profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik

Czasopismo dofinansowane w 2010 r. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2013), also from March - year 2014.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 466,56 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 419,90 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2012-12

zeszyt-3526-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-12.html

 
W numerze m.in.:
Analiza widmowa w czasie rzeczywistym prądów udarowych transformatora z zastosowaniem procesora FFT w technologii FPGA (Jacek Horiszny, Maciej Czyżak, Robert Smyk)
W artykule przedstawiono krótkookresową analizę widmową prądów udarowych transformatora, prądu załączeniowego oraz prądu zwarciowego w czasie rzeczywistym z zastosowaniem procesora FFT zrealizowanego w FPGA. Otrzymane widmo ułatwia rozróżnienie rodzaju prądu, co może przyczynić się do lepszego sterowania zabezpieczeniem różnicowoprądowym. Określono też teoretyczne przebiegi prądów dla przyjętego modelu transformatora. Przeprowadzono ponadto analizę wymagań związanych z obliczaniem widma prądu w czasie rzeczywistym. Wymagania te obejmują częstotliwość próbkowania prądu, długość transformaty DFT oraz czas obliczania widma. Transformator jest jednym z najważniejszych elementów systemu elektroenergetycznego. Jego wyłączenie, szczególnie w przypadku systemów wielkiej mocy, może spowodować znaczące straty związane z przerwą w dostawie energii elektrycznej. Z drugiej strony praca transformatora w sytuacji awaryjnej może prowadzić do uszkodzenia samego transformatora jak i powiązanych z nim urządzeń. Szybkie wyłączenie transformatora w takim przypadku może ograniczyć rozmiar ewentualnych szkód w systemie energetycznym. Główną metodą wykrywania prądów w stanach anormalnych jest stosowanie zabezpieczeń różnicowych, których podstawową zaletą jest to, że mogą reagować na zwarcia wszystkich rodzajów po obydwu stronach, jak i wewnątrz transformatora [1, 2]. Jednak rozwiązanie to ma też swoje słabe strony. Nieuzasadnione zadziałanie zabezpieczeń może nastąpić w przypadku przepływu udarowego prądu magnesowania, co zdarza się w przypadku załączenia transformatora na biegu jałowym. Prądy załączeniowe i zwarciowe mogą być trudne do rozróżnienia dla układu zabezpieczającego. Ich przykładowe przebiegi, porównanie z prądem znamionowym, przedstawiono na rys. 1. Widma częstotliwościowe prądu załączeniowego i prądu zwarciowego różnią się w istotny sposób. Metoda odróżniania tych prądów, oparta zwykle na badaniu stosunku 2. i 5. harmonicznej do podst... więcej»

WYDAWNICTWA
Anteny mikrofalowe. Technika i środowisko Roman Kubacki: Anteny mikrofalowe. Technika i środowisko. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2009.We Wstępie Autor pisze: Książka jest przeznaczona dla osób zainteresowanych problemami promieniowania elektromagnetycznego oraz zabezpieczenia ludzi przed szkodliwym oddziaływaniem promieniowania mikrofalowego. Można w niej znaleźć informacje użyteczne zarówno dla specjalistów wykonujących symulacje rozkładu pola elektrycznego wokół anten w raportach oddziaływania anten na środowisko, jak i również dla szerokiego grona osób zainteresowanych wyznaczaniem poziomów ekspozycji od anten stacji bazowych lokalizowanych w pobliżu budynków mieszkalnych. Książka adresowana jest do pracowników naukowych i studentów kierunków elektroniki i telekomunikacji, inspektorów zajmujących się wykonywaniem obliczeń i realizacją pomiarów pól elektromagnetycznych oraz osób zainteresowany... więcej»

Zabezpieczenia elektroenergetyczne bloku w początkowym okresie odbudowy systemu po blekaucie (Zbigniew Lubośny, Sylwia Wróblewska, Hanna Dytry)
W ostatnim czasie w większości elektrowni w Polsce podjęto prace zmierzające do utrzymania i odbudowy zdolności wytwórczych w przypadku awarii typu blekaut w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE). Ogólne koncepcje obrony KSE w przypadku awarii systemowej opierają się na założeniu podziału systemu na wydzielone obszary - wyspy oraz na wydzielonej pracy jednostki wytwórczej. Jednostki wytwórcze powinny być wyposażone w elektroenergetyczne zabezpieczenia zapewniające automatyczne odłączenie ich od sieci w następujących przypadkach: - spadku częstotliwości poniżej 47,5 Hz, z opóźnieniem uzgodnionym z operatorem systemu przesyłowego, - spadku napięcia na zaciskach łączących transformator blokowy z siecią do wartości 80% napięcia znamionowego, z opóźnieniem uzgodnionym z operatorem systemu przesyłowego, - utraty stabilności współpracy jednostki wytwórczej z siecią, - zwarć w sieci zewnętrznej. Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami [1], przy zakłóceniach w sieci zewnętrznej, blok powinien zostać odcięty od systemu. Należy przy tym dążyć do utrzymania zasilania potrzeb własnych bloku przez generator w celu utrzymania w ruchu kotła i turbozespołu, żeby po likwidacji zakłócenia możliwe było szybkie włączenie bloku do sieci. Prowadzone są prace zmierzające do opracowania koncepcji obrony elektrowni przed skutkami zakłóceń w systemie. Podstawowe cele tej koncepcji to: - ochrona urządzeń elektroenergetycznych bloku przed zniszczeniem, - utrzymanie w ruchu elektrowni lub chociaż jednego bloku, - stworzenie możliwości uruchomienia elektrowni w przypadku blekautu, - opracowanie metodyki przechodzenia do pracy na wydzieloną sieć. W ramach przystosowania jednostek wytwórczych elektrowni do udziału w obronie i odbudowie zasilania KSE wyróżnia się [1]: zdolność elektrowni do pracy w układzie wydzielonym, a także zdolność elektrowni do "samostartu" - czyli uruchomienia elektrowni bez zasilania z KSE. Stany pracy układu elektroe... więcej»

Widoczność kolejowych semaforów świetlnych w następstwie planowanej zmiany usytuowania maszynisty w kabinie (Wojciech Żagan, Dariusz Czyżewski)
Problem zasygnalizowany w tytule wynika z zamiaru wprowadzenia do ruchu kolejowego w Polsce lokomotyw, w których stanowisko maszynisty z prawej strony (nad główką prawej szyny) zostanie przeniesione na lewą stronę, tj. nad główkę lewej szyny. To przemieszczenie w poziomie (1435 mm) zmienia geometrię pola widzenia maszynisty, lepiej widoczna będzie lewa półprzestrzeń, ale jednocześnie zmienią się warunki geometryczne obserwacji sygnałów i znaków kolejowych, które wykonane zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, są dedykowane położeniu maszynisty z prawej strony. Kluczowe jest więc pytanie, jak zmiana warunków obserwacji sygnału dochodzącego z semaforów wpłynie na kwestię ich widoczności. Jest to tym bardziej istotny problem, że dotychczasowy sposób "ustawiania geometrycznego" (regulacji) tych semaforów był przeznaczony dla maszynisty siedzącego po prawej stronie. Cechy identyfikacji sygnałów świetlnych Sygnał świetlny docierający do odbiorcy charakteryzuje się cechami, które jednoznacznie go identyfikują: - światłość (luminancja), - barwa, - kształt (kontur), - wielkość kątowa, - położenie w polu widzenia obserwatora, - charakterystyczny sposób emisji (taktowanie, kodowanie). Wymienionych sześć cech sygnału świetlnego oznacza również, że każda z nich samodzielnie może decydować o rozróżnialności sygnału. Jeśli bowiem mówi się o dwóch sygnałach świetlnych w pewnym systemie sygnalizacji (np. o sygnale hamowania i sygnale pozycyjnym pojazdu) to wystarczy, aby różniły się one przynajmniej jedną cechą, a zapewni to poprawną interpretację każdego z sygnałów. Najczęściej jednak, aby zapewnić jednoznaczność interpretacji sygnału, do jego rozróżniania wykorzystuje się więcej niż jedną cechę. Zwykle w układach sygnalizacji pierwszoplanową cechą pozwalającą na rozróżnianie jest barwa sygnału. Kształt też może być cechą charakterystyczną sygnału pozwalającą na jego odróżnianie, ale pod warunkiem, że odbiór informacji zawartej w ... więcej»

Przegląd źródeł światła pod kątem ich oddziaływania na linię zasilającą (Małgorzata Łatka, Jarosław Strycharz)
Obecnie na rynku dostępne są różnego rodzaju źródła światła, niektóre z nich decyzjami Komisji Europejskiej są wycofywane (tradycyjne źródła żarowe), ich miejsce zajmują inne - m.in. świetlówki kompaktowe, bądź też wprowadzane są całkiem nowe źródła światła, np. typu LED. Z powodu różnic w zasadach działania, charakteryzują się różnymi właściwościami. Przy ich opisie podaje się przede wszystkim parametry elektryczne, niekiedy określa się wpływ na środowisko naturalne (ograniczenie lub wyeliminowanie substancji szkodliwych, np. rtęci czy kadmu), a także możliwości uzyskania efektów dekoracyjnych, natomiast nie ma żadnej informacji dotyczącej oddziaływania źródeł światła na linię zasilającą. Artykuł prezentuje wybrane wyniki badań i analizy oddziaływania na linię zasilającą wybranych źródeł światła. Analiza otrzymanych wyników pomiarów pozwoli określić, jakiego rodzaju i wielkości są to oddziaływania oraz które z badanych źródeł światła negatywnie - w mniejszym lub większym stopniu - wpływają na sieć zasilającą. Do badań wybrano ogólnie dostępne na rynku źródła światła losowo wybranych producentów, począwszy od klasycznych żarówek, a skończywszy na elementach LED. Jeszcze nie tak dawno nie przywiązywano zbyt dużej wagi do jakości energii elektrycznej, gdyż użytkowane w tym czasie odbiorniki, m.in. żarówki, silniki i urządzenia grzejne w małym stopniu wpływały na pogorszenie jakości energii, a jednocześnie odbiorniki te były mało wrażliwe na jej obniżoną jakość. Obecnie większość używanych odbiorników (szczególnie źródła światła) charakteryzuje się znaczną nieliniowością powodującą odkształcanie prądu płynącego przez sieć zasilającą oraz występowanie mocy biernej. Ze względu na panujący trend i wymogi UE dotyczące stosowania energooszczędnych źródeł światła, którymi w przeważającej większości są świetlówki kompaktowe, problem generacji wyższych harmonicznych w systemie energetycznym, a tym samym pogorszenie jakości energii sta... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-11

zeszyt-3492-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-11.html

 
W numerze m.in.:
Uroczystości Roku Michała Doliwo-Dobrowolskiego w Bielsku-Białej (Krzysztof Woliński)
Międzynarodowe Energetyczne Targi Bielskie ENERGETAB 2012 były okazją do przypomnienia sylwetki pioniera elektrotechniki, wybitnego konstruktora i wynalazcy, twórcy trójfazowego systemu elektroenergetycznego - Michała Doliwo-Dobrowolskiego. Zarząd Główny Stowarzyszenia Elektryków Polskich ustanowił rok 2012 Rokiem Michała Doliwo-Dobrowolskiego w 150. rocznicę Jego urodzin. Z okazji Jubileuszu Targów Bielskich Stowarzyszenie Elektryków Polskich wyróżniło medalem im. Michała Doliwo-Dobrowolskiego następujące osoby: ● Ryszarda Migdal... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI - Mgr inż. Jerzy Bogusław Lisiecki (1925-2008) (Krystian Leonard Chrzan, Roman Lisiecki)
Jerzy Lisiecki urodził się 6 stycznia 1925 r. w Rogowie (woj. kujawsko-pomorskie, powiat Żnin) jako syn Stanisława i Emilii (z d. Basta). W czasie wojny był żołnierzem Armii Krajowej. W 1946 r. ukończył liceum w Kościanie i rozpoczął studia na Politechnice Wrocławskiej na Wydziale Elektrycznym, pracując jednocześnie od 1949 r. na etacie młodszego asystenta. Od października 1950 r. do listopada 1951 r. odbył służbę wojskową, uzyskując stopień porucznika. W lipcu 1952 r. obronił pracę magisterską. W latach 1956-1964 pracował na etacie... więcej»

Wykorzystanie techniki obliczeń ewolucyjnych na potrzeby stałoprądowej analizy układów elektroniki analogowej (Mirosław Gajer)
Obecnie do szeroko rozumianych systemów ewolucyjnych zalicza się przede wszystkim algorytmy genetyczne, algorytmy ewolucyjne oraz techniki programowania genetycznego i ewolucyjnego [2, 7, 10, 12, 14]. Wszystkie wymienione techniki informatyczne inspirację czerpią z obserwacji świata przyrody ożywionej i naśladownictwa zachodzących w sposób naturalny procesów ewolucji gatunków organizmów żywych [13, 15]. Do pokrewnych technik obliczeniowych zaliczane są także algorytmy rojowe, które swoje zasady działania wywodzą z obserwacji zachowań owadów społecznych, oraz algorytmy immunologiczne, które są wzorowane na prawidłowościach dotyczących funkcjonowania systemów odpornościowych organizmów żywych [4, 6, 16]. Techniki obliczeniowe wzorowane na zjawiskach ewolucyjnych są stosowane dość powszechnie w celu rozwiązywania różnorodnych zagadnień inżynierskich, w przypadku których niejednokrotnie zachodzi konieczność rozwiązywania złożonych problemów optymalizacyjnych [1, 8]. Artykuł stanowi nowatorskie podejście, ukazujące, w jaki sposób technika obliczeń ewolucyjnych może zostać wykorzystana w obszarze badawczym teorii obwodów elektrycznych oraz układów elektroniki analogowej. Zainteresowania badawcze teorii obwodów elektrycznych koncentrują się zwykle w dwóch odmiennych obszarach, do których zalicza się analizę oraz syntezę obwodów elektrycznych. Celem analizy obwodów elektrycznych jest wyznaczenie wartości prądów płynących w poszczególnych gałęziach obwodu oraz wartości napięć panujących na zaciskach jego elementów składowych. Z kolei głównym zadaniem syntezy obwodów jest znalezienie struktury wzajemnych połączeń ich elementów składowych w celu uzyskania obwodów o z góry zadanych właściwościach. Technika obliczeń ewolucyjnych może zostać wykorzystana zarówno w celu rozwiązania zadań analizy, jak i syntezy obwodów elektrycznych. W niniejszym artykule pokazano, w jaki sposób należy stosować algorytmy ewolucyjne na potrzeby rozwiązania ... więcej»

