profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik

Czasopismo dofinansowane w 2010 r. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2013), also from March - year 2014.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 466,56 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 419,90 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2012-12

zeszyt-3526-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-12.html

 
W numerze m.in.:
Skaner żyłek w dłoni może zastąpić portfel
Strickland E.: The Biometric Walet. Palm vein scanners could eventually replace your wallet with your hand. IEEE Spectrum (US) 2012 June. Opracował - Witold Bobrowski.Jedno z najbardziej znanych oszustw bankomatowych (ATM - automatic teller machine) w Japonii miało miejsce w ekskluzywnym klubie golfowym na Zielonych Wzgórzach w prefekturze Gunma. W 2004 r. grupa złodziei (pochodząca z pracowników klubu) zainstalowała mikrokamery w przebieralni klubu, aby podglądać czterocyfrowe kody graczy golfowych. W czasie gdy byli oni na polu golfowym złodzieje otwierali przebieralnie i kopiowali dane z pasków magn... więcej»

Praktyczne wskazówki doboru przekładników prądowych do zabezpieczeń różnicowych (Zygmunt Kuran, Sławomir Skrodzki)
Początkowo rdzenie przekładników prądowych wykonywane były ze zwykłych blach transformatorowych i zasadniczo dla tych rdzeni została opracowana norma IEC-185 - obecnie PN-EN-60044-1:2000. Ponad 30 lat temu zaczęto stosować w przekładnikach toroidalne rdzenie zwijane z krzemowych blach zimnowalcowanych. Pomimo bardzo dobrych parametrów tych blach pojawiły się problemy z pracą przekładników, przed którymi powyższa norma nie zabezpieczała. Sprawę rozwiązały dopiero nowe normy PN-EN-60044-6:2000 i PN-EN-60044-1:2000/A1:2003. W krajowej energetyce problem ten do dzisiaj nie jest rozwiązany. Można zauważyć utrwalającą się opinię, że problemy z doborem przekładników prądowych przestają istnieć z kilku powodów. Maleje zapotrzebowanie na moc ze strony zabezpieczeń, ponieważ mamy lepsze materiały magnetyczne, niektórzy producenci zabezpieczeń szyn bardzo zaniżają te wymagania. Takiemu myśleniu chcielibyśmy się przeciwstawić, bo: - przekładniki prądowe mają bardzo często prąd wtórny o wartości 5 A i to na przewodach jest główna strata mocy, a nie w zabezpieczeniu, - materiały magnetyczne są dobre, ale dla przekładników pomiarowych, a dla zabezpieczeniowych nie zawsze, - specyfika działania zabezpieczeń różnicowych transformatorów jest inna niż zabezpieczeń szyn i nie można sobie pozwolić na tak drastyczne ograniczenie wymagań. Przebiegi zwarciowe zapisane w zabezpieczeniu różnicowym RRTC Wprowadzając na rynek własne rozwiązania zabezpieczeń różnicowych transformatorów RRTC-1 i RRTC-2 nie opracowaliśmy żadnych wytycznych doboru przekładników prądowych. Wychodziliśmy z założenia, że zabezpieczenia cyfrowe będą dobrze pracowały z przekładnikami dobranymi przez projektantów wg dotychczas stosowanych zasad. Sprzyjającą okolicznością jest mały pobór mocy zabezpieczeń cyfrowych i duża elastyczność nastawień, dzięki której można uodporniać zabezpieczenia na nasycanie się przekładników prądowych. Dzięki rejestratorom zawartym w zabezpieczenia... więcej»

Polska reprezentacja przemysłu elektrotechnicznego w Europie - czy musimy być tylko wykonawcami? (Janusz Nowastowski)
Polska Izba Gospodarcza Elektrotechniki (PIGE) jest kontynuatorką istniejącej od 1993 r. Izby Gospodarczej Przemysłu Elektrotechnicznego. Powstanie Izby było wyrazem narodzenia się w Polsce samorządności branżowych środowisk gospodarczych i dążeniem do nawiązania bezpośrednich kontaktów z istniejącymi związkami przedsiębiorców branży elektrycznej z zachodniej Europy. W Niemczech odpowiednikiem PIGE jest organizacja Zentralverband Elektrotechnik und Elektronikindustrie e.V. (ZVEI), w której jest zatrudnionych 150 osób, w tym wielu najwyższej klasy ekspertów i specjalistów. ZVEI zrzesza 1600 firm, co stanowi 90% przemysłu elektrycznego. Firmy te w 2011 r. miały 178 mld euro sprzedaży i zatrudniały ponad 840 tys. pracowników. Przemysły elektryczny i elektroniczny w Polsce miały w tym okresie sprzedaż na poziomie 80 mld zł, tj. ok. 20 mld euro i zatrudniały 150 tys. pracowników. Nawet przy zachowaniu stosownych proporcji wielkości przemysłów obu krajów i tradycji zrzeszania się w... więcej»

