profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik

Czasopismo dofinansowane w 2010 r. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2013), also from March - year 2014.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 426,60 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 383,94 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 352,80 zł
prenumerata papierowa półroczna - 176,40 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 88,20 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2012-12

zeszyt-3526-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-12.html

 
W numerze m.in.:
Ekonomicznie uzasadniony czas eksploatacji linii napowietrznych i kablowych średniego napięcia (Andrzej Ł. Chojnacki)
Rachunek gospodarczy odgrywa znaczącą rolę w planowaniu inwestycji w elektroenergetyce. Jest to spowodowane potrzebą środków finansowych na inwestycje, długotrwałością budowy obiektów elektroenergetycznych oraz długim czasem ich eksploatacji. Każdy więc błąd inwestycyjny skutkuje wieloletnimi stratami dla inwestora. W przypadku linii elektroenergetycznych SN inwestorem jest najczęściej spółka dystrybucyjna. Jeżeli uwzględni się fakt, iż konkretna spółka ma co najmniej kilkaset kilometrów linii, straty mogą być bardzo duże. Rachunek gospodarczy w elektroenergetyce powinien uwzględniać koszty inwestycyjne, bieżące koszty eksploatacyjne, a także koszty zawodności układów. Najczęściej analizowaną wielkością są średnie koszty roczne - wyznaczane z uwzględnieniem rachunku dyskonta. W artykule przedstawione zostały wyniki analizy optymalnego (pod względem ekonomicznym) czasu eksploatacji linii napowietrznych oraz kablowych SN. Jako kryterium optymalizacji przyjęto minimalne średnie koszty roczne użytkowania linii. Metoda wyznaczania optymalnego czasu eksploatacji obiektów elektroenergetycznych z uwzględnieniem ich zawodności Linia elektroenergetyczna jest obiektem naprawialnym. W przypadku awarii wymieniany lub naprawiany jest uszkodzony element, nie zaś cała linia. Praca obiektu odnawialnego charakteryzuje się następującymi cechami [7]: - obiekt pracuje z reguły w sposób ciągły, a przy pracy z przerwami jako zmienną t przyjmuje się łączny czas działania, - w przypadku uszkodzenia obiektu w chwilach t1, t2, t3, …, tn, obiekt podlega odnowie (naprawie) częściowej, polegającej zwykle na wymianie uszkodzonego elementu, - czas odnowy jest pomijalnie krótki w stosunku do czasu poprawnej pracy obiektu, - obiekt praktycznie nie zmienia rozkładu trwałości po naprawie, - znany jest średni koszt awarii, składający się z kosztów usuwania awarii oraz kosztów wynikających ze skutków gospodarczych awarii (koszty utraconego zysku, koszty ... więcej»

Polska reprezentacja przemysłu elektrotechnicznego w Europie - czy musimy być tylko wykonawcami? (Janusz Nowastowski)
Polska Izba Gospodarcza Elektrotechniki (PIGE) jest kontynuatorką istniejącej od 1993 r. Izby Gospodarczej Przemysłu Elektrotechnicznego. Powstanie Izby było wyrazem narodzenia się w Polsce samorządności branżowych środowisk gospodarczych i dążeniem do nawiązania bezpośrednich kontaktów z istniejącymi związkami przedsiębiorców branży elektrycznej z zachodniej Europy. W Niemczech odpowiednikiem PIGE jest organizacja Zentralverband Elektrotechnik und Elektronikindustrie e.V. (ZVEI), w której jest zatrudnionych 150 osób, w tym wielu najwyższej klasy ekspertów i specjalistów. ZVEI zrzesza 1600 firm, co stanowi 90% przemysłu elektrycznego. Firmy te w 2011 r. miały 178 mld euro sprzedaży i zatrudniały ponad 840 tys. pracowników. Przemysły elektryczny i elektroniczny w Polsce miały w tym okresie sprzedaż na poziomie 80 mld zł, tj. ok. 20 mld euro i zatrudniały 150 tys. pracowników. Nawet przy zachowaniu stosownych proporcji wielkości przemysłów obu krajów i tradycji zrzeszania się w... więcej»

Przegląd źródeł światła pod kątem ich oddziaływania na linię zasilającą (Małgorzata Łatka, Jarosław Strycharz)
Obecnie na rynku dostępne są różnego rodzaju źródła światła, niektóre z nich decyzjami Komisji Europejskiej są wycofywane (tradycyjne źródła żarowe), ich miejsce zajmują inne - m.in. świetlówki kompaktowe, bądź też wprowadzane są całkiem nowe źródła światła, np. typu LED. Z powodu różnic w zasadach działania, charakteryzują się różnymi właściwościami. Przy ich opisie podaje się przede wszystkim parametry elektryczne, niekiedy określa się wpływ na środowisko naturalne (ograniczenie lub wyeliminowanie substancji szkodliwych, np. rtęci czy kadmu), a także możliwości uzyskania efektów dekoracyjnych, natomiast nie ma żadnej informacji dotyczącej oddziaływania źródeł światła na linię zasilającą. Artykuł prezentuje wybrane wyniki badań i analizy oddziaływania na linię zasilającą wybranych źródeł światła. Analiza otrzymanych wyników pomiarów pozwoli określić, jakiego rodzaju i wielkości są to oddziaływania oraz które z badanych źródeł światła negatywnie - w mniejszym lub większym stopniu - wpływają na sieć zasilającą. Do badań wybrano ogólnie dostępne na rynku źródła światła losowo wybranych producentów, począwszy od klasycznych żarówek, a skończywszy na elementach LED. Jeszcze nie tak dawno nie przywiązywano zbyt dużej wagi do jakości energii elektrycznej, gdyż użytkowane w tym czasie odbiorniki, m.in. żarówki, silniki i urządzenia grzejne w małym stopniu wpływały na pogorszenie jakości energii, a jednocześnie odbiorniki te były mało wrażliwe na jej obniżoną jakość. Obecnie większość używanych odbiorników (szczególnie źródła światła) charakteryzuje się znaczną nieliniowością powodującą odkształcanie prądu płynącego przez sieć zasilającą oraz występowanie mocy biernej. Ze względu na panujący trend i wymogi UE dotyczące stosowania energooszczędnych źródeł światła, którymi w przeważającej większości są świetlówki kompaktowe, problem generacji wyższych harmonicznych w systemie energetycznym, a tym samym pogorszenie jakości energii sta... więcej»

Rozwój usług oraz urządzeń i układów automatyki elektroenergetycznej, energoelektroniki oraz systemów sterowania i nadzoru w perspektywie 20 lat działalności Energotestu w elektroenergetyce (Arkadiusz Klimowicz, Zbigniew Kochel)
Działalność inżynierska firmy Energotest-Energopomiar w początkowym okresie - po wydzieleniu się z Zakładów Pomiarowo-Badawczych Energetyki Energopomiar, koncentrowała się na wykonywaniu różnego typu badań, ocen, ekspertyz oraz uruchomieniu układów elektrycznych, w tym automatyki elektroenergetycznej. Energotest-Energopomiar przejął ten zakres prac po Energopomiarze, który prowadził tego typu działalność w polskiej energetyce od początku swojego istnienia - czyli od 1952 r. Powstanie firmy w 1992 r. zbiegło się w czasie z procesem wymiany (mających już 20-40 lat) analogowych elektromechanicznych i elektronicznych układów i urządzeń automatyki elektroenergetycznej i energoelektroniki, na nowej generacji urządzenia wykorzystujące technikę mikroprocesorową. Energotest-Energopomiar podjął to wyzwanie i rozszerzył swoją działalność o kompleksowe modernizacje tych układów. Koncentrując się na rozwiązywaniu aktualnych problemów branży, bazując na bogatych doświadczeniach obiektowych, firma rozwinęła działalność konstrukcyjno-wdrożeniową. Energotest ma w dorobku wiele unikalnych mikroprocesorowych urządzeń automatyki elektroenergetycznej oraz energoelektroniki. Do najważniejszych można zaliczyć: układy wzbudzenia i regulacji napięcia generatorów, system sterowania i nadzoru, systemy rejestracji i analizy zdarzeń i zakłóceń, automaty samoczynnego przełączania zasilań, system nadzoru nad sieciami prądu stałego, światłowodowe zabezpieczenia łukoochronne. W firmie od wielu lat prowadzona jest działalność projektowa i doradcza dotycząca układów i urządzeń elektroenergetycznych w elektrowniach, elektrociepłowniach oraz w przemyśle, a od 2008 r. rozwijana jest działalność projektowa w zakresie stacji przesyłowych i rozdzielczych. Układy wzbudzenia i regulacji napięcia generatorów Energotest specjalizuje się w opracowywaniu i wdrażaniu statycznych układów wzbudzenia generatorów oraz regulatorów napięcia generatorów wyposażonych we wzbudnic... więcej»

Efektywność ogrzewania zwrotnic tramwajowych (Cezary Łucyk)
Sterowane elektrycznie zwrotnice tramwajowe wyposaża się dodatkowo w grzałki elektryczne, których działanie ma zapobiegać blokowaniu rozjazdów podczas opadów śniegu lub zamarzającego deszczu. Załączanie i wyłączanie tych grzałek musi się odbywać z wyprzedzeniem zmian pogody. Duża pojemność cieplna materiału zwrotnicy i warstwy otaczającej ją ziemi powoduje bowiem, że procesy ich ogrzewania i stygnięcia cechuje znaczna inercja. Do ogrzewania zwrotnicy tramwajowej używa się dwóch grzałek - po jednej przy każdej półzwrotnicy. Szybkość nagrzewania i wartość ustalona przyrostu temperatury zwrotnicy po włączeniu zasilania grzałki zależy od jej mocy. Moce grzałek oraz cykle ich pracy powinny być tak dobrane, by zużycie energii elektrycznej mieściło się w rozsądnych granicach, a grzałki nie przepalały się zbyt często. Większa moc grzałek zapewnia szybsze topnienie śniegu, ale też wpływa na szybsze zużycie izolacji w grzałkach. W Warszawie znajduje się 190 rozjazdów tramwajowych o różnej konfiguracji, z przestawianymi automatycznie zwrotnicami, w nich zaś łącznie znajduje się 1436 podgrzewanych elektrycznie iglic. W większości zwrotnic stosuje się grzałki o mocy 1000 W. Na próbę od niedawna instalowane są też, w wybranych zwrotnicach, grzałki o mocy 1500 W. Załączanie i wyłączanie grzałek odbywa się na podstawie prognoz pogody [1]. Grzałki umieszczone przy zwrotnicach tramwajowych są narażone na uszkodzenia wskutek zalania wodą z rozpuszczonymi w niej środkami do obniżenia temperatury topnienia śniegu oraz wskutek uderzeń i drgań mechanicznych. W Warszawie spotyka się dwa rozwiązania konstrukcyjne, służące do ochrony przed tymi czynnikami. Starsze polega na umieszczaniu każdej z grzałek w rurze osłonowej wprost pod iglicą, w nowszym - wkłada się grzałkę do skrzynki ochronnej przy opornicy (główce szyny) półzwrotnicy. Drugi wariant lepiej sprawdza się w praktyce, głównie dlatego że umożliwia szybszą wymianę przepalonej grzałki. Termog... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-11

zeszyt-3492-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-11.html

 
W numerze m.in.:
Generatory z magnesami trwałymi do małych elektrowni wiatrowych i wodnych (Piotr Szymczak, Victor Grebennikov)
Jednym z perspektywicznych kierunków rozwoju odnawialnej energetyki jest energetyka wiatrowa na lądzie i morzu. [1, 2] Prognozy przewidują ponad 2-krotny jej wzrost (rys. 1) [3]. Obecnie ważnym aspektem działań jest budowa małych elektrowni wiatrowych i mikroelektrowni wodnych przeznaczonych do zasilania gospodarstw oraz domów letniskowych w energię elektryczną. Dla małego podmiejskiego domu wystarcza ok. 150-200 W, aby zaspokoić podstawowe potrzeby energetyczne (komunikacja, radio, oświetlenie i inne odbiorniki o niskim poborze mocy) i od 1 do 5 kW - do zasilania większości urządzeń domowych, włączając w to pralkę, lodówkę, komputery itp.Wykorzystanie energii niedużych cieków wodnych do wytworzenia energii elektrycznej i uzyskania mocy do 5 kW jest również jednym z najbardziej perspektywicznych kierunków rozwoju odnawialnych źródeł energii. Nowoczesne mikroelektrownie wodne do użytku cywilnego są produkowane m.in. na Ukrainie, głównie w Charkowie w firmie Turboatom [4, 5, 15]. Małej mocy elektrownie wiatrowe z pionową osią obrotową (MEzPOO) mają wiele zalet: niezależność funkcjonowania od kierunku przepływu wiatru, możliwość umocowania turbiny w jednym lub dwóch miejscach, umieszczenia generatora w obudowie turbiny, co w rezultacie prowadzi do obniżenia wymagań w zakresie wytrzymałości i sztywności konstrukcji. MEzPOO z turbinami wiatrowymi typu Darrieusa są bardzo kompaktowe, mało hałaśliwe i mogą być rozmieszczone również na dachach budynków. Inne interesujące rozwiązanie zaprezentowano na rys. 2 [18]. Rys. 2. Turbina wiatrowa RidgeBlade montowana na szczycie budynku mieszkalnego (produkt firmy The Power Collectiva) [18] TABELA I. Zestawienie parametrów i wskaźników elektrowni wiatrowej [9] Kryterium Elektrownia z przekładnią Elektrownia bez przekładni 1 Niezawodność A 3·A 2 Trwałość maszyny od 5 do 15 lat B 3-5·B 3 Koszty eksploatacyjne C 0,6·C 4 Szum i wibracja D 0.1·D 5 Sprawność M 1,3-2·M... więcej»