Odsłonięcie tablicy upamiętniającej prof. Michała Doliwo-Dobrowolskiego w Podkowie Leśnej (Krzysztof Woliński)
15 września 2012 r. została odsłonięta tablica upamiętniająca osobę i dzieła Michała Doliwo-Dobrowolskiego, pioniera elektrotechniki, wybitnego konstruktora i wynalazcy - w 150. rocznicę jego urodzin i 120. rocznicę pracy trójfazowego systemu elektroenergetycznego. Uroczystość odbyła się w ramach dwudniowych obchodów Dnia Dziedzictwa Europejskiego zorganizowanego przez Urząd Miasta w Podkowie Leśnej. Inicjatorem odsłonięcia pamiątkowej tablicy był kol. Stefan Molęda z Oddziału Warszawskiego SEP, którego inicjatywę poparli: burmistrz Miasta Ogrody Podkowa Leśna - Małgorzata Stępień-Przygoda i przewodniczący Rady Miasta - Bogusław Jestadt.Tablica została umieszczona na stacji wieżyczkowej 15/0,4/0,23 kV zbudowanej w 1925 r. wg rozwiązania opracowanego przez Michała Doliwo-Dobrowolskiego. Stacja transformatorowa jest zlokalizo- Odsłonięcie tablicy upamiętniającej prof. Michała Doliwo... więcej»

Układ sterowania pracą próżniowego kolektora słonecznego do grzania powietrza (Roman Śmierzchalski, Michał Zdończyk)
Ludzkość od wieków czerpała korzyści ze Słońca. Z czasem zmieniały się jedynie metody oraz urządzenia pozwalające na przekształcanie energii słonecznej w energię cieplną. Dziś poszukiwanie alternatywnych źródeł energii wiąże się nie tylko z ochroną środowiska, ale przede wszystkim z nieustannie wzrastającymi kosztami ogrzewania. Instalacje słoneczne cieszą się coraz większym zainteresowaniem przede wszystkim osób fizycznych, ale również małych i średnich przedsiębiorstw oraz sektora publicznego. Klienci opierając się na promocji coraz lepszej technologii i korzystając z dotacji Unii Europejskiej, a także preferencyjnych pożyczek z państwowych funduszy ekologicznych, mogą wybierać spośród różnych typów i rozwiązań konstrukcyjnych kolektorów słonecznych. Dzięki temu polski rynek kolektorów rozwija się dość dynamicznie, a energetyka słoneczna jest dobrym sposobem obniżenia kosztów energii. Główne zastosowanie w Polsce znajdują kolektory słoneczne do grzania wody użytkowej (c.w.u.) oraz wspomagania centralnego ogrzewania (c.o.) budynków mieszkalnych, hal czy magazynów [1]. Istotnym ograniczeniem stosowania tej technologii są uwarunkowania klimatyczne występujące w kraju, a także czas zwrotu kosztów inwestycyjnych. W celu redukcji kosztów instalacji solarnych oraz uproszczenia systemu pozyskiwania ciepła, proponuje się zastosowanie w kolektorze słonecznym próżniowych rur do podgrzewania powietrza [5, 7]. Brak czynnika pośredniczącego (wody, glikolu) znacznie poprawia sprawność kolektora słonecznego. Znaczącą cechą kolektorów powietrznych jest brak wpływu na przegrzanie kolektora w okresie stagnacji. Zastosowanie próżniowych kolektorów słonecznych (wykorzystujących próżnie w szklanych rurach próżniowych jako izolatora), znacznie poprawiają warunki pracy tych urządzeń. Zaletą jest także możliwość pracy przy rozproszonym świetle, np. przy częściowym zachmurzeniu, dzięki czemu istnieje możliwość pozyskiwania energii przez większość m... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-10

zeszyt-3462-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-10.html

 
W numerze m.in.:
Sceptyczne spojrzenie na energie alternatywne
Smil V.: Skeptic Looks at Alternative Energy. It takes several lifetime to put a new energy system into place, and wishfuI thinking can’t speed things along. IEEE Spectrum (US) 2012 July. Opracował - Witold Bobrowski. Jak wiadomo, bez subsydiów elektrownie korzystające ze źródeł odnawialnych, poza elektrowniami wodnymi i geotermicznymi, nie mogą jeszcze konkurować z generatorami konwencjonalnymi. Składa się na to wiele powodów począwszy od współczynników wydajności (capacity factors), czyli maksymalnej ilości energii elektrycznej, którą elektrownia może wyprodukować w ciągu roku, podzielonej przez ilość energii, którą mogłaby wyprodukować, pracując w sposób ciągły. Współczynnik wydajności typowej elektrowni jądrowej wynosi ponad 90%, elektrowni opalanej węglem kamiennym 65-70%. Elektrownie słoneczne w USA i w Europie osiągają zwykle do 20%. W Hiszpanii elektrownie słoneczne i wiatrowe, dobrze ulokowane w suchym terenie mogą uzyskać od 25% do 30%, a elektrownie wiatrowe na pełnym morzu - do 40%. Aby przetworzyć energię z elektrowni wiatrowych i słonecznych konieczne jest wykonanie całkowicie nowych linii przesyłowych do miejsc obfitujących w słońce lub wiatr, a także przystosowanie istniejącego systemu energetycznego do częstych zmian obciążenia, związanego z okresową naturą zasilania. Wszystkie te komplikacje są dobrze znane i wszystkie z nich są często lekceważone przez popleczników energii alternatywnych oraz przez media. Największym błędem zwolenników nowych źródeł energii jest bagatelizowanie wskazań dotyczących czasu wymaganego do zastąpienia dotychczasowych źródeł energii przez energie odnawialne (pomimo trudnych do odparcia argumentów). Przykładem jest plan z 2008 r., popierany przez byłego wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych - Ala Gore’a, który nawoływał do zastąp... więcej»

Czynniki ograniczające załączanie elementów sieci przesyłowej wysokiego napięcia (Jan Machowski, Piotr Kacejko, Piotr Miller)
Zakłócenia w sieci przesyłowej takie jak zwarcia i ich likwidacja oraz załączenia i wyłączenia linii przesyłowych, a także niedokładna synchronizacja generatora powodują udary prądu oraz nagłe zmiany mocy czynnej. Udary te powodują zagrożenia dla elementów systemu elektroenergetycznego. W celu ograniczenia skutków udarów, we współczesnych systemach elektroenergetycznych stosuje się urządzenia do kontroli warunków zamknięcia wyłączników. Do doboru nastawień tych urządzeń potrzebne są zarówno kryteria jak i metody numeryczne. W artykule wyszczególniono sześć kryteriów, które powinny być spełnione z punktu widzenia ograniczenia skutków załączeń linii przesyłowych. Uwzględniono zagrożenia związane z przekroczeniem możliwości łączeniowych wyłączników, uszkodzeniem uzwojeń transformatorów, zbędnym działaniem zabezpieczeń i uszkodzeniami zmęczeniowymi wałów turbozespołów wytwórczych. Dla każdego z kryteriów podano odpowiednie wzory. Opracowano również program komputerowy służący do sprawdzenia wymienionych kryteriów. Początkowo urządzenia zabezpieczeniowe nazywane potocznie synchrocheck były stosowane tylko do kontroli załączenia w cyklu SPZ. Później zaczęto je stosować także w warunkach ruchowych przy załączaniu ręcznym lub zdalnym załączaniu systemów sterowania. Urządzenia synchrocheck do kontroli warunków załączania elementów sieci przesyłowej sprawdzają: różnicę modułów napięć, różnicę argumentów napięć oraz różnicę częstotliwości (istotne przy łączeniu podsystemów pracujących asynchronicznie). Istnieje sporo opisów technicznych urządzeń do kontroli zamykania wyłączników, lecz nie ma kompleksowego opracowania opisującego określanie dopuszczalnych warunków załączania i kryteriów nastawiania tych urządzeń. W publikacjach podawane są sporo różniące się wartości nastawcze. Największe różnice w rekomendacjach zawartych w literaturze dotyczą dopuszczalnego kąta załączenia. Ilustruje to tab. I (rozrzut zalecanych wartości jest duży - ... więcej»

WYDAWNICTWA
Podstawy technologii montażu dla elektroników.Ryszard Kisiel: Podstawy technologii montażu dla elektroników. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo BTC, Legionowo 2012.W książce przedstawiono przegląd technologii oraz uwarunkowania materiałowe związane z ekologicznym montażem nowoczesnych podzespołów elektronicznych (…). Autor przedstawił także zagadnienia związane z projektowaniem obwodów drukowanych, ich myciem, naprawami i testowaniem, różne metody łączenia elementów i modułów wchodzących w skład kompletnych urządzeń. Książka adresowana jest do konstruktorów, studentów wyższych uczelni technicznych oraz elektroników - hobbystów, którym zależy na poznaniu podstawowych zasad projektowania współczesnych urządzeń elektronicznych. W poszczególnych rozdziałach książki Autor prezentuje następujące zagadnienia: Wprowadzenie, Charakterystyka konstrukcyjna urządzeń elektronicznych - poziom montażu, moduł podstawowy, blok, zespół bloków, system, unifikacja i normalizacja konstrukcji nośnych, Połączenia elektryczne w urządzeniach elektronicznych - przewody, właściwości i podstawowe rodzaje, okablowanie i jego rozwiązania konstrukcyjne, systematyka połączeń elektrycznych w sprzęcie elektronicznym, kryteria wyboru połączeń, Konstrukcja i sposoby montażu modułów podstawowych - czynniki decydujące o wymiarach m... więcej»

Wybrane aspekty projektowania iluminacji obiektów zabytkowych (Piotr Cierzniewski, Grzegorz Marciniszyn)
We współczesnym świecie rozwój techniki oświetleniowej sprawił, że oświetlenie jako środek kształtowania i aranżacji, stał się coraz częściej dostrzeganym i wykorzystywanym elementem w iluminacji obiektów architektonicznych. Odpowiednio wykonane oświetlenie potrafi poprawić estetykę każdego miejsca. Nocna iluminacja jest w stanie wykreować wyjątkowy efekt wizualny. Dzięki odpowiednio dobranej grze światła i cienia, jasności i koloru, oświetlenie kształtuje nastrój, tworząc niepowtarzalny, nocny wizerunek miasta [1]. Operując sztucznym światłem można wyeksponować najbardziej interesujące elementy budynku oraz wydobyć te, które w ciągu dnia są niewidoczne. Można również ukryć elementy, które są zniszczone lub mało reprezentatywne. Ważnym aspektem iluminacji jest to, aby oświetlany budynek współgrał z otaczającymi go innymi obiektami, często intensywnie oświetlonymi, np. parkami czy ulicami oraz intensywną iluminacją obiektów handlowych i biurowców, z powodu której zabytkowe budynki pozbawione iluminacji nikną w mroku [2]. Coraz więcej miast stara się, poprzez odpowiednią iluminację obiektów zabytkowych, przywrócić ich obraz znany z dziennej panoramy miasta. Dlatego obecnie na świecie są tworzone integralne plany oświetlenia całych miast. Przykładem takiego miasta może być Lyon (Francja), gdzie projekt ten realizowany jest od 1989 r., a obecnie w mieście jest ponad 250 odpowiednio iluminowanych miejsc. Należy pamiętać, że iluminacja jest również formą prezentacji danego obiektu i musi uwzględniać jego styl, rangę oraz funkcję. Bardzo ważnym elementem iluminacji jest także odpowiednie prowadzenie przewodów oraz umieszczanie opraw na obiektach. Należy to wykonywać w taki sposób, aby w jak najmniejszym stopniu ingerować w elewacje budynku. Iluminacja w dzisiejszych czasach musi również sprostać jeszcze jednemu bardzo ważnemu wymaganiu, jakim jest energooszczędność. Obecnie producenci opraw i źródeł światła tworzą coraz nowsze i ... więcej»