XV Ogólnopolska Konferencja "Zabezpieczenia przekaźnikowe w energetyce" (Krzysztof Woliński)
Komitet Automatyki Elektroenergetycznej (KAE) Stowarzyszenia Elektryków Polskich zorganizował w dniach 17-19 października 2012 r. kolejną Konferencję poświęconą problematyce zabezpieczeń i automatyce w sieciach elektroenergetycznych. Honorowy patronat sprawowała firma Energotest z Gliwic, która obchodziła jubileusz 20-lecia działalności. Uczestnicy spotkali się w Hotelu&SPA Kocierz na szczycie Przełęczy Kocierskiej w Parku Krajobrazowym Beskidu Małego. W Konferencji udział wzięło 180 osób reprezentujących służby zabezpieczeniowe: operatora sieci przesyłowej, dystrybucji i elektrowni, ośrodki akademickie z Gdańska, Warszawy i Wrocławia oraz przedstawicieli krajowych i zagranicznych firm producentów elektroenergetycznej aparatury zabezpieczeniowej. Uczestników Konferencji powitali: prof. Eugeniusz Rosołowski - przewodniczący KAE SEP oraz mgr inż. Zbigniew Kochel - dyrektor ds. marketingu firmy Energotest, który przedstawił Uczestnicy na sali obrad Prof. Jan Machowski wygłasza referat Prof. Eugeniusz Rosołowski prowadzi obrady Konferencji historię i zakres działalności firmy. W Słowie wstępnym zamieszczonym w materiałach konferencyjnych prof. Eugeniusz Rosołowski stwierdził: Konferencje i seminaria organizowane przez KAE (…) stały się ważnym miejscem spotkań inżynierów specjalizuj... więcej»

WYDAWNICTWA
Anteny mikrofalowe. Technika i środowisko Roman Kubacki: Anteny mikrofalowe. Technika i środowisko. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2009.We Wstępie Autor pisze: Książka jest przeznaczona dla osób zainteresowanych problemami promieniowania elektromagnetycznego oraz zabezpieczenia ludzi przed szkodliwym oddziaływaniem promieniowania mikrofalowego. Można w niej znaleźć informacje użyteczne zarówno dla specjalistów wykonujących symulacje rozkładu pola elektrycznego wokół anten w raportach oddziaływania anten na środowisko, jak i również dla szerokiego grona osób zainteresowanych wyznaczaniem poziomów ekspozycji od anten stacji bazowych lokalizowanych w pobliżu budynków mieszkalnych. Książka adresowana jest do pracowników naukowych i studentów kierunków elektroniki i telekomunikacji, inspektorów zajmujących się wykonywaniem obliczeń i realizacją pomiarów pól elektromagnetycznych oraz osób zainteresowany... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-11