Kto jest właścicielem danych pomiarowych? (Krzysztof Billewicz)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 2003/54/WE w zakresie wdrożenia systemu inteligentnego opomiarowania mówi, że: wdrożenie inteligentnych systemów pomiarowych może być uzależnione od ekonomicznej oceny wszystkich długoterminowych kosztów i korzyści dla rynku oraz indywidualnego konsumenta lub od oceny, która z form inteligentnego pomiaru jest uzasadniona z ekonomicznego punktu widzenia, najbardziej opłacalna oraz w jakim czasie wdrożenie tych rozwiązań jest wykonalne. Ocena ma być przeprowadzona do 3 września 2012 r. Oczywiście dyrektywa ta nie obliguje państw członkowskich do wprowadzenia (do 2020 r.) zaawansowanej infrastruktury pomiarowej AMI (advanced metering infrastructure) niewłaściwie utożsamianej z wdrożeniem u odbiorców zaawansowanych funkcjonalnie, zdalnie odczytywanych i konfigurowanych, elektronicznych liczników, zwanych inteligentnymi licznikami. Dyrektywa UE decyzję takiego wdrożenia pozostawia krajom członkowskim, które powinny ją podjąć na podstawie przesłanek ekonomicznych. Wraz z wprowadzeniem AMI pojawia się kwestia pozyskania i przetwarzania ogromnej ilości danych pomiarowych pochodzących z takich liczników. Definicja danych pomiarowych Dane pomiarowe to wirtualne byty - informacje, wartości liczbowe, które aby istnieć muszą być gdzieś przechowywane. Jest to uporządkowany zbiór wartości liczbowych informujący o wartościach wielkości zmierzonej, zarejestrowanych przez określone urządzenie pomiarowe. Dane pomiarowe są to dane rzeczywiste uzyskane z licznika energii elektrycznej, zawier... więcej»

Układ sterowania pracą próżniowego kolektora słonecznego do grzania powietrza (Roman Śmierzchalski, Michał Zdończyk)
Ludzkość od wieków czerpała korzyści ze Słońca. Z czasem zmieniały się jedynie metody oraz urządzenia pozwalające na przekształcanie energii słonecznej w energię cieplną. Dziś poszukiwanie alternatywnych źródeł energii wiąże się nie tylko z ochroną środowiska, ale przede wszystkim z nieustannie wzrastającymi kosztami ogrzewania. Instalacje słoneczne cieszą się coraz większym zainteresowaniem przede wszystkim osób fizycznych, ale również małych i średnich przedsiębiorstw oraz sektora publicznego. Klienci opierając się na promocji coraz lepszej technologii i korzystając z dotacji Unii Europejskiej, a także preferencyjnych pożyczek z państwowych funduszy ekologicznych, mogą wybierać spośród różnych typów i rozwiązań konstrukcyjnych kolektorów słonecznych. Dzięki temu polski rynek kolektorów rozwija się dość dynamicznie, a energetyka słoneczna jest dobrym sposobem obniżenia kosztów energii. Główne zastosowanie w Polsce znajdują kolektory słoneczne do grzania wody użytkowej (c.w.u.) oraz wspomagania centralnego ogrzewania (c.o.) budynków mieszkalnych, hal czy magazynów [1]. Istotnym ograniczeniem stosowania tej technologii są uwarunkowania klimatyczne występujące w kraju, a także czas zwrotu kosztów inwestycyjnych. W celu redukcji kosztów instalacji solarnych oraz uproszczenia systemu pozyskiwania ciepła, proponuje się zastosowanie w kolektorze słonecznym próżniowych rur do podgrzewania powietrza [5, 7]. Brak czynnika pośredniczącego (wody, glikolu) znacznie poprawia sprawność kolektora słonecznego. Znaczącą cechą kolektorów powietrznych jest brak wpływu na przegrzanie kolektora w okresie stagnacji. Zastosowanie próżniowych kolektorów słonecznych (wykorzystujących próżnie w szklanych rurach próżniowych jako izolatora), znacznie poprawiają warunki pracy tych urządzeń. Zaletą jest także możliwość pracy przy rozproszonym świetle, np. przy częściowym zachmurzeniu, dzięki czemu istnieje możliwość pozyskiwania energii przez większość m... więcej»

Uroczystości Roku Michała Doliwo-Dobrowolskiego w Bielsku-Białej (Krzysztof Woliński)
Międzynarodowe Energetyczne Targi Bielskie ENERGETAB 2012 były okazją do przypomnienia sylwetki pioniera elektrotechniki, wybitnego konstruktora i wynalazcy, twórcy trójfazowego systemu elektroenergetycznego - Michała Doliwo-Dobrowolskiego. Zarząd Główny Stowarzyszenia Elektryków Polskich ustanowił rok 2012 Rokiem Michała Doliwo-Dobrowolskiego w 150. rocznicę Jego urodzin. Z okazji Jubileuszu Targów Bielskich Stowarzyszenie Elektryków Polskich wyróżniło medalem im. Michała Doliwo-Dobrowolskiego następujące osoby: ● Ryszarda Migdal... więcej»

Odsłonięcie tablicy upamiętniającej prof. Michała Doliwo-Dobrowolskiego w Podkowie Leśnej (Krzysztof Woliński)
15 września 2012 r. została odsłonięta tablica upamiętniająca osobę i dzieła Michała Doliwo-Dobrowolskiego, pioniera elektrotechniki, wybitnego konstruktora i wynalazcy - w 150. rocznicę jego urodzin i 120. rocznicę pracy trójfazowego systemu elektroenergetycznego. Uroczystość odbyła się w ramach dwudniowych obchodów Dnia Dziedzictwa Europejskiego zorganizowanego przez Urząd Miasta w Podkowie Leśnej. Inicjatorem odsłonięcia pamiątkowej tablicy był kol. Stefan Molęda z Oddziału Warszawskiego SEP, którego inicjatywę poparli: burmistrz Miasta Ogrody Podkowa Leśna - Małgorzata Stępień-Przygoda i przewodniczący Rady Miasta - Bogusław Jestadt.Tablica została umieszczona na stacji wieżyczkowej 15/0,4/0,23 kV zbudowanej w 1925 r. wg rozwiązania opracowanego przez Michała Doliwo-Dobrowolskiego. Stacja transformatorowa jest zlokalizo- Odsłonięcie tablicy upamiętniającej prof. Michała Doliwo... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-10

zeszyt-3462-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-10.html

 
W numerze m.in.:
Czynniki ograniczające załączanie elementów sieci przesyłowej wysokiego napięcia (Jan Machowski, Piotr Kacejko, Piotr Miller)
Zakłócenia w sieci przesyłowej takie jak zwarcia i ich likwidacja oraz załączenia i wyłączenia linii przesyłowych, a także niedokładna synchronizacja generatora powodują udary prądu oraz nagłe zmiany mocy czynnej. Udary te powodują zagrożenia dla elementów systemu elektroenergetycznego. W celu ograniczenia skutków udarów, we współczesnych systemach elektroenergetycznych stosuje się urządzenia do kontroli warunków zamknięcia wyłączników. Do doboru nastawień tych urządzeń potrzebne są zarówno kryteria jak i metody numeryczne. W artykule wyszczególniono sześć kryteriów, które powinny być spełnione z punktu widzenia ograniczenia skutków załączeń linii przesyłowych. Uwzględniono zagrożenia związane z przekroczeniem możliwości łączeniowych wyłączników, uszkodzeniem uzwojeń transformatorów, zbędnym działaniem zabezpieczeń i uszkodzeniami zmęczeniowymi wałów turbozespołów wytwórczych. Dla każdego z kryteriów podano odpowiednie wzory. Opracowano również program komputerowy służący do sprawdzenia wymienionych kryteriów. Początkowo urządzenia zabezpieczeniowe nazywane potocznie synchrocheck były stosowane tylko do kontroli załączenia w cyklu SPZ. Później zaczęto je stosować także w warunkach ruchowych przy załączaniu ręcznym lub zdalnym załączaniu systemów sterowania. Urządzenia synchrocheck do kontroli warunków załączania elementów sieci przesyłowej sprawdzają: różnicę modułów napięć, różnicę argumentów napięć oraz różnicę częstotliwości (istotne przy łączeniu podsystemów pracujących asynchronicznie). Istnieje sporo opisów technicznych urządzeń do kontroli zamykania wyłączników, lecz nie ma kompleksowego opracowania opisującego określanie dopuszczalnych warunków załączania i kryteriów nastawiania tych urządzeń. W publikacjach podawane są sporo różniące się wartości nastawcze. Największe różnice w rekomendacjach zawartych w literaturze dotyczą dopuszczalnego kąta załączenia. Ilustruje to tab. I (rozrzut zalecanych wartości jest duży - ... więcej»

Wystawa techniki świetlnej - Light+Building 2012
Kotková J.: Jaký byl Light+Building 2012. SVĔTLO (Praha) 2012 maj. Opracował - Witold Bobrowski.W dniach 15-20 kwietnia 2012 r. we Frankfurcie nad Menem odbyły się największe, międzynarodowe, specjalizowane targi techniki świetlnej Light+Building 2012. Głównym tematem targów było oszczędne i efektywne wykorzystanie energii elektrycznej w domach mieszkalnych, biurowcach, centrach handlowych i innych obiektach publicznych z zastosowaniem tzw. inteligentnych sieci, przy jednoczesnym zwiększeniu komfortu użytkowania. W ciągu sześciu dni wystawę odwiedziło 196 tys. zwiedzających (ponad 7% więcej niż targi Light+Building 2010). Blisko co... więcej»

10 grzechów głównych w kształceniu inżynierów
Wystąpienie prof. Krzysztofa Kluszczyńskiego na XXII Ogólnopolskim Zjeździe Dziekanów Wydziałów Elektrycznych, Elektroniki, Telekomunikacji, Automatyki i Robotyki oraz Informatyki. W pierwszych dniach czerwca odbył się na Politechnice Łódzkiej XXII Ogólnopolski Zjazd Dziekanów Wydziałów Elektrycznych, Elektroniki, Telekomunikacji, Automatyki i Robotyki oraz Informatyki. Zjazdy te, odbywające się corocznie w coraz to innych środowiskach akademickich, zostały wiele lat temu zainicjowane przez Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej, a organizatorem I Ogólnopolskiego Zjazdu Dziekanów Wydziałów Elektrycznych w 1991 r. był - oprócz Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej - Oddział Gliwicki Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej PTETiS. Ten historyczny Zjazd, otwierający - trwającą nieprzerwanie od 22 lat tradycję corocznych spotkań wszystkich dziekanów wydziałów z zakresu szeroko pojętej elektryki - odbył się w zamku prezydenta Ignacego Mościckiego (dziś - oficjalnej rezydencji prezydenta RP), w Wiśle-Czarnej, nieopodal przełęczy Kubalonka. Dwadzieścia dwa lata temu w I spotkaniu dziekanów uczestniczyły 43 osoby, w tegorocznym zjeździe - prawie 120 osób. Prócz dziekanów i prodziekanów w zjazdach uczestniczą również rektorzy- elektrycy i prorektorzy-elektrycy, jak też przewodniczący i prezesi najważniejszych instytucji życia naukowego w Polsce, szczególnie z zakresu elektrotechniki, elektroenergetyki, elektroniki i automatyki. Pielęgnowaną i skrupulatnie podtrzymywaną tradycją jest obecność przedstawicieli Polskiej Akademii Nauk, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, a ostatnio - Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Żywym dyskusjom uczestników, dotyczącym najistotniejszych problemów działalności naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej, towarzyszą wykłady i prezentacje. Pozwalają pozyskać najświeższe wiadomości oraz zdoby... więcej»

V Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna "Blackout a Krajowy System Elektroenergetyczny. Weryfikacja zdolności KSE do obrony i odbudowy" (Józef Lorenc, Ireneusz Grządzielski, Stefan Jaskuła)
W dniach 30 maja - 1 czerwca 2012 r. odbyła się kolejna, V Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Techniczna "Blackout a Krajowy System Elektroenergetyczny", zorganizowana przez Instytut Elektroenergetyki Politechniki Poznańskiej przy współpracy przedsiębiorstw energetycznych: PSE Operator, PSE-Zachód, ENEA Operator i Dalkia Poznań ZEC. Miejscem obrad był obiekt hotelowo-restauracyjny Delicjusz w Rosnówku, położony w sąsiedztwie Wielkopolskiego Parku Narodowego. Przewodniczącym Komitetu Programowego konferencji był dyrektor Instytutu Elektroenergetyki prof. Józef Lorenc, a Komitetu Organizacyjnego - dr inż. Ireneusz Grządzielski. Głównym celem tegorocznej konferencji było zaprezentowanie zagadnień dotyczących weryfikacji zdolności krajowego systemu elektroenergetycznego do obrony i odbudowy. W trakcie uroczystego otwarcia obrad V Konferencji, którego dokonał prof. Józef Lorenc, gości konferencji przywitała prorektor Politechniki Poznańskiej - prof. Aleksandra Rakowska. Następnie głos zabrali kolejno: Artur Różycki - prezes ENEA Operator, Wiesław Kalina - dyrektor ds. infrastruktury technicznej Urzędu Miasta Poznania, Irena Gruszka - dyrektor Urzędu Regulacji Energetyki Zachodniego Oddziału Terenowego w Poznaniu i Jan Pic - członek zarządu Dalkia Poznań ZEC, którzy zgodnie podkreślili wagę i aktualność konferencji, szczególnie w kontekście rozpoczynającego się tydzień po konferencji turnieju finałowego 14. Mistrzostw Europy UEFA EURO 2012TM, będącego poważnym wyzwaniem dla wszystkich służb energetycznych, mających zapewnić ciągłość zasilania sieci dystrybucyjnych miast-gospodarzy. Na konferencję nadesłano 30 referatów, które podzielono na 4 panele tematyczne: Panel A: Bezpieczeństwo zasilania miast i gmin, Panel B: Testy i próby systemowe sprawdzające przydatność źródeł wytwórczych w procesie obrony i odbudowy, Panel C: Praca sieci elektroenergetycznych w warunkach obrony i odbudowy, Panel D: Sterowanie i automatyka w procesi... więcej»

