecznej ilości energii niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa. W obliczu nieuchronnego wyczerpania paliw kopalnych należy zastanowić się, jak ten cel zrealizować. Właściwe wydają się dwie drogi: - poszukiwanie nowych źródeł energii, - racjonalizacja zużycia energii. W dziedzinie nowych źródeł energii w wielu ośrodkach naukowych trwają intensywne prace nad wykorzystaniem odnawialnych jej źródeł. Najszerzej wykorzystywane są: energia wiatru i promieniowania słonecznego oraz biomasa. Coraz szerzej myśli się również o wykorzystaniu nieograniczonych zasobów energii wód mórz i oceanów. W obliczu niedawnych wydarzeń w japońskiej elektrowni atomowej Fukushima wykorzystanie tego rodzaju energii wzbudza wiele kontrowersji. Wprawdzie nowoczesne technologie budowy takich siłowni zapewniają bardzo wysoki stopień niezawodności i bezpieczeństwa, ale wśród społeczeństwa jest obawa przed ich eksploatacją. Racjonalizacja zużycia energii to działania zmierzające do jej oszczędnego i optymalnego zużywania. Realizacja tych działań powinna odbywać się poprzez wyrobienie w odbiorcach energii nawyków jej oszczędzania oraz wprowadzanie nowych technologii. Obecnie można zaobserwować burzliwy rozwój tego rodzaju technologii w nowoczesnym budownictwie. Wprowadzane są różne rozwiązania, które pozwalają na konstrukcję energooszczędnych budynków. Dotyczy to zarówno samej technologii budowlanej, jak i różnego rodzaju instalacji odbiorczych. Do ogrzewania budynków coraz częściej stosuje się odnawialne źródła energii, takie jak energia słońca, wiatru oraz geotermalna. W dzisiejszym świecie człowiek ma coraz mniej czasu, pamiętanie o wyłączaniu zbędnych odbiorników bywa bardzo problematyczne. Z tego względu bardzo pomocne okazuje się korzystanie z różnego rodzaju inteligentnych instalacji elektrycznych, które potrafią same "myśleć" o tym, co powinno ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-7

zeszyt-3366-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-7.html

 
W numerze m.in.:
HVDC jutra (Łukasz Nogal, Piotr Kacprowicz)
W ostatnich latach można zaobserwować znaczny wzrost realizacji projektów wykorzystujących technologię HVDC do przesyłu energii elektrycznej. Wynika to z różnych przesłanek: ekonomicznych, środowiskowych, technicznych. Faktem jest, iż układy wysokonapięciowego prądu stałego dzięki swoim licznym zaletom będą stosowane coraz częściej i z jeszcze większym rozmachem. Technologia ta jest obecna na rynku energetycznym od ponad 50 lat. Warto więc zaznajomić się z nią bliżej, ponieważ już niedługo może nam ona towarzyszyć w jeszcze większym zakresie. Niniejszy artykuł został poświęcony nowatorskim przedsięwzięciom związanym z wykorzystaniem HVDC. Trochę historii W dzisiejszych czasach energia elektryczna generowana jest niemal wyłącznie jako energia prądu przemiennego. Warto jednak przypomnieć, iż energią po raz pierwszy wygenerowaną w celach komercyjnych była energia elektryczna prądu stałego, której to prekursorem był Thomas Alva Edison. Ponadto pierwsza elektroenergetyczna sieć przesyłowa również została zbudowana w oparciu o prąd stały. Jednakże technologia, którą dysponowano ponad sto lat temu, nie pozwalała na wykorzystanie prądu stałego niskiego napięcia do przesyłu energii na duże odległości, co spowodowało rozpowszechnienie alternatywnego sposobu, jakim był wysokonapięciowy prąd przemienny. Dopiero dzięki znacznemu rozwojowi w dziedzinie energoelektroniki, m.in. zaworów wysokiego napięcia (zbudowanych z lamp rtęciowych lub tyrystorów), przesył prądu stałego na duże odległości stał się możliwy, powodując wzrost wykorzystania tej technologii w systemie elektroenergetycznym. Pierwsze ćwierć wieku wysokonapięciowego prądu stałego, poczynając od 1954 r. do połowy lat 70., opierało się głównie na lampach rtęciowych. Przez kolejne 25 lat, do 2000 r., dominowała technologia wykorzystująca przekształtniki tyrystorowe. Obecna technologia wykorzystuje głównie tzw. self-commutated converters, czyli przekształtniki samoistnie komutują... więcej»

WYDAWNICTWA
Wprowadzenie do napędu elektrycznego. Włodzimierz Koczara: Wprowadzenie do napędu elektrycznego. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2012.W Przedmowie czytamy: Stosownie do programu trójstopniowego kształcenia na uczelniach technicznych materiał został podzielony na trzy części. Pierwsza dotyczy studiów inżynierskich i zawiera zagadnienia podstawowe. Druga, podawana na studiach magisterskich, obejmuje zaawansowane metody i układy sterowania. Natomiast trzecia grupa, realizowana na studiach doktoranckich, jest związana z rozwojem nowych układów napędowych, jak i ich sterowania. Autor omawia następujące zagadnienia: Podstawowe zależności w napędzie elektrycznym - rodzaje pracy maszyn w napędzie elektrycznym, Podstawowe zależności opisujące maszyny robo... więcej»

Wizualizacja i sterowanie urządzeniami w Laboratorium Zarządzania i Integracji Systemów Automatyki Budynków Politechniki Gdańskiej (Stanisław Czapp, Szymon Czekoński, Krzysztof Dobrzyński, Michał Porzeziński)
Laboratorium Zarządzania i Integracji Systemów Automatyki Budynków powstało na Wydziale Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej w ramach jednego z zadań projektu "Sieć certyfikowanych laboratoriów oceny efektywności energetycznej i automatyki budynków" (POIG.02.02.00-00-018/08) współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej. Projekt realizowały trzy wyższe uczelnie: Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica, Politechnika Gdańska oraz Politechnika Poznańska należące do zawiązanego w 2007 r. Ogólnopolskiego Konsorcjum Naukowo-Przemysłowego Energooszczędnych Technologii Budynkowych Instalacji Elektrycznych [1]. Proces budowy laboratorium rozpoczął się w czerwcu 2009 r., a zakończył w czerwcu 2011 r. W laboratorium zbudowano cztery współpracujące ze sobą stanowiska laboratoryjne (rys. 1):Rys. 1. Rzut pomieszczenia laboratorium wraz z rozmieszczeniem stanowisk laboratoryjnych Z+C SL 1 Z+C UM 1 UM 64 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 SO 1 Linia główna Linia 1 Linia 15 Z+C SO 2 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 Linia 15 Linia główna SO 15 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 Linia 15 Linia główna Linia obszarowa Rys. 2. Struktura instalacji w systemie KN X: Z+C - zasilacz z cewką, SL - sprzęgło liniowe, SO - sprzęgło obszarowe, UM - urządzenie magistralne - stanowisko 1 - z systemem KN X, - stanowisko 2 - z systemem LonWorks, - stanowisko 3 - z systemem BAC net, - stanowisko 4 - zarządzania i integracji systemów. W każdym przypadku na stanowisko składają się urządzenia pracujące w danym systemie oraz odpowiednie dla każdego systemu oprogramowanie, pozwalające tworzyć projekty i w szerokim zakresie współpracować z urządzeniami. W laboratorium tym przewiduje się prowadzenie prac badawczorozwojowych w zakresie: - opracowywania nowych urządzeń pozwalających na integrację różnych standardów systemów automatyki budynku, Podstawowym elementem jest urządzenie magistralne UM, które instaluje się w linii magistralnej. Każda linia powinna być w... więcej»

Wpływ warunków formowania elektretów z folii ptfe na ich własności (Adam Gubański, Jan Kupracz)
Elektrety znalazły wiele zastosowań technicznych związanych z wykorzystaniem pola elektrycznego elektretu w sposób zachowawczy. Wytwarzanie elektretów polega na "zamrożeniu" stanu spolaryzowania poprzez uporządkowanie dipoli, rozdział swobodnych nośników w polu elektrycznym (heteroładunek) lub też wprowadzeniu swobodnych nośników z zewnętrznych źródeł (homoładunek) [2]. W zależności od zastosowanej metody wytwarzania rozróżniamy: - termoelektrety - gdzie następuje uporządkowanie dipoli elektrycznych poprzez działanie zewnętrznego silnego pola elektrycznego w podwyższonej temperaturze, a następnie utrwalenie tego stanu przez ochłodzenie, - fotoelektrety - pobudzanie nośników ładunku w dielektryku za pomocą światła widzialnego lub promieniowania (np. gamma), a następnie odpowiednie przemieszczenie ich w materiale za pomocą silnego zewnętrznego pola elektrycznego, - radioelektrety - implantowanie ładunków elektrycznych o dużej gęstości (ulot, działo elektronowe), najczęściej w cienkich foliach polimerowych (folie elektretowe), - magnetoelektrety - uporządkowanie dipoli elektrycznych w silnym polu magnetycznym, a następnie utrwalenie tego stanu przez ochłodzenie [2]. Zwykle elektrety wykorzystuje się jako źródło stałego pola elektrycznego. Artykuł dotyczy metody formowania elektretów z folii PT FE w celu późniejszego zastosowania ich w czujnikach promieniowania jonizującego [5], charakteryzujących się: długim czasem życia, stabilnym ładunkiem powierzchniowym oraz dużym nieskompensowanym ładunkiem powierzchniowym. Formowanie elektretów Wyładowania koronowe wystę... więcej»