zeszyt-3492-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-11.html

 
W numerze m.in.:
Ryby elektryczne (Stefan Gierlotka)
Jednym z pierwszych, dostrzeżonych poza piorunem zjawisk elektrycznych, a znanych człowiekowi już w starożytności były ryby elektryczne. Pierwszy hieroglificzny dokument opisujący elektrycznego suma pochodzi ze starożytnego Egiptu i datuje się na 4000 lat p.n.e. W starożytnym Rzymie elektryczność ryb była wykorzystywana w medycynie. W 46 r. Scribonius Largus - lekarz na dworze cesarza Klaudiusza stosował w leczeniu podagry czarną płaszczkę z rodziny Torpedinidae, którą kładł pacjentowi pod stopy. Pacjent stał na wilgotnym brzegu, aby woda obmywała jego stopy. Obecnie w lecznictwie stosuje się terapię wykorzystującą podobne zjawiska, ale już nie z użyciem elektrycznych ryb, a za pomocą specjalnego generatora impulsów. Narządy elektryczne u ryb Niektóre gatunki ryb należące do rodzin: drętwy, strętwy, mruki i sum elektryczny, wyewoluowały niezależne narządy elektryczne. Ryby te należą do gromad chrzęstno- i kostnoszkieletowych. Napięcie elektryczne wytwarzane u tych ryb służy do obezwładniania zdobyczy lub odstraszania napastników. Niektóre ryby swe narządy elektryczne wykorzystują do elektrolokacji i orientacji w środowisku. Największe węgorze elektryczne zdolne są do wytworzenia rażeniowego prądu elektrycznego o napięciu 600 V, sumy do 350 V, a drętwa brunatna do 200 V i natężeniu ok. 30 A. Ryby wykorzystują prąd rażeniowy zarówno do polowania i obrony. Ryby wytwarzające pole elektryczne do elektrolokacji generują napięcie do 5 V, które służy do rozpoznania środowiska w mętnej wodzie. Do tych ryb należą: mrukowate, strętwokształtne i raje. Do wytworzenia napięcia elektrycznego ryby wykorzystują czynnościowe prądy elektryczne powstające w mięśniach, nerwach i innych tkankach. Generowany prąd elektryczny płynie tylko w jednym kierunku. Wytworzona energia jest uzależniona od rozmiarów narządu elektrycznego. Wyładowania następują seriami impulsów, po czym na krótki czas ustają, aby ten narząd mógł się zregenerować. Narządy wytwa... więcej»

Elektrownie wiatrowe i problemy nietoperzy w USA
Kumagal J.: Fixing Wind Power's Bat Problem. Turbine kill hundreds of thousands of bats each year, but new technology could drasticaly cut the toll. IEEE Spectrum (US) 2012 July. Opracował - Witold Bobrowski.Turbiny elektrowni wiatrowych w USA zabijają co roku setki tysięcy nietoperzy, jest jednak szansa, że nowe technologie ograniczą to zjawisko. Przeważającą większość ofiar śmiertelnych turbin elektrowni stanowią siwe nietoperze latające nocą w parku narodowym Kalbab, Arizona w Ameryce Północnej, oraz odmiany wschodnie czerwono- i srebrnowłose. Jest to poważny problem, ponieważ zastosowanie energii wiatrowej rośnie szybko na całym świecie, turbiny wiatrowe zabijają mnóstwo nietoperzy, a nietoperze warte są miliardy dolarów w gospodarce amerykańskiej. Zgodnie z prognozą światowej rady energetyki wiatrowej (Global Wind Energy Council) wydajność elektrowni wiatrowych na świecie wzrośnie dwukrotnie do 2016 r., w związ... więcej»

Badania symulacyjne wybranych przekształtników przeznaczonych do stosowania w układach napędowych o podwyższonej prędkości obrotowej (Dariusz Sobczyński)
Napędy elektryczne wykorzystujące silniki wysokoobrotowe coraz częściej znajdują zastosowanie w sprzęcie AGD, zastępując dotychczas powszechnie stosowane układy z silnikami komutatorowymi prądu przemiennego oraz silniki indukcyjne jednofazowe. Mała masa, zwiększona niezawodność i duża sprawność silników wysokoobrotowych w stosunku do silników tradycyjnych to argumenty przemawiające za ich stosowaniem. W artykule przedstawiono rozwiązania przeznaczone do zasilania silników indukcyjnych dwufazowych o podwyższonej prędkości obrotowej. Omówione topologie mogą również służyć do zasilania silników bezszczotkowych o magnesach trwałych PMBLDCM. Omówiono także wybrane wyniki badań symulacyjnych, m.in. przebiegi regulatorów prądu, przebiegi napięć i prądów wyjściowych przekształtników oraz prądy w linii zasilającej. Napęd wysokoobrotowy oprócz silnika o specjalnej konstrukcji wymaga również zastosowania odpowiednich przekształtników energoelektronicznych. W zależności od liczby faz i rodzaju silnika stosowane są różnorakie topologie układów przekształtnikowych [6, 7]. Przekształtnik z pełnomostkowym falownikiem napięcia do zasilania silników indukcyjnych dwufazowych Silniki wysokoobrotowe ze względu na charakterystyczne proporcje geometryczne, tj. małą średnicę oraz wydłużony pakiet stojana, sprawiają duże trudności podczas uzwajania, zwłaszcza wykonanie uzwojenia stojana silnika indukcyjnego trójfazowego o rozkładzie sinusoidalnym. Prostsze jest uzwojenie stojana silnika dwufazowego [1, 4]. Aby uzyskać wirujące pole magnetyczne w takim silniku należy dwa uzwojenia stojana (geometrycznie prostopadłe do siebie) zasilać napięciami przesuniętymi względem siebie o 1/4 okresu. Napięcia o tak zadanych przebiegach można zrealizować za pomocą trójgałęziowych lub dwugałęziowych falowników z modulacją szerokości impulsów (PWM): (1) gdzie: uα - napięcie w osi α, uβ - napięcie w osi β, U - amplituda napięcia, ω - pul... więcej»