Przewody ACSS jako alternatywa dla tradycyjnych konstrukcji AFL (Krzysztof Kaleta, Henryk Kubik, Paweł Dyraga)
Przyszłość polskiej energetyki została określona w załączniku do uchwały Rady Ministrów nr 202/2009 z 10 listopada 2009 r. "Polityka energetyczna Polski do 2030 roku". Założone cele w zakresie poprawy efektywności energetycznej to: zmniejszenie wskaźnika strat sieciowych w przesyle i dystrybucji, poprzez m.in. modernizację obecnych i budowę nowych sieci, wymianę transformatorów o niskiej sprawności oraz rozwój generacji rozproszonej. Szczegółowymi celami w zakresie wytwarzania i przesyłania energii elektrycznej oraz ciepła są: - budowa nowych mocy w celu zrównoważenia krajowego popytu na energię elektryczną i utrzymania nadwyżki dostępnej operacyjnie w szczycie, mocy osiągalnej krajowych konwencjonalnych i jądrowych źródeł wytwórczych na poziomie min. 15% maksymalnego krajowego zapotrzebowania na moc elektryczną, - budowa interwencyjnych źródeł wytwarzania energii elektrycznej, wymaganych ze względu na bezpieczeństwo pracy systemu elektroenergetycznego, - rozbudowa krajowego systemu przesyłowego umożliwiająca zrównoważony wzrost gospodarczy kraju, jego poszczególnych regionów oraz zapewniająca niezawodne dostawy energii elektrycznej (szczególnie zamknięcie pierścienia 400 kV oraz pierścieni wokół głównych miast Polski), jak również odbiór energii elektrycznej z obszarów o dużym nasyceniu planowanych i nowo budowanych jednostek wytwórczych, ze szczególnym uwzględnieniem farm wiatrowych, - rozwój połączeń transgranicznych skoordynowany z rozbudową krajowego systemu przesyłowego i z rozbudową systemów krajów sąsiednich, pozwalający na wymianę co najmniej 15% energii elektrycznej zużywanej w kraju do 2015 r., 20% do 2020 r. oraz 25% do 2030 r., - modernizacja i rozbudowa sieci dystrybucyjnych, pozwalająca na poprawę niezawodności zasilania oraz rozwój energetyki rozproszonej wykorzystującej lokalne źródła energii, - modernizacja sieci przesyłowych i sieci dystrybucyjnych, pozwalająca obniżyć do 2030 r. czas awaryjnych przerw w... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-9

zeszyt-3423-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-9.html

 
W numerze m.in.:
"Piorunochrony aktywne" w świetle obowiązujących w Polsce norm i przepisów prawnych (Mirosław Zielenkiewicz, Tomasz Maksimowicz)
Na przestrzeni ostatnich dwóch dekad na światowym rynku można zauważyć ekspansję producentów urządzeń przeznaczonych do tzw. aktywnej ochrony odgromowej, którzy swoim urządzeniom przypisują większą skuteczność w stosunku do powszechnie stosowanych instalacji piorunochronnych wykonanych wg zasad przedstawionych w normach dotyczących ochrony odgromowej, nazywanej przez oferentów "zwodów aktywnych" ochroną tradycyjną. Instalacje odgromowe wykorzystujące takie "aktywne piorunochrony" z uwagi na małą liczbę elementów składowych są znacznie tańszymi rozwiązaniami. Także w Polsce temu zagadnieniu towarzyszy od pewnego czasu nieustanna dyskusja dotycząca skuteczności takiej ochrony oraz podstaw prawnych uprawniających do zastąpienia tradycyjnej instalacji odgromowej "urządzeniem aktywnym". Stan prawny w Polsce w zakresie ochrony odgromowej Zgodnie z rozporządzeniem ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. [5] w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: Budynek należy wyposażyć w instalację chroniącą od wyładowań atmosferycznych. Obowiązek ten odnosi się do budynków wyszczególnionych w Polskiej Normie dotyczącej ochrony odgromowej obiektów budowlanych (§ 53 ust. 2), a instalacja piorunochronna, o której mowa w § 53 ust. 2, powinna być wykonana zgodnie z Polską Normą dotyczącą ochrony odgromowej obiektów budowlanych (§ 184 ust. 3). Zmiany z 10 grudnia 2010 r. wprowadzone do powyższego rozporządzenia [6] (weszły w życie 21 marca 2011 r.) zawierają wykaz norm przywołanych do wymienionych paragrafów, z których wynika, że polskimi normami odgromowymi w zakresie ochrony obiektów budowlanych (łącznie z ich instalacjami, wyposażeniem i personelem) oraz przyłączonych do nich urządzeń usługowych (linii elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych, radiokomunikacyjnych, rurociągów) są wyłącznie normy serii PN -EN 62305: Ochrona odgromowa, zawierającej cztery oddzielne arkusze: PN -EN 62305-1:2008 Czę... więcej»

Aktualne informacje o działalności Komitetu Studiów B5 Cigre "Zabezpieczenia i Automatyka" (Sylwia Wróblewska)
Aktualna struktura Komitetu Studiów B5 Przewodniczącym Komitetu jest Javier Amantegui (SP ), a sekretarzem - Iony Patriot de Siqueira (BR ). Komitet Studiów B5 liczy 48 członków, w tym: 29 członków regularnych (regular members) i 19 członków obserwatorów (observer members). Prace Komitetu odbywają się w trzech grupach doradczych (AD - advisory group) i 21 grupach roboczych (WG - working group). Poniżej zestawiono grupy robocze (stan z sierpnia 2010 r.). W grupie doradczej AG B5-01 Automatyzacja i zdalne sterowanie stacji pracują następujące grupy robocze (tłumaczenia nazw grup roboczych wg autorki artykułu): WG B5-06 - Strategia utrzymania w ruchu cyfrowych systemów automatyki stacji, WG B5-08 - Strategia rekonstrukcji uwzględniająca koszty, ryzyko operacyjne i ograniczenia techniczne, WG B5-12 - Poradnik techniczny dla systemów IEC 61850, WG B5-36 - Stosowanie układów zabezpieczeń wykorzystujących IEC 61850, WG B5-39 - Wymagania dla dokumentacji systemów automatyki (DSAS ), począwszy od projektu aż do eksploatacji. W grupie doradczej AG B5-02 Zabezpieczenia i monitorowanie głównych urządzeń i sieci przesyłowej pracują następujące grupy robocze: WG B5-23 - Zabezpieczenia zwarciowe hybrydowych linii przesyłowych, WG B5-B4/C4-25 - Systemy zabezpieczeń AC w stacjach wysokiego napięcia prądu stałego (HVDC ), WG B5-37 - Zabezpieczenia, sterowanie i monitorowanie dławików bocznikowych, WG B5-40 - Szkolenie, podnoszenie kwalifikacji zawodowych inżynierów automatyki, zabezpieczeń i sterowania, WG B5-24 - Wymagania dla zabezpieczeń cyfrowych w stanach przejściowych napięć i prądów, WG B5-27 - Standaryzacja schematów zabezpieczeń, WG B5-48 - Zabezpieczenia rozwijającej się sieci z rozmaitymi charakterystykami generacji, WG B5-49 - Zabezpieczenia i automatyka baterii kondensatorowych. W grupie doradczej AG B5-03 Nowe wymagania dla sieci pracują następujące grupy robocze: WG B5-14 - Technologia szerokoobszarowych systemów automaty... więcej»

Badanie wpływu konstrukcji komory próżniowej i mechanizmu przełączania na zdolność łączeniową rozłączników SN (Stanisław Kiszło, Andrzej Frącek, Zbigniew Szermer)
Od roku 2010 Instytut Energetyki - Zakład Doświadczalny w Białymstoku prowadzi prace badawczo-rozwojowe nad rozłącznikami napowietrznymi średniego napięcia 24 kV wyposażonymi w próżniowe komory rozłącznikowe. Nowe rozwiązanie zespołu gaszenia (przerywania) łuku zaadaptowano do rozłączników SN typu SRN-24 w miejsce szczelinowej komory powietrznej. Po próbach konstruktorskich, wykonano partię prototypową rozłączników przeznaczonych do badań mechanicznych i elektrycznych. Właściwości elektroizolacyjne próżni W wyłącznikach i rozłącznikach próżniowych średniego napięcia zostały wykorzystane takie właściwości elektroizolacyjne jak: duża wytrzymałość elektryczna, niska stratność dielektryczna i gwałtowne odzyskiwanie wytrzymałości elektrycznej po przeskoku. Proces inicjowania i rozwoju przeskoku w próżni jest procesem złożonym, w którym występuje wiele zjawisk fizycznych [4]. Podstawowymi wielkościami charakteryzującymi układ izolacyjny są: wartość prądu płynącego przez układ przy określonej wartości napięcia na zaciskach układu oraz napięcie przeskoku. Wysokość napięcia przeskoku jest uzależniona od wartości ciśnienia gazów resztkowych w próżni i odległości elektrod. Na rys. 1 przedstawiono taką zależność [4]. Napięcie przes... więcej»

Komunikacja w systemach smart metering i smart grid (Jacek Koźbiał)
Ostatnio w polskiej elektroenergetyce podejmowane są próby wdrożenia systemów smart metering i smart grid. Jednym z podstawowych wymagań jest zapewnienie w obrębie sieci elektroenergetycznej sprawnej komunikacji, która w ramach systemu smart grid powinna zapewnić: - dwukierunkową transmisję pomiędzy systemem informatycznym i urządzeniem pomiarowym (licznik energii elektrycznej), - odpowiednio krótkie czasy dostępu do urządzeń pomiarowych, np. odczyt danych pomiarowych z dowolnego licznika w ciągu maksymalnie kilku sekund, - możliwość łatwej integracji urządzeń pomiarowych dla innych mediów (gaz, ciepło, woda), - możliwość łatwej integracji z HAN (home area network - tzw. sieć transmisji danych w obrębie budynku) w celu sterowania odbiorami energii oraz informowania odbiorców o sytuacji na rynku energii za pomocą używanych w gospodarstwie domowym terminali typu: komputer, telewizor, smartfon, iPad itp., - wymaganą przepustowość danych, - zunifikowany, standardowy protokół transmisji danych. Dodatkowo systemy smart grid narzucają wymagania: - zwiększonej przepustowości danych - często systemy działające w smart grid wymagają kilkudziesięciu razy większej przepustow... więcej»

Nowoczesne przekształtniki energoelektroniczne przeznaczone do odnawialnych źródeł energii (Tomasz Tarczewski)
Energoelektronika jest obecnie gwałtownie rozwijającą się dziedziną nauki i techniki. Oferowane elementy półprzewodnikowe charakteryzują się coraz większymi wartościami znamionowymi prądów i napięć, wysokimi częstotliwościami przełączeń, spadkiem strat mocy podczas przełączania i przewodzenia, a także coraz bardziej przystępnymi cenami [1]. Obecnie koszt półprzewodnikowych łączników energoelektronicznych każdego roku maleje o ok. 2-5% [2]. Rozwój półprzewodnikowych łączników energoelektronicznych umożliwia konstruowanie nowoczesnych przekształtników energoelektronicznych, charakteryzujących się dużą sprawnością oraz ograniczonym wpływem na odkształcanie parametrów sieci energetycznej. Powszechnie stosowane w odnawialnych źródłach energii (OZE ) przekształtniki przyczyniają się do zwiększania ich wpływu na system energetyczny [3]. Przekształtniki energoelektroniczne są bardzo istotnymi elementami systemu energetycznego i pełnią funkcję interfejsu pomiędzy OZE a siecią elektryczną [3, 4]. Zazwyczaj konieczne jest dopasowanie wytwarzanej przez OZE energii do parametrów sieci. Również w przypadku pracy OZE "na wyspę" wymagane jest zapewnienie pożądanych parametrów wytwarzanej energii elektrycznej, umożliwiające zasilanie lokalnych odbiorników lub magazynowanie generowanej energii. Na przestrzeni ostatnich 30 lat masa i rozmiary przekształtników energoelektronicznych stosowanych w napędach elektrycznych o regulowanej prędkości uległy 20-krotnemu zmniejszeniu. W tym samym przedziale czasu zanotowano zmniejszenie liczby komponentów oraz 10-krotny wzrost funkcjonalności omawianych urządzeń [3]. Efektywne przekształtniki energoelektroniczne współpracujące z OZE stają się ważnym elementem współczesnego systemu energetycznego [4]. Elektrownie wiatrowe są drugim po biomasie, najbardziej znaczącym odnawialnym źródłem energii w Polsce [5]. Z tego względu topologie obecnie stosowanych przekształtników energoelektronicznych zostaną omówion... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-8

zeszyt-3394-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-8.html

 
W numerze m.in.:
Konferencje naukowo-techniczne Oddziału Poznańskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich podczas targów EXPOPOWER 2012 (Ryszard Niewiedział)
Oddział Poznański Stowarzyszenia Elektryków Polskich im. prof. Józefa Węglarza był organizatorem dwóch konferencji naukowo- technicznych podczas Międzynarodowych Targów Energetyki EXPOPOWER 2012 w Poznaniu. 8 maja 2012 r. w pawilonie 8A Międzynarodowych Targów Poznańskich odbyła się III Konferencja Naukowo-Techniczna z cyklu Energooszczędność w oświetleniu - Efektywność energetyczna w oświetleniu - nowe wymagania i możliwości. Współorganizatorami konferencji były: Wydział Elektryczny Politechniki Poznańskiej, Wielkopolska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa i Międzynarodowe Targi Poznańskie. Konferencja odbywała się pod patronatem Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP oraz Związku Producentów Sprzętu Oświetleniowego POL-Lighting. Radzie Programowej III Konferencji przewodniczył prof. Jacek Hauser z Politechniki Poznańskiej. Ponadto w skład Rady Programowej weszli: sekretarz naukowy - dr inż. Małgorzata Górczewska z Zakładu Techniki Świetlnej i Elektrotermii PP, prof. Wojciech Żagan z Politechniki Warszawskiej, prof. Konrad Domke z Politechniki Poznańskiej, dr inż. Jan Grzonkowski - przewodniczący Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP. Pracami Komitetu Organizacyjnego III Konferencji kierował członek Prezydium Zarządu OP SEP - mgr inż. Stefan Granatowicz, a sekretarzem organizacyjnym była mgr inż. Renata Kurka - sekretarz Zarządu OP SEP. Obrady konferencji otworzył wiceprezes Zarządu Głównego, a jednocześnie członek Prezydium Zarządu Oddziału Poznańskiego SEP - Stefan Granatowicz, witając serdecz... więcej»