Przeciwdziałanie rozrzutowi napięć w szeregowych łańcuchach bateryjnych (Andrzej Binkiewicz)
Baterie akumulatorów kwasowo-ołowiowych często zestawia się nie z pojedynczych ogniw, lecz z bloków składających się zwykle z 3 lub 6 ogniw. Wobec rozrzutu napięć ogniw, jest oczywiste, że także napięcia bloków wykazują rozrzut. W artykule przedstawiono sposób określenia krzywej rozkładu aproksymującej ten rozrzut, a także rozstrzygnięto kwestię - czy właściwe jest wyrównywanie napięć bloków w łańcuchu szeregowym. Baterie akumulatorów, używane często jako rezerwowe źródła energii w systemach zasilania, składają się z wielu szeregowo połączonych ogniw, dla uzyskania dostatecznie wysokiej wartości napięcia. Ogniwa te mogą być zgrupowane w bloki. Napięcia ogniw w połączeniu szeregowym wykazują naturalny rozrzut napięć, co uwydatnia się szczególnie w długich łańcuchach. Napięcia te układają się zgodnie z krzywą rozkładu normalnego. Berndt [1] podaje wartość odchylenia standardowego δ tego rozkładu dla baterii VRLA jako 33 mV/ogn. Zastrzec przy tym należy, że krzywa ta jedynie przybliża rozkład rzeczywisty, który jest dyskretny, w przeciwieństwie do rozkładu normalnego. Rozrzut napięć w łańcuchach szeregowych jest niekorzystny ze względu na możliwość niedoładowania ogniw, których napięcia są niższe od napięcia równowagi elektrochemicznej. Długotrwale utrzymujący się stan niedoładowania prowadzi do trwałego ubytku pojemności ogniw. Aby temu zapobiec można zastosować dwie metody: - podnieść napięcie łańcucha tak, aby jego wartość w przeliczeniu średnio na ogniwo, była znacząco wyższa od napięcia równowagi elektroch... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-9

zeszyt-3423-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-9.html

 
W numerze m.in.:
Modernizacja układu nawęglania w ENERGA Elektrownie Ostrołęka (Janusz Fiedoruk)
W lipcu 2011 r. firma Automatyka-Pomiary-Sterowanie SA (APS SA) rozpoczęła realizację umowy zawartej z ENERGA Elektrownie Ostrołęka polegającej na wykonaniu modernizacji rozdzielnicy 0,4 kV obejmującej swoim zakresem również urządzenia nawęglania zasilane z tej rozdzielnicy. Prace wykonano na podstawie projektu zamawiającego, a ich zakres obejmował m.in.: - dostawę, montaż i uruchomienie rozdzielnicy dwusekcyjnej 0,4 kV typu NGW R wraz z mostami szynowymi o prądzie znamionowym In = 2500 A i układem SZR typu AZRS -3, - demontaż istniejących transformatorów TWA i TWB 800 kVA oraz dostawę, montaż i uruchomienie 2 nowych transformatorów 1600 kVA, - dostawę tymczasowej rozdzielnicy kontenerowej oraz przełączenie i uruchomienie obwodów siłowych oraz sterowniczych zasilanych z rozdzielnicy wymienianej, - dostawę i montaż wyposażenia oraz uruchomienie dwóch pól rozdzielni 6 kV. Pola wyposażono w nowe wyłączniki typu HVX-12-31-06, przekładniki prądowe GIS oraz sterownik polowy megaMUZ -2, - wykonanie prac ogólnobudowlanych w budynku rozdzielni wraz z przystosowaniem komór transformatorowych do potrzeb nowych transformatorów, - wykonanie instalacji oświetleniowej oraz g... więcej»

Sprawność urządzeń napędowych a oszczędności energii – przetwornice częstotliwości Danfoss VLT (Jaromir Turlej)
Firma Danfoss należy do niekwestionowanych liderów branży napędowej. Od lat nazwa VLT® określa przetwornice częstotliwości i softstarty o najlepszych parametrach technicznych, najwyższej niezawodności i funkcjonalności. Napędy VLT® pracują w aplikacjach na całym świecie, a Danfoss oferuje najbardziej rozległą sieć doświadczonych specjalistów i partnerów z zakresu techniki napędowej. W artykule zostały zaprezentowane niektóre z energooszczędnych napędowych wdrożeń firmy Control-Service z Krakowa, która jako autoryzowany dystrybutor i partner serwisowy współpracuje z firmą Danfoss od ponad 10 lat. Control-Service na życzenie klienta realizuje kompleksową obsługę - od projektu aż po realizację i uruchomienie ze stałym systemem szkoleń, wsparciem technicznym oraz serwisem. Nie trzeba nikogo przekonywać, że stosowanie falowników zmniejsza zużycie energii. Każdy napęd nieregulowany, rozbudowany o przetwornicę ... więcej»

Badanie wpływu konstrukcji komory próżniowej i mechanizmu przełączania na zdolność łączeniową rozłączników SN (Stanisław Kiszło, Andrzej Frącek, Zbigniew Szermer)
Od roku 2010 Instytut Energetyki - Zakład Doświadczalny w Białymstoku prowadzi prace badawczo-rozwojowe nad rozłącznikami napowietrznymi średniego napięcia 24 kV wyposażonymi w próżniowe komory rozłącznikowe. Nowe rozwiązanie zespołu gaszenia (przerywania) łuku zaadaptowano do rozłączników SN typu SRN-24 w miejsce szczelinowej komory powietrznej. Po próbach konstruktorskich, wykonano partię prototypową rozłączników przeznaczonych do badań mechanicznych i elektrycznych. Właściwości elektroizolacyjne próżni W wyłącznikach i rozłącznikach próżniowych średniego napięcia zostały wykorzystane takie właściwości elektroizolacyjne jak: duża wytrzymałość elektryczna, niska stratność dielektryczna i gwałtowne odzyskiwanie wytrzymałości elektrycznej po przeskoku. Proces inicjowania i rozwoju przeskoku w próżni jest procesem złożonym, w którym występuje wiele zjawisk fizycznych [4]. Podstawowymi wielkościami charakteryzującymi układ izolacyjny są: wartość prądu płynącego przez układ przy określonej wartości napięcia na zaciskach układu oraz napięcie przeskoku. Wysokość napięcia przeskoku jest uzależniona od wartości ciśnienia gazów resztkowych w próżni i odległości elektrod. Na rys. 1 przedstawiono taką zależność [4]. Napięcie przes... więcej»

Rozdzielnia sieciowa SN/SN zrealizowana z wykorzystaniem reklozerów KTR firmy Tavrida Electric
Firma Tavrida Electric Polska od kilku lat instaluje z powodzeniem na terenie Polski, przedstawiane m.in. na łamach Wiadomości Elektrotechnicznych, reklozery KTR27. Wśród kilkuset zamontowanych reklozerów, większość to punkty wyłącznikowe zintegrowane z automatyką zabezpieczeniową, sterowane radiowo lub za pośrednictwem GPRS, pracujące w głębi sieci i mające za zadanie poprawę współczynników ciągłości zasilania. Są jednak również nietypowe projekty, które wykorzystując możliwości reklozera KTR ułatwiają modernizację sieci średniego napięcia, umożliwiając jednocześnie obniżenie kosztów inwestycji. Jednym z takich projektów jest modernizacja rozdzielni sieciowej... więcej»

Modernizacja układu elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w elektrowni szczytowo-pompowej Żarnowiec (Maciej Łosiński)
Elektrownia Wodna Żarnowiec jest szczytowo-pompową elektrownią systemową, wyposażoną w cztery hydrozespoły odwracalne. Została oddana do eksploatacji w 1983 r. i stanowi jeden z najważniejszych obiektów regulacyjnych mocy czynnej i biernej w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE). Elektrownia dysponuje zakresem regulacyjnej mocy czynnej o wartości ok. 1500 MW - od 800 MW pobieranych w czasie pracy silnikowej (pompowej) do 720 MW w trybie pracy generacyjnej (turbinowej). Ponadto Elektrownia Wodna Żarnowiec jest znaczącym źródłem mocy biernej w północnej części KSE . Przy pracy kompensacyjnej czterech hydrozespołów możliwości generacji mocy biernej wynoszą od -400 do 700 Mvar. W latach 2007-2011, po 25 latach eksploatacji, przeprowadzony został proces modernizacji elektrowni. Prace modernizacyjne na czterech hydrozespołach objęły: - przezwojenie generatora (wymiana uzwojenia stojana HZ 3 i HZ 4), - remont części mechaniczno-przepływowej (zawór motylowy, aparat kierowniczy, pokrywa turbiny, spirala, rura ssąca, łożyska), - wymianę wirników turbin na hydrozespołach nr 1 i 3, - remont rozdzielni potrzeb własnych 0,4 kV, - wymianę układu wzbudzenia wraz z regulatorem napięcia, - modernizację systemu zabezpieczeń elektrycznych oraz układu rejestracji zakłóceń. Dotychczasowy układ elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej Układ zabezpieczeń hydrozespołu zawierającego generator/silnik, transformator wzbudzenia, transformator blokowy oraz silnik rozruchowy był podzielony na dwie rezerwujące się grupy A i B. Do realizacji układu zabezpieczeń elektrycznych zastosowano przekaźniki półprzewodnikowe, elektromechaniczne szwedzkiej firmy ASEA , montowane w systemie Combiflex. System ten charakteryzował się możliwością mechanicznego programowania sterowania awaryjnego poszczególnych zabezpieczeń oraz wygodną w eksploatacji możliwością testowania poszczególnych zabezpieczeń w ruchu, dzięki specjalnemu systemowi testowania Combit... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-8

zeszyt-3394-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-8.html

 
W numerze m.in.:
Wpływ małej elektrowni na sieć (Bogusław Karolewski)
Ważnym etapem budowy elektrowni, której właściciel chce sprzedawać energię do systemu elektroenergetycznego jest ocena oddziaływania przyłączanego źródła na istniejącą sieć zasilającą. Uzyskanie od dostawcy energii warunków przyłączenia elektrowni o większej mocy (> 5 MW) wymaga opracowania przez inwestora ekspertyzy oceniającej wpływ elektrowni na sieć. Ale również dla elektrowni o mniejszych mocach trzeba ocenić wpływ nowej elektrowni na poziomy napięć, przeanalizować warunki pracy generatorów, dobrać nastawienia zabezpieczeń, ocenić możliwość powstania migotania światła czy generowania harmonicznych. Zagadnienia wpływu elektrowni na sieć są dość często poruszane w publikacjach [1-5, 7-9, 11-12], ale z reguły są traktowane w sposób ogólny. W artykule przedstawiono zagadnienie na przykładzie niewielkiej elektrowni wodnej, przyłączonej do sieci nN. Parametry układu Obiektem analizy jest mała elektrownia wodna (MEW) przepływowa, w której zamontowano 2 turbiny - śmigłową i Francisa. Jako generatory pracują 2 silniki indukcyjne o parametrach zebranych w tab.Schemat wycinka układu sieci, do której będzie włączona MEW, przedstawiono na rys. 1. Elektrownia będzie połączona z siecią nN linią napowietrzną Le 4×35 mm2, łączącą złącze kablowe ZK-1, umiejscowione na ścianie budynku MEW, ze słupem nr 4 istniejącej linii napowietrznej L-2 o przewodach 4×70 mm2. Linia ta wychodzi ze stacji R-1, w której pracuje transformator T2 20/0,4 kV o mocy 250 kVA (u z% = 4,67%, ΔPFe = 750 W, ΔPCu = 4816 W). Transformator jest połączony linią L-1 o długości 5600 m ze stacją S-1, którą zasila transformator T1 110/20 kV, o mocy 25 MVA (u z% = 13,01%, ΔPFe = 16 360 W, ΔPCu = 147 249 W), połączony z systemem elektroenergetycznym.Moc zwarciowa po stronie pierwotnej transformatora T1 wynosi Sk = 992 MVA. Pozostałe linie przyłączone do rozdzielni 20 kV stacji S-1 zastąpiono odbiorem pobierającym moc S1. Odejścia od linii L-1 zastąpiono j... więcej»

XXI Seminarium Naukowo-Techniczne BOBRME Komel "Problemy Eksploatacji Maszyn i Napędów Elektrycznych" (Mariusz Czechowicz)
W dniach 23-25 maja 2012 r. w Rytrze k. Nowego Sącza po raz 21. spotkali się uczestnicy Seminarium Naukowo-Technicznego "Problemy Eksploatacji Maszyn i Napędów Elektrycznych", organizowanego przez Branżowy Ośrodek Badawczo- Rozwojowy Maszyn Elektrycznych Komel z Katowic. Na Seminarium zaprezentowano zagadnienia związane z maszynami i napędami elektrycznymi, dotyczące m.in.: - diagnostyki i eksploatacji napędów elektrycznych, - projektowania nowych serii i odmian maszyn elektryczny... więcej»