Wyznaczanie rezystancji zastępczej obwodów elektrycznych z wykorzystaniem obliczeń ewolucyjnych (Mirosław Gajer)
Rezystancja zastępcza obwodu elektrycznego rozumiana jest jako wartość rezystancji opornika, którym można zastąpić układ połączeń innych elementów rezystywnych, stanowiących rozpatrywany obwód, nie zmieniając przy tym wartości płynącego w nim prądu [1]. W przypadku szeregowego połączenia N oporników, ich rezystancja zastępcza równa jest sumie rezystancji poszczególnych oporników składowych, zgodnie ze wzorem (1) Analogicznie w przypadku równoległego połączenia N oporników odwrotność ich rezystancji zastępczej równa jest sumie odwrotności rezystancji poszczególnych oporników składowych, zgodnie ze wzorem (2) W przypadku równoległego połączenia jedynie dwóch oporników wzór (2) można przekształcić do postaci pozwalającej na bezpośrednie wyznaczenie ich rezystancji zastępczej za pomocą następującej zależności (3) Podobnie w przypadku równoległego połączenia trzech oporników, ich rezystancja zastępcza wyraża się wzorem (4) Oprócz szeregowego lub równoległego połączenia oporników występować mogą także układy mieszane, w przypadku których rezystancję zastępczą można wyznaczyć jako kombinację odpowiednich połączeń równoległych bądź szeregowych ich oporników składowych [2]. = = N i R Ri 1 i R = = N i i R 1 R 1 1 1 2 1 2 R R R R R + = 1 2 1 3 2 3 1 2 3 R R R R R R R R R R + + = wiedniej kombinacji połączeń szeregowych i równoległych [3]. Przykład takiego układu połączeń oporników został przedstawiony na rys. 2. W takim wypadku rezystancję zastępczą można wyznaczyć jedynie korzystając z definicji pojęcia rezystancji, która mówi, że rezystancja obwodu jest to stosunek napięcia U panującego na jego zaciskach do wartości płynącego przez niego prądu i. Dr inż. Mirosław Gajer - AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział EAIiE, Katedra Automatyki, Kraków Rys. 1. Układ połączeń oporników stanowiący kombinację połączeń szeregowych i równoległych Rys. 2. Układ połączeń oporników, którego nie można sprowadzi... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-6

zeszyt-3337-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-6.html

 
W numerze m.in.:
XV Seminarium Energotestu "Automatyka elektroenergetyczna - problematyka eksploatacji i modernizacji" (Sylwia Wróblewska)
W dniach 25-27 kwietnia br. odbyło się w Wiśle XV Seminarium Energotestu z okazji jubileuszu 20-lecia firmy. Seminarium otworzył dyrektor Energotestu mgr inż. Arkadiusz Klimowicz. Pierwszego dnia obrady seminaryjne prowadził mgr inż. Zbigniew Kochel. Tego dnia wygłoszono następujące referaty: - Dorobek i możliwości Energotestu z perspektywy dwudziestu lat działalności inżynierskiej firmy w elektroenergetyce (mgr inż. Arkadiusz Klimowicz, mgr inż. Zbigniew Kochel), - Wyzwan... więcej»

JM-TRONIK - 30 lat doświadczeń w EAZ (Mariusz Radziszewski, Dariusz Rybak)
W artykule przedstawiono rodzinę zabezpieczeń serii MUZ produkcji JM-TRONIK. Opisano zabezpieczenia od zwarć doziemnych admitancyjne kierunkowe, realizowane przez sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3. Przedstawiono także innowacyjne funkcje sterowników polowych, m.in. kontrolę zużycia styków wyłączników próżniowych. Firma JM-TRONIK jest producentem szerokiej gamy urządzeń elektroenergetycznych średnich napięć, m.in. rozdzielnic SN, wyłączników i styczników próżniowych oraz elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej (EAZ). Na szczególną uwagę zasługuje rodzina zabezpieczeń serii MUZ, w tym sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3, które realizują zabezpieczenia admitancyjne kierunkowe. Sterowniki polowe produkcji JM-TRONIK zostały wyposażone w wiele innowacyjnych funkcji, takich jak kontrola zużycia styków wyłączników próżniowych. Uniwersalne sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3 - realizacja zabezpieczeń admitancyjnych kierunkowych Sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3 są zespołami uniwersalnymi i realizują pełną automatykę zabezpieczeniową, m.in. zabezpieczenia admitancyjne kierunkowe. R... więcej»

Historia budowy systemu energetycznego Nowego Jorku
Cunningham J.J.: History. Architect of Power. Thomas E. Murray & New York’s Electrical System. IEEE Power & Energy Magazine (US) 2012 March/April. Opracował - Witold Bobrowski. Historia pionierów elektrotechniki jest stosunkowo dobrze udokumentowana. Znacznie mniej jest informacji o budowniczych, którzy wcielali ją w życie tworząc elektrownie i wielkie systemy energetycznie. Jednym z nich był żyjący na przełomie XIX i XX w. wybitny przedsiębiorca, wynalazca, inżynier, przemysłowiec oraz kierownik firmy - Thomas Edward Murray (1860-1929), który bardziej niż ktokolwiek inny był odpowiedzialny za rozwój ogromnego systemu elektroenergetycznego Nowego Jorku. Za... więcej»

WYDAWNICTWA
Logistyka dla inżynierów.Stanisław Niziński, Józef Żurek, Krzysztof Ligier: Logistyka dla inżynierów. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2011.We Wstępie autorzy piszą: Niniejsza książka jest poświęcona problemom logistyki z punktu widzenia inżynierskiego. (…) Dowolny system działania, państwowy lub prywatny musi mieć właściwe zabezpieczenie logistyczne swojego funkcjonowania w aspekcie: zaopatrzenia, transportu, dystrybucji, ochrony środowiska, utrzymania majątku trwałego w tym maszyn i urządzeń technicznych. Książka adresowana jest do pracowników naukowo-dydaktycznych i studentów wyższych uczelni, kadry inżynieryjno-technicznej przedsiębiorstw przemysłowych, rolniczych, usługowych, handlowych i jednostek budżetowych zajmujących się problematyką wykorzystania logistyki. Autorzy omawiają następujące zagadnienia: Systemy logistyczne - systemy logistyczne w aspekcie sterowania, budowa systemu logistycznego, modele systemu logistyc... więcej»

Przekazywanie sygnałów dwustanowych w obwodach EAZ (Zygmunt Kuran)
W powszechnej opinii to "rynek" kreuje rzeczywistość, lecz często skuteczniej robią to specyfikacje techniczne. Błąd w specyfikacji technicznej może powodować rozwiązania gorsze kosztem lepszych. Obiektywna ocena poszczególnych rozwiązań nie jest łatwa. Artykuł zawiera obszerną analizę zagadnień dotyczących przekazywania sygnałów dwustanowych EAZ w dużych sieciach 220 V DC, z uwzględnieniem aspektów historycznych, praktycznych i teoretycznych oraz sugestie wprowadzenia zmian w zapisach specyfikacji technicznych. Rola przekaźników pomocniczych w EAZ była fundamentalna, bo wszystkie funkcje logiczne realizowane były przy ich użyciu. Gdy w latach 70. ub.w. przychodziłem do pracy w Zakładzie Automatyki Sieciowej Instytutu Energetyki, to problem zakłóceń w obwodach wtórnych zasadniczo nie istniał. Moce pobierane przez te przekaźniki były na tyle duże, że stanowiły dostateczną ochronę przed zakłóceniami w ich obwodach. Był to okres intensywnej pracy nad elektronicznymi analogowymi zabezpieczeniami dla polskiej energetyki. Najaktywniejszymi ośrodkami w tej dziedzinie były Instytut Energetyki i REFA Świebodzice. Oba ośrodki, pomimo prób w tym kierunku, nie ustaliły wspólnej płaszczyzny sprzętowej. Nastąpił podział: Instytut opracowywał zabezpieczenia dla sieci WN i elektrowni, a REFA dla sieci średnich napięć. Tylko Instytut miał możliwość zetknąć się z problemem zakłóceń, bo dotyczy on obiektów rozległych. Technika elektroniczna chciała zaoszczędzić na energii związanej z przekazywaniem sygnałów dwustanowych, a obiekty energetyczne w tym czasie rozrastały się, co pogłębiało tylko problem. W Instytucie Energetyki, przy opracowywaniu konstrukcji pierwszych elektronicznych zabezpieczeń, od początku przyjęta została obowiązująca do dzisiaj zasada, że do zespołów zabezpieczeń wprowadzamy wszystkie dwustanowe informacje o obiekcie, a uzależnienia logiczne niezbędne do pracy obiektu realizuje elektronika. Z tego wynikła konieczność wprowa... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-5