Jubileusz 80-lecia urodzin prof. zw. dr. hab. inż. Tadeusza Kaczorka (Krzysztof Woliński)
Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej zorganizował 23 maja 2012 r. seminarium naukowe z okazji jubileuszu osiemdziesiątych urodzin prof. Tadeusza Kaczorka. Seminarium pod patronatem JM Rektora Politechniki Białostockiej - prof. Tadeusza Citko - odbyło się w Auli I przy Wydziale Elektrycznym. Otwarcia seminarium dokonał dziekan Wydziału Elektrycznego dr hab. inż. Mirosław Świercz, prof. PB. Przywitał jubilata - prof. Tadeusza Kaczorka, Jego Magnificencję Rektora PB - prof. Tadeusza Citko, przedstawicieli Polskiej Akademii Nauk - prof. Jerzego Klamkę, prezesa Oddziału Katowickiego PAN, prof. Janusza Kacprzyka, przewodniczącego Rady Kuratorów Wydziału IV PAN, prof. Krzysztofa Malinowskiego, przewodniczącego Komitetu Automatyki i Robotyki PAN, członków Komitetu Automatyki i Robotyki PAN, JM Rektora Politechniki Radomskiej prof. Mirosława Lufta, przedstawicieli (głównie dziekanów) wydziałów elektrycznych uczelni technicznych z całego kraju oraz przybyłych gości. Następnie głos zabrał rektor Politechniki Białostockiej - prof. Tadeusz Citko. Witając Jubilata, przypomniał jego dotychczasowy wkład w rozwój uczelni, przekazał najserdeczniejsze życzenia z okazji jubileuszu oraz wspomniał, że prof. Barbara Kudrycka, minister n... więcej»

O falsyfikacji teorii naukowych (Mirosław Gajer)
Do głównych zadań filozofii nauki należy m.in. wypracowanie poglądów na temat teorii naukowych [1]. Od filozofii nauki oczekujemy odpowiedzi na pytanie - skąd mamy mieć pewność, że dana teoria naukowa jest prawdziwa oraz jaki jest zakres jej zastosowania. Filozofowie nauki próbują także dociekać tego, skąd wiemy, że zastosowana w danym wypadku metodologia badań i związany z nią cały tok rozumowania naukowego są poprawne. Filozofia nauki stara się ponadto udzielić odpowiedzi na pytania dotyczące ogólnego statusu teorii naukowych oraz zakresu ich obowiązywania. Filozofia nauki wyznacza także granice dla poznania naukowego, określając obszary należące do nauki i te, które znajdują się już poza jej zasięgiem [2]. Istotny wkład do filozofii nauki wniósł żyjący w latach 1902-1994 austriacki filozof Karl Raimund Popper, który był twórcą kierunku filozoficznego zwanego racjonalizmem krytycznym [3]. Fundamentalny wkład Poppera do filozofii nauki polegał na wprowadzeniu pojęcia falsyfikacji teorii naukowych. Według Poppera każda teoria naukowa znajduje się nieustannie w stanie totalnego zagrożenia, tzn. że w każdym momencie mogą zostać wykryte nowe fakty, które będą stanowić zaprzeczenie wniosków wypływających z rozważanej teorii. W takim wypadku dana teoria naukowa musi albo zostać całkowicie odrzucona albo też jest wymagane przeprowadzenie jej gruntownej modyfikacji, rozszerzenie zakresu stosowalności na nowe obszary wiedzy bądź wprowadzenie odpowiednich uogólnień, które pozwolą w jej ramach wyjaśnić nowo poznane fakty. Teorie, które nie podlegają falsyfikacji, nie mogą zostać uznane za naukowe Falsyfikacji podlegają bez wyjątków wszelkie teorie i hipotezy naukowe, spotykane w ramach nauk ścisłych, przyrodniczych, medycznych, ekonomicznych, społecznych, historycznych i innych. Jeśli jakaś teoria z założenia nie może podlegać falsyfikacji, wówczas - w myśl filozofii Poppera - nie jest teorią naukową. Przykładem tego rodzaju teorii j... więcej»

Regulacja wydajności urządzeń potrzeb własnych jako element poprawy efektywności energetycznej elektrowni (Tomasz Kotlicki)
Obowiązujący obecnie w Unii Europejskiej ambitny pakiet energetyczny, zwany potocznie "3×20%", zakłada w perspektywie do 2020 r. wzrost efektywności energetycznej o 20%, zwiększenie udziału OZE w ogólnym bilansie energetycznym o 20% i ograniczenie emisji CO2 również o 20%. Jakkolwiek by nie oceniać wpływu energetyki (czy generalnie działalności człowieka) na globalne zmiany klimatu, samo w sobie ograniczanie emisji CO2 jest o tyle celowe, o ile oznaczać będzie oszczędności paliw kopalnych, a tym samym zmniejszenie emisji substancji toksycznych z ich spalania. Zwiększanie efektywności energetycznej wydaje się najważniejszym narzędziem wspierającym ten cel, dostępnym i możliwym do zastosowania praktycznie we wszystkich dziedzinach gospodarki przy stosunkowo niskich nakładach finansowych. Efektywność energetyczna w ujęciu formalno-prawnym W aspekcie prawnym efektywność energetyczna znajduje umocowanie w dyrektywie 2006/32/WE "W sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych" oraz w jej implementacji do prawa polskiego - ustawie o efektywności energetycznej z 15 kwietnia 2011 r. [1]. Zgodnie z art. 2. ustawy: Przepisów ustawy nie stosuje się do: (…) instalacji objętych systemem handlu uprawnieniami do emisji w rozumieniu ustawy z 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji (…), z wyjątkiem urządzeń dla potrzeb własnych. Zatem zapisy ustawy wskazują, że działania zmniejszające zużycie energii na potrzeby własne w elektrowniach i elektrociepłowniach można i należy uznać za poprawiające efektywność gospodarki. Ustawa zawiera również definicję efektywności energetycznej. Jest to: stosunek uzyskanej wielkości efektu użytkowego danego obiektu, urządzenia technicznego lub instalacji, w typowych warunkach ich użytkowania lub eksploatacji, do ilości zużycia energii przez ten obiekt, urządzenie techniczne lub instalację, niezbędnej do u... więcej»

Skutki społeczno-ekonomiczne katastrofy w Fukushimie
The Economist 2012 March: Japan after the 3/11 disaster. The death of trust. Last year’s triple disaster - earthquake, tsunami and nuclear meltdown - has shattered Japanese faith in many of the country’s institutions. Opracował - Witold Bobrowski. Wakana Yokoyama 11 marca br. minął rok od dnia, który wywrócił świat Wakany do góry nogami. Trzynastoletnia Wakana Yokoyama będzie przygotowywała tradycyjne tańce z okazji święta sadzenia ryżu. Będzie szczęśliwa z tej okazji, ponieważ ma nadzieję, że zobaczy swoich starych szkolnych przyjaciół, których już dawno nie widziała. Ale będzie jej towarzyszył także cień smutku, ponieważ wielu mieszkańców nie zobaczy już swoich wiosek. Tego gorzkiego, zimnego dnia, rok temu, wioskę Ukedo zalała silna fala tsunami. Zabiła ok. 180 osób, z wioski liczącej 1800 mieszkańców, w tym oboje dziadków Wakany. Niektórzy mieszkańcy mogli zostać jeszcze uratowani, ale kiedy nastąpił wybuch pierwszego z reaktorów pobliskiej elektrowni atomowej Fukushima Dai-ichi, władze skoncentrowały się raczej na pospiesznej ewakuacji żywych niż na poszukiwaniu zaginionych mieszkańców, pozostałych jeszcze przy życiu. Wakana, jej rodzina oraz tysiące innych zostali przesiedleni do namiotów, które chociaż położone nieco dalej, znajdowały się bezpośrednio na drodze pióropusza radioaktywności elektrowni. Wakana obecnie mieszka w Koriyamie, miejscowości położonej 60 km na zachód od Fukushima Dai-ichi. Uczęszcza do nowej szkoły, w której nie ma dawnych kolegów. Może wychodzić na zewnątrz tylko na trzy godziny dziennie ze względu na utrzymującą się radiację. Z upływem czasu coraz trudniej jest utrzymywać kontakty ze znajomymi z Ukedo, gdzie rosła, oddychając słonym zapachem wybrzeża Pacyfiku. Ale jej oczy świecą się, gdy mówi o tańcach ludowych, które będzie wykonywała, a które mają już tradycję setek lat. Utrzymując tradycje wioski nie będzie żyła dziwną odpowiedzialnością za przeszłość, ale ona jest jedyną, któr... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-7

zeszyt-3366-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-7.html

 
W numerze m.in.:
Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w budownictwie (Waldemar Dołęga)
Racjonalne wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych stanowi ważny element zrównoważonego rozwoju kraju przynoszący wymierne efekty ekologiczno-energetyczne. Dlatego jednym z podstawowych celów polskiej polityki energetycznej jest m.in. osiągnięcie 15% udziału energii ze źródeł odnawialnych w strukturze energii finalnej brutto w 2020 r. [6]. Wymaga to obok intensywnego rozwoju rozproszonych źródeł energii odnawialnych również znacznego zwiększenia udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w budownictwie. Zagadnienie to jest szczególnie ważne w kontekście celów polityki unijnej w tym obszarze ukierunkowanej na podejmowanie skutecznych i efektywnych działań umożliwiających uzyskanie znacznych oszczędności energii w budynkach. Przyjmuje się, że w przyszłości nowe budynki powinny być głównie zaopatrywane w energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych, wytwarzaną w budynku lub w jego pobliżu. Krajowe regulacje prawne Kluczowe krajowe regulacje prawne w obszarze budownictwa obejmują znowelizowaną ustawę - Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. [1] wraz ze szczegółowymi aktami wykonawczymi w formie rozporządzeń, opracowanymi przez Ministra Infrastruktury. W ustawie [1] nie określa się minimalnych poziomów wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i nie nakłada się obowiązku instalowania i użytkowania odnawialnych źródeł energii (w skrócie OZE ) w nowo budowanych lub w modernizowanych budynkach. Nie określa się również jakichkolwiek wskaźników udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w budownictwie. Krajowe regulacje prawne wprowadzają jedynie: ułatwienia w instalowaniu OZE w budynkach, instrumenty służące promocji wykorzystania OZE w budownictwie oraz wymaganie dokonania analiz wykorzystania OZE na etapie projektowania budynku. Ułatwienia w instalowaniu OZE w budynkach dotyczą małych, wolno stojących instalacji solarnych i fotowoltaicznych, w stosunku do których istnieje możliwość stosowania uproszczonej, specjalne... więcej»

Wykorzystanie funduszy pomocowych na modernizację i rozwój sieci elektroenergetycznej w Polsce (Magdalena Krauwicka)
Dobiega końca bieżący okres budżetowy UE, obejmujący lata 2007-2013, w którym realizuje się wiele przedsięwzięć istotnych z punktu widzenia rozwoju państwa i jego regionów, wdrażanych na terenie całego kraju, przede wszystkim w ramach programów operacyjnych Narodowej Strategii Spójności. Po dokonaniu pierwszych podsumowań wykorzystania funduszy na modernizację i rozwój sieci elektroenergetycznej, wyłaniający się z nich obraz prowadzi do pytania: "dlaczego jest tak źle?". Programy operacyjne Narodowej Strategii Spójności na lata 2007-2013 w bardzo zróżnicowanym zakresie wpisują się w uwarunkowania i potrzeby modernizacyjno-rozwojowe sektora elektroenergetycznego. Możliwość dofinansowania przedsięwzięć branży oferują przede wszystkim: Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POI iŚ) oraz 16 regionalnych programów operacyjnych. W założeniu resortów decydujących o podziale środków unijnych na przedsięwzięcia w obszarze energetyki między poszczególne programy i szczeble ich wdrażania przyjęto teoretycznie prostą i racjonalną "linię demarkacyjną" między programami krajowymi i regionalnymi - projekty o wartości powyżej 20 mln zł kwalifikowały się do zgłoszenia do konkursów ogłaszanych w ramach POI iŚ, natomiast poniżej tej wartości do programów regionalnych. Podział wydawał się przejrzysty i zrozumiały, gdyż miał uniemożliwić finansowanie tych samych rodzajów przedsięwzięć z różnych źródeł, a zarazem zapewnić dofinansowanie na obszarze całego kraju niezbędnych inwestycji w celu wzmocnienia infrastruktury elektroenergetycznej. Niestety, już na kolejnym etapie uszczegółowiania przez instytucje zarządzające poszczególnymi programami kierunków i kryteriów wsparcia dla przyszłych beneficjentów, okazało się, że pierwotne założenia zostały mocno zniekształcone. Efektem tego, po pięciu latach wdrażania programów, jest znikoma wartość dofinansowania, jaka została przeznaczona na wzmocnienie tak ważnego elementu infrastruktury technic... więcej»