IX Konferencja Naukowo-Techniczna "Transformatory energetyczne i specjalne - projekt, produkcja, eksploatacja"
W dniach od 3 do 5 października 2012 r. odbyła się kolejna edycja konferencji naukowo-technicznej poświęcona projektowaniu, produkcji oraz eksploatacji transformatorów energetycznych i specjalnych. Uczestnicy spotkali się w Hotelu Król Kazimierz w Kazimierzu Dolnym. Organizatorami konferencji byli: Polimex-Mostostal Zakład ZREW Oddział Transformatory, Instytut Mechatroniki i Systemów Informatycznych Politechniki Łódzkiej, Zakład Wysokich Napięć Politechniki Łódzkiej, Instytut Energetyki z Warszawy, przy współudziale firmy PFISTERER. Patronat nad konferencją sprawowali: Polski Komitet Wielkich Sieci Elektrycznych, Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator, Zarząd Główny Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Łódzki i Warszawski. W spotkaniu uczestniczyło 150 osób, które reprezentowały ośrodki naukowo-badawcze w kraju, służby techniczne energetyki zawodowej i przemysłowej, producentów transformatorów i osprzętu do ich produkcji oraz firmy zajmujące się diagnostyką transformatorów. Uczestników konferencji powitał Jarosław Zaręba (Polimex-Mostostal Zakład ZREW Oddział Transformatory... więcej»

Pomiar szumów małej częstotliwości diodowych detektorów podczerwieni (Łukasz Ciura, Andrzej Kolek, Waldemar Gawron, Dariusz Stanaszek)
Jednym z najważniejszych parametrów użytkowych detektorów jest wykrywalność (D*). W przypadku półprzewodnikowych detektorów podczerwieni parametr ten jest określony przez sprawność kwantową i szumy stosowanego przyrządu. Dla detektorów niezasilanych - wykrywalność określa się w odniesieniu do szumu termicznego detektora. W artykule opisano metodykę pomiaru szumów małych częstotliwości detektorów diodowych, którą zastosowano do detektora HgCdTe produkcji firmy VIGO System (typ MWIR). Wyniki pozwalają opisać szumy 1/f detektora na poziomie ilościowym oraz formułować wstępne wnioski dotyczące natury tych szumów. W przypadku detektorów fotowoltaicznych można zwiększyć wartość D* stosując zasilanie w kierunku zaporowym. Wtedy D* określa się w odniesieniu do szumu śrutowego, którego wartość jest 2-krotnie mniejsza niż szum termiczny detektora niezasilanego. Dla detektorów HgCdTe, których wykrywalność określa się względem szumu generacyjno-rekombinacyjnego procesów Augera, zasilanie w kierunku zaporowym jest szczególnie atrakcyjne, gdyż umożliwia dławienia tego procesu (i związanych z nim szumów g-r) przez redukcję koncentracji swobodnych nośników ładunku [1]. Dodatkową zaletą stosowania zasilania w kierunku zaporowym jest wzrost szybkości odpowiedzi fotodiody [2]. W warunkach nierównowagowych pojawiają się jednak nadmiarowe szumy typu 1/f, które zmniejszają wykrywalność detektora dla wolnozmiennych sygnałów. Jedynym sposobem wyznaczenia wartości D* są wtedy pomiary szumów detektora w zakresie małych częstotliwości, gdyż obecnie brakuje powszechnie akceptowanej teorii, którą można stosować do opisu tych szumów. Pomiary szumów 1/f detektorów mają zatem cel nie tylko praktyczny, lecz także aspekt poznawczy zakładający identyfikację źródeł szumów małej częstotliwości i określenie ich korelacji z budową, technologią i warunkami pracy detektora. Układ pomiarowy Zastosowano konfigurację pomiaru prądu szumów. Fluktuacje id = iD - ID (p... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-10