zeszyt-3306-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-5.html

 
W numerze m.in.:
Rozłączniki napowietrzne 24 kV wyposażone w próżniowe komory rozłącznikowe - prace badawczo-rozwojowe w IE-ZD Białystok (Stanisław Kiszło, Andrzej Frącek)
W latach 2010-2011 Instytut Energetyki - Zakład Doświadczalny w Białymstoku prowadził nowe prace nad zastosowaniem próżniowych komór rozłącznikowych w rozłącznikach napowietrznych średniego napięcia 24 kV, w celu uzyskania większej zdolności łączeniowej rzędu (do 400 A). Założenia do I etapu pracy Założenia pracy obejmowały: - prace koncepcyjno-projektowe zespołu gaszenia łuku, z umiejscowieniem na odłącznikach typu SON-24, - kompatybilność do rozłączników typu SRN-24, - uzyskanie nowej wersji rozłącznika o zdolności łączeniowej do 400 A. Pierwsza część pracy obejmowała m.in.: - zaprojektowanie zespołu gaszenia łuku, - wykonanie prototypu zespołu gaszenia łuku, - sprawdzenie poprawności działania mechanicznego, - próby konstr... więcej»

Systemy odzysku ciepła umożliwiające wytwarzanie energii elektrycznej w tłoczniach gazu ziemnego – wybrane aspekty ekonomiczne (Konrad Woliński)
Turbiny gazowe stanowią obecnie najczęściej stosowane źródło napędu sprężarek w nowoczesnych tłoczniach gazu ziemnego. Zależnie od wielkości gazociągu, ilości przesyłanego gazu oraz zakresu ciśnień roboczych wykorzystuje się turbiny, których moc waha się od kilku do kilkudziesięciu MW. Zaletami tych silników są: - niska masa (w porównaniu z silnikami tłokowymi o podobnej mocy), - niewielkie gabaryty, - możliwość szybkiej zmiany obciążenia (typowy czas przejścia z biegu jałowego do pełnego obciążenia wynosi ok. 2 min), - niższe niż w przypadku silników tłokowych drgania [1]. Turbiny wykorzystywane na tłoczniach gazu pracują w tzw. obiegu otwartym (prostym), w którym spaliny, stanowiące czynnik roboczy odprowadzane są do otoczenia. Wadą tego rozwiązania jest niska sprawność energetyczna obiegu. Tylko ok. 30% energii dostarczanej w paliwie jest zamieniane na pracę mechaniczną. Wysoka temperatura spalin oraz znaczna wielkość ich strumienia masowego sprawia, że możliwe jest zastosowanie systemów odzysku ciepła. Jednym ze sposobów wykorzystania energii spalin turbin gazowych jest wykorzystanie instalacji odzysku ciepła umożliwiających wytwarzanie energii elektrycznej. Na tłoczniach gazu najczęściej stosowane są dwa rodzaje tego typu instalacji: z kotłem odzyskowym wytwarzającym parę wodną, która wykorzystywana jest jako źródło napędu turbiny parowej połączonej z generatorem prądu elektrycznego oraz instalacje działające na podstawie tzw. organicznego obiegu Rankina (ORC - organic rankine cycle). Jest to obieg, w którym jako czynnik roboczy zamiast wody i pary wodnej wykorzystuje... więcej»

Automatyczna kompensacja prądów ziemnozwarciowych w sieciach SN (Bogusław Zębik)
Sieci średniego napięcia są jednym z podstawowych ogniw łańcucha przesyłu energii elektrycznej. Poza rolą przesyłową pełnią również ważną funkcję jako bufor bezpieczeństwa między sieciami wysokiego napięcia i sieciami niskich napięć. Najczęściej spotykane w naszym kraju są sieci średniego napięcia z punktem zerowym transformatora uziemionym przez dławik (cewkę Petersena) - czyli tzw. sieci skompensowane. Kompensacja, ogólnie według słownika jest zjawiskiem równoważenia jednego działania lub wielkości innym działaniem albo wielkością. W tym przypadku chodzi o równoważenie występującej podczas zwarcia doziemnego składowej pojemnościowej prądu zwarcia odpowiednio dobraną co do wartości składową prądu indukcyjnego. Generuje ją dławik włączony między punkt zerowy transformatora a ziemię. Warunkiem fizycznym skutecznej kompensacji jest to, iż wartość indukcyjności dławika musi być dostosowana do warunków panujących w sieci, czyli - żeby dobrze skompensować, trzeba odpowiednio dostroić dławik. Warunkiem technicznym skutecznej kompensacji jest możliwość elastycznego monitorowania wartości parametrów ziemnozwarciowych i dostosowania ustawienia dławika do ich bieżącej wartości, czyli - żeby odpowiednio dostroić, trzeba odpowiednio często i dokładnie mierzyć parametry doziemne sieci. Metody określania parametrów ziemnozwarciowych skompensowanych sieci SN Do określania parametrów ziemnozwarciowych w skompensowanych sieciach SN stosuje się obecnie cztery metody. Metoda analityczna polega na ustawieniu nastaw dławika według obliczeniowych wartości prądów ziemnozwarciowych sieci. W metodzie rzeczywiste... więcej»

WYDAWNICTWA
Ogrzewanie domów z zastosowaniem pomp ciepła Wojciech Oszczak: Ogrzewanie domów z zastosowaniem pomp ciepła. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2009. We Wprowadzeniu czytamy: Zadaniem tej książki jest dostarczenie czytelnikowi możliwie dużo informacji bez zanudzania go nadmiarem zbędnej teorii. Książka jest adresowana przede wszystkim do potencjalnych inwestorów, którzy stoją przed koniecznością wyboru rodzaju ogrzewania. Ma ona ułatwić im nie tylko podjęcie decyzji, ale umożliwić nawiązanie równorzędnego dialogu z projektantami i wykonawcami. Autor omawia następujące zagadnienia: Bez ognia też można ogrzewać, Gdzie szukać energii odnawialnej, Zyski i koszty, Pompa ciepła, Realizacja nowoczesnej instalacji, Współpraca pompy ciepła z innymi systemami, Wykrywanie i usuwanie uszkodzeń, Fakty i mity (wydajność pompy ciepła, parametry kolektorów gruntowych i studni, efektywność kolektorów słonecznych), Najczęściej popełniane błędy, Zrób to sam, Diagnostyka i naprawy pomp ciepła, Krótki poradnik inwestora, Schematy hydrauliczne, Informacje szczegółowe oraz Słownik tematyczny niemiecko-polski. Książka ma skorowidz i jest bogato ilustrowana zdjęciami, schematami, rysunkami oraz zawiera liczne tabele. K.W. Rok LXXX 2012 nr 5 75 WYDAWNICTWA Czujniki Andrzej Gajek, Zdzisław Juda: Czujniki. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 20... więcej»