Europa sięga do lasów północnoamerykańskich po biopaliwo
Fairlay P.: Europe Looks to North America’s Forests to Meet Renewable Energy Goals. Emission reductions, however, may prove smaller and slower than once expected. IEEE Spectrum, April 2012. Opracował - Witold Bobrowski. Eksport drewna z lasów północnoamerykańskich do Europy dla celów energetycznych, stale wzrasta. Drewno staje się najistotniejszym materiałem dla europejskich dostawców energii, starających się osiągnąć cele Unii Europejskiej w zakresie zwiększenia zastosowania energii odnawialnych oraz ograniczenia emisji. Dodawanie biomasy do opalanych węglem elektrowni staje się coraz popularniejszą strategią osiągnięcia celów Europy, którymi są zwiększenie wykorzystania w 20% energii odnawialnych do 2020 r. oraz ograniczenie o 20% emisji gazów cieplarnianych w stosunku do poziomu z 1990 r. Eksperci, analizujący cykle eksploatacji, kwestionują je... więcej»

Analiza numeryczna zagrożenia piorunowego urządzeń zasilanych z instalacji elektrycznej bez ochrony przeciwprzepięciowej (Tomasz Kuczyński)
Podczas bezpośredniego wyładowania piorunowego w urządzenie piorunochronne obiektu budowlanego źródłem zagrożenia jest przede wszystkim działanie rozpływającego się prądu pioruna [1, 7, 8] oraz przepięcia indukowane [6] przez ten prąd w instalacjach niskonapięciowych ułożonych wewnątrz obiektu. Oceniając zagrożenie piorunowe przyłączy zasilania urządzeń w obiekcie budowlanym przeanalizowano przypadek instalacji elektrycznej, w której nie zainstalowano układów urządzeń do ograniczania przepięć. Analizę numeryczną przeprowadzono wykorzystując pakiet oprogramowania CDEGS [5]. Oprogramowanie to do obliczeń zagrożenia piorunowego wykorzystuje teorię pola elektromagnetycznego, a urządzenia mogą być modelowane w postaci pojedynczych przewodów lub konstrukcji przestrzennych układu przewodów. Modelowanie zagrożenia piorunowego urządzeń Zagrożenie piorunowe przyłączy zasilania urządzeń analizowano w modelu przestrzennym przedstawionym na rys. 1. W modelu opracowanym w pakiecie oprogramowania CDEGS uwzględniono urządzenie piorunochronne, instalację elektryczną wraz z urządzeniami, linię elektroenergetyczną oraz uziom stacji transformatorowej. Urządzenie piorunochronne zostało zamodelowane dla hali przemysłowej o wymiarach: 40 × 40 × 20 m (długość × szerokość × wysokość). Uziom otokowy obiektu umieszczono w ziemi na głębokości 0,6 m w odległości 1 m od budynku. Do obliczeń przyjęto rezystywność gruntu równą 100 Ωm oraz odległość pomiędzy obiektem a stacją transformatorową wynoszącą 50 m. Napowietrzną linię elektroenergetyczną ... więcej»

Obrotowa szkolna bateria galwaniczna (Antoni Tarnogrodzki, Andrzej Szummer, Borys Zieleniak)
Wodna bateria galwaniczna może być zanurzeniowa lub obrotowa, pierwsza jest od ponad dwóch lat stosowana jako pomoc dydaktyczna w Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Warszawie. W nawiązaniu do wcześniejszych artykułów autorów [1, 2... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-6

zeszyt-3337-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-6.html

 
W numerze m.in.:
Aktualne zagadnienia w dziedzinie elektroenergetycznych zabezpieczeń bloku (Sylwia Wróblewska)
W ostatnich latach dla bloków generator - transformator w krajowych elektrowniach instaluje się wyłącznie cyfrowe urządzenia zabezpieczeniowe, realizujące kompleksowo wszystkie wymagane od EAZ funkcje: zabezpieczeniowe, sterujące i rejestracyjne. Przegląd zabezpieczeń w kilkunastu krajowych elektrowniach systemowych, przeprowadzony w 2010 r. wykazał, że 72% bloków i 86% pól blokowych wyposażono w cyfrową aparaturę zabezpieczeniową [5]. Dla bloków dużej mocy stosuje się powszechnie rezerwowanie zabezpieczeń według sposobu "jeden z dwóch", przewidując podwajanie wszystkich funkcji zabezpieczeniowych, również tych których jeszcze kilka lat temu nie podwajano, np. zabezpieczenia różnicowego generatora, czy zabezpieczenia reagującego na poślizg biegunów wirnika generatora. Układ zabezpieczeń bloku stanowią dwa, nawzajem rezerwujące się zespoły zabezpieczeń A i B. W zależności od wytwórcy aparatury przekaźnikowej, każdy z tych zespołów może być realizowany w dwojaki sposób. Pierwszy sposób polega na tym, że każdy z zespołów A i B stanowi autonomiczne urządzenie, w którym zintegrowano wszystkie funkcje zapewniające pracę wszystkich zabezpieczeń w nim zgrupowanych. Przykładami takiego sposobu rozwiązania są urządzenia typu CZAZ-GT wytwarzanego przez ZEG-Tychy oraz urządzenia typu REG216 firmy ABB. Wymienione urządzenia są najbardziej rozpowszechnione w krajowych elektrowniach. Drugi sposób realizacji układów zabezpieczeń bloku polega na tym, że każdy z zespołów A i B stanowi grupę urządzeń, z których w każdym zrealizowano jedno lub kilka zabezpieczeń. Przykładami takiego sposobu rozwiązania mogą być układy z urządzeniami typu 7UM ... firmy Siemens lub układy z urządzeniami typu MiCOM firmy AREVA. Funkcje zabezpieczeniowe, realizowane w wymienionych urządzeniach wykorzystują kryteria, których prawidłowość wydawała się przez wiele lat niepodważalna. Najnowsze doświadczenia wykazały jednak, że kryteria działania zabezpieczeń różnicoweg... więcej»

Analiza możliwości wykorzystania języków sztucznych i kontrolowanych na potrzeby komputerowego przekładu dokumentacji technicznej (Mirosław Gajer)
Obecnie, w coraz bardziej globalizującym się świecie, zachodzi często konieczność tłumaczenia różnego rodzaju dokumentacji technicznej, instrukcji obsługi specjalistycznego sprzętu, książek serwisowych, materiałów marketingowych itp. na wiele różnych języków świata. Tak duże zapotrzebowanie translatorskie powoduje konieczność zaangażowania olbrzymiej rzeszy tłumaczy oraz wymaga odpowiednio długiego czasu i pokaźnego nakładu środków finansowych. Pewnym wyjściem z istniejącej sytuacji wydaje się powierzenie procesu przekładu odpowiednio w tym celu stworzonym programom komputerowym. Jednak, wbrew pozorom, w tym wypadku sprawa nie jest wcale tak prosta, jak mogłoby się na pierwszy rzut oka wydawać, co powoduje, że wciąż w obszarze automatyzacji przekładu konieczne jest prowadzenie dalszych badań i testowanie nowych rozwiązań [1]. Badania w dziedzinie automatyzacji przekładu mają niezwykle bogatą i pasjonującą historię, liczącą obecnie już ponad 60 lat. Bowiem w roku 1951 została powołana na amerykańskim uniwersytecie MIT pierwsza grupa badawcza, mająca za zadanie przeprowadzenie analizy możliwości i ograniczeń automatyzacji procesu przekładu tekstów z języka rosyjskiego na angielski. Jednak wciąż jeszcze znajdujemy się bardzo daleko od celu, jakim jest zastąpienie człowieka-tłumacza przez odpowiedni program komputerowy [2-5]. Warto jest także wspomnieć, że przekład automatyczny był jednocześnie pierwszą propozycją zastosowania komputerów do realizacji innych zadań niż obliczenia numeryczne i tym samym stanowił zaczątek badań prowadzonych później w dziedzinie systemów sztucznej inteligencji. Także obecnie rozwiązanie podstawowych problemów związanych z automatyzacją przekładu wydaje się mieć kluczowe znaczenie, jeśli chodzi o umożliwienie dalszych postępów w rozwoju dziedziny sztucznej inteligencji [6, 7]. W tym miejscu można postawić kluczowe pytanie dotyczące zasadniczych przyczyn, z powodu których proces przekładu z tak wielkimi... więcej»

AUTOMATICON 2012 - Automatyka, Pomiary, Elektronika (Krzysztof Woliński)
dniach 20-23 marca 2012 r. w Warszawskim Centrum Targowym EXPO XXI odbyły się XVIII Międzynarodowe Targi Automatyki i Pomiarów. Organizatorami targów były: Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP oraz MVM Sp. z o.o. Targi AUTOMATICON ® są od 18 lat imprezą wystawienniczą, która umoż... więcej»

NOTATKI ZE ŚWIATA
MODERNIZACJA METRA W PEKINIE Metro w Pekinie ma obecnie 227 stacji na 15 liniach i przewozi codziennie ponad 7 mln pasażerów. Następnych 10 linii jest w budowie - cztery z nich zostaną oddane do użytku w roku 2012, a do 2020 r. całkowita długość sieci metra w Pekinie przekroczy 1000 km. Z... więcej»

Zabezpieczanie silników średniej mocy za pomocą SIPROTEC Compact 7SK80 (Maciej Morgen)
SIPROTEC Compact 7SK80 to wielofunkcyjne zabezpieczenie silnikowe, zaprojektowane do ochrony silników asynchronicznych różnych mocy. W artykule przedstawiono przykład zastosowania tego urządzenia jako zabezpieczenia wybranego silnika oraz podano informacje, jak wykorzystać dostępne parametry silnika do przygotowania właściwych nastaw. Oprócz tego wyjaśniono zastosowanie funkcji dynamicznego pobudzenia przy "zimnym starcie" w celu ograniczenia nastaw funkcji nadprądowej. Opcjonalnie opisano zastosowanie wewnętrznej karty RTD i zewnętrznej przystawki do bezpośredniego pomiaru temperatury łożysk i uzwojeń. SIPROTEC Compact 7SK80 Zabezpieczenie silnikowe SIPROTEC Compact 7SK80 oferuje funkcje zabezpieczeniowe silnikowe dla silników średniej mocy w zakresie przedstawionym w tabeli I. Dostępne dane silnika W naszym przypadku nie wszystkie dane silnika są dostępne. Niestety bardzo często odzwierciedla to rzeczywistość, np. gdy mamy do czynienia z silnikiem pracującym długi czas, którego dokumentacja nie jest dostępna, a jedynie możemy odczytać tabliczkę znamionową (tabela II - silnik kompresora powietrza zainstalowany w zakładzie przemysłowym). TABELA I Parametr Funkcja zabezpieczeniowa ANSI 112 Zabezpieczenie nadprądowe fazowe 50, 51 113 Zabezpieczenie ziemnozwarciowe 50N, 51N 116 Zabezpieczenie ziemnozwarciowe kierunkowe 67N (s), 59N 117 F... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-5

zeszyt-3306-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-5.html

 
W numerze m.in.:
Budowa, automatyzacja i uruchomienie instalacji akumulatora ciepła w Elektrociepłowni Białystok SA (Tomasz Sołbut)
W 2011 r. firma Automatyka-Pomiary-Sterowanie SA (APS SA) zrealizowała inwestycję polegającą na automatyzacji i uruchomieniu układu akumulacji ciepła w Elektrociepłowni Białystok SA. Dzięki dobrej współpracy wszystkich uczestników biorących udział w modernizacji oraz sprawnej koordynacji przedsięwzięcia przez specjalistów Elektrociepłowni Białystok SA, powstał zaawansowany technologicznie produkt spełniający wysokie wymagania Inwestora. Firma APS SA dotychczas działała już w różnych branżach - głównie w ciepłownictwie i energetyce, jednak obce nie były jej również instalacje oczyszczalni ścieków, zakładów produkcyjnych itp. Głównym wykonawcą inwestycji była firma Energomontaż-Północ Bełchatów Sp. z o.o. Zakres prac wykonanych przez APS SA o... więcej»

Zastosowanie przetwornic VLT firmy Danfoss w inwestycjach ciepłowniczych (Damian Furman)
Firma Danfoss należy do niekwestionowanych liderów branży napędowej. Od lat nazwa VLT ® określa przetwornice częstotliwości i softstarty o najlepszych parametrach technicznych, najwyższej niezawodności i funkcjonalności. Napędy VLT ® pracują w aplikacjach na całym świecie, a firma Danfoss oferuje najrozleglejszą sieć doświadczonych specjalistów i partnerów z zakresu techniki napędowej. W artykule zaprezentowano jedno z energooszczędnych napędowych wdrożeń firmy Metrolog z Czarnkowa. Firma jako Autoryzowany Dystrybutor współpracuje z firmą Danfoss od ponad 5 lat. Metrolog na życzenie klienta realizuje kompleksową obsługę - od projektu aż po realizację i uruchomienie. Zużywanie optymalnej ilości energii elektry... więcej»