Regulacja wydajności urządzeń potrzeb własnych jako element poprawy efektywności energetycznej elektrowni (Tomasz Kotlicki)
Obowiązujący obecnie w Unii Europejskiej ambitny pakiet energetyczny, zwany potocznie "3×20%", zakłada w perspektywie do 2020 r. wzrost efektywności energetycznej o 20%, zwiększenie udziału OZE w ogólnym bilansie energetycznym o 20% i ograniczenie emisji CO2 również o 20%. Jakkolwiek by nie oceniać wpływu energetyki (czy generalnie działalności człowieka) na globalne zmiany klimatu, samo w sobie ograniczanie emisji CO2 jest o tyle celowe, o ile oznaczać będzie oszczędności paliw kopalnych, a tym samym zmniejszenie emisji substancji toksycznych z ich spalania. Zwiększanie efektywności energetycznej wydaje się najważniejszym narzędziem wspierającym ten cel, dostępnym i możliwym do zastosowania praktycznie we wszystkich dziedzinach gospodarki przy stosunkowo niskich nakładach finansowych. Efektywność energetyczna w ujęciu formalno-prawnym W aspekcie prawnym efektywność energetyczna znajduje umocowanie w dyrektywie 2006/32/WE "W sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych" oraz w jej implementacji do prawa polskiego - ustawie o efektywności energetycznej z 15 kwietnia 2011 r. [1]. Zgodnie z art. 2. ustawy: Przepisów ustawy nie stosuje się do: (…) instalacji objętych systemem handlu uprawnieniami do emisji w rozumieniu ustawy z 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji (…), z wyjątkiem urządzeń dla potrzeb własnych. Zatem zapisy ustawy wskazują, że działania zmniejszające zużycie energii na potrzeby własne w elektrowniach i elektrociepłowniach można i należy uznać za poprawiające efektywność gospodarki. Ustawa zawiera również definicję efektywności energetycznej. Jest to: stosunek uzyskanej wielkości efektu użytkowego danego obiektu, urządzenia technicznego lub instalacji, w typowych warunkach ich użytkowania lub eksploatacji, do ilości zużycia energii przez ten obiekt, urządzenie techniczne lub instalację, niezbędnej do u... więcej»

Możliwości zastosowania inteligentnych instalacji elektrycznych w nowoczesnym budownictwie (Tomasz Zarębski)
Jednym z największych wyzwań stojących współcześnie przed człowiekiem jest zapewnienie dostatecznej ilości energii niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa. W obliczu nieuchronnego wyczerpania paliw kopalnych należy zastanowić się, jak ten cel zrealizować. Właściwe wydają się dwie drogi: - poszukiwanie nowych źródeł energii, - racjonalizacja zużycia energii. W dziedzinie nowych źródeł energii w wielu ośrodkach naukowych trwają intensywne prace nad wykorzystaniem odnawialnych jej źródeł. Najszerzej wykorzystywane są: energia wiatru i promieniowania słonecznego oraz biomasa. Coraz szerzej myśli się również o wykorzystaniu nieograniczonych zasobów energii wód mórz i oceanów. W obliczu niedawnych wydarzeń w japońskiej elektrowni atomowej Fukushima wykorzystanie tego rodzaju energii wzbudza wiele kontrowersji. Wprawdzie nowoczesne technologie budowy takich siłowni zapewniają bardzo wysoki stopień niezawodności i bezpieczeństwa, ale wśród społeczeństwa jest obawa przed ich eksploatacją. Racjonalizacja zużycia energii to działania zmierzające do jej oszczędnego i optymalnego zużywania. Realizacja tych działań powinna odbywać się poprzez wyrobienie w odbiorcach energii nawyków jej oszczędzania oraz wprowadzanie nowych technologii. Obecnie można zaobserwować burzliwy rozwój tego rodzaju technologii w nowoczesnym budownictwie. Wprowadzane są różne rozwiązania, które pozwalają na konstrukcję energooszczędnych budynków. Dotyczy to zarówno samej technologii budowlanej, jak i różnego rodzaju instalacji odbiorczych. Do ogrzewania budynków coraz częściej stosuje się odnawialne źródła energii, takie jak energia słońca, wiatru oraz geotermalna. W dzisiejszym świecie człowiek ma coraz mniej czasu, pamiętanie o wyłączaniu zbędnych odbiorników bywa bardzo problematyczne. Z tego względu bardzo pomocne okazuje się korzystanie z różnego rodzaju inteligentnych instalacji elektrycznych, które potrafią same "myśleć" o tym, co powinno ... więcej»

"Rekordowe" osiągnięcia energetyki wiatrowej
A. Mogilenko: (Energetyka wiatrowa: nowe rekordy). Energetika i Promyszlennost' Rossii 4/2012. Opracował - Piotr Olszowiec. Mimo kryzysu gospodarczego i finansowego na świecie trwa nieprzerwany rozwój energetyki wiatrowej. W 2012 r. przyrosty nowych mocy w światowej energetyce wiatrowej wyniosą 46 GW. Dobra passa ma być podtrzymana również w przyszłości - w ciągu najbliższych czterech lat światowy potencjał wytwórczy tego segmentu ma wzrosnąć aż o 255 GW. Doskonałym wynikom ekonomicznym towarzyszy nieustanny postęp techniczny w budowie farm wiatrowych. Jednym ze światowych liderów jest niemiecka firma Enercon. Dotychczas największe turbiny wiatrowe tego producenta typu E-126/6 dawały przy znamionowej mocy 6 MW n... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-7

zeszyt-3366-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-7.html

 
W numerze m.in.:
Wizualizacja i sterowanie urządzeniami w Laboratorium Zarządzania i Integracji Systemów Automatyki Budynków Politechniki Gdańskiej (Stanisław Czapp, Szymon Czekoński, Krzysztof Dobrzyński, Michał Porzeziński)
Laboratorium Zarządzania i Integracji Systemów Automatyki Budynków powstało na Wydziale Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej w ramach jednego z zadań projektu "Sieć certyfikowanych laboratoriów oceny efektywności energetycznej i automatyki budynków" (POIG.02.02.00-00-018/08) współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej. Projekt realizowały trzy wyższe uczelnie: Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica, Politechnika Gdańska oraz Politechnika Poznańska należące do zawiązanego w 2007 r. Ogólnopolskiego Konsorcjum Naukowo-Przemysłowego Energooszczędnych Technologii Budynkowych Instalacji Elektrycznych [1]. Proces budowy laboratorium rozpoczął się w czerwcu 2009 r., a zakończył w czerwcu 2011 r. W laboratorium zbudowano cztery współpracujące ze sobą stanowiska laboratoryjne (rys. 1):Rys. 1. Rzut pomieszczenia laboratorium wraz z rozmieszczeniem stanowisk laboratoryjnych Z+C SL 1 Z+C UM 1 UM 64 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 SO 1 Linia główna Linia 1 Linia 15 Z+C SO 2 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 Linia 15 Linia główna SO 15 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 Linia 15 Linia główna Linia obszarowa Rys. 2. Struktura instalacji w systemie KN X: Z+C - zasilacz z cewką, SL - sprzęgło liniowe, SO - sprzęgło obszarowe, UM - urządzenie magistralne - stanowisko 1 - z systemem KN X, - stanowisko 2 - z systemem LonWorks, - stanowisko 3 - z systemem BAC net, - stanowisko 4 - zarządzania i integracji systemów. W każdym przypadku na stanowisko składają się urządzenia pracujące w danym systemie oraz odpowiednie dla każdego systemu oprogramowanie, pozwalające tworzyć projekty i w szerokim zakresie współpracować z urządzeniami. W laboratorium tym przewiduje się prowadzenie prac badawczorozwojowych w zakresie: - opracowywania nowych urządzeń pozwalających na integrację różnych standardów systemów automatyki budynku, Podstawowym elementem jest urządzenie magistralne UM, które instaluje się w linii magistralnej. Każda linia powinna być w... więcej»

Wpływ warunków formowania elektretów z folii ptfe na ich własności (Adam Gubański, Jan Kupracz)
Elektrety znalazły wiele zastosowań technicznych związanych z wykorzystaniem pola elektrycznego elektretu w sposób zachowawczy. Wytwarzanie elektretów polega na "zamrożeniu" stanu spolaryzowania poprzez uporządkowanie dipoli, rozdział swobodnych nośników w polu elektrycznym (heteroładunek) lub też wprowadzeniu swobodnych nośników z zewnętrznych źródeł (homoładunek) [2]. W zależności od zastosowanej metody wytwarzania rozróżniamy: - termoelektrety - gdzie następuje uporządkowanie dipoli elektrycznych poprzez działanie zewnętrznego silnego pola elektrycznego w podwyższonej temperaturze, a następnie utrwalenie tego stanu przez ochłodzenie, - fotoelektrety - pobudzanie nośników ładunku w dielektryku za pomocą światła widzialnego lub promieniowania (np. gamma), a następnie odpowiednie przemieszczenie ich w materiale za pomocą silnego zewnętrznego pola elektrycznego, - radioelektrety - implantowanie ładunków elektrycznych o dużej gęstości (ulot, działo elektronowe), najczęściej w cienkich foliach polimerowych (folie elektretowe), - magnetoelektrety - uporządkowanie dipoli elektrycznych w silnym polu magnetycznym, a następnie utrwalenie tego stanu przez ochłodzenie [2]. Zwykle elektrety wykorzystuje się jako źródło stałego pola elektrycznego. Artykuł dotyczy metody formowania elektretów z folii PT FE w celu późniejszego zastosowania ich w czujnikach promieniowania jonizującego [5], charakteryzujących się: długim czasem życia, stabilnym ładunkiem powierzchniowym oraz dużym nieskompensowanym ładunkiem powierzchniowym. Formowanie elektretów Wyładowania koronowe wystę... więcej»

Modele łuku elektrycznego o sterowanej długości (Antoni Sawicki)
Istnieje wiele przyczyn wywołujących zmiany długości łuku w urządzeniach elektrotechnologicznych. Ogólnie można je podzielić na zaburzenia i działania sterujące. Do zaburzeń można zaliczyć oddziaływania mechaniczne na położenie elektrod, elektryczne - na układy zasilania, stałe lub impulsowe pola magnetyczne - powodujące wygięcie kolumny plazmowej, a nawet przesunięcie plam elektrodowych. Występowanie tych zaburzeń może wynikać z warunków produkcyjnych, awaryjnych sytuacji lub z normalnych czynności podczas prowadzenia procesu technologicznego. W warunkach przemysłowych całkowite wyeliminowanie takich efektów, jak: kołysania kąpieli lub jeziorka spawalniczego, drgania wysięgników elektrodowych, ramion robotów spawalniczych, zakłócenia w układach elektrycznych zasilania i sterowania, podmuch magnetyczny itd. nie jest możliwe. Działania sterujące to kontrolowana forma wprowadzania zakłóceń w pracy łuku w celu: uzyskania odpowiedniej mocy wypadkowej lub odpowiedniego rozkładu strumieni energii (konwekcji, radiacji, przewodzenia) we wsadzie i na powierzchni wykładziny, ochrony elementów konstrukcyjnych przed nadmiernym obciążeniem cieplnym, zapewnienia stabilności wyładowania, ułatwienia kroplowej erozji elektrody zużywalnej (spawanie CMT) itd. Modelowanie łuku elektrycznego o zmiennych rozmiarach geometrycznych napotyka na liczne trudności związane z nieliniowymi zależnościami między charakterystykami elektrycznymi, cieplnymi i geometrycznymi kolumny plazmowej. Wykorzystanie popularnych i prostych modeli Cassiego [1] lub hybrydowego Cassiego-Mayra [2] łuku silnoprądowego o stałej długości do symulowania procesów sterowania w urządzeniach elektrotechnologicznych jest bardzo ograniczone do szczególnych przypadków. Podejmowane próby modyfikacji tych równań w postaci modeli Bergera [3], Kułakowa lub ich kombinacji Bergera-Kułakowa [4] przyczyniają się do polepszenia jakości numerycznego odwzorowania procesów, lecz są słuszne w ogr... więcej»

Młodzi arabscy inżynierowie chcą lepszej edukacji i pracy
Patel P.: What Young Engineers Want Out of the Revolutions. Engineers in Egypt and Tunisia hope for more jobs and better educaction. IEEE Spectrum (US) 2011 June. Opracował - Witold Bobrowski. Młodzi ludzie w Egipcie i w Tunezji mieli dosyć stagnacji w polityce i gospodarce, chronicznego bezrobocia, niskiego standardu życia oraz braku perspektyw. Obalili więc rządy swoich państw. Wśród manifestującej młodzieży byli młodzi inżynierowie oraz studenci wyższych uczelni. Inżynierowie, jak i inni Egipcjanie chcą tego samego: wolności, braku korupcji i lepszych sz... więcej»

Wyznaczanie rezystancji zastępczej obwodów elektrycznych z wykorzystaniem obliczeń ewolucyjnych (Mirosław Gajer)
Rezystancja zastępcza obwodu elektrycznego rozumiana jest jako wartość rezystancji opornika, którym można zastąpić układ połączeń innych elementów rezystywnych, stanowiących rozpatrywany obwód, nie zmieniając przy tym wartości płynącego w nim prądu [1]. W przypadku szeregowego połączenia N oporników, ich rezystancja zastępcza równa jest sumie rezystancji poszczególnych oporników składowych, zgodnie ze wzorem (1) Analogicznie w przypadku równoległego połączenia N oporników odwrotność ich rezystancji zastępczej równa jest sumie odwrotności rezystancji poszczególnych oporników składowych, zgodnie ze wzorem (2) W przypadku równoległego połączenia jedynie dwóch oporników wzór (2) można przekształcić do postaci pozwalającej na bezpośrednie wyznaczenie ich rezystancji zastępczej za pomocą następującej zależności (3) Podobnie w przypadku równoległego połączenia trzech oporników, ich rezystancja zastępcza wyraża się wzorem (4) Oprócz szeregowego lub równoległego połączenia oporników występować mogą także układy mieszane, w przypadku których rezystancję zastępczą można wyznaczyć jako kombinację odpowiednich połączeń równoległych bądź szeregowych ich oporników składowych [2]. = = N i R Ri 1 i R = = N i i R 1 R 1 1 1 2 1 2 R R R R R + = 1 2 1 3 2 3 1 2 3 R R R R R R R R R R + + = wiedniej kombinacji połączeń szeregowych i równoległych [3]. Przykład takiego układu połączeń oporników został przedstawiony na rys. 2. W takim wypadku rezystancję zastępczą można wyznaczyć jedynie korzystając z definicji pojęcia rezystancji, która mówi, że rezystancja obwodu jest to stosunek napięcia U panującego na jego zaciskach do wartości płynącego przez niego prądu i. Dr inż. Mirosław Gajer - AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział EAIiE, Katedra Automatyki, Kraków Rys. 1. Układ połączeń oporników stanowiący kombinację połączeń szeregowych i równoległych Rys. 2. Układ połączeń oporników, którego nie można sprowadzi... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-6

zeszyt-3337-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-6.html

 
W numerze m.in.:
XV Seminarium Energotestu "Automatyka elektroenergetyczna - problematyka eksploatacji i modernizacji" (Sylwia Wróblewska)
W dniach 25-27 kwietnia br. odbyło się w Wiśle XV Seminarium Energotestu z okazji jubileuszu 20-lecia firmy. Seminarium otworzył dyrektor Energotestu mgr inż. Arkadiusz Klimowicz. Pierwszego dnia obrady seminaryjne prowadził mgr inż. Zbigniew Kochel. Tego dnia wygłoszono następujące referaty: - Dorobek i możliwości Energotestu z perspektywy dwudziestu lat działalności inżynierskiej firmy w elektroenergetyce (mgr inż. Arkadiusz Klimowicz, mgr inż. Zbigniew Kochel), - Wyzwan... więcej»