Ograniczanie oddawania mocy biernej pojemnościowej w liniach kablowych SN (Ryszard Skliński, Wojciech Dzienis)
W liniach kablowych SN, szczególnie słabo obciążonych lub pracujących jałowo może występować oddawanie mocy biernej pojemnościowej do sieci OSD. Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku znacznego przewymiarowania przekrojów poprzecznych żył roboczych linii kablowych z punktu widzenia obciążalności prądowej. Natomiast z punktu widzenia wytrzymałości cieplnej zwarciowej jest niezbędne. Równie często sytuacja może mieć miejsce w przypadku odbiorców sezonowych, np. kopalnie surowców mineralnych. W okresie zimowym zaprzestają wydobycia, a zapotrzebowanie na energię wynika jedynie z bieżącego utrzymania obiektu. Podobna sytuacja występuje w przypadku stacji rozdzielczych SN zasilanych dwiema liniami, gdzie linia rezerwowa pracuje jałowo. Wbrew wymaganiom rozporządzenia w zakresie współczynnika tgφ, takie źródła mocy biernej są pożądane w sieci dystrybucyjnej, ponieważ wspomagają one pracę baterii kondensatorów SN w rejonowych punktach rozdzielczych (RPZ). Powstaje tu swoisty konflikt pomiędzy wymaganiami rozporządzenia [3] a rzeczywistym zapotrzebowaniem na moc bierną w stacjach typu RPZ. Z jednej strony w tych stacjach instaluje się baterie kondensatorów [1], z drugiej natomiast żąda się, aby nie wprowadzać do sieci SN mocy biernej pojemnościowej. Dr hab. inż. Ryszard Skliński, prof. ndzw. PB - Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania, dr inż. Wojciech Dzienis - PKP Energetyka SA Centrala, Warszawa L3 3xYHAKXS (1x120 mm2) d . 955 ł mb ST_A L2 3xYHAKXS (1x70 mm2) dł. 2850 mb SEE pomiar ST-3 L1 3xYHAKXS (1x70 mm2) dł. 1900 mb ST-1 ST-2 Rys. 1. Układ zasilania stacji ST_A: SEE - system elektroenergetyczny, ST_A, ST-1, ST-2, ST-3 - stacje transformatorowe, L1, L2, L3 - linie kablowe SN, pomiar - miejsce pomiarów ST_B L1 3xYHAKXS (1x240 mm2 ) d . 3000 mb ł SEE pomiar 1 pomiar 2 L2 3xYHAKXS (1x240 mm2 ) d . 3000 mb ł Rys. 2. Układ zasilania stacji ST_B: SEE - system elektroenergetyczny, ST_B - stacja rozdzielcz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-4

zeszyt-3276-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-4.html

 
W numerze m.in.:
Instytut Elektrotechniki dla elektryfikacji PKP (Janusz Czapla, Wiesław Seruga)
15 grudnia 2011 r. odbyła się konferencja poświęcona 75-leciu Elektryfikacji Polskich Kolei, a 12 października 2011 r. 65-leciu Instytutu Elektrotechniki. W tych 10 latach stanowiących różnicę między obu rocznicami jest 5 lat okresu wojennego zakończonego totalnym zniszczeniem dorobku elektryfikacji PKP. W 1947 r. do kraju wrócił z Londynu inż. Jan Podoski i w porozumieniu z ówczesnym ministrem komunikacji Janem Rabanowskim oraz przy jego pełnym poparciu zorganizował Zakład Trakcji Elektrycznej w powstałym rok wcześniej Instytucie Elektrotechniki. Jednocześnie rozpoczął w Szkole Inżynierskiej im. H. Wawelberga i S. Rotwanda szkolenie młodych inżynierów w zakresie trakcji elektrycznej. Było to konieczne ze względu na duże straty wśród przedwojennych elektryfikatorów kolei. Już wtedy istniała wizja dynamicznej elektryfikacji kraju - w tym również elektryfikacji PKP. Można powiedzieć, że startowano od zera. W 1938 r. - ostatnim przed wojną, dla którego są dane Głównego Urzędu Statystycznego, produkcja energii elektrycznej w Polsce wynosiła ok. 4 TWh, a długość zelektryfikowanych linii PKP - 106 km. Obecnie mamy produkcję energii elektrycznej na poziomie ponad 160 TWh oraz zelektryfikowanych ok. 11 tys. km linii PKP. Tak dynamiczna elektryfikacja kraju, w tym również PKP, możliwa była wyłącznie przy dostawach urządzeń elektrycznych z przemysłu krajowego. Głównym zadaniem powstałego w 1946 r. Instytutu Elektrotechniki była pomoc przemysłowi elektrotechnicznemu, w tym Zakładowi Trakcji Elektrycznej, w obszarze wyrobów na potrzeby PKP. Produkcja urządzeń dla trakcji elektrycznej na napięcie 3 kV prądu stałego przed wojną w Polsce nie istniała. Zakłady DOLMEL i PAFAWAG we Wrocławiu przewidziane po wojnie do produkcji maszyn elektrycznych dla trakcji oraz taboru trakcyjnego były puste i... więcej»

Wacław Ryszard Zapaśnik (1931-2012) (Jerzy Mukosiej)
Tak niedawno, 28 września 2011 r., prof. Wacław Ryszard Zapaśnik ukończył 80 lat. Był w pełni sprawny i pracował - jak zawsze - nad następnym tematem naukowym, który miał ukończyć w grudniu. Jak się później okazało było to Jego ostatnie opracowanie. Po krótkiej chorobie zmarł 17 stycznia br. i został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie. Prof. R. Zapaśnik przeszedł na emeryturę w wieku 70 lat, lecz nie wyobrażał sobie życia bez pracy w Instytucie Elektrotechniki (IEL). Miał niespotykanie długi 58-letni staż pracy w jednym Instytucie. Był też najdłużej - aż 21 lat - urzędującym kierownikiem Zakładu Maszyn Elektrycznych, a następnie 12 lat sprawował funkcję zastępcy kierownika tego Zakładu. Urodził się w Warszawie w roku 1931. Ojciec Ryszarda Zapaśnika Stanisław - przedwojenny pracownik zakładów zbrojeniowych na Forcie Bema - zginął podczas wojny. W 1940 r. matka Joanna (z d. Matysiak) z synem Ryszardem przeniosła się do Piaseczna. Od 28 lipca 1945 r. do rozwiązania Zakładu 12 lipca 1946 r. pracował w prywatnym Koncesjonowanym Zakładzie Elektromechanicznym Tadeusz Modrowski w Piasecznie, aby pomóc matce w utrzymaniu domu. Od 10 grudnia 1946 r. do 31 marca 1950 r. był zatrudniony jako elektromechanik w Przemysłowym Instytucie Telekomunikacji. Następnie 1 kwietnia 1950 r. podjął pracę w Instytucie Elektrotechniki jako laborant w Zakładzie Maszyn Elektrycznych. Tematyka maszyn elektrycznych interesowała Go najbardziej. Jednocześnie w latach 1946-1949 pobierał naukę najpierw w gimnazjum elektrycznym, a następnie w latach 1949-1951 w liceum mechanicznym, elektrycznym i budowlanym w Warszawie uzyskując w 1951 r. maturę i dyplom technika elektryka. W październiku 1951 r. przerwał pracę w Instytucie Elektrotechniki rozpoczynając studia dzienne na Wydziale Elekt... więcej»

Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce Część II. Wymagania bezpieczeństwa dla reaktorów III generacji (Władysław Kiełbasa)
Jądrowe bloki energetyczne z reaktorami III generacji oprócz tego, że charakteryzują się istotnie lepszymi osiągami eksploatacyjnymi i charakterystykami ekonomicznymi, lepszym wykorzystaniem paliwa i mniejszą ilością wytwarzanych odpadów promieniotwórczych - przede wszystkim są znacznie bezpieczniejsze od poprzedniej generacji. Wynika to z zasadniczej zmiany założeń do projektowania oraz znacznego zaostrzenia kryteriów bezpieczeństwa stawianych projektom elektrowni jądrowych III generacji. Elektrownie jądrowe II generacji projektowano na tzw. maksymalną awarię projektową (MAP), zakładając że większa awaria (prowadząca do znacznego uszkodzenia rdzenia reaktora wskutek niesprawności wszystkich układów bezpieczeństwa) jest na tyle mało prawdopodobna, iż ryzyko z nią związane jest akceptowalne. Tak więc układy bezpieczeństwa - a zwłaszcza obudowę bezpieczeństwa reaktora - projektowano wówczas uwzględniając tylko MAP i nie zakładając znaczącej degradacji rdzenia - w tym jego stopienia. Natomiast, przy projektowaniu elektrowni jądrowych III generacji zakłada się tzw. rozszerzone warunki projektowe, zgodnie z którymi wymaga się uwzględnienia i ograniczenia skutków radiologicznych - także ciężkich awarii, włączając te prowadzące do całkowitego stopienia rdzenia reaktora. Takie właśnie wymagania zostały określone w tzw. dokumencie "EUR" "Wymagania europejskich przedsiębiorstw energetycznych dla EJ z reaktorami lekkowodnymi" (European utility requirements for LWR nuclear power plants), opracowanym przez europejski przemysł energetyczny. Zgodnie z wymaganiami tego dokumentu zastosowane w elektrowni jądrowej środki techni... więcej»

VII Lubuska Konferencja Naukowo-Techniczna Innowacyjne Materiały i Technologie w Elektrotechnice i-MITEL 2012 Nauka dla przemysłu - Przemysł dla nauki (Franciszek Narkun, Edward Cadler)
Siódmy raz Oddział Gorzowski Stowarzyszenia Elektryków Polskich wspólnie z Instytutem Inżynierii Elektrycznej Uniwersytetu Zielonogórskiego, przy współudziale: Wydziału Elektrycznego Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Instytutu Elektrotechniki, ENEA Operator Sp. z o.o. - Sponsor Główny, PTETiS Oddział w Szczecinie i Zielonej Górze organizuje Konferencję i-MITEL 2012. Konferencja odbędzie się w dniach 18-20 kwietnia 2012 r. w Przyłęsku i obejmie całokształt zagadnień związanych z innowacyjnymi materiałami i technologiami elektrotechnicznymi, w tym również z jakością zasilania urządzeń elektroenergetycznych, przetwarzaniem i przesyłaniem energii elektrycznej, i... więcej»