Automatyczna kompensacja prądów ziemnozwarciowych w sieciach SN (Bogusław Zębik)
Sieci średniego napięcia są jednym z podstawowych ogniw łańcucha przesyłu energii elektrycznej. Poza rolą przesyłową pełnią również ważną funkcję jako bufor bezpieczeństwa między sieciami wysokiego napięcia i sieciami niskich napięć. Najczęściej spotykane w naszym kraju są sieci średniego napięcia z punktem zerowym transformatora uziemionym przez dławik (cewkę Petersena) - czyli tzw. sieci skompensowane. Kompensacja, ogólnie według słownika jest zjawiskiem równoważenia jednego działania lub wielkości innym działaniem albo wielkością. W tym przypadku chodzi o równoważenie występującej podczas zwarcia doziemnego składowej pojemnościowej prądu zwarcia odpowiednio dobraną co do wartości składową prądu indukcyjnego. Generuje ją dławik włączony między punkt zerowy transformatora a ziemię. Warunkiem fizycznym skutecznej kompensacji jest to, iż wartość indukcyjności dławika musi być dostosowana do warunków panujących w sieci, czyli - żeby dobrze skompensować, trzeba odpowiednio dostroić dławik. Warunkiem technicznym skutecznej kompensacji jest możliwość elastycznego monitorowania wartości parametrów ziemnozwarciowych i dostosowania ustawienia dławika do ich bieżącej wartości, czyli - żeby odpowiednio dostroić, trzeba odpowiednio często i dokładnie mierzyć parametry doziemne sieci. Metody określania parametrów ziemnozwarciowych skompensowanych sieci SN Do określania parametrów ziemnozwarciowych w skompensowanych sieciach SN stosuje się obecnie cztery metody. Metoda analityczna polega na ustawieniu nastaw dławika według obliczeniowych wartości prądów ziemnozwarciowych sieci. W metodzie rzeczywiste... więcej»

Wpływ prądu piorunowego w kanale na podział prądu w urządzeniu piorunochronnym podczas bezpośredniego wyładowania w obiekt budowlany (Tomasz Kuczyński)
W dostępnej literaturze możemy znaleźć opisy wielu modeli matematycznych piorunowego wyładowania głównego [2, 3, 8], które różnią się między sobą podejściem do analizy procesów fizycznych zachodzących podczas przepływu prądu w kanale. Twórcy tych modeli wzięli pod uwagę takie czynniki jak: przemiany gazodynamiczne, promieniowanie optyczne czy czasoprzestrzenne zmiany prądu. Szczegółowy przegląd właściwości modeli matematycznych wyładowania głównego został przedstawiony m.in. w [1]. Rozpływ prądów piorunowych w poszczególnych elementach urządzenia piorunochronnego oraz systemu uziomowego ma ogromne znaczenie dla ochrony odgromowej obiektów budowlanych. Do analizy rozpływu prądu piorunowego możemy wykorzystać pakiet CDEGS [6, 9], którego zastosowanie umożliwia wyznaczenie prądów płynących w poszczególnych elementach nadziemnej i ułożonej w gruncie części urządzenia piorunochronnego. Do modelowania głównego wyładowania piorunowego jest wykorzystywane źródło prądowe podłączone do pionowego przewodu symulującego kanał wyładowania. Ponadto istnieje możliwość obliczenia prądu płynącego w dowolnej części (segmencie) modelu kanału wyładowania piorunowego. Modelowanie kanału wyładowania piorunowego Rozpływ prądu piorunowego analizowano wykorzystując pakiet oprogramowania CDEGS. Symulowano zagrożenie pojawiające się w czasie bezpośredniego wyładowania piorunowego w obiekt budowlany... więcej»

Praktyczna realizacja testów odbiorczych farm wiatrowych (Franciszek Głowacki, Henryk Koseda)
Zróżnicowania w rozkładzie ciśnienia atmosferycznego, na skutek różnic termicznych pomiędzy niskimi i wysokimi szerokościami geograficznymi, są przyczyną ruchu mas powietrza (powstawania wiatru). Mimo że tylko 1-2% energii promieniowania słonecznego jest zamieniane na energię kinetyczną mas powietrza, energia wiatru stanowi olbrzymie źródło energii niekonwencjonalnej (odnawialnej). Potencjał energii wiatru nie jest tak olbrzymi jak energii promieniowania słonecznego, jednak mimo tego, moc poruszających się mas powietrza jest bardzo duża i sięga ok. 2700 TW. Odejmując moc wiatrów wiejących nad otwartym morzem (gdzie występują problemy z instalacją siłowni wiatrowych), powierzchnią lądów, na której nie istnieje możliwość zainstalowania siłowni wiatrowych oraz wiatrów wiejących na dużych wysokościach, wciąż pozostaje potencjał energetyczny o mocy rzędu 40 TW. Potencjał śródlądowej energii wodnej szacowany jest na ok. 4 TW. Energia wiatru, obok spalania drewna, była najwcześniej eksploatowaną przez człowieka energią odnawialną. Pierwsze wiatraki były wykorzystywane do pompowania wody czy mielenia ziarna. Pierwszy opis wykorzystania wiatru do pompowania wody powstał w Indiach 400 lat p.n.e. Na początku naszej ery wiatraki pojawiły się w Chinach oraz krajach basenu Morza Śródziemnego. Jednak zainteresowanie wykorzystaniem energii wiatru na cele energetyczne wyraźnie wzrosło dopiero po kryzysie paliwowym lat 70. ub.w. W Polsce warunki wietrzne na tle Europy należą do umiarkowanych. Najwyższe średnie prędkości wiatru występują na środkowym Pomorzu, gdzie średnia prędkość roczna na wysokości 10 m nad powierzchnią ziemi sięga 5 m/s. Mimo tych niezbyt sprzyjających warunków wietrznych oraz wielu innych trudności, dyrektywy Unii Europejskiej oraz praktyczna realizacja mechanizmów wsparcia energetyki odnawialnej zaowocowały w Polsce wzrostem zainstalowanych mocy energetyki wiatrowej z 725 MW w końcu 2009 r. do 1180 MW na koniec 2010 r.... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-4

zeszyt-3276-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-4.html

 
W numerze m.in.:
Wacław Ryszard Zapaśnik (1931-2012) (Jerzy Mukosiej)
Tak niedawno, 28 września 2011 r., prof. Wacław Ryszard Zapaśnik ukończył 80 lat. Był w pełni sprawny i pracował - jak zawsze - nad następnym tematem naukowym, który miał ukończyć w grudniu. Jak się później okazało było to Jego ostatnie opracowanie. Po krótkiej chorobie zmarł 17 stycznia br. i został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie. Prof. R. Zapaśnik przeszedł na emeryturę w wieku 70 lat, lecz nie wyobrażał sobie życia bez pracy w Instytucie Elektrotechniki (IEL). Miał niespotykanie długi 58-letni staż pracy w jednym Instytucie. Był też najdłużej - aż 21 lat - urzędującym kierownikiem Zakładu Maszyn Elektrycznych, a następnie 12 lat sprawował funkcję zastępcy kierownika tego Zakładu. Urodził się w Warszawie w roku 1931. Ojciec Ryszarda Zapaśnika Stanisław - przedwojenny pracownik zakładów zbrojeniowych na Forcie Bema - zginął podczas wojny. W 1940 r. matka Joanna (z d. Matysiak) z synem Ryszardem przeniosła się do Piaseczna. Od 28 lipca 1945 r. do rozwiązania Zakładu 12 lipca 1946 r. pracował w prywatnym Koncesjonowanym Zakładzie Elektromechanicznym Tadeusz Modrowski w Piasecznie, aby pomóc matce w utrzymaniu domu. Od 10 grudnia 1946 r. do 31 marca 1950 r. był zatrudniony jako elektromechanik w Przemysłowym Instytucie Telekomunikacji. Następnie 1 kwietnia 1950 r. podjął pracę w Instytucie Elektrotechniki jako laborant w Zakładzie Maszyn Elektrycznych. Tematyka maszyn elektrycznych interesowała Go najbardziej. Jednocześnie w latach 1946-1949 pobierał naukę najpierw w gimnazjum elektrycznym, a następnie w latach 1949-1951 w liceum mechanicznym, elektrycznym i budowlanym w Warszawie uzyskując w 1951 r. maturę i dyplom technika elektryka. W październiku 1951 r. przerwał pracę w Instytucie Elektrotechniki rozpoczynając studia dzienne na Wydziale Elekt... więcej»

Impedancja udarowa urządzeń powszechnego użytku (Jarosław Wiater)
Impedancja urządzeń powszechnego użytku mierzona w warunkach statycznych zdecydowanie różni się od impedancji tego samego urządzenia w warunkach dynamicznych. Duża szybkość narastania prądów udarowych powoduje wzrost wartości impedancji. W artykule zaprezentowano wyniki pomiarów impedancji udarowej urządzeń takich jak: wiertarka o mocy 750 W, odbiornik telewizyjny, odbiornik radiowy, żarówka o mocy 100 W, odbiornik telewizji satelitarnej, drukarka laserowa, stacjonarny komputer osobisty. Pomiary zostały przeprowadzone podczas normalnej pracy badanych urządzeń. Udar napięciowo-prądowy (1,2/50-8/20 μs) wprowadzano do instalacji elektrycznej podczas wykonywania pomiarów. W dobie rosnącego uzależnienia od energii elektrycznej istotnym czynnikiem staje się jej jakość. Wymusza to w sposób naturalny konieczność pomiaru, rejestracji i sygnalizacji zaburzeń. Od kilkudziesięciu lat są podejmowane próby oceny występującego zagrożenia urządzeń elektronicznych powszechnego użytku podczas bezpośrednich wyładowań piorunowych w różnorodne obiekty budowlane. Kluczowe w tej analizie są informacje niezbędne do matematycznego odwzorowania impedancji udarowych przyłączy zasilania analizowanych urządzeń. Dotychczas bazowano na modelach składających się tylko z elementów biernych. Impedancja urządzeń powszechnego użytku mierzona w warunkach statycznych zdecydowanie różni się od impedancji tego samego urządzenia przy wymuszeniu w postaci udaru napięciowo-prądowego. Duża szyb... więcej»

Instytut Elektrotechniki dla elektryfikacji PKP (Janusz Czapla, Wiesław Seruga)
15 grudnia 2011 r. odbyła się konferencja poświęcona 75-leciu Elektryfikacji Polskich Kolei, a 12 października 2011 r. 65-leciu Instytutu Elektrotechniki. W tych 10 latach stanowiących różnicę między obu rocznicami jest 5 lat okresu wojennego zakończonego totalnym zniszczeniem dorobku elektryfikacji PKP. W 1947 r. do kraju wrócił z Londynu inż. Jan Podoski i w porozumieniu z ówczesnym ministrem komunikacji Janem Rabanowskim oraz przy jego pełnym poparciu zorganizował Zakład Trakcji Elektrycznej w powstałym rok wcześniej Instytucie Elektrotechniki. Jednocześnie rozpoczął w Szkole Inżynierskiej im. H. Wawelberga i S. Rotwanda szkolenie młodych inżynierów w zakresie trakcji elektrycznej. Było to konieczne ze względu na duże straty wśród przedwojennych elektryfikatorów kolei. Już wtedy istniała wizja dynamicznej elektryfikacji kraju - w tym również elektryfikacji PKP. Można powiedzieć, że startowano od zera. W 1938 r. - ostatnim przed wojną, dla którego są dane Głównego Urzędu Statystycznego, produkcja energii elektrycznej w Polsce wynosiła ok. 4 TWh, a długość zelektryfikowanych linii PKP - 106 km. Obecnie mamy produkcję energii elektrycznej na poziomie ponad 160 TWh oraz zelektryfikowanych ok. 11 tys. km linii PKP. Tak dynamiczna elektryfikacja kraju, w tym również PKP, możliwa była wyłącznie przy dostawach urządzeń elektrycznych z przemysłu krajowego. Głównym zadaniem powstałego w 1946 r. Instytutu Elektrotechniki była pomoc przemysłowi elektrotechnicznemu, w tym Zakładowi Trakcji Elektrycznej, w obszarze wyrobów na potrzeby PKP. Produkcja urządzeń dla trakcji elektrycznej na napięcie 3 kV prądu stałego przed wojną w Polsce nie istniała. Zakłady DOLMEL i PAFAWAG we Wrocławiu przewidziane po wojnie do produkcji maszyn elektrycznych dla trakcji oraz taboru trakcyjnego były puste i... więcej»

W Niemczech brakuje inżynierów
Blau J.: Germany Faces a Shortage of Engineers. Even loosening immigration won`t fill the gap, say experts. IEEE Spectrum (US) 2011 September. Opracował - Witold Bobrowski. Niemcy stoją przed koniecznością rozwiązania problemu rosnącej liczby wolnych miejsc pracy dla inżynierów - w jaki sposób je zapełnić - aby utrzymać w ruchu ogromną machinę produkcyjną i zapewnić możliwości jej dalszego rozwoju? W czerwcu 2011 r. niemieckie stowarzyszenie inżynierów (VDI) podało, że jest wolnych 76 400 miejsc pracy dla inżynierów i ta liczba stale rośnie. Roczna pł... więcej»