Nowe aparaty hydrolokacyjne wykrywają ogromne ławice ryb
Makris M.: New Sonar Technology Reveals City-size Schools of Fish. Low-frequency sound waves improve ocean sensing. IEEE Spectrum (US) 2011 August. Opracował - Witold Bobrowski. Statek badawczy Oceanus znajdował się 200 km na południe od Long Island poszukując czegoś, na co polowano od lat. Nie był to biały wieloryb, ale coś równie żywego i jako całość znacznie większego. Naukowcy pracujący na statku odnosili się żartobliwie do enigmatycznego przedmiotu poszukiwań, nazywając go niezidentyfikowanym obiektem pływającym (UFO - unidentified floating object). Aby znaleźć nieuchwytny łup załoga została wyposażona w nowoczesny aparat hydrolokacy... więcej»

Analiza możliwości wykorzystania języków sztucznych i kontrolowanych na potrzeby komputerowego przekładu dokumentacji technicznej (Mirosław Gajer)
Obecnie, w coraz bardziej globalizującym się świecie, zachodzi często konieczność tłumaczenia różnego rodzaju dokumentacji technicznej, instrukcji obsługi specjalistycznego sprzętu, książek serwisowych, materiałów marketingowych itp. na wiele różnych języków świata. Tak duże zapotrzebowanie translatorskie powoduje konieczność zaangażowania olbrzymiej rzeszy tłumaczy oraz wymaga odpowiednio długiego czasu i pokaźnego nakładu środków finansowych. Pewnym wyjściem z istniejącej sytuacji wydaje się powierzenie procesu przekładu odpowiednio w tym celu stworzonym programom komputerowym. Jednak, wbrew pozorom, w tym wypadku sprawa nie jest wcale tak prosta, jak mogłoby się na pierwszy rzut oka wydawać, co powoduje, że wciąż w obszarze automatyzacji przekładu konieczne jest prowadzenie dalszych badań i testowanie nowych rozwiązań [1]. Badania w dziedzinie automatyzacji przekładu mają niezwykle bogatą i pasjonującą historię, liczącą obecnie już ponad 60 lat. Bowiem w roku 1951 została powołana na amerykańskim uniwersytecie MIT pierwsza grupa badawcza, mająca za zadanie przeprowadzenie analizy możliwości i ograniczeń automatyzacji procesu przekładu tekstów z języka rosyjskiego na angielski. Jednak wciąż jeszcze znajdujemy się bardzo daleko od celu, jakim jest zastąpienie człowieka-tłumacza przez odpowiedni program komputerowy [2-5]. Warto jest także wspomnieć, że przekład automatyczny był jednocześnie pierwszą propozycją zastosowania komputerów do realizacji innych zadań niż obliczenia numeryczne i tym samym stanowił zaczątek badań prowadzonych później w dziedzinie systemów sztucznej inteligencji. Także obecnie rozwiązanie podstawowych problemów związanych z automatyzacją przekładu wydaje się mieć kluczowe znaczenie, jeśli chodzi o umożliwienie dalszych postępów w rozwoju dziedziny sztucznej inteligencji [6, 7]. W tym miejscu można postawić kluczowe pytanie dotyczące zasadniczych przyczyn, z powodu których proces przekładu z tak wielkimi... więcej»

Aktualne zagadnienia w dziedzinie elektroenergetycznych zabezpieczeń bloku (Sylwia Wróblewska)
W ostatnich latach dla bloków generator - transformator w krajowych elektrowniach instaluje się wyłącznie cyfrowe urządzenia zabezpieczeniowe, realizujące kompleksowo wszystkie wymagane od EAZ funkcje: zabezpieczeniowe, sterujące i rejestracyjne. Przegląd zabezpieczeń w kilkunastu krajowych elektrowniach systemowych, przeprowadzony w 2010 r. wykazał, że 72% bloków i 86% pól blokowych wyposażono w cyfrową aparaturę zabezpieczeniową [5]. Dla bloków dużej mocy stosuje się powszechnie rezerwowanie zabezpieczeń według sposobu "jeden z dwóch", przewidując podwajanie wszystkich funkcji zabezpieczeniowych, również tych których jeszcze kilka lat temu nie podwajano, np. zabezpieczenia różnicowego generatora, czy zabezpieczenia reagującego na poślizg biegunów wirnika generatora. Układ zabezpieczeń bloku stanowią dwa, nawzajem rezerwujące się zespoły zabezpieczeń A i B. W zależności od wytwórcy aparatury przekaźnikowej, każdy z tych zespołów może być realizowany w dwojaki sposób. Pierwszy sposób polega na tym, że każdy z zespołów A i B stanowi autonomiczne urządzenie, w którym zintegrowano wszystkie funkcje zapewniające pracę wszystkich zabezpieczeń w nim zgrupowanych. Przykładami takiego sposobu rozwiązania są urządzenia typu CZAZ-GT wytwarzanego przez ZEG-Tychy oraz urządzenia typu REG216 firmy ABB. Wymienione urządzenia są najbardziej rozpowszechnione w krajowych elektrowniach. Drugi sposób realizacji układów zabezpieczeń bloku polega na tym, że każdy z zespołów A i B stanowi grupę urządzeń, z których w każdym zrealizowano jedno lub kilka zabezpieczeń. Przykładami takiego sposobu rozwiązania mogą być układy z urządzeniami typu 7UM ... firmy Siemens lub układy z urządzeniami typu MiCOM firmy AREVA. Funkcje zabezpieczeniowe, realizowane w wymienionych urządzeniach wykorzystują kryteria, których prawidłowość wydawała się przez wiele lat niepodważalna. Najnowsze doświadczenia wykazały jednak, że kryteria działania zabezpieczeń różnicoweg... więcej»

Pożary spowodowane wyładowaniami piorunowymi (Jarosław Wiater)
W Polsce obecnie funkcjonują dwa systemy lokalizacji wyładowań piorunowych. Operatorem pierwszego z nich, systemu PERUN (SAFIR), jest Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Warszawie. Operatorem drugiego systemu LINET (skrót od ang. lightning location network) jest Uniwersytet w Monachium. System składa się z 11 stacji bazowych rozmieszczonych na terenie Polski. W naszym kraju stacje obserwacyjne zostały umieszczone na terenie Politechniki Warszawskiej, Rzeszowskiej, Gdańskiej i Białostockiej (rys. 1). Dokładność prowadzonych pomiarów wynosi nie mniej niż 200 m, przy skuteczności wykrywania na poziomie 90%. Współpracujące ośrodki naukowe wzajemnie wymieniają informacje i współpracują w celu poprawy funkcjonowania systemu. Na zasadach komercyjnych dane z rejestratorów udostępniane są przez stronę interneto... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-5

zeszyt-3306-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-5.html

 
W numerze m.in.:
Ocena strefy karbonatyzacji betonu metodami elektrooporowymi (Paweł Woliński)
Karbonatyzacja jest to zespół przemian fizykochemicznych betonu pod wpływem długotrwałego oddziaływania dwutlenku węgla. Dwutlenek węgla jest stale obecny w powietrzu atmosferycznym, a także w atmosferze wewnętrznej obiektów budowlanych. W atmosferze objętościowa zawartość CO2 w powietrzu wynosi ok. 0,03% (są wyraźne różnice w okresie letnim i zimowym, w wyniku naturalnych procesów życiowych roślin zielonych, które w okresie wegetacji zużywają atmosferyczny CO2 do fotosyntezy), ale w rejonach przemysłowych bądź w ciągach komunikacyjnych może wynosić 0,3%, a lokalnie nawet więcej, tak więc w betonie nieosłoniętym powierzchniowo proces karbonatyzacji może następować w sposób ciągły [1, 2] Głównym mechanizmem sprawczym karbonatyzacji jest reakcja wodorotlenku wapniowego, stanowiącego jeden z produktów hydratacji cementu z atmosferycznym dwutlenkiem węgla CO2, który w pierwszej fazie uwadnia się do kwasu węglowego, a następnie tworzy z portlandytem węglan wapnia i wodę Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3 + H2O Karbonatyzacja betonu to proces o złożonym wpływie na beton i jego właściwości. Głównym negatywnym efektem jest obniżenie alkaliczności betonu, powodujące utratę ochronnych właściwości otuliny betonowej w stosunku do zbrojenia. Wynika ono z przereagowania zasadowego wodorotlenku wapniowego i powstawania obojętnego węglanu wapnia. Efektem procesu karbonatyzacji jest także tzw. skurcz karbonatyzacyjny, którego przyczyną jest rozpuszczanie kryształów wodorotlenku wapniowego. Oprócz wymienionych efektów stwierdza się także, że karbonatyzacja intensyfikuje negatywny wpływ chlorków na korozję zbrojenia. Badanie karbonatyzacji betonu Ocena zasięgu strefy skarbonatyzowanej jest ważnym elementem diagnostyki konstrukcji żelbetowych, koniecznym zarówno do prognozowania trwałości elementu, jak i do podjęcia decyzji o naprawie. Do badania zasięgu strefy skarbonatyzowanej można wykorzystać takie metody badań, jak: - różnicowa analiza termicz... więcej»

XX Międzynarodowe Targi Sprzętu Oświetleniowego ŚWIATŁO 2012, X Międzynarodowe Targi Sprzętu Elektrycznego i Systemów Zabezpieczeń ELEKTROTECHNIKA 2012 oraz IV Targi Czystej Energii CENERG 2012 (Krzysztof Woliński)
W dniach od 12 do 14 marca 2012 r. w Warszawskim Centrum Wystawienniczym EXPO XXI odbyły się kolejne edycje Targów Światło, Elektrotechnika i CENERG. Targi ELEKTROTECHNIKA skierowane są do producentów i użytkowników sprzętu niskiego, średniego i wysokiego napięcia oraz systemów alarmowych i rozwiązań umożliwiających instalację przewodów elektrycznych w nowoczesnych budynkach. Po raz drugi, w ramach Targów ELEKTROTECHNIKA, jako odrębny sektor odbyła się wystawa TELETECHNIK... więcej»

Udoskonalenia wprowadzane do zabezpieczenia różnicowego transformatorów - doświadczenie płynące z projektowania i testów (H.T. Yip, M. Moscoso, G. Lloyd, K. Liu, Z. Wang)
Procentowe charakterystyki różnicowe robocze znalazły powszechne zastosowanie w zabezpieczeniu różnicowym transformatora. Tradycyjne układy zabezpieczające wykorzystują charakterystyki z dwoma lub wieloma zboczami w celu zapewnienia stabilności w trakcie nasycania przekładnika prądowego CT wraz z 2. harmoniczną, pełniącą funkcję czynnika ograniczającego lub blokującego podczas rozruchu. Niemniej jednak badania dowiodły, iż istnieje ograniczenie związane z zastosowaniem charakterystyki z podwójnym zboczem dla zapewnienia stabilności, mające na celu uniknięcie konieczności dużego przewymiarowania przekładników prądowych. Wykazano również, że blokowanie 2. harmonicznej spowolnia odpowiedź zabezpieczenia na wewnętrzne zwarcia w sytuacjach nasycenia przekładnika prądowego [1-2]. Spowodowane jest to tym, że nasycone przebiegi przekładnika prądowego mogą również zawierać wysoką składową 2. harmonicznej. Wczesne badania nad magnetyzującym prądem rozruchowym wykazały, że zawartość 2. harmonicznej może stanowić 15% lub więcej składowej podstawowej prądu [3]. Obecne badania dowodzą, iż wprowadzone udoskonalenia w konstrukcji transformatorów oraz rdzeń stalowy zaowocowały niską zawartością 2. harmonicznej (zaledwie 7%) [3]. W artykule zaprezentowano nowe algorytmy, które zostały opracowane w celu poprawy skuteczności działania reagującego na prądy stabilizacyjne różnicowego zabezpieczenia transformatora. Zastosowano algorytm obliczania prądu stabilizacyjnego stanu nieustalonego, który w momencie wystąpienia nagłego wzrostu prądu stabilizacji chwilowo zwiększa próg zadziałania, zwiększając w ten sposób stabilność podczas zewnętrznych zwarć. Takie podejście nie będzie zakłócało skuteczności działania zabezpieczenia podczas zwarć wewnętrznych, ponieważ prąd różnicowy będzie wzrastał dużo szybciej niż prądy stabilizacji. Opracowano nowoczesny algorytm wykrywania nasycenia przekładnika prądowego. Jego działanie oparto na tym, iż przebiegi m... więcej»