Impedancja udarowa urządzeń powszechnego użytku (Jarosław Wiater)
Impedancja urządzeń powszechnego użytku mierzona w warunkach statycznych zdecydowanie różni się od impedancji tego samego urządzenia w warunkach dynamicznych. Duża szybkość narastania prądów udarowych powoduje wzrost wartości impedancji. W artykule zaprezentowano wyniki pomiarów impedancji udarowej urządzeń takich jak: wiertarka o mocy 750 W, odbiornik telewizyjny, odbiornik radiowy, żarówka o mocy 100 W, odbiornik telewizji satelitarnej, drukarka laserowa, stacjonarny komputer osobisty. Pomiary zostały przeprowadzone podczas normalnej pracy badanych urządzeń. Udar napięciowo-prądowy (1,2/50-8/20 μs) wprowadzano do instalacji elektrycznej podczas wykonywania pomiarów. W dobie rosnącego uzależnienia od energii elektrycznej istotnym czynnikiem staje się jej jakość. Wymusza to w sposób naturalny konieczność pomiaru, rejestracji i sygnalizacji zaburzeń. Od kilkudziesięciu lat są podejmowane próby oceny występującego zagrożenia urządzeń elektronicznych powszechnego użytku podczas bezpośrednich wyładowań piorunowych w różnorodne obiekty budowlane. Kluczowe w tej analizie są informacje niezbędne do matematycznego odwzorowania impedancji udarowych przyłączy zasilania analizowanych urządzeń. Dotychczas bazowano na modelach składających się tylko z elementów biernych. Impedancja urządzeń powszechnego użytku mierzona w warunkach statycznych zdecydowanie różni się od impedancji tego samego urządzenia przy wymuszeniu w postaci udaru napięciowo-prądowego. Duża szyb... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-3

zeszyt-3238-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-3.html

 
W numerze m.in.:
Normy dotyczące systemu sterowania LonWorks w inteligentnych budynkach (Mirosław Parol)
Systemy sterowania są nieodłącznym elementem składowym inteligentnych budynków. Istotnym czynnikiem pozwalającym na ocenę różnych możliwych do stosowania systemów sterowania jest spełnianie przez nie obowiązujących w tym zakresie tematycznym norm. System LonWorks jest jednym z powszechnie stosowanych systemów sterowania w inteligentnych budynkach. W artykule zostały przedstawione wymagania zawarte w normach, które dotyczą tego systemu. Od wielu już lat obserwuje się proces powstawania (budowy) coraz większej liczby nowoczesnych budynków - zwanych inteligentnymi. W budynkach tych są instalowane różne instalacje i systemy sterowania. Zazwyczaj obejmują one takie obszary zastosowań jak: bezpieczeństwo, sterowanie komfortem klimatycznym oraz zarządzanie zapotrzebowaniem na energię. Stosowanie zaawansowanych technologicznie i informatycznie systemów sterowania pozwala poprawić funkcjonalność inteligentnych budynków, zwiększyć bezpieczeństwo ich użytkowania, a także zmniejszyć zużycie wykorzystywanych nośników energii. W rezultacie przyczynia się także do zmniejszenia szeroko rozumianego zanieczyszczenia środowiska naturalnego. Szczególną pozycję w systemach automatyki budynkowej zajmują tzw. otwarte systemy sterowania. Cechy charakterystyczne tych systemów zostały przedstawione m.in. w [1, 2]. Wśród otwartych systemów sterowania najbardziej znane to: system KNX, system LonWorks oraz systemy oparte na protokole komunikacyjnym BACnet. Ważnym czynnikiem pozwalającym na ocenę różnych systemów sterowania inteligentnych budynków, obok kwestii funkcjonalnych, technicznych i ekonomicznych, jest spełnianie przez nie obowiązujących w tym zakresie tematycznym regulacji prawnych, w tym również norm. W artykule [2] zostały przedstawione rozwiązania normatywne, które dotyczą systemu KNX. Z kolei w tym artykule zostały scharakteryzowane normy, które dotyczą systemu LonWorks. System LonWorks LonWorks jest systemem rozproszonym wykorzystywanym do... więcej»

Przyłączanie elektrowni słonecznych (FVE) do sieci SN oraz nN (Jaroslav Pospisil)
W artykule przedstawiono funkcjonowanie elektrowni słonecznych przyłączanych do sieci SN, które porównano z wynikami pomiarów oraz podano przykład technicznego rozwiązania przyłączenia elektrowni słonecznej o mocy większej niż 1 MW. Autor wspiera rozwiązania z zakresu problematyki urządzeń fotowoltaicznych dla sieci SN. Chodzi m.in. o możliwości i sposoby przyłączania źródeł fotowoltaicznych przy analizie przyłączenia i opracowanie projektu rozwiązania technicznego, istnieje zapotrzebowanie na pomiary parametrów przekształtników w celu oceny jakości oddawanej przez nie energii. Warunki przyłączenia FVE - studium przyłączenia Zakłada się, że przyłączenie elektrowni słonecznej, np. typu SMA następuje poprzez transformatory o przekładni 22/0,42/0,242 kV, o mocy znamionowej najczęściej 630, 1000 i 1600 kVA, napięciu zwarcia uz=6%, i połączeniu Dyn1. Stację transformatorową umieszcza się zwykle na terenie elektrowni słonecznej. Drugie natomiast - stosowane w sieciach ČEZ (północne Morawy), jest dosyć pracochłonne, modeluje się podstawowy oraz zastępczy stan przyłączenia nowego źródła z tym, że w stanie podstawowym uwzględnia się warunki przyłączenia we wszystkich obliczanych punktach (punkty z modelowanymi odbiorami obciążenia lub punkty z przyłączonymi źródłami do rozpatrywanej linii SN) - dopuszczalna zmiana napięcia ΔU ≤ 2% Un, w stanie zastępczym warunek zmiany napięcia ΔU ≤ 3% Un. Metoda obliczeń stanów ustalonych z uwzględnieniem stanów obciążeń wychodzi z określenia współczynnika rozkładu obciążeń odpowiadającego linii na początku (np. 60 i 110 A w stanie wyjściowym w podstawowym połączeniu oraz zastępczym połączeniu i sumą zainstalowanych mocy podstacji DTS na danej linii SN). Ustanawia się współczynnik rozkładu obciążeń ki = rzeczywisty odbiór (MVA), moc zainstalowana w podstacjach DTS (MVA), np. 0,25 p.u. w wariancie podstawowym i 0,2 p.u. dla wariantu zastępczego. Z tymi współczynnikami są ustanow... więcej»

Weryfikacja nastawień zabezpieczeń od utraty wzbudzenia na przykładzie elektrociepłowni przemysłowej (Jacek Klucznik, Zbigniew Lubośny)
W artykule przedstawiono rozważania dotyczące działania zabezpieczeń reaktancyjnych od utraty wzbudzenia generatorów synchronicznych, pracujących w elektrociepłowni przemysłowej. Pokazano możliwości niewłaściwego działania zabezpieczenia od utraty wzbudzenia, wskazując że dobór nastawień powinien każdorazowo wykorzystywać badania modelowe. Przyjmowanie nastawień typowych zgodnych z wiedzą inżynierską może być przyczyną niewłaściwego działania tego typu zabezpieczeń, prowadząc w najgorszym przypadku do pracy asynchronicznej generatorów, w sytuacji gdy generatory w obiektach przemysłowych rozważanego typu nie są wyposażane w zabezpieczenia od poślizgu biegunów. Przedmiotem rozważań zawartych w artykule jest zakład przemysłowy, którego rozdzielnię główną SN (6 kV) oraz powiązanie z systemem elektroenergetycznym WN (110 kV) przedstawiono na rysunku 1. Rozdzielnia SN zakładu powiązana jest z siecią WN za TG1: Ur = 0,74·Un, tp = 2 s, X1 = 0 Ω, X2 = -9,52 Ω, X3 = -150 Ω, tpn = 2 s, tw = 8 s. TG2: Ur = 0,7·Un, tp = 2 s, X1 = 0 Ω, X2 = -1,2 Ω, X3 = -25,2 Ω, tpn = 2 s, tw = 8 s. Działanie zabezpieczenia jest następujące: podstawą jest człon impedancyjny (40) określający, czy mierzona na podstawie pomiaru prądu i napięcia generatora impedancja, znajduje się w strefie działania, tj. w obszarze określonym przez okrąg i prostą (rys. 2). Jeżeli zmierzony wektor impedancji znajdzie się w obszarze określonym przez chara... więcej»