zeszyt-3462-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-10.html

 
W numerze m.in.:
10 grzechów głównych w kształceniu inżynierów
Wystąpienie prof. Krzysztofa Kluszczyńskiego na XXII Ogólnopolskim Zjeździe Dziekanów Wydziałów Elektrycznych, Elektroniki, Telekomunikacji, Automatyki i Robotyki oraz Informatyki. W pierwszych dniach czerwca odbył się na Politechnice Łódzkiej XXII Ogólnopolski Zjazd Dziekanów Wydziałów Elektrycznych, Elektroniki, Telekomunikacji, Automatyki i Robotyki oraz Informatyki. Zjazdy te, odbywające się corocznie w coraz to innych środowiskach akademickich, zostały wiele lat temu zainicjowane przez Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej, a organizatorem I Ogólnopolskiego Zjazdu Dziekanów Wydziałów Elektrycznych w 1991 r. był - oprócz Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej - Oddział Gliwicki Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej PTETiS. Ten historyczny Zjazd, otwierający - trwającą nieprzerwanie od 22 lat tradycję corocznych spotkań wszystkich dziekanów wydziałów z zakresu szeroko pojętej elektryki - odbył się w zamku prezydenta Ignacego Mościckiego (dziś - oficjalnej rezydencji prezydenta RP), w Wiśle-Czarnej, nieopodal przełęczy Kubalonka. Dwadzieścia dwa lata temu w I spotkaniu dziekanów uczestniczyły 43 osoby, w tegorocznym zjeździe - prawie 120 osób. Prócz dziekanów i prodziekanów w zjazdach uczestniczą również rektorzy- elektrycy i prorektorzy-elektrycy, jak też przewodniczący i prezesi najważniejszych instytucji życia naukowego w Polsce, szczególnie z zakresu elektrotechniki, elektroenergetyki, elektroniki i automatyki. Pielęgnowaną i skrupulatnie podtrzymywaną tradycją jest obecność przedstawicieli Polskiej Akademii Nauk, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, a ostatnio - Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Żywym dyskusjom uczestników, dotyczącym najistotniejszych problemów działalności naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej, towarzyszą wykłady i prezentacje. Pozwalają pozyskać najświeższe wiadomości oraz zdoby... więcej»

Spory zbiorowe w latach 2007-2011 (Piotr Rogowiecki)
Konflikt na linii pracodawca - pracownicy zawsze powoduje konsekwencje dla wszystkich jego uczestników. W interesie pracodawcy leży, aby praca w jego zakładzie toczyła się w sposób harmonijny, nieprzerwany i w dobrej atmosferze, która ma przecież wpływ na wydajność pracy i rotację pracowników. Natomiast pracownicy chcą wykorzystywać swoją energię dla właściwego wykonywania powierzonych im obowiązków oraz opracowywania rozwiązań sprzyjających poprawie funkcjonowania zakładu pracy. Wśród pracowników rośnie bowiem świadomość, że lepsza kondycja przedsiębiorstwa przekłada się pozytywnie na warunki pracy i płacy. Każdy konflikt utrudnia osiąganie przedstawionych powyżej celów. Dlatego ustawodawca stworzył system rozwiązywania sporów zbiorowych. Został on określony w ustawie z 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Już na wstępie zaznaczmy, że mediacja jest nieodłącznym elementem tego systemu. Spór zbiorowy powstaje w dniu wystąpienia przez związek zawodowy do pracodawcy z żądaniami, pod warunkiem, że nie spełni on wszystkich żądań w terminie określonym w wystąpieniu (nie krótszym niż 3 dni). Ustawa o rozwiązywaniu sporów zbiorowych nakłada na pracodawcę obowiązek niezwłocznego podjęcia rokowań, w celu zakończenia ... więcej»