Rozłączniki napowietrzne 24 kV wyposażone w próżniowe komory rozłącznikowe - prace badawczo-rozwojowe w IE-ZD Białystok (Stanisław Kiszło, Andrzej Frącek)
W latach 2010-2011 Instytut Energetyki - Zakład Doświadczalny w Białymstoku prowadził nowe prace nad zastosowaniem próżniowych komór rozłącznikowych w rozłącznikach napowietrznych średniego napięcia 24 kV, w celu uzyskania większej zdolności łączeniowej rzędu (do 400 A). Założenia do I etapu pracy Założenia pracy obejmowały: - prace koncepcyjno-projektowe zespołu gaszenia łuku, z umiejscowieniem na odłącznikach typu SON-24, - kompatybilność do rozłączników typu SRN-24, - uzyskanie nowej wersji rozłącznika o zdolności łączeniowej do 400 A. Pierwsza część pracy obejmowała m.in.: - zaprojektowanie zespołu gaszenia łuku, - wykonanie prototypu zespołu gaszenia łuku, - sprawdzenie poprawności działania mechanicznego, - próby konstr... więcej»

Kompensacja mocy biernej w instalacjach przemysłowych i sieciach dystrybucyjnych SN (Marek Iwanicki)
W systemie elektroenergetycznym prądu przemiennego występuje zapotrzebowanie na moc bierną indukcyjną, konieczną do wytworzenia pola elektromagnetycznego, głównie w silnikach elektrycznych i transformatorach. Pole to jest warunkiem działania tych maszyn. Moc bierną pobierają również linie elektroenergetyczne, zużywając ją także na wytworzenie pola elektromagnetycznego. Zapotrzebowanie na moc bierną występuje zarówno u odbiorców energii elektrycznej (w pierwszym rzędzie u odbiorców przemysłowych), jak również u dostawców energii elektrycznej, tj. w energetyce zawodowej. Do wytwarzania mocy biernej służą: - generatory synchroniczne, - kompensatory synchroniczne, - silniki synchroniczne, - baterie kondensatorów (kondensatory). Kondensatory są zwykle najekonomiczniejszym - z przedstawionych powyżej - źródłem mocy biernej. Mają przy tym wiele cennych zalet, jak: - możliwość instalacji praktycznie w dowolnym punkcie sieci, - łatwość dostosowania instalacji do występującego zapotrzebowania, - bardzo niskie straty mocy czynnej, - prosty montaż i mało pracochłonna obsługa. Wymienione zalety kondensatorów umożliwiają instalowanie ich w pobliżu odbiorów jako źródeł dostosowanych do występującego zapotrzebowania mocy biernej w danym punkcie sieci. Unikając zatem praktycznie przesyłu mocy biernej, można zrealizować korzystną ekonomicznie ideę lokalnego wytwarzania tej mocy w dużej liczbie rozproszonych źródeł mocy biernej, którymi są kondensatory, instalowane zarówno w zakładach przemysłowych, jak i w sieciach energetyki zawodowej. Gospodarka mocą bierną w zakładach przemysłowych Zmiana sposobu rozliczania nieskompensowanej mocy biernej oraz okresowe podwyżki cen energii elektrycznej sprawiły, że w ciągu ostatnich lat znacznie wzrosło zainteresowanie kompensacją mocy biernej. Optymalizacja kosztów to nie jedyny powód, dla którego należy mieć sprawny układ kompensacji. Utrzymanie zadanego współczynnika mocy tgφ na poziomie poniż... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-4

zeszyt-3276-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-4.html

 
W numerze m.in.:
Rozwój energetyki w Wietnamie (Stefan Gierlotka)
Socjalistyczna Republika Wietnamu zajmuje wschodnią część Półwyspu Indochińskiego, a jego wydłużone terytorium rozciąga się wzdłuż Morza Południowochińskiego. Powierzchnia kraju wynosi 332 tys. km2 i jest porównywalna z powierzchnią Polski. Kraj ten zamieszkuje ok. 86 mln mieszkańców. Wietnam położony jest w strefie klimatu zwrotnikowego monsunowego. Najdłuższą rzeką jest Mekong. Po zniszczeniach wojny wietnamskiej (1965-1973) od 1975 r. rozpoczęła się odbudowa kraju i sukcesywne wprowadzanie reform społeczno- politycznych, mających na celu ujednolicenie gospodarki socjalistycznej. W latach 90. XX w. w miejsce centralnego planowania rozpoczęto przemiany gospodarcze polegające na liberalizacji handlu i wprowadzeniu zasad rynkowych. Nastąpił rozwój sektora prywatnego, zwłaszcza w przemyśle i usługach. Działania te doprowadziły do szybkiego wzrostu gospodarczego kraju, uważanego dotychczas za jeden z najbiedniejszych w świecie. Obecnie w ramach rozwoju gospodarczego intensywnie rozwija się przemysł energetyczny. ... więcej»

Impedancja udarowa urządzeń powszechnego użytku (Jarosław Wiater)
Impedancja urządzeń powszechnego użytku mierzona w warunkach statycznych zdecydowanie różni się od impedancji tego samego urządzenia w warunkach dynamicznych. Duża szybkość narastania prądów udarowych powoduje wzrost wartości impedancji. W artykule zaprezentowano wyniki pomiarów impedancji udarowej urządzeń takich jak: wiertarka o mocy 750 W, odbiornik telewizyjny, odbiornik radiowy, żarówka o mocy 100 W, odbiornik telewizji satelitarnej, drukarka laserowa, stacjonarny komputer osobisty. Pomiary zostały przeprowadzone podczas normalnej pracy badanych urządzeń. Udar napięciowo-prądowy (1,2/50-8/20 μs) wprowadzano do instalacji elektrycznej podczas wykonywania pomiarów. W dobie rosnącego uzależnienia od energii elektrycznej istotnym czynnikiem staje się jej jakość. Wymusza to w sposób naturalny konieczność pomiaru, rejestracji i sygnalizacji zaburzeń. Od kilkudziesięciu lat są podejmowane próby oceny występującego zagrożenia urządzeń elektronicznych powszechnego użytku podczas bezpośrednich wyładowań piorunowych w różnorodne obiekty budowlane. Kluczowe w tej analizie są informacje niezbędne do matematycznego odwzorowania impedancji udarowych przyłączy zasilania analizowanych urządzeń. Dotychczas bazowano na modelach składających się tylko z elementów biernych. Impedancja urządzeń powszechnego użytku mierzona w warunkach statycznych zdecydowanie różni się od impedancji tego samego urządzenia przy wymuszeniu w postaci udaru napięciowo-prądowego. Duża szyb... więcej»

Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce Część II. Wymagania bezpieczeństwa dla reaktorów III generacji (Władysław Kiełbasa)
Jądrowe bloki energetyczne z reaktorami III generacji oprócz tego, że charakteryzują się istotnie lepszymi osiągami eksploatacyjnymi i charakterystykami ekonomicznymi, lepszym wykorzystaniem paliwa i mniejszą ilością wytwarzanych odpadów promieniotwórczych - przede wszystkim są znacznie bezpieczniejsze od poprzedniej generacji. Wynika to z zasadniczej zmiany założeń do projektowania oraz znacznego zaostrzenia kryteriów bezpieczeństwa stawianych projektom elektrowni jądrowych III generacji. Elektrownie jądrowe II generacji projektowano na tzw. maksymalną awarię projektową (MAP), zakładając że większa awaria (prowadząca do znacznego uszkodzenia rdzenia reaktora wskutek niesprawności wszystkich układów bezpieczeństwa) jest na tyle mało prawdopodobna, iż ryzyko z nią związane jest akceptowalne. Tak więc układy bezpieczeństwa - a zwłaszcza obudowę bezpieczeństwa reaktora - projektowano wówczas uwzględniając tylko MAP i nie zakładając znaczącej degradacji rdzenia - w tym jego stopienia. Natomiast, przy projektowaniu elektrowni jądrowych III generacji zakłada się tzw. rozszerzone warunki projektowe, zgodnie z którymi wymaga się uwzględnienia i ograniczenia skutków radiologicznych - także ciężkich awarii, włączając te prowadzące do całkowitego stopienia rdzenia reaktora. Takie właśnie wymagania zostały określone w tzw. dokumencie "EUR" "Wymagania europejskich przedsiębiorstw energetycznych dla EJ z reaktorami lekkowodnymi" (European utility requirements for LWR nuclear power plants), opracowanym przez europejski przemysł energetyczny. Zgodnie z wymaganiami tego dokumentu zastosowane w elektrowni jądrowej środki techni... więcej»

Wacław Ryszard Zapaśnik (1931-2012) (Jerzy Mukosiej)
Tak niedawno, 28 września 2011 r., prof. Wacław Ryszard Zapaśnik ukończył 80 lat. Był w pełni sprawny i pracował - jak zawsze - nad następnym tematem naukowym, który miał ukończyć w grudniu. Jak się później okazało było to Jego ostatnie opracowanie. Po krótkiej chorobie zmarł 17 stycznia br. i został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie. Prof. R. Zapaśnik przeszedł na emeryturę w wieku 70 lat, lecz nie wyobrażał sobie życia bez pracy w Instytucie Elektrotechniki (IEL). Miał niespotykanie długi 58-letni staż pracy w jednym Instytucie. Był też najdłużej - aż 21 lat - urzędującym kierownikiem Zakładu Maszyn Elektrycznych, a następnie 12 lat sprawował funkcję zastępcy kierownika tego Zakładu. Urodził się w Warszawie w roku 1931. Ojciec Ryszarda Zapaśnika Stanisław - przedwojenny pracownik zakładów zbrojeniowych na Forcie Bema - zginął podczas wojny. W 1940 r. matka Joanna (z d. Matysiak) z synem Ryszardem przeniosła się do Piaseczna. Od 28 lipca 1945 r. do rozwiązania Zakładu 12 lipca 1946 r. pracował w prywatnym Koncesjonowanym Zakładzie Elektromechanicznym Tadeusz Modrowski w Piasecznie, aby pomóc matce w utrzymaniu domu. Od 10 grudnia 1946 r. do 31 marca 1950 r. był zatrudniony jako elektromechanik w Przemysłowym Instytucie Telekomunikacji. Następnie 1 kwietnia 1950 r. podjął pracę w Instytucie Elektrotechniki jako laborant w Zakładzie Maszyn Elektrycznych. Tematyka maszyn elektrycznych interesowała Go najbardziej. Jednocześnie w latach 1946-1949 pobierał naukę najpierw w gimnazjum elektrycznym, a następnie w latach 1949-1951 w liceum mechanicznym, elektrycznym i budowlanym w Warszawie uzyskując w 1951 r. maturę i dyplom technika elektryka. W październiku 1951 r. przerwał pracę w Instytucie Elektrotechniki rozpoczynając studia dzienne na Wydziale Elekt... więcej»

W Niemczech brakuje inżynierów
Blau J.: Germany Faces a Shortage of Engineers. Even loosening immigration won`t fill the gap, say experts. IEEE Spectrum (US) 2011 September. Opracował - Witold Bobrowski. Niemcy stoją przed koniecznością rozwiązania problemu rosnącej liczby wolnych miejsc pracy dla inżynierów - w jaki sposób je zapełnić - aby utrzymać w ruchu ogromną machinę produkcyjną i zapewnić możliwości jej dalszego rozwoju? W czerwcu 2011 r. niemieckie stowarzyszenie inżynierów (VDI) podało, że jest wolnych 76 400 miejsc pracy dla inżynierów i ta liczba stale rośnie. Roczna pł... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-3

zeszyt-3238-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-3.html

 
W numerze m.in.:
Broń elektromagnetyczna zagrożeniem dla systemów elektroenergetycznych
Gurevich V.: Electromagnetic terrorism: New hazards. Elektrotechnika i Elektromechanika 4/2005. Opracował - Piotr Olszowiec. Od dawna jest znane zagrożenie dla elementów obwodów elektrycznych stwarzane przez przepięcia przenoszone przez sprzężenia indukcyjne lub pojemnościowe bądź po uszkodzeniu izolacji. Dla przeniknięcia fali przepięciowej do układu elektrycznego po przewodach linii jest konieczne przekroczenie zdolności pochłaniania zainstalowanych w nim elementów ochronnych. Ustalono, że do uszkodzenia układów elektronicznych wystarczy działanie impulsu elektrycznego o energii zaledwie od 1 do 1000 mikrodżuli, przy czym czas trwania może być nawet krótszy od mikrosekundy. Typowe ochronniki przepięciowe mają wprawdzie zdolność pochłaniania impulsów rzędu pojedynczych dżuli, lecz ich stosowanie nie jest nadal powszechne z powodu wysokiej ceny. Dotychczas uwa... więcej»