Nowy paradygmat bezpieczeństwa sieci energetycznych (smart power grids) (Marek Wąsowski)
Wokół problematyki cyberbezpieczeństwa systemów energetycznych narosło wiele mitów, a energetycy podzielili się na dwa skrajne obozy - pesymistów, czyli osoby uznające zagrożenia informatyczne sieci energetycznych za krytyczny czynnik rozwoju smart grids oraz optymistów traktujących tematykę cybersecurity z chłodnym dystansem. Należy zatem przyjrzeć się faktom. Realny atak cybernetyczny na infrastrukturę krytyczną państwa zakończony, m.in. penetracją sieci energetycznej miał miejsce w czasie wojny rosyjsko-gruzińskiej w 2008 r. Strona rosyjska przygotowała i przeprowadziła cyberatak na infrastrukturę budynku Ministerstwa Obrony Gruzji. Atak został przeprowadzony przez oddział cybernetyczny działający na terenie Rosji oraz kilku innych państw. W jego wyniku zostały zniszczone systemy telekomunikacyjne ministerstwa, a cybernapastnicy przejęli kontrolę nad dostawami wody i elektryczności do budynku ministerstwa. Zaatakowane zostały także inne obiekty w stolicy Gruzji - Tbilisi. Dla dalszych rozważań istotna jest metoda ataku. Osoby przygotowujące tę operację uruchomiły witrynę StopGeorgia, która podawała listę adresów gruzińskich instytucji i zachodnich ambasad oraz instrukcje potrzebne do przeprowadzenia ataku DDOS za pomocą udostępnionego programu Start- Flooding. Na podkreślenie zasługuje fakt, że do tego cyberataku mógł się przyłączyć każdy, kto miał dostęp do Internetu. W ten sposób doktryna wojny partyzanckiej "na tyłach przeciwnika" zyskała nowy, praktyczny wymiar. W działaniach militarnych przeciwko obcemu państwu uczestniczyły setki internautów nazwanych później "cybernetyczną partyzantką". Budynek ministerstwa musiał zostać ewakuowany. Zaistnienie nieznanej dotąd formy działań militarnych uznane zostało przez wiele państw za sygnał, że należy rozpocząć intensywne prace nad środkami ochrony przed cybernetycznymi zagrożeniami infrastruktury krytycznej, do której zgodnie z nomenklaturą przyjętą w ustawie o zarządzaniu kryzy... więcej»

Problematyka obliczania wskaźnika migotania światła (Marta Bątkiewicz-Pantuła, Antoni Klajn)
Wskaźnik migotania światła określa wrażenie niestabilności postrzegania wzrokowego spowodowanego bodźcem świetlnym, którego luminancja lub rozkład widmowy podlega zmianom w czasie [1, 2, 4, 9]. Zjawisko migotania światła jest więc bezpośrednio związane z negatywnym odczuciem systemu wzrokowego człowieka, co w zależności od cech psychofizycznych różnych osób może w konsekwencji prowadzić do rozdrażnienia bądź irytacji, spowodowanej powtarzającymi się zmianami luminancji źródła światła. Bezpośrednią przyczyną zjawiska migotania światła są zmiany napięcia zasilającego, a szczególnie zmiany cykliczne czyli fluktuacje. Wskaźnik migotania światła jest więc mierzony przy wykorzystaniu analizy zmian napięcia, a nie jak mogłaby sugerować jego nazwa, na podstawie pomiaru zmian natężenia oświetlenia. Dlatego może on być określany dla wszystkich poziomów napięcia zasilającego, z napięciem średnim i wysokim włącznie. Wskaźnik migotania światła jest określany na podstawie dwóch składników, czyli wskaźnika krótkookresowego migotania światła Pst oraz wskaźnika długookresowego migotania światła Plt , obliczanego z zależności [9] (1) Wskaźnik krótkookresowego migotania światła Pst jest obliczany przez współczesne rejestratory jakości energii wykorzystując pomiar zmian chwilowej wartości napięcia, z uwzględnieniem określonej procedury obliczeniowej [1]. Ogólna postać tej procedury polega na rejestrowaniu kolejno następujących po sobie względnych zmian napięcia ΔU/Un w określonym przedziale czasu, zwykle 1 minuty lub 10 minut i odniesieniu ich do największej wartości tych zmian (ΔU/Un) maksymalnych w tym przedziale czasu [4] (2) gdzie: ΔU - wartość skuteczna zmian napięcia,... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-2

zeszyt-3212-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-2.html

 
W numerze m.in.:
Generacja wiatrowa a jakość energii elektrycznej (Franciszek Głowacki, Henryk Koseda)
Wiatr należy do odnawialnych źródeł energii, którego światowy potencjał energetyczny szacuje się na poziomie mocy równej 40 TW (dla porównania potencjał śródlądowej energii wodnej szacowany jest na ok. 4 TW). Mimo iż człowiek wykorzystywał energię wiatru od najdawniejszych czasów (latawce, żaglowce, wiatraki) to zainteresowanie energią wiatru do celów energetycznych wyraźnie rozwinęło się dopiero po kryzysie paliwowym lat 70. ub.w. Przyjęcie przez niektóre państwa protokołu z Kioto o ograniczeniu emisji dwutlenku węgla skłoniło rządy i firmy do inwestowania w proekologiczne źródła energii odnawialnej, w tym w energetykę wiatrową i fotowoltaikę. Dyrektywy Unii Europejskiej i praktyczna realizacja mechanizmów wsparcia energetyki odnawialnej mimo wielu trudności zaowocowały wzrostem zainstalowanych w Polsce mocy energetyki wiatrowej z 725 MW w końcu 2009 r. do 1180 MW na koniec 2010 r. i 1489 MW we wrześniu 2011 r. Przyłączanie obiektów generacji wiatrowej do krajowego systemu elektroenergetycznego powoduje konieczność wykonania testów potwierdzających ich prawidłową współpracę z systemem dla różnych sytuacji ruchowych, jakie mogą wystąpić. Właściwości, jakie mają generatory napędzane turbinami wiatrowymi powodują konieczność przeprowadzenia testów nietypowych dla generacji konwencjonalnej. Znalazło to odzwierciedlenie w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej oraz przesyłowej. W obu tych dokumentach poświęcono osobne rozdziały dotyczące wymagań stawianych energetyce wiatrowej oraz testów, jakie należy przeprowadzić po uruchomieniu obiektu. Testy te powinny dotyczyć m.in.: - zachowania się farm wiatrowych (FW) w czasie normalnej pracy oraz podczas programowych uruchomień i odstawień, - zdolności FW do prowadzenia regulacji mocy czynnej w czasie pracy interwencyjnej, - odpowiedniego reagowania FW w przypadku zmian częstotliwości w sieci, - zdolności FW do regulacji generacji mocy biernej przy różnych trybach pr... więcej»

XIII Międzynarodowe Warsztaty Doktoranckie OWD 2011 (Krzysztof Kluszczyński)
Organizatorzy cyklicznych przedsięwzięć naukowych zawsze z niepokojem oczekują na ich XIII edycję, albowiem przekonanie o "pechowej trzynastce" jest mocno zakorzenione w polskiej tradycji. W przypadku XIII Międzynarodowych Warsztatów Doktoranckich, które odbyły się w dniach 22-25 października ub.r., obawy te okazały się całkowicie płonne, ponieważ przewyższyły one wszystkie poprzednie liczbą uczestników i różnorodnością reprezentowanych środowisk akademickich. Wisła już po raz kolejny stała się miejscem, gdzie w sposób symboliczny Wschód spotyka Zachód, a Południe - Północ - w uroczym, malowniczym, górskim kurorcie spotkali się doktoranci i profesorowie z: Ukrainy, Białorusi, Niemiec, Francji, Hiszpanii, Słowacji, Czech, Węgier, Bułgarii, Słowenii oraz Szwecji, jak też z wielu uczelni polskich - reprezentujący prawie 30 ośrodków akademickich i badawczych. Organizatorów XIII Międzynarodowych Warsztatów najbardziej ucieszyło to, że światowy kryzys i pesymizm nie stłumił wiary i optymizmu w młodych badaczach, którzy swoim uczestnictwem i aktywnością udowodnili, że pozytywnie widzą swoją przyszłość oraz chcą jej odważnie i śmiało bronić. Tą niezachwianą wiarę i optymizm najlepiej wyraża wspólne zdjęcie uczestników, które stanowi trwałą i ważną tradycję Warsztatów, albowiem co roku trafia na ścienny Kalendarz OWD, jak też jest publikowane w krajowych i międzynarodowych czasopismach technicznych oraz w portalach internetowych. Uczestnicy Warsztatów OWD przedstawiali prezentacje związane ze swoimi pracami doktorskimi. Wymagano od nich, aby na początku wystąpienia podali czas prowadzenia prac badawczych oraz określili stopień formalnego zaawansowania doktoratu, co ułatwia późniejszą dyskusję i ocenę. Spektrum tematyczne realizowanych prac dok... więcej»