Wybrane aspekty projektowania iluminacji obiektów zabytkowych (Piotr Cierzniewski, Grzegorz Marciniszyn)
We współczesnym świecie rozwój techniki oświetleniowej sprawił, że oświetlenie jako środek kształtowania i aranżacji, stał się coraz częściej dostrzeganym i wykorzystywanym elementem w iluminacji obiektów architektonicznych. Odpowiednio wykonane oświetlenie potrafi poprawić estetykę każdego miejsca. Nocna iluminacja jest w stanie wykreować wyjątkowy efekt wizualny. Dzięki odpowiednio dobranej grze światła i cienia, jasności i koloru, oświetlenie kształtuje nastrój, tworząc niepowtarzalny, nocny wizerunek miasta [1]. Operując sztucznym światłem można wyeksponować najbardziej interesujące elementy budynku oraz wydobyć te, które w ciągu dnia są niewidoczne. Można również ukryć elementy, które są zniszczone lub mało reprezentatywne. Ważnym aspektem iluminacji jest to, aby oświetlany budynek współgrał z otaczającymi go innymi obiektami, często intensywnie oświetlonymi, np. parkami czy ulicami oraz intensywną iluminacją obiektów handlowych i biurowców, z powodu której zabytkowe budynki pozbawione iluminacji nikną w mroku [2]. Coraz więcej miast stara się, poprzez odpowiednią iluminację obiektów zabytkowych, przywrócić ich obraz znany z dziennej panoramy miasta. Dlatego obecnie na świecie są tworzone integralne plany oświetlenia całych miast. Przykładem takiego miasta może być Lyon (Francja), gdzie projekt ten realizowany jest od 1989 r., a obecnie w mieście jest ponad 250 odpowiednio iluminowanych miejsc. Należy pamiętać, że iluminacja jest również formą prezentacji danego obiektu i musi uwzględniać jego styl, rangę oraz funkcję. Bardzo ważnym elementem iluminacji jest także odpowiednie prowadzenie przewodów oraz umieszczanie opraw na obiektach. Należy to wykonywać w taki sposób, aby w jak najmniejszym stopniu ingerować w elewacje budynku. Iluminacja w dzisiejszych czasach musi również sprostać jeszcze jednemu bardzo ważnemu wymaganiu, jakim jest energooszczędność. Obecnie producenci opraw i źródeł światła tworzą coraz nowsze i ... więcej»

Wystawa techniki świetlnej - Light+Building 2012
Kotková J.: Jaký byl Light+Building 2012. SVĔTLO (Praha) 2012 maj. Opracował - Witold Bobrowski.W dniach 15-20 kwietnia 2012 r. we Frankfurcie nad Menem odbyły się największe, międzynarodowe, specjalizowane targi techniki świetlnej Light+Building 2012. Głównym tematem targów było oszczędne i efektywne wykorzystanie energii elektrycznej w domach mieszkalnych, biurowcach, centrach handlowych i innych obiektach publicznych z zastosowaniem tzw. inteligentnych sieci, przy jednoczesnym zwiększeniu komfortu użytkowania. W ciągu sześciu dni wystawę odwiedziło 196 tys. zwiedzających (ponad 7% więcej niż targi Light+Building 2010). Blisko co... więcej»

Ludzie Polskiej Elektryki. Profesor Tadeusz Zagajewski (1912-2010)
Tadeusz Zagajewski urodził się 16 grudnia 1912 r. we Lwowie jako syn Karola, doktora filozofii - germanisty, tłumacza z języka niemieckiego i holenderskiego, profesora gimnazjalnego, wizytatora szkół, lektora UJK we Lwowie i Marii ze Zborowskich. W 1930 r. zdał egzamin dojrzałości i rozpoczął studia na Oddziale Elektrotechnicznym Wydziału Mechanicznego Politechniki Lwowskiej. W 1935 r. uzyskał dyplom inż. elektryka z postępem bardzo dobrym. W latach 1935-1936 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim i w 1936 r. rozpoczął pracę w Państwowych Zakładach Tele- i Radiotechnicznych w Warszawie. Tam dał się poznać jako utalentowany konstruktor serii krótkofalowych nadajników radiokomunikacyjnych. Po wybuchu wojny, we wrześniu 1939 r. powrócił do Lwowa i po uruchomieniu przez Rosjan Lwowskiego Instytutu Politechnicznego (LIP) rozpoczął pracę jako asystent w Katedrze Radiotechniki, kierowanej przez prof. Janusza Groszkowskiego. Prowadził tam ćwiczenia tablicowe i laboratoryjne oraz wykłady z urządzeń radionadawczych. W 1941 r. Niemcy zaatakowali ZSRR i zajęli Lwów, a Politechnika i inne uczelnie zostały natychmiast zamknięte. Po pewnym czasie, wobec braku fachowego personelu, potrzebnego do zagospodarowania podbitych na wschodzie terenów, Niemcy zdecydowali się na otwarcie w 1942 r. Staatliche Technische Fachkurse Lemberg - oczywiście bez Katedry Radiotechniki. Inż. T. Zagajewski zaczął pracować wtedy jako technik w Parowozowni Lwów-Wschód. Wykorzystując swoje umiejętności konstruktorskie naprawiał tam nadajniki radiowe dla AK. Po zdobyciu Lwowa przez wojska radzieckie w 1944 r. i ponownym uruchomieniu LIP został docentem w Katedrze Radiotechniki, kierowanej już wtedy przez Rosjanina, prof. N.B. Charkiewicza. W październiku 1945 r. przyjechał z rodziną do Gliwic i podjął pracę na Politechnice Śląskiej. Profesor Tadeusz Zagajewski w październiku 1945 r. przyjechał do Gliwic nie tylko z żo... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-9