Recykling odpadów źródłem metali ziem rzadkich
Messenger B.: Recycling: Rarely so Critical. Waste Management World 5/2011. Opracował - Piotr Olszowiec. Narastające problemy bezpiecznego zagospodarowania odpadów przemysłowych zmuszają do coraz powszechniejszego ich recyklingu. Utylizacja tych materiałów może dodatkowo przyczynić się do rozwiązania trudności z zaopatrzeniem w wartościowe materiały i komponenty. Przykładem opłacalnego, a ostatnio wręcz koniecznego recyklingu odpadów tego rodzaju - jest pozyskiwanie metali ziem rzadkich. Metale ziem rzadkich (MZR) są rodziną siedemnastu pierwiastków chemicznych (tab.). Mimo swej nazwy stanowią ok. 15% wszystkich pierwiastków występujących w przyrodzie, gdzie spotykane są zazwyczaj w formie związków chemicznych. Duże znaczenie praktyczne w wielu gałęziach przemysłu (zwłaszcza w elektrotechnice) sprawiło, że od pewnego czasu problem ich dostaw niepokoi coraz bardziej przywódców największych krajów. Metale te w niskich stężeniach występują praktycznie wszędzie, lecz niewiele jest złóż, z których wydoby... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-3

zeszyt-3238-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-3.html

 
W numerze m.in.:
Układy wielonapędowe z przetwornicami Danfoss serii VLT AutomationDrive FC 302 w produkcji mleka w proszku nadzorowane magistralą Profibus
Firma Danfoss należy do niekwestionowanych liderów branży napędowej. Od lat nazwa VLT® określa przetwornice częstotliwości i softstarty o najlepszych parametrach technicznych, najwyższej niezawodności i funkcjonalności. Napędy VLT® pracują w aplikacjach na całym świecie, a Danfoss oferuje najlepszych i najbardziej doświadczonych specjalistów i partnerów z zakresu techniki napędowej. W artykule zaprezentowano aplikację sterowania złożonym procesem technologicznym w zakładzie przetwórstwa spożywczego. Oferentem aplikacji jest firma Schulz Infoprod, która jako autoryzowany dystrybutor współpracuje z firmą Danfoss od ponad 5 lat. Schulz Infoprod na życzenie Klienta realizuje kompleksową obsługę od projektu aż po realizację i uruchomienie. Stosowanie układów napędowych o regulowanej wydajności w automatyce przemysłowej staje się dziś standardem. Podyktowane jest to względami zarówno ekonomicznymi (optymalizacja zużycia energii) jak i możliwościami, jakie stwarzają przetwornice częstotliwości. Popularność komunikacyjnych sieci polowych w obecnych rozwiązaniach sterowania procesów przemysłowych powoduje, iż projektanci większych systemów coraz częściej stosują urządzenia wykonawcze, np.: przetwornice częstotliwości, siłowniki zaworów, przetworniki pomiarowe wyposażone w moduł komunikacyjny. Upraszcza to znacząco okablowanie obiektowe, zmniejsza liczbę wejść/wyjść analogowych i cyfrowych w sterowniku oraz daje łatwość obsługi z poziomu interfejsu operatora HMI. Upraszcza także diagnostykę usterek i prowadzenie działań serwisowych. wych. Stąd zapadła decyzja o sterowaniu falownikami ... więcej»

PSS SINCAL - oprogramowanie modelowania i symulacji pracy sieci
Aplikację budowy modelu i symulacji pracy sieci PSS®SINCAL (Siemens Network Calculation - obliczenia sieciowe Siemensa) opracowano do celów analizy sieci elektroenergetycznych i rurociągowych oraz do wizualizacji i dokumentowania rezultatów symulacji. Oprogramowanie PSS®SINCAL jest dobrze dostosowane do potrzeb zarówno firm branżowych (elektroenergetyka zawodowa) oraz firm użyteczności publicznej (dostawcy mediów), firm dystrybucyjnych i przesyłowych, operatorów zakładów przemysłowych i elektrowni, jak również firm inżynieryjnych i konsultingowych. Oprogramowanie PSS®SINCAL zapewnia wysoko wydajne narzędzia medelowania, symulacji i projektowania sieci zasilających dla wszystkich głównych sieci infrastrukturalnych: elektroenergetycznych, gazowych, wodnych i ciepłowniczych. Z tego też względu jest wyjątkowo przydatne dla wielobranżowych firm użyteczności publicznej, obsługujących infrastrukturę zróżnicowanych mediów. PSS®SINCAL wspomaga sprawne i ekonomiczne planowanie i eksploatację wzajemnie zależnej infrastruktury sieciowej, wykorzystując synergię wynikającą z używania tego samego interfejsu użytkownika i systemów przetwarzania i wymiany danych dla różnych infrastruktur. Profesjonalne budowanie modelu... więcej»

Przyłączanie elektrowni słonecznych (FVE) do sieci SN oraz nN (Jaroslav Pospisil)
W artykule przedstawiono funkcjonowanie elektrowni słonecznych przyłączanych do sieci SN, które porównano z wynikami pomiarów oraz podano przykład technicznego rozwiązania przyłączenia elektrowni słonecznej o mocy większej niż 1 MW. Autor wspiera rozwiązania z zakresu problematyki urządzeń fotowoltaicznych dla sieci SN. Chodzi m.in. o możliwości i sposoby przyłączania źródeł fotowoltaicznych przy analizie przyłączenia i opracowanie projektu rozwiązania technicznego, istnieje zapotrzebowanie na pomiary parametrów przekształtników w celu oceny jakości oddawanej przez nie energii. Warunki przyłączenia FVE - studium przyłączenia Zakłada się, że przyłączenie elektrowni słonecznej, np. typu SMA następuje poprzez transformatory o przekładni 22/0,42/0,242 kV, o mocy znamionowej najczęściej 630, 1000 i 1600 kVA, napięciu zwarcia uz=6%, i połączeniu Dyn1. Stację transformatorową umieszcza się zwykle na terenie elektrowni słonecznej. Drugie natomiast - stosowane w sieciach ČEZ (północne Morawy), jest dosyć pracochłonne, modeluje się podstawowy oraz zastępczy stan przyłączenia nowego źródła z tym, że w stanie podstawowym uwzględnia się warunki przyłączenia we wszystkich obliczanych punktach (punkty z modelowanymi odbiorami obciążenia lub punkty z przyłączonymi źródłami do rozpatrywanej linii SN) - dopuszczalna zmiana napięcia ΔU ≤ 2% Un, w stanie zastępczym warunek zmiany napięcia ΔU ≤ 3% Un. Metoda obliczeń stanów ustalonych z uwzględnieniem stanów obciążeń wychodzi z określenia współczynnika rozkładu obciążeń odpowiadającego linii na początku (np. 60 i 110 A w stanie wyjściowym w podstawowym połączeniu oraz zastępczym połączeniu i sumą zainstalowanych mocy podstacji DTS na danej linii SN). Ustanawia się współczynnik rozkładu obciążeń ki = rzeczywisty odbiór (MVA), moc zainstalowana w podstacjach DTS (MVA), np. 0,25 p.u. w wariancie podstawowym i 0,2 p.u. dla wariantu zastępczego. Z tymi współczynnikami są ustanow... więcej»

WYDAWNICTWA
Wstęp do analizy błędu pomiarowego.John R. Taylor: Wstęp do analizy błędu pomiarowego. Z angielskiego tłumaczyli: Adam Babiński, Rafał Bożek. Wyd. II zm. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011.W Przedmowie do wydania drugiego czytamy: Napisałem podręcznik (…) ponieważ moje doświadczenia z prowadzenia zajęć na pierwszej pracowni przekonały mnie, że bardzo potrzebna jest książka będąca prawdziwym wprowadzeniem do tego przedmiotu dla początkujących studentów nauk przyrodniczych. (…) Pozytywne przyjęcie pierwszego wydania potwierdziło potrzebę takiego podręcznika, jak również to, że cel został osiągnięty. Podręcznik jest adresowany do studentów fizyki, geologii, biologii, medycyny, nauk rolniczych i technicznych, a także uczniów szkół średnich o profilu matematyczno- przyrodniczym. Autor prezentuje następujące zagadnienia: Część I (wstępne rozważania o rachunku błędów, jak przedstawić niepewności pomiarowe i jak z nich korzystać, przenoszenie niepewności, analiza statystyczna niepewności przypadkowych, rozkł... więcej»

Rozwój energetyki na Filipinach (Stefan Gierlotka)
Filipiny są państwem wyspiarskim w Azji Południowo- Wschodniej (w zachodniej części Oceanu Spokojnego). Największymi wyspami Filipin są Mindanao i Luzon. Powierzchnia kraju jest porównywalna z wielkością Polski i wynosi 300 tys. km. Bogactwa naturalne stanowią: ropa naftowa, nikiel, kobalt, srebro, złoto i miedź. Wyspy filipińskie zostały odkryte przez Ferdynanda Magellana w 1521 r. W 1542 r. rozpoczęła się hiszpańska kolonizacja i wyspy nazwano Filipinami od imienia króla Filipa II. Hiszpanie panowali na Filipinach ponad 330 lat, a od 1898 r. znalazły się pod panowaniem Stanów Zjednoczonych. Dopiero od 1946 r. stały się niezależną republiką. Na Filipinach jest 14 czynnych wulkanów. Większość z nich charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem eksplozywności. Wybuch wulkanu Pinatubo ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-2

zeszyt-3212-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-2.html

 
W numerze m.in.:
Byli wojskowi zasilają kadry energetyki USA
Farrell T.F.: Troops to energy jobs. Electric Perspectives (US) 2011 July/August. Opracował - Witold Bobrowski. W nadchodzących latach wielu wysoko wykwalifikowanych wojskowych w Stanach Zjednoczonych zakończy swoją karierę w wojsku. Mają cechy pożądane u pracowników i mogą pomóc rozwiązać problem przewidywanego odpływu fachowców z przemysłu energetycznego w najbliższych latach. Szacuje się, że w ciągu najbliższych pięciu lat ok. 40% pracowników energetyki w USA może przejść na emeryturę Byli wojskowi... więcej»

Automatyczne rozwiązania testujące dla przekaźników zabezpieczających Agile produkcji firmy Alstom Grid (Krzysztof Kulski, Krzysztof Koćmierowski, Paweł Wicher)
Obecnie największymi wyzwaniami związanymi z rozwojem cyfrowych przekaźników zabezpieczających (NPR) są: poprawa jakości konstrukcji, skrócenie czasu rozwoju produktu skutkujące szybszym wprowadzeniem na rynek oraz optymalizacja kosztów w fazie opracowania. Bardzo dobrym rozwiązaniem dla powyższych wymagań jest opracowanie specjalistycznych, automatycznych narzędzi testujących, a następnie stworzenie odpowiedniego środowiska testowego, które umożliwia ostateczną ocenę produktu. Artykuł przedstawia opis automatycznych rozwiązań testowych ze zintegrowanym sprzętem Omicron dedykowanych dla nowych przekaźników zabezpieczających Agile firmy Alstom Grid. Zakres projektu Agile W październiku 2010 r., w ramach linii produktów SAS (substation automation solutions), firma Alstom Grid rozpoczęła projekt, którego celem jest opracowanie nowej serii przekaźników zabezpieczających pól rozdzielczych przeznaczonych dla zastosowań w sieciach rozdzielczych, przemyśle i układach przesyłowych pośrednich. Projekt obejmuje opracowanie trzech różnych modeli dla: zabezpieczeń nadprądowych bezkierunkowych, zabezpieczeń nadprądowych kierunkowych oraz zabezpieczeń napięciowych i częstotliwościowych. Produkty Agile mają następujące zalety: - potężna logika, zabezpieczenie oraz komunikacja w kompaktowej obudowie, - dobrze znana przez klientów funkcjonalność bazująca na analogii z obecnie stosowanymi przekaźnikami modułowymi serii Px40 firmy Alstom Grid, - w pełni wymienna obudowa w standardzie, - bardzo prosta wymiana/retrofit dla istniejących instalacji serii K-range oraz serii MiCOM P20 (P121, P122, P123, P125, P126, P127), - możliwość wykorzystania przez klienta istniejącego okablowania, - ekonomiczne protokoły Ethernetowe IEC 61850 oraz DNP3. Dlaczego potrzebujemy automatycznych rozwiązań testujących Na początku rozwoju rodziny produktów Agile, w fazie analizy wykonalności oraz doboru technologii, zdecydowaliśmy się na opracowanie automatycznego r... więcej»

XIV Sympozjum z cyklu "Współczesne urządzenia oraz usługi energetyczne, telekomunikacyjne i informatyczne" pt. "Aktualne problemy budowy i eksploatacji sieci oraz instalacji elektrycznych" (Ryszard Niewiedział)
W dniach 23 i 24 listopada 2011 r. w Poznaniu odbyło się XIV Sympozjum z cyklu "Współczesne urządzenia oraz usługi elektroenergetyczne, telekomunikacyjne i informatyczne". Sympozja te - zgodnie ze swoją wieloletnią tradycją - stanowią forum wymiany doświadczeń między specjalistami szeroko pojętej elektryki: elektrotechników, energetyków, elektroników, teletechników, automatyków, informatyków. Bieżąca edycja Sympozjum nosiła tytuł: "Aktualne problemy budowy i eksploatacji sieci oraz instalacji elektrycznych". Tematyka XIV Sympozjum obejmowała następujące zagadnienia: - projektowanie i eksploatacja sieci rozdzielczych i dystrybucyjnych, - projektowanie i eksploatacja instalacji w obiektach inteligentnych, - zarządzanie obiektem inteligentnym, - wybrane zagadnienia zasilania obiektów energią elektryczną. logicznych stosowanych w sieciach i instalacjach elektrycznych, zarówno w obiektach tradycyjnych jak i inteligentnych: mieszkalnych, użyteczności publicznej, przemysłowych. Sympozjum stanowiło forum umożliwiające zdynamizowanie wymiany doświadczeń oraz wdrażania wyników badań naukowych do praktyki projektowej, wykonawczej i eksploatacyjnej w obszarze sieci i instalacji elektrycznych. Zakres tematyczny XIV Sympozjum obejmował w sposób kompleksowy i kompetentny problematykę pojawiającą się - wskutek integracji sieci i instalacji technicznych obiektów - w fazach: projektowej i technologicznej, a zwłaszcza w warstwie informatycznej. Efektywne zastosowanie technik informatycznych przynosi zdecydowane efekty ekonomiczne również w obszarze instalacji i sieci elektrycznych. Tym samym tematyka Sympozjum wpisuje się w aktualne kierunki ... więcej»