WYDAWNICTWA
Wstęp do analizy błędu pomiarowego.John R. Taylor: Wstęp do analizy błędu pomiarowego. Z angielskiego tłumaczyli: Adam Babiński, Rafał Bożek. Wyd. II zm. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011.W Przedmowie do wydania drugiego czytamy: Napisałem podręcznik (…) ponieważ moje doświadczenia z prowadzenia zajęć na pierwszej pracowni przekonały mnie, że bardzo potrzebna jest książka będąca prawdziwym wprowadzeniem do tego przedmiotu dla początkujących studentów nauk przyrodniczych. (…) Pozytywne przyjęcie pierwszego wydania potwierdziło potrzebę takiego podręcznika, jak również to, że cel został osiągnięty. Podręcznik jest adresowany do studentów fizyki, geologii, biologii, medycyny, nauk rolniczych i technicznych, a także uczniów szkół średnich o profilu matematyczno- przyrodniczym. Autor prezentuje następujące zagadnienia: Część I (wstępne rozważania o rachunku błędów, jak przedstawić niepewności pomiarowe i jak z nich korzystać, przenoszenie niepewności, analiza statystyczna niepewności przypadkowych, rozkł... więcej»

Integracja strony popytowej - nowe podejście do problemu efektywności energetycznej (Jacek Malko)
Wraz z dokumentem Komisji Europejskiej o planie działania ("mapie drogowej") do 2050 r. [1] ukazał się inny komunikat - "Plan na rzecz efektywności energetycznej z 2011 r." (8 marca 2011 r.) [2]. Nieco później pojawił się "akt wykonawczy" do dokumentu efektywnościowego w postaci Dyrektywy SEK (2011 r.) 277 z czerwca 2011 r. [3]. Regulacje, dotyczące ograniczenia emisji gazów cieplarnianych jak i efektywności energetycznej, najsilniej zaakcentowano w pakiecie energetycznym z 2007 r. [4], podkreślając mocno wzajemny związek tych działań (którego najważniejszym elementem stał się dokument o europejskiej polityce energetycznej, opartej na zasadzie "3×20 do 2020 r." [5]). Dokument z marca 2011 r. [1] poprzedzały ważne raporty Europejskiej Fundacji Klimatycznej [6] i PricewaterhouseCoopers [7] z kwietnia 2010 r., formułujące warunki i konsekwencje restrykcyjnych regulacji emisyjnych, mających obowiązywać kraje unijne. Ograniczenie zapotrzebowania na paliwa i energię było przedmiotem wielu publikacji np. prac [8-12], w tym nawiązujących do realiów elektroenergetyki krajowej. Integracja strony popytowej w dążeniu do efektywności energetycznej Międzynarodowa Rada Wielkich Sieci Elektrycznych (CIGRE) podsumowała w ubiegłym roku prace prowadzone w Grupie Roboczej WG C6.09 Komitetu Studiów SC6 ("Systemy dystrybucyjne i generacja rozproszona") pod hasłem "Integracja strony popytowej" ("Demand Side Integration", DSI) w celu rozpoznania natury i właściwości procesu zapotrzebowania mocy i energii w systemie elektroenergetycznym w warunkach postępującej liberalizacji sektora. Szczególną uwagę poświęcono identyfikacji grup interesariuszy, występujących na współczesnych rynkach energii i kształtujących zarówno zapotrzebowanie strony popytowej jak i racjonalne i efektywne wykorzystywanie energii elektrycznej. Zespół ukształtowany w toku badań i studiów, skupił 29 ekspertów z 15 krajów, a rezultatem jego prac - jest opublikowany w 2011 r. 150&#... więcej»

Zabezpieczenia serii MiCOM w ofercie firmy Schneider Electric (Krzysztof Burek)
W artykule przedstawiono wszystkie typy cyfrowych zabezpieczeń serii MiCOM, które znajdują się w ofercie firmy Schneider Electric Energy Sp. z o.o. ze Świebodzic (dawna REFA). W tabelarycznej formie pokazano typy oferowanych zabezpieczeń oraz opisano nowe funkcje, rozwiązania sprzętowe i programowe oraz interesujące aplikacje, które stały się standardem na rynku elektroenergetycznym w Polsce i poza granicami. Wytyczając kierunki rozwoju w automatyce zabezpieczeniowej firma Schneider Electric dysponuje w swojej ofercie pełną gamą zabezpieczeń serii MiCOM. Obok innowacyjnych konstrukcji zabezpieczeń autonomicznych serii MiCOM Px10, których produkcja zlokalizowana jest w Świebodzicach, w ofercie znajdują się specjalistyczne konstrukcje zabezpieczeń serii MiCOM Px30 i MiCOM Px40 do zastosowań w energetyce zawodowej i przemysłowej. Popularną serię MiCOM Px20, która jest dedykowana głównie dla rozdzielni SN, możemy spotkać w przemyśle petrochemicznym, górniczym oraz stoczniowym. Na szczególne uznanie zasługuje seria MiCOM Px30, która dodatkowo znalazła szerokie zastosowanie w europejskiej energetyce przy ochronie obiektów stacji zasilania farm wiatrowych, farm fotowoltaicznych, linii wyprowadzenia mocy oraz wszelkich obiektów lokalnej generacji rozproszonej włączanej do sieci dystrybucyjnej. Ważnym uzupełnieniem w ofercie stanowią zabezpieczenia serii MiCOM Px40. Zabezpieczenia odcinkowe typu P54x, linii przyłącza i generatorów typu P34x, silników typu P24x czy też zabezpieczenia ZS i LRW typu P74x na stałe już wpisały się w typowe układy zabezpieczeń na stacjach elektroenergetycznych - ale i też bardziej wymagających rozdzielniach przemysłowych. Tak duży wachlarz różnego typu urządzeń nie miałby szans na tak dynamiczną ekspansję i popularyzację, gdyby nie kadra techniczna, która od lat bierze czynny udział w rozwoju zabezpieczeń serii MiCOM, ale co najważniejsze stanowi pomost wiedzy pomiędzy dynamicznie rozwijającą się technologi... więcej»

PSS SINCAL - oprogramowanie modelowania i symulacji pracy sieci
Aplikację budowy modelu i symulacji pracy sieci PSS®SINCAL (Siemens Network Calculation - obliczenia sieciowe Siemensa) opracowano do celów analizy sieci elektroenergetycznych i rurociągowych oraz do wizualizacji i dokumentowania rezultatów symulacji. Oprogramowanie PSS®SINCAL jest dobrze dostosowane do potrzeb zarówno firm branżowych (elektroenergetyka zawodowa) oraz firm użyteczności publicznej (dostawcy mediów), firm dystrybucyjnych i przesyłowych, operatorów zakładów przemysłowych i elektrowni, jak również firm inżynieryjnych i konsultingowych. Oprogramowanie PSS®SINCAL zapewnia wysoko wydajne narzędzia medelowania, symulacji i projektowania sieci zasilających dla wszystkich głównych sieci infrastrukturalnych: elektroenergetycznych, gazowych, wodnych i ciepłowniczych. Z tego też względu jest wyjątkowo przydatne dla wielobranżowych firm użyteczności publicznej, obsługujących infrastrukturę zróżnicowanych mediów. PSS®SINCAL wspomaga sprawne i ekonomiczne planowanie i eksploatację wzajemnie zależnej infrastruktury sieciowej, wykorzystując synergię wynikającą z używania tego samego interfejsu użytkownika i systemów przetwarzania i wymiany danych dla różnych infrastruktur. Profesjonalne budowanie modelu... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-2

zeszyt-3212-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-2.html

 
W numerze m.in.:
XIII Międzynarodowe Warsztaty Doktoranckie OWD 2011 (Krzysztof Kluszczyński)
Organizatorzy cyklicznych przedsięwzięć naukowych zawsze z niepokojem oczekują na ich XIII edycję, albowiem przekonanie o "pechowej trzynastce" jest mocno zakorzenione w polskiej tradycji. W przypadku XIII Międzynarodowych Warsztatów Doktoranckich, które odbyły się w dniach 22-25 października ub.r., obawy te okazały się całkowicie płonne, ponieważ przewyższyły one wszystkie poprzednie liczbą uczestników i różnorodnością reprezentowanych środowisk akademickich. Wisła już po raz kolejny stała się miejscem, gdzie w sposób symboliczny Wschód spotyka Zachód, a Południe - Północ - w uroczym, malowniczym, górskim kurorcie spotkali się doktoranci i profesorowie z: Ukrainy, Białorusi, Niemiec, Francji, Hiszpanii, Słowacji, Czech, Węgier, Bułgarii, Słowenii oraz Szwecji, jak też z wielu uczelni polskich - reprezentujący prawie 30 ośrodków akademickich i badawczych. Organizatorów XIII Międzynarodowych Warsztatów najbardziej ucieszyło to, że światowy kryzys i pesymizm nie stłumił wiary i optymizmu w młodych badaczach, którzy swoim uczestnictwem i aktywnością udowodnili, że pozytywnie widzą swoją przyszłość oraz chcą jej odważnie i śmiało bronić. Tą niezachwianą wiarę i optymizm najlepiej wyraża wspólne zdjęcie uczestników, które stanowi trwałą i ważną tradycję Warsztatów, albowiem co roku trafia na ścienny Kalendarz OWD, jak też jest publikowane w krajowych i międzynarodowych czasopismach technicznych oraz w portalach internetowych. Uczestnicy Warsztatów OWD przedstawiali prezentacje związane ze swoimi pracami doktorskimi. Wymagano od nich, aby na początku wystąpienia podali czas prowadzenia prac badawczych oraz określili stopień formalnego zaawansowania doktoratu, co ułatwia późniejszą dyskusję i ocenę. Spektrum tematyczne realizowanych prac dok... więcej»

Przyszłość energetyki jądrowej na świecie (cz. II) (Marcin Jaskólski, Agnieszka Kaczmarek)
Wiele krajów zajmuje się badaniami i rozwojem reaktorów małej i średniej mocy. Należą do nich m.in.: Rosja, Japonia, Stany Zjednoczone, Indie, Chiny, Argentyna, Korea Południowa. Z uwagi na wiele zalet, jakie mają tego typu układy - wydają się być ciekawym rozwiązaniem technologicznym - w pewnych warunkach lokalizacyjnych. Reaktory jądrowe małej mocy to reaktory o mocy elektrycznej zainstalowanej do 300 MW, natomiast reaktory średniej mocy charakteryzują się mocą elektryczną w zakresie od 300 do 700 MW. Zalety małych reaktorów jądrowych Reaktory jądrowe małej mocy mają wiele zalet. Zalety te podkreślano w pracach [1-6]. Pierwszą z nich są mniejsze rozmiary komponentów reaktora, co otwiera możliwości przed mniejszymi dostawcami elementów kutych reaktora, w tym firmami krajowymi. Ponadto transport elementów konstrukcji reaktora małej mocy nie ogranicza wyboru lokalizacji głównie do terenów nadmorskich lub wzdłuż dużych rzek. Małe reaktory stwarzają możliwość transportu kolejowego, drogowego, rzecznego (barki), gdyż ich komponenty są znacznie lżejsze. Przy budowie bloku energetycznego istotna jest możliwość wytwarzania wielu elementów małych reaktorów w fabrykach, które podlegają ścisłej kontroli, a ponadto korzystne jest montowanie ich na placu budowy, co nie tylko zmniejsza niepewność związaną z kosztem budowy i jej harmonogramem, ale także zwiększa niezawodność i bezpieczeństwo pracy reaktora. Warto również wziąć pod uwagę fakt, że ilość radionuklidów jest proporcjonalna do mocy reaktora, stąd mniejsze ich ilości w reaktorach małych niż w reaktorach dużej mocy. Przejawia się to możliwością zmniejszenia osłon, wielkości zajmowanej powierzchni oraz wielkości strefy planowania awaryjnego (w USA - EPZ - emergency planning zone - strefa o promieniu 10 mil wokół elektrowni). Zmniejszona ilość radionuklidów w małych i średnich reaktorach przejawia się ograniczeniem wielkości zajmowanego terenu i obszaru tzw. strefy planowania awar... więcej»

Byli wojskowi zasilają kadry energetyki USA
Farrell T.F.: Troops to energy jobs. Electric Perspectives (US) 2011 July/August. Opracował - Witold Bobrowski. W nadchodzących latach wielu wysoko wykwalifikowanych wojskowych w Stanach Zjednoczonych zakończy swoją karierę w wojsku. Mają cechy pożądane u pracowników i mogą pomóc rozwiązać problem przewidywanego odpływu fachowców z przemysłu energetycznego w najbliższych latach. Szacuje się, że w ciągu najbliższych pięciu lat ok. 40% pracowników energetyki w USA może przejść na emeryturę Byli wojskowi... więcej»