Zastosowanie algorytmu pattern search do minimalizacji kosztu energii w mikrosieci (Rafał Frącz)
Na całym świecie obserwuje się wzrost zastosowania odnawialnych źródeł energii. Są wśród nich zarówno duże jednostki wytwórcze o mocy kilku MW, jak i źródła mniejsze o mocy do kilkuset kW. Zastosowanie mniejszych jednostek wytwórczych, zarówno konwencjonalnych, jak i odnawialnych, sprzyja rozwojowi tzw. generacji rozproszonej, czyli zastosowaniu wielu niewielkich źródeł na danym obszarze. Naturalną konsekwencją rozwoju tego typu źródeł było powstanie koncepcji mikrosieci, w której wiele małych urządzeń wytwórczych różnego typu wraz z zasobnikami energii i rozproszonymi odbiorami jest łączonych razem. Sterowanie centralne i rozproszone W literaturze [1-5] szeroko omawiane są dwie koncepcje sterowania mikrosiecią. Pierwsza z nich zakłada, że układy sterujące powinny być rozproszone w obrębie mikrosieci i zintegrowane z urządzeniami w niej zainstalowanymi. Do głównych zalet tej koncepcji należą: łatwość dodawania dużej liczby urządzeń od mikrosieci, brak rozbudowanej komunikacji między urządzeniami, szybka reakcja na zmiany lokalne, np. w stanach awaryjnych. W założeniu każdy z elementów w tak sterowanej mikrosieci dąży do jak najbardziej efektywnego funkcjonowania z jego punktu widzenia, co może przełożyć się na efektywną pracę całej sieci. Przeciwną koncepcję stanowią systemy pracujące z centralnym układem sterującym. Wg [4] systemy pracujące na zasadzie lokalnej optymalizacji w poszczególnych źródłach jako całość nie osiągają najlepszego możliwego rezultatu. Dzieje się tak, gdyż nie są one w stanie uwzględnić wpływu poszczególnych elementów systemu na siebie. Do głównych zalet tej koncepcji należą: uproszczona współpraca z systemem elektroenergetycznym (łatwość planowania), łatwość w dokonywaniu poprawek w algorytmie sterującym, możliwość zastosowania bardziej zaawansowanych algorytmów obliczeniowych, kompleksowa reakcja w sytuacjach awaryjnych, możliwość uwzględnienia odbiorów sterowalnych, których użycie jest uwzględniane ... więcej»

Koncepcja zakładowego systemu zarządzania energią (Rafał Sypniewski, Andrzej Górczak)
Obecnie jesteśmy świadkami globalnej dyskusji na temat optymalizacji zużycia energii. Jej oszczędzanie to nie tylko energooszczędne żarówki czy najnowsze urządzenia AGD. Istotną częścią całkowitego zużycia energii jest jej zużycie przez przemysł. Dlatego też przemysł stawia sobie coraz ambitniejsze zadania w tej dziedzinie. To nie tylko optymalizacja procesów produkcyjnych - ale również energooszczędne urządzenia biorące bezpośredni udział w produkcji. Dzisiaj w procesie zarządzania zużyciem energii biorą udział nawet systemy automatyki. Od komputerów przemysłowych działających często 24 godziny na dobę wymaga się mniejszego zapotrzebowania na energię. Każdy zaoszczędzony wat jest wprost przeliczany na ilość wyemitowanych gazów cieplarnianych lub wręcz liczbę uratowanych drzew. Koszty za energię to nie tylko bezpośrednie zużycie energii ale także jej jakość, która nie pozostaje bez wpływu na kondycję zasilanych urządzeń. Aby zwiększyć oszczędności, trzeba najpierw precyzyjnie określić i przeanalizować energię zużywaną przez poszczególne części maszyn i instalacji (rys. 1). Dobry system zarządzania energią łączy istniejące urządzenia pomiarowe i najnowsze rozwiązania - dając możliwości pomiaru i analizy. Cechuje się elastycznością i łatwym dostępem do każdej zmierzonej wartości. System ten pracując w trudnych warunkach przemysłowych powinien działać niezawodnie prz... więcej»

120 lat pracy elektroenergetycznego trójfazowego systemu przesyłowego w Europie (Stefan Molęda)
Ponad 2500 lat temu powstało słowo "elektron-elektryczność", ale praktyczny wymiar osiągnęło w początkach XIX w. Dla uzmysłowienia przebiegu procesu historycznego niżej podaję kilka nazwisk twórców, którzy mieli znaczący wpływ na rozwój nauki i techniki związany z elektrycznością. Są to m.in.: - Tales z Miletu - odkrył elektryczność statyczną (625-546 r. p.n.e), - Wiliam Gilbert - w 1600 r. prowadził pierwsze badania właściwości elektrycznych ciał przy użyciu versorium igły magnetycznej, - Nollet - w 1747 r. zbudował elektroskop do pomiaru ilości ładunku elektrycznego, - pierwszą książką w całości poświęconą elektryczności "Experiments and Observations on Electricity" napisał Benjamin Franklin w Londynie w 1769 r., - autorem pierwszej polskiej książki o elektryczności "Fizyka doświadczeń potwierdzona" był znakomity nauczyciel ks. Józef H. Osiński. Powstała w 1777 r. Jeden z rozdziałów nosił tytuł "Elektryczność". Jego staraniem został założony pierwszy piorunochron na Zamku Królewskim w lipcu 1785 r., - ogniwo galwaniczne jako źródło prądu stałego odkryte zostało przez Aleksandra Volta w 1800 r., - wykorzystanie prądu elektrycznego do celów gospodarczych rozpoczęło się od telegrafu opracowanego przez Samuela Morsa w 1837 r. wraz z uruchomieniem pierwszej linii telegraficznej w 1844 r. między Waszyngtonem a odległym od niego o 63 km miastem Baltimore. Wkrótce linie telegraficzne zaczęto budować w innych krajach, - Humphry Davy - odkrył zasady działania lampy łukowej w 1808 r., ale jej praktyczne zastosowanie do oświetlenia ulic nastąpiło dopiero w 1841 r., - A.G. Bell - wynalazł słuchawkę elektroakustyczną w 1876 r., która jednocześnie była używana jako mikrofon, a w 1882 r. przeprowadzono po linii napowietrznej pierwszą rozmowę międzynarodową między Paryżem a Brukselą (odległość 300 km), - Tomasz Edison - skonstruował żarówkę w 1879 r. Pierwszym obiektem oświetlonym przy zastosowaniu żarówki był statek-parowiec Columbia w... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-1

zeszyt-3181-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-1.html

 
W numerze m.in.:
Ocena wielokryterialna możliwości przyłączania jednostek wytwórczych do sieci elektroenergetycznej średniego napięcia (Krzysztof Marszałkiewicz, Ireneusz Grządzielski, Andrzej Trzeciak)
Z aktualnych zapisów ustawy Prawo energetyczne (PE) [1] - nowelizacja z 8 stycznia 2010 r. - wynika, że dla III grupy przyłączeniowej (powyżej 1 kV) jest wykonywana ekspertyza przyłączeniowa dla jednostek wytwórczych o mocy powyżej 2 MW. Dla urządzeń o mocy mniejszej (typowej np. dla elektrowni i elektrociepłowni biogazowych) wydanie warunków przyłączenia nie wymaga ekspertyzy. Stosowane przez operatorów sieci dystrybucyjnej kryterium przyłączenia (znane jako kryterium "20") zapisane jest w IRiESD operatorów. W obowiązującej IRiESD z 2008 r. [2] w ENEA Operator zapisano, że moc zwarciowa w miejscu przyłączenia jednostek wytwórczych do sieci dystrybucyjnej powinna być przynajmniej 20 razy większa od ich mocy przyłączeniowej dla III grupy przyłączeniowej. Bezpośrednie stosowanie kryterium "20" powoduje sporo nieporozumień i dlatego w ENEA Operator od ponad roku wykonywane są indywidualne oceny możliwości przyłączenia jednostek wytwórczych do sieci dystrybucyjnej SN GPZ. Ocena możliwości przyłączenia źródeł wytwórczych do sieci SN na podstawie kryterium "20" - założenia do oceny wielokryterialnej Kryterium "20" a zmiany napięcia w miejscu przyłączenia źródeł Tylko w przypadku gdy występuje jeden bezpośredni punkt przyłączenia PCC (point of common coupling) przedmiotowego źródła/źródeł do sekcji szyn SN GPZ-u, zmianę napięcia można ocenić za pomocą wskaźnika kkG - stosunku mocy zwarcia S"kP w punkcie PCC, przy minimalnej konfiguracji sieci dystrybucyjnej i maksymalnej mocy przyłączanego źródła/źródeł SG max (1) Można udowodnić, że względna zmiana napięcia w PCC jest odwrotnością zależności (1) (2) Dla zachowania odpowiednich poziomów napięć przy rozruchach silników i generatorów asynchronicznych zakładano, że dopuszczalne maksymalne zmiany napięcia w PCC nie mogą przekraczać 5% U co oznacza, że (3) wtedy kkG ≥ 20 max " G kP kG S k = S kP kG G P S k U S 1 " max max  = = 20 5% czyli 1 max max     P P... więcej»