Generacja wiatrowa a jakość energii elektrycznej (Franciszek Głowacki, Henryk Koseda)
Wiatr należy do odnawialnych źródeł energii, którego światowy potencjał energetyczny szacuje się na poziomie mocy równej 40 TW (dla porównania potencjał śródlądowej energii wodnej szacowany jest na ok. 4 TW). Mimo iż człowiek wykorzystywał energię wiatru od najdawniejszych czasów (latawce, żaglowce, wiatraki) to zainteresowanie energią wiatru do celów energetycznych wyraźnie rozwinęło się dopiero po kryzysie paliwowym lat 70. ub.w. Przyjęcie przez niektóre państwa protokołu z Kioto o ograniczeniu emisji dwutlenku węgla skłoniło rządy i firmy do inwestowania w proekologiczne źródła energii odnawialnej, w tym w energetykę wiatrową i fotowoltaikę. Dyrektywy Unii Europejskiej i praktyczna realizacja mechanizmów wsparcia energetyki odnawialnej mimo wielu trudności zaowocowały wzrostem zainstalowanych w Polsce mocy energetyki wiatrowej z 725 MW w końcu 2009 r. do 1180 MW na koniec 2010 r. i 1489 MW we wrześniu 2011 r. Przyłączanie obiektów generacji wiatrowej do krajowego systemu elektroenergetycznego powoduje konieczność wykonania testów potwierdzających ich prawidłową współpracę z systemem dla różnych sytuacji ruchowych, jakie mogą wystąpić. Właściwości, jakie mają generatory napędzane turbinami wiatrowymi powodują konieczność przeprowadzenia testów nietypowych dla generacji konwencjonalnej. Znalazło to odzwierciedlenie w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej oraz przesyłowej. W obu tych dokumentach poświęcono osobne rozdziały dotyczące wymagań stawianych energetyce wiatrowej oraz testów, jakie należy przeprowadzić po uruchomieniu obiektu. Testy te powinny dotyczyć m.in.: - zachowania się farm wiatrowych (FW) w czasie normalnej pracy oraz podczas programowych uruchomień i odstawień, - zdolności FW do prowadzenia regulacji mocy czynnej w czasie pracy interwencyjnej, - odpowiedniego reagowania FW w przypadku zmian częstotliwości w sieci, - zdolności FW do regulacji generacji mocy biernej przy różnych trybach pr... więcej»

Nowoczesne algorytmy wyznaczania jakości energii (Aleksander Lisowiec)
Jednym z istotnych wskaźników jakości napięcia zasilającego jest zawartość harmonicznych i interharmonicznych. Normy EN 50160, EN 61000-4-7 i EN 61000-4-30 określają algorytmy wyznaczania wartości RMS oraz interharmonicznych przebiegu. Algorytmy te są niekompatybilne z pomiarami parametrów sygnałów prądowych i napięciowych do celów realizacji algorytmów zabezpieczeniowych. W przypadku gdy funkcje pomiaru jakości energii należy zaimplementować w urządzeniu zabezpieczeniowym, pojawia się niekompatybilność wymogów dotyczących algorytmów zabezpieczeniowych i wyznaczania jakości energii. W artykule przedstawiono nowoczesne algorytmy cyfrowej zmiany szybkości próbkowania w dziedzinie cyfrowej, które pozwalają zrealizować z tego samego ciągu próbek sygnału - funkcje pomiaru do celów zabezpieczeniowych jak również na potrzeby wyznaczenia wskaźników jakości energii zgodnie z wymienionymi normami. Międzynarodowe standardy dotyczące pomiaru jakości energii [1, 2] precyzyjnie definiują, które parametry sygnałów prądowych i napięciowych mają być mierzone oraz metody ich pomiaru w celu wyznaczenia wskaźników jakości energii. Zgodnie z wytycznymi analizatory jakości energii w celu prawidłowego wyznaczenia zawartości harmonicznych, stosują metodę synchronizacji częstotliwości próbkującej do wielokrotności częstotliwości podstawowej przebiegu mierzonego. Przedział pomiarowy jest równy dziesięciu okresom częstotliwości podstawowej sieci. Aby móc zastosować transformację FFT do wyznaczenia widma sygnału, liczba próbek na okres przedziału pomiarowego (który powinien być wielokrotnością okresu składowej podstawowej sygnału) musi być równa potędze liczby 2. W przypadku gdy częstotliwość próbkująca jest zsynchronizowana z wielokrotnością częstotliwości sieci, spełnienie tego warunku nie jest równocześnie możliwe dla okresu pomiaru równego jednemu okresowi częstotliwości sieci, gdy wyniki pomiarów są używane do po... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-1

zeszyt-3181-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-1.html

 
W numerze m.in.:
Michał Doliwo-Dobrowolski (1862-1919) (Romuald Nowakowski, Piotr Szymczak)
Michał Doliwo-Dobrowolski urodził się 2 stycznia 1862 roku w Gatczynie pod Petersburgiem. Jego ojciec Józef Dobrowolski herbu Doliwa (jest to zarówno nazwa polskiego herbu rodowego jak i nazwisko) pełnił funkcję dyrektora szkoły zawodowej. W roku 1872 Michał Doliwo-Dobrowolski zamieszkał z rodzicami w Odessie, gdzie w 1878 roku ukończył szkołę realną. Mając 16 lat, podjął studia na cieszącym się uznaniem Wydziale Chemii politechniki w Rydze. Językiem wykładowym w tej prywatnej uczelni był niemiecki, a jedną z najliczniejszych grup etnicznych stanowili Polacy z Łotwy, Estonii i Litwy. W 1883 roku został nagrodzony za ogniwo galwaniczne eksponowane na Międzynarodowej Wystawie Elektrotechnicznej w Wiedniu. Certyfikat tej nagrody podpisał wybitny fizyk - prof. Josef Stefan. W 1881 roku wyjechał do Niemiec, gdzie podjął studia w Wyższej Szkole Technicznej w Darmstadt w Hesji. Uczelnia ta - zaliczana do najstarszych i czołowych politechnik europejskich - cieszyła się wówczas (także obecnie) zasłużoną sławą, toteż znaczny procent jej studentów stanowili cudzoziemcy, w tym obywatele Cesarstwa Rosyjskiego, a także wielu Polaków. W 1884 roku Dobrowolski ukończył na tej politechnice (utworzony jako pierwszy w świecie) Wydział Elektryczny, zorganizowany przez prof. Erazmusa Kittlera. Po studiach przez trzy lata pracował jako jego asystent, prowadząc wykłady z elektrochemii w zastosowaniach do galwanoplastyki i metalurgii. Wykłady te cieszyły się dużym uznaniem studentów. Bezpośrednio po rezygnacji z pracy u prof. Kittlera wyjechał w 1887 roku do Odessy, gdzie zawarł związek małżeński z Greczynką Kornelią Tumba. Po powrocie do Niemiec (z polecenia prof. Kittlera) podjął pracę w Deutsche Edison-Gesellschaft fűr angewandte Elektricität - DEG, przemianowan... więcej»

Kto za to odpowiada?
Brandston H.M.: Opinion: Who is in charge? Lighting Research&Technology 3/2011. Opracował - Piotr Pracki. Jest dla mnie oczywiste, że politycy kierują projektowaniem systemów oświetleniowych. Ludzie odpowiedzialni za oświetlenie, od których jesteśmy zależni, nie są kontrolowani, bo de facto nie doszłoby do zakazu produkcji żarówek przeznaczonych do ogólnych celów oświetleniowych. Ernest Benn, brytyjski publicysta urodzony w 1875 r. powiedział, że: polityka, to sztuka poszukiwania kłopotów, znajdowania ich niezależnie od tego czy istnieją czy nie, niewłaściwego ich diagnozowania i nieodpowiedniego leczenia. Przed dokładnie takim dylematem znajdujemy się także i dzisiaj. Nasze umiejętności wykorzystywania profesjonalnej oceny sytuacji zostały przejęte przez ustawodawców. Niewiele wskazuje na to, że rezultatem będzie redukcja zużycia energii, a z całą pewnością nie zostanie rozwiązany problem globalnego ocieplenia. Globalne ocieplenie, rozwój zrównoważony itp. są w centrum uwagi, by uświadomić nam, że powinniśmy poszukiwać rozwiązania chroniącego naszą planetę. Dyplomatyczne konferencje zwoły... więcej»

Przyszłość energetyki jądrowej na świecie (cz. I) (Marcin Jaskólski, Agnieszka Kaczmarek)
Poważne awarie w Three Mile Island i Czarnobylu miały istotny wpływ na rozwój energetyki jądrowej na świecie, pierwsza głównie w Stanach Zjednoczonych, druga w Europie. Ostatnia awaria z 11 marca 2011 r. w elektrowni Fukushima Daiichi wzmogła lub na nowo obudziła obawy o bezpieczeństwo pozyskiwania energii na podstawie reakcji rozszczepiania jąder uranu. I nawet przekonywanie dostawców reaktorów energetycznych, że dzisiejsza generacja doskonale poradziłaby sobie z sytuacją zaistniałą w Japonii, zdaje się nie docierać do wielu społeczeństw świata, czego dowodem są liczne protesty przeciw tej formie energii, wsparte decyzją rządu Republiki Federalnej Niemiec o zaprzestaniu pracy wszystkich reaktorów jądrowych w jej granicach do roku 2020. Z drugiej strony państwa, które podjęły się budowy elektrowni jądrowych, nie wycofały się z projektów. W Chinach oznaczałoby to zaprzestanie budowy 21 reaktorów. W Polsce, mimo niekorzystnego klimatu wokół energii jądrowej, jest kontynuowany program budowy pierwszej polskiej elektrowni z reaktorem jądrowym. Być może jest to podyktowane nie najlepszymi perspektywami dla polskiej elektroenergetyki w kontekście polityki klimatycznej Unii Europejskiej, której głównym założeniem jest bezemisyjna produkcja energii elektrycznej w długoterminowym horyzoncie czasowym (na dziś jest to rok 2050). Abstrakcją wydaje się wychwytywanie i składowanie CO2 na dużą skalę. Jednocześnie trudno dziś sobie w Polsce wyobrazić system elektroenergetyczny wykorzystujący w całości odnawialne źródła energii, bez znaczących zmian w technologii sterowania i znaczącego postępu w magazynowaniu energii elektrycznej. Osiągnięcie 20-30% produkcji energii elektrycznej z OZE w horyzoncie czasowym do 2030 r. będzie dużym sukcesem, ale należy zastanowić się nad tym, z jakiego typu źródeł będzie pochodzić pozostała część energii elektrycznej. Pewne nadzieje pokłada się w gazie z łupków, którego ogromne zasoby w naszym kraju przewiduj... więcej»

Modelowanie warystorów niskonapięciowych instalowanych w sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia (Tomasz Kuczyński)
W ostatnim okresie nastąpił gwałtowny rozwój komputerowych metod symulacji zjawisk zachodzących w sieciach elektroenergetycznych. Tworzone są różnorodne modele matematyczne elementów sieci elektroenergetycznej, w tym także urządzeń do ograniczania przepięć SPD (surge protection device). Dokładna analiza działania ochronnego warystorowych SPD jest trudnym zadaniem, gdyż w odwzorowywanym modelu numerycznym należy uwzględnić zarówno jego właściwości statyczne jak i dynamiczne [7, 9]. Wykorzystując silnie nieliniową charakterystykę napięciowoprądową możemy zamodelować właściwości statyczne warystora, natomiast znacznie trudniej jest uwzględnić jego właściwości dynamiczne. W ostatnich latach powstało dużo prac na temat właściwości ochronnych warystorów oraz zostały zaproponowane różnorodne modele do zastosowań w obliczeniach numerycznych zjawisk zachodzących w sieciach elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć. Znacznie mniej publikacji dotyczy modelowania stanów nieustalonych w sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia. Uwzględniając ten fakt, podjęto próbę porównania najczęściej stosowanych modeli matematycznych, warystorowych SPD stosowanych w instalacji elektrycznej w obiektach budowlanych. Modelowanie warystorów niskonapięciowych Do analizy działania ochronnego warystorowych urządzeń do ograniczania przepięć w sieci elektroenergetycznej niskiego ... więcej»

Rozwój fotografii - od chemii do elektroniki (Stefan Gierlotka)
Z początkiem X w. Arabowie wynaleźli przyrząd do odwzorowywania obrazów nazwany "camera obscura". Składał się wewnątrz z czarnej skrzynki, w której na tylnej ścianie była matowa szybka, a w ścianie przedniej znajdował się maleńki otwór. Wpadające z zewnątrz promienie światła tworzyły na matówce pomniejszony obraz obiektu, który przerysowywano. W 1665 r. Johann Zahn unowocześnił kamerę, wyposażając ją w zestaw soczewek o różnych ogniskowych oraz zabudował wewnątrz lustro pod kątem 45° dla odwracania obrazu do pozycji poziomej. Matówka umieszczona na górnej ścianie kamery ułatwiała przerysowywanie obrazu. Początki chemii fotograficznej W 1556 r. włoski alchemik Georg Fabricius zauważył ciemnienie chlorku srebra pod wpływem światła słonecznego. Niemiecki chemik Johann Heinrich Schulze w 1727 r. naświetlał na słońcu płytę pokrytą mieszaniną chlorku srebra z kredą. Otrzymał obraz pierwszej fotografii, której nie potrafił utrwalić. Szwedzki chemik Charles William Scheele w 1777 r. stwierdził, że poczerniały na świetle chlorek srebra jest zredukowanym metalicznym srebrem nierozpuszczalnym w wodzie, a nienaświetlony rozpuszcza się. Pierwszą trwałą fotografię wykonał w 1816 r. Francuz Joseph Nicephore Niepce, który spostrzegł, że cienka warstewka płynnego asfaltu syryjskiego na wypolerowanej płytce cynkowej po wystawieniu na światło twardnieje w miejscach naświetlonych, zaś w nienaświetlonych, nieutwardzony materiał zmywał się olejkiem lawendowym. Otrzymany negatyw pokrywano farbą litograficzną i odciskano na papierze tworząc wydruk. Technika ta nazwana heliografią, wymagała ośmiogodzinnej ekspozycji światłem słonecznym. W 1826 r. francuski malarz Louis Jacques Daguerre zaprzyjaźniony z Niepcem zaczął eksperymenty z fotografią. Miedzianą płytkę pokrył warstewką jodku srebra wrażliwego na światło. Po 12 godzinach naświetlania płytkę wywoływał w parach rtęci i utrwalał w kąpieli z cyjanku potasowego. Daguerre przedstawił powstawanie obra... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»