zeszyt-3423-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-9.html

 
W numerze m.in.:
WYDAWNICTWA
Rejestracja obrazu w nadzorowaniu procesu skrawania.Wojciech Zębala, Bogdan Słodki: Rejestracja obrazu w nadzorowaniu procesu skrawania. Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków 2011.W rozdziale Od autorów czytamy: W dotychczasowych opracowaniach z zakresu nadzorowania procesu skrawania uwzględniano różne modele teoretyczne, ... więcej»

Uruchamianie bloku energetycznego z jednostki pracującej na potrzeby własne w warunkach awarii systemowej (Janusz Buchta)
Duże elektrownie systemowe spełniają szczególną funkcję w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE). Spoczywają na nich zadania obrony i odbudowy systemu elektroenergetycznego, wyznaczone przez operatora systemu przesyłowego (OSP) na wypadek awarii systemowej. Regulamin regulacyjnych usług systemowych (RUS) [1] wyróżnia usługi systemowe gotowości elektrowni do odbudowy zasilania KSE. Usługi te obejmują gotowość elektrowni do pracy w układach wyspowych oraz gotowość do samostartu elektrowni. OSP dokonuje wyboru jednostek wytwórczych świadczących usługi systemowe gotowości do odbudowy zasilania KSE . Regulamin RUS określa ogólne wymagania techniczne dla jednostek biorących udział w odbudowie systemu, jednak szczegółowe wymagania określa operator dla każdej jednostki wytwórczej w zależności od jej roli w tym procesie. Podczas rozwijającej się awarii systemowej wybrane bloki elektrowni przejdą do stanu pracy na potrzeby własne (PPW ). Jest to ważny element strategii odbudowy systemu elektroenergetycznego. Pracujący na PPW blok może stać się źródłem zasilania dla jednostki pozostającej w postoju dyspozycyjnym i posłużyć do jej uruchomienia. Dwie jednostki wytwórcze elektrowni, pracujące równolegle i obciążone potrzebami własnymi, stanowią pewniejszy układ dla odbudowującego się systemu elektroenergetycznego. Przedmiotem artykułu jest analiza porównawcza pod względem bezpieczeństwa dwóch sposobów uruchomienia bloku pozostającego w postoju dyspozycyjnym za pomocą bloku pracującego na PPW : A - poprzez most zasilania rezerwowego 6 kV (rys. 1a), B - poprzez wydzielony fragment systemu 220 kV (rys. 1b). Rys. 1a i 1b przedstawiają przykładową sytuację uruchamiania bloku 5 z bloku 1 pracującego na PPW . Układ zasilania poprzez wydzielony system 220 kV (układ B) odpowiada uruchamianiu bloku w normalnych warunkach pracy KSE. Niemniej, w stanach awaryjnych KSE szyny rozdzielni systemowej mogą być niedostępne dla obsługi elektrow... więcej»