Nowoczesne algorytmy wyznaczania jakości energii (Aleksander Lisowiec)
Jednym z istotnych wskaźników jakości napięcia zasilającego jest zawartość harmonicznych i interharmonicznych. Normy EN 50160, EN 61000-4-7 i EN 61000-4-30 określają algorytmy wyznaczania wartości RMS oraz interharmonicznych przebiegu. Algorytmy te są niekompatybilne z pomiarami parametrów sygnałów prądowych i napięciowych do celów realizacji algorytmów zabezpieczeniowych. W przypadku gdy funkcje pomiaru jakości energii należy zaimplementować w urządzeniu zabezpieczeniowym, pojawia się niekompatybilność wymogów dotyczących algorytmów zabezpieczeniowych i wyznaczania jakości energii. W artykule przedstawiono nowoczesne algorytmy cyfrowej zmiany szybkości próbkowania w dziedzinie cyfrowej, które pozwalają zrealizować z tego samego ciągu próbek sygnału - funkcje pomiaru do celów zabezpieczeniowych jak również na potrzeby wyznaczenia wskaźników jakości energii zgodnie z wymienionymi normami. Międzynarodowe standardy dotyczące pomiaru jakości energii [1, 2] precyzyjnie definiują, które parametry sygnałów prądowych i napięciowych mają być mierzone oraz metody ich pomiaru w celu wyznaczenia wskaźników jakości energii. Zgodnie z wytycznymi analizatory jakości energii w celu prawidłowego wyznaczenia zawartości harmonicznych, stosują metodę synchronizacji częstotliwości próbkującej do wielokrotności częstotliwości podstawowej przebiegu mierzonego. Przedział pomiarowy jest równy dziesięciu okresom częstotliwości podstawowej sieci. Aby móc zastosować transformację FFT do wyznaczenia widma sygnału, liczba próbek na okres przedziału pomiarowego (który powinien być wielokrotnością okresu składowej podstawowej sygnału) musi być równa potędze liczby 2. W przypadku gdy częstotliwość próbkująca jest zsynchronizowana z wielokrotnością częstotliwości sieci, spełnienie tego warunku nie jest równocześnie możliwe dla okresu pomiaru równego jednemu okresowi częstotliwości sieci, gdy wyniki pomiarów są używane do po... więcej»

120 lat pracy elektroenergetycznego trójfazowego systemu przesyłowego w Europie (Stefan Molęda)
Ponad 2500 lat temu powstało słowo "elektron-elektryczność", ale praktyczny wymiar osiągnęło w początkach XIX w. Dla uzmysłowienia przebiegu procesu historycznego niżej podaję kilka nazwisk twórców, którzy mieli znaczący wpływ na rozwój nauki i techniki związany z elektrycznością. Są to m.in.: - Tales z Miletu - odkrył elektryczność statyczną (625-546 r. p.n.e), - Wiliam Gilbert - w 1600 r. prowadził pierwsze badania właściwości elektrycznych ciał przy użyciu versorium igły magnetycznej, - Nollet - w 1747 r. zbudował elektroskop do pomiaru ilości ładunku elektrycznego, - pierwszą książką w całości poświęconą elektryczności "Experiments and Observations on Electricity" napisał Benjamin Franklin w Londynie w 1769 r., - autorem pierwszej polskiej książki o elektryczności "Fizyka doświadczeń potwierdzona" był znakomity nauczyciel ks. Józef H. Osiński. Powstała w 1777 r. Jeden z rozdziałów nosił tytuł "Elektryczność". Jego staraniem został założony pierwszy piorunochron na Zamku Królewskim w lipcu 1785 r., - ogniwo galwaniczne jako źródło prądu stałego odkryte zostało przez Aleksandra Volta w 1800 r., - wykorzystanie prądu elektrycznego do celów gospodarczych rozpoczęło się od telegrafu opracowanego przez Samuela Morsa w 1837 r. wraz z uruchomieniem pierwszej linii telegraficznej w 1844 r. między Waszyngtonem a odległym od niego o 63 km miastem Baltimore. Wkrótce linie telegraficzne zaczęto budować w innych krajach, - Humphry Davy - odkrył zasady działania lampy łukowej w 1808 r., ale jej praktyczne zastosowanie do oświetlenia ulic nastąpiło dopiero w 1841 r., - A.G. Bell - wynalazł słuchawkę elektroakustyczną w 1876 r., która jednocześnie była używana jako mikrofon, a w 1882 r. przeprowadzono po linii napowietrznej pierwszą rozmowę międzynarodową między Paryżem a Brukselą (odległość 300 km), - Tomasz Edison - skonstruował żarówkę w 1879 r. Pierwszym obiektem oświetlonym przy zastosowaniu żarówki był statek-parowiec Columbia w... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-1

zeszyt-3181-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-1.html

 
W numerze m.in.:
Zastosowanie kompozycji kolorystycznych w iluminacji obiektów architektonicznych (Marek Łasiński)
Obecnie możliwości techniczne opraw oświetleniowych pozwalają na nieograniczoną niczym - poza naszą fantazją - kreację nocnego wizerunku miasta. Obiekty ukryte w nocnym pejzażu aglomeracji stają się jego dominantami, obiekty pozbawione wartości architektonicznych i zaniedbane pozostają w jego cieniu. Już nie tylko rozświetlenie przestrzeni powoduje zmiany - zmiany potęguje wprowadzenie koloru. Akcenty kolorystyczne w iluminacji obiektów przemysłowych o charakterze zabytkowym Jednym z przykładów iluminacji obiektów przemysłowych, wykorzystujących kolor jako dodatkowe narzędzie twórcze, jest instalacja oświetlenia szybu wyciągowego dawnej kopalni "Prezydent" w Chorzowie, z unikatową w Polsce żelbetonową wieżą wyciągową. Szyb Prezydent znajduje się przy ul. Kościuszki. Powstał w 1933 r. Obiekt nazwę zyskał na cześć prezydenta Ignacego Mościckiego. Przestał pracować w 1996 r. Projektowana kompozycja zakładała wprowadzenie trzech zasadniczych części iluminacji. Każda z nich jest podyktowana funkcjonalanością obiektu. Zasadnicza bryła obiektu została podświetlona oprawami o białej barwie źródeł, zespół tych opraw został podzielony na oprawy o ciepłobiałej i zi... więcej»

Hybrydowe koewolucyjne podejście do optymalizacji pracy elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych w stanach awarii (Sylwester Filipiak)
Awarie elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych nie zawsze muszą prowadzić do przerw w dostawach energii elektrycznej odbiorcom zasilanym z tych sieci. Czas przywracania dostaw energii w stanach awarii sieci dystrybucyjnych energii elektrycznej zależy od struktury oraz konfiguracji układu sieci oraz wyposażenia w urządzenia rozdzielcze i automatykę sieciową [1, 2]. Jeżeli infrastruktura sieci na to pozwala, operator sieci może dokonać czynności łączeniowych wprowadzających zmiany w konfiguracji pracy sieci. W sytuacji wielu możliwych wariantów zmian w konfiguracji sieci, poszukiwanym wariantem jest ten, który umożliwi przywrócenie dostaw energii dla możliwie jak największej liczby odbiorców sieci w możliwe krótkim czasie. Problem ten można przedstawić jako zadanie wielokryterialnej optymalizacji typu transportowego. Zastosowanie klasycznych metod programowania całkowitoliczbowego do rozwiązania problemu wyznaczania zastępczych poawaryjnych konfiguracji sieci nie jest możliwe ze względu na rozmiar zadania. W literaturze [3-5] można odnaleźć próby wykorzystania do rozwiązania tego zadania metod opartych na heurystycznych algorytmach poszukiwania. Ich wykorzystanie jest jednak ograniczone do obliczeń realizowanych dla sieci o stosunkowo niedużej liczbie węzłów analizowanych sieci. W takich przypadkach mogą być stosowane założenia ograniczające przestrzeń rozwiązań, co redukuje proces obliczeniowy, ale w konsekwencji powoduje odszukiwanie rozwiązań suboptymalnych. W literaturze [3, 5-7] dotyczącej tego rodzaju problematyki można znaleźć próby rozwiązania tego problemu przy wykorzystaniu algorytmów genetycznych i ewolucyjnych. Zaletą zastosowania tego rodzaju algorytmów jest możliwość ich wykorzystania przy dużej liczbie zmiennych decyzyjnych oraz złożonym opisie funkcji celu i warunków ograniczających. Autor zaproponował wykorzystanie do rozwiązania rozpatrywanego problemu metody wykorzystującej hybrydowy algorytm koewolucyj... więcej»

II Konferencja naukowo-techniczna "Jakość energii i efektywność energetyczna" (Krzysztof Woliński)
W dniach 17-18 listopada 2011 r. odbyła się konferencja naukowo-techniczna poświęcona wymianie doświadczeń z zakresu jakości energii elektrycznej oraz rejestracji i analizie zjawisk w sieciach elektroenergetycznych. Celem konferencji było upowszechnienie wiedzy o technicznych i ekonomicznych aspektach poprawy jakości energii elektrycznej, przegląd rynku w zakresie urządzeń i systemów służących monitorowaniu jakości energii oraz poprawa efektywności energetycznej. Uczestnicy spotkali się w Trzebieszowicach (w Kotlinie Kłodzkiej). Organizatorem konferencji była firma PROCOM SYSTEM z Wrocławia. Instytucjami współpracującymi były: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej oraz Komitet Naukowo-Techniczny SEP ds. Jakości Energii Elektrycznej. W konferencji uczestniczyło ok. 80 osób, które reprezentowały: pracowników przedsiębiorstw dystryb... więcej»

Ocena wielokryterialna możliwości przyłączania jednostek wytwórczych do sieci elektroenergetycznej średniego napięcia (Krzysztof Marszałkiewicz, Ireneusz Grządzielski, Andrzej Trzeciak)
Z aktualnych zapisów ustawy Prawo energetyczne (PE) [1] - nowelizacja z 8 stycznia 2010 r. - wynika, że dla III grupy przyłączeniowej (powyżej 1 kV) jest wykonywana ekspertyza przyłączeniowa dla jednostek wytwórczych o mocy powyżej 2 MW. Dla urządzeń o mocy mniejszej (typowej np. dla elektrowni i elektrociepłowni biogazowych) wydanie warunków przyłączenia nie wymaga ekspertyzy. Stosowane przez operatorów sieci dystrybucyjnej kryterium przyłączenia (znane jako kryterium "20") zapisane jest w IRiESD operatorów. W obowiązującej IRiESD z 2008 r. [2] w ENEA Operator zapisano, że moc zwarciowa w miejscu przyłączenia jednostek wytwórczych do sieci dystrybucyjnej powinna być przynajmniej 20 razy większa od ich mocy przyłączeniowej dla III grupy przyłączeniowej. Bezpośrednie stosowanie kryterium "20" powoduje sporo nieporozumień i dlatego w ENEA Operator od ponad roku wykonywane są indywidualne oceny możliwości przyłączenia jednostek wytwórczych do sieci dystrybucyjnej SN GPZ. Ocena możliwości przyłączenia źródeł wytwórczych do sieci SN na podstawie kryterium "20" - założenia do oceny wielokryterialnej Kryterium "20" a zmiany napięcia w miejscu przyłączenia źródeł Tylko w przypadku gdy występuje jeden bezpośredni punkt przyłączenia PCC (point of common coupling) przedmiotowego źródła/źródeł do sekcji szyn SN GPZ-u, zmianę napięcia można ocenić za pomocą wskaźnika kkG - stosunku mocy zwarcia S"kP w punkcie PCC, przy minimalnej konfiguracji sieci dystrybucyjnej i maksymalnej mocy przyłączanego źródła/źródeł SG max (1) Można udowodnić, że względna zmiana napięcia w PCC jest odwrotnością zależności (1) (2) Dla zachowania odpowiednich poziomów napięć przy rozruchach silników i generatorów asynchronicznych zakładano, że dopuszczalne maksymalne zmiany napięcia w PCC nie mogą przekraczać 5% U co oznacza, że (3) wtedy kkG ≥ 20 max " G kP kG S k = S kP kG G P S k U S 1 " max max  = = 20 5% czyli 1 max max     P P... więcej»

Przyszłość energetyki jądrowej na świecie (cz. I) (Marcin Jaskólski, Agnieszka Kaczmarek)
Poważne awarie w Three Mile Island i Czarnobylu miały istotny wpływ na rozwój energetyki jądrowej na świecie, pierwsza głównie w Stanach Zjednoczonych, druga w Europie. Ostatnia awaria z 11 marca 2011 r. w elektrowni Fukushima Daiichi wzmogła lub na nowo obudziła obawy o bezpieczeństwo pozyskiwania energii na podstawie reakcji rozszczepiania jąder uranu. I nawet przekonywanie dostawców reaktorów energetycznych, że dzisiejsza generacja doskonale poradziłaby sobie z sytuacją zaistniałą w Japonii, zdaje się nie docierać do wielu społeczeństw świata, czego dowodem są liczne protesty przeciw tej formie energii, wsparte decyzją rządu Republiki Federalnej Niemiec o zaprzestaniu pracy wszystkich reaktorów jądrowych w jej granicach do roku 2020. Z drugiej strony państwa, które podjęły się budowy elektrowni jądrowych, nie wycofały się z projektów. W Chinach oznaczałoby to zaprzestanie budowy 21 reaktorów. W Polsce, mimo niekorzystnego klimatu wokół energii jądrowej, jest kontynuowany program budowy pierwszej polskiej elektrowni z reaktorem jądrowym. Być może jest to podyktowane nie najlepszymi perspektywami dla polskiej elektroenergetyki w kontekście polityki klimatycznej Unii Europejskiej, której głównym założeniem jest bezemisyjna produkcja energii elektrycznej w długoterminowym horyzoncie czasowym (na dziś jest to rok 2050). Abstrakcją wydaje się wychwytywanie i składowanie CO2 na dużą skalę. Jednocześnie trudno dziś sobie w Polsce wyobrazić system elektroenergetyczny wykorzystujący w całości odnawialne źródła energii, bez znaczących zmian w technologii sterowania i znaczącego postępu w magazynowaniu energii elektrycznej. Osiągnięcie 20-30% produkcji energii elektrycznej z OZE w horyzoncie czasowym do 2030 r. będzie dużym sukcesem, ale należy zastanowić się nad tym, z jakiego typu źródeł będzie pochodzić pozostała część energii elektrycznej. Pewne nadzieje pokłada się w gazie z łupków, którego ogromne zasoby w naszym kraju przewiduj... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»