II Konferencja naukowo-techniczna "Jakość energii i efektywność energetyczna" (Krzysztof Woliński)
W dniach 17-18 listopada 2011 r. odbyła się konferencja naukowo-techniczna poświęcona wymianie doświadczeń z zakresu jakości energii elektrycznej oraz rejestracji i analizie zjawisk w sieciach elektroenergetycznych. Celem konferencji było upowszechnienie wiedzy o technicznych i ekonomicznych aspektach poprawy jakości energii elektrycznej, przegląd rynku w zakresie urządzeń i systemów służących monitorowaniu jakości energii oraz poprawa efektywności energetycznej. Uczestnicy spotkali się w Trzebieszowicach (w Kotlinie Kłodzkiej). Organizatorem konferencji była firma PROCOM SYSTEM z Wrocławia. Instytucjami współpracującymi były: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej oraz Komitet Naukowo-Techniczny SEP ds. Jakości Energii Elektrycznej. W konferencji uczestniczyło ok. 80 osób, które reprezentowały: pracowników przedsiębiorstw dystryb... więcej»

Projektowanie obwodów wtórnych stacji SN z wykorzystaniem standardu IEC 61850 (Adam Haraziński)
IEC 61850 jest normą dotyczącą standardu określającego zasady automatyzacji podstacji elektroenergetycznych. Od czasu wprowadzenia technologii systemów mikroprocesorowych do konstrukcji zespołów zabezpieczeniowych i w dalszej konsekwencji powstania jednostki komunikującej się z systemem nadrzędnym typu SCADA, powstał problem akwizycji danych w systemach elektroenergetycznych, kompatybilności połączeń, szybkości i pewności przesyłu danych. W ślad za technologiami stosowanymi w sterownikach PLC i innych urządzeniach sterowanych systemami mikroprocesorowymi, w celu unifikacji połączenia i wymiany danych znormalizowano łącza komunikacyjne i protokoły komunikacji. Powstała wtedy normalizacja opierała się na istniejących technologiach i ewentualnych prognozach, ale bez bazy doświadczeń eksploatacyjnych (których wtedy jeszcze nie było). Czas pokazał, że istnieje wiele problemów, które nie zostały rozwiązane na bazie oferowanych dotychczas zabezpieczeń. W dalszej części artykułu zostaną zasygnalizowane jedynie trzy z nich, których rozwiązanie niesie ze sobą oferta urządzeń zgodnych ze standardem IEC 61850. Szybkość działania - standard IEC 61850 nie opisuje jednoznacznie technologii komunikacji, jednakże ze względu na wymogi techniczne, tylko technologia Ethernet jest w stanie spełnić wymogi co do szybkości przesyłu danych. Urządzenia realizujące komunikację według IEC 61850 są równie szybkie lub szybsze od pozostałych stosowanych w energetyce. Należy jeszcze dodać, że standard IEC 61850 jest tak skonstruowany, że może w przyszłości bazować na innej jeszcze szybszej sieci niż Ethernet, jeśli taka powstanie. Gwarantuje to najlepsze osiągi w zakresie szybkości przesyłania danych na dzisiaj i w przyszłości. Kompatybilność wymiany danych stanowiła zawsze problem niejednego projektanta na etapie specyfikacji aparatury przewidzianej do komunikacji i niejednego użytkownika na etapie modernizacji istniejącego systemu. Nierzadko komunikacja n... więcej»

Wpływ wielkopowierzchniowych reklam z diodami świecącymi na bezpieczeństwo ruchu drogowego (Krzysztof Wandachowicz, Małgorzata Zalesińska, Konrad Domke, Sandra Mroczkowska, Przemysław Skrzypczak)
W ostatnich latach na całym świecie w reklamach zewnętrznych powszechnie stosuje się diody elektroluminescencyjne. Reklamy z diodami świecącymi charakteryzują się dużą powierzchnią, dużą luminancją i bardzo dynamiczną zmianą wyświetlanych obrazów. Reklamy instalowane w sąsiedztwie ulic stanowią potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. W artykule przedstawiono wymagania stawiane tego typu reklamom oraz wyniki pomiarów wybranych reklam znajdujących się na terenie Poznania. Wraz z rozwojem technologii diod świecących w naszych miastach pojawiły się wielkopowierzchniowe reklamy zbudowane z diod elektroluminescencyjnych. Kierowcy samochodów, autobusów i pojazdów szynowych skarżą się, że szczególnie wieczorem i w nocy bardzo jaskrawa powierzchnia reklam znajdujących się w ich polu widzenia powoduje dyskomfort i przeszkadza w realizacji normalnych zadań związanych z kierowaniem pojazdem. Reklamy instalowane w sąsiedztwie ulic stanowią potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Zapisy obowiązujących norm dotyczących oświetlenia zewnętrznego i oświetlenia drogowego nie przedstawiają wymagań odnoszących się jednoznacznie do tego typu reklam. Nie uwzględnia się położenia reklamy względem obserwatora, jej wielkości kątowej, odległości od głównego kierunku obserwacji oraz dynamicznej zmiany luminancji związanej z wyświetlanymi obrazami. W artykule opisano wymagania stawiane tego typu reklamom, przyjęte przez samorządy lokalne oraz organizacje rządowe w państwach, w których problem reklam został już zauważony. Przedstawiono wyniki pomiarów parametrów fotometrycznych i geometrycznych wybranych reklam występujących na terenie Poznania [17]. Przegląd przepisów krajowych Normy oświetleniowe związane z oświetleniem miejsc pracy na zewnątrz [1] oraz z oświetleniem drogowym [2] nie uwzględniają wymagań dla wielkopowierzchniowych reklam z diodami świecącymi jako obiektów wpływających na bezpieczeństwo w ruchu ... więcej»

Badanie rozwoju stacji transformatorowo-rozdzielczej 110 kV/SN w warunkach losowych (Jerzy Marzecki)
Badanie rozwoju sieci rozdzielczej w okresie T = 5-15 lat ze względu na nowoczesne rozwiązania stacji elektroenergetycznych (miniaturyzacja urządzeń rozdzielczych, postęp w technice transformatorowej, prefabrykacja), nowe przekroje sieci SN i 110 kV oraz optymalną lokalizację stacji 110 kV/SN jest słuszne i uzasadnione. Niepewność określenia obciążenia stacji transformatorowo-rozdzielczych 110 kV/SN ma największy wpływ na wyniki prognozowania rozwoju sieci rozdzielczej i dlatego opracowana metoda badania rozwoju stacji eksponuje ten problem. Formalny model zadania optymalnego rozwoju GPZ (RPZ) Badania ogranicza się do typowej struktury stacji transformatorowo- rozdzielczej 110 kV/SN dwutransformatorowej jako modelu podstawowego. Przyjmuje się, że struktura stacji w roku t jest określona przez a(t) = a (v, m, n), gdzie m, n są typami zainstalowanych transformatorów, v - etap rozwoju. Ze względu na ograniczoną liczbę produkowanych (różnych w sposób istotny) typów transformatorów zamiast typu transformatora używa się jego mocy znamionowej. Zbiór możliwych struktur stacji (N = 13) wygląda następująco (podaje się moce znamionowe transformatorów 110 kV/SN w MVA): (0, 16), (16, 16), (16, 20), (20, 20), (20, 25), (25, 25), (25, 31,5), (31,5, 31,5), (32, 32), (32, 40), (40, 40), (40, 63), (63, 63). Dopuszczalne struktury sieci numeruje się w kolejności rosnącej sumy znamionowych mocy transformatorów i dalej strukturę oznacza się używając tego numeru (oznaczenie a(t)), który jednoznacznie określa moce znamionowe i inne parametry struktury. Zmienną decyzyjną jest wektor (1) gdzie: ti - moment i-tej wymiany transformatora, ai (t) - numer struktury po i-tej wymianie. Ze względu na założenie, że struktura stacji może być wymieniona tylko na strukturę o wyższej mocy, wygodniejszy jest następujący (równoważny) opis zmiennej decyzyjnej (2) gdzie: tu - moment wymiany struktury stacji (u - 1) na strukturę u, jeśli np. tu = tu +1, oznacza to... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»