Aktualne informacje o działalności Komitetu Studiów B5 Cigre "Zabezpieczenia i Automatyka" (Sylwia Wróblewska)
Aktualna struktura Komitetu Studiów B5 Przewodniczącym Komitetu jest Javier Amantegui (SP ), a sekretarzem - Iony Patriot de Siqueira (BR ). Komitet Studiów B5 liczy 48 członków, w tym: 29 członków regularnych (regular members) i 19 członków obserwatorów (observer members). Prace Komitetu odbywają się w trzech grupach doradczych (AD - advisory group) i 21 grupach roboczych (WG - working group). Poniżej zestawiono grupy robocze (stan z sierpnia 2010 r.). W grupie doradczej AG B5-01 Automatyzacja i zdalne sterowanie stacji pracują następujące grupy robocze (tłumaczenia nazw grup roboczych wg autorki artykułu): WG B5-06 - Strategia utrzymania w ruchu cyfrowych systemów automatyki stacji, WG B5-08 - Strategia rekonstrukcji uwzględniająca koszty, ryzyko operacyjne i ograniczenia techniczne, WG B5-12 - Poradnik techniczny dla systemów IEC 61850, WG B5-36 - Stosowanie układów zabezpieczeń wykorzystujących IEC 61850, WG B5-39 - Wymagania dla dokumentacji systemów automatyki (DSAS ), począwszy od projektu aż do eksploatacji. W grupie doradczej AG B5-02 Zabezpieczenia i monitorowanie głównych urządzeń i sieci przesyłowej pracują następujące grupy robocze: WG B5-23 - Zabezpieczenia zwarciowe hybrydowych linii przesyłowych, WG B5-B4/C4-25 - Systemy zabezpieczeń AC w stacjach wysokiego napięcia prądu stałego (HVDC ), WG B5-37 - Zabezpieczenia, sterowanie i monitorowanie dławików bocznikowych, WG B5-40 - Szkolenie, podnoszenie kwalifikacji zawodowych inżynierów automatyki, zabezpieczeń i sterowania, WG B5-24 - Wymagania dla zabezpieczeń cyfrowych w stanach przejściowych napięć i prądów, WG B5-27 - Standaryzacja schematów zabezpieczeń, WG B5-48 - Zabezpieczenia rozwijającej się sieci z rozmaitymi charakterystykami generacji, WG B5-49 - Zabezpieczenia i automatyka baterii kondensatorowych. W grupie doradczej AG B5-03 Nowe wymagania dla sieci pracują następujące grupy robocze: WG B5-14 - Technologia szerokoobszarowych systemów automaty... więcej»

Z historii rozwoju zabezpieczeń elektrycznych w Japonii
P. Beaumont i in.: History protection - relaying in Japan. PAC 1/2012. Opracował - Piotr Olszowiec. Energetyka Japonii wykazuje wiele odmiennych cech w porównaniu z Europą. Systemy elektroenergetyczne obejmują tu cztery największe wyspy: Hokkaido, Honshu, Shikoku, Kyushu oraz Okinawę i liczne mniejsze wysepki (rys. 1). Główne wyspy połączono podmorskimi kablami DC oprócz linii 500 kV AC łączących Kyushu i Shihoku z Honshu. W środku archipelagu w Minami- Fukumitsu umieszczono dodatkowo przemiennik częstotliwości AC/DC 300 MW, aby poprawić stabilność systemu. Kilka innych przemienników częstotliwości sprzęga sieci 50 i 60 Hz. Odrębne systemy elektryczne o różnych częstotliwościach istnieją od początku elektryfikacji tego kraju. Od 1887 r. region tokijski był zasilany napięciem stałym. Na początku lat 90. zainstalowano tu generator trójfazowy 50 Hz, 3 kV, 265 kW firmy AEG. W Osace uruchomiono z kolei generator 60 Hz, 2,3 kV, 150 kW dostarczony przez firmę GE (USA). Wokół tych źródeł rozbudowywano sieci o podanych częstotliwościach, co doprowadziło do uformowania oddzielnych systemów napięcia przemiennego. Z... więcej»

Srebrny Jubileusz Przedsiębiorstwa Badawczo-Wdrożeniowego OLMEX SA - 25 lat współtworzenia polskiego systemu elektroenergetycznego
Z dyrektorem generalnym, prezesem zarządu PBW OLMEX SA, dr. inż. Przemysławem Chojnowskim rozmawia Aleksander Dudkowski.Panie Prezesie, mija już ćwierć wieku odkąd OLMEX jako prywatna firma rozpoczął działalność na naszym rynku elektroenergetycznym. To piękny jubileusz zważywszy, że firma jako jedna z pierwszych w Polsce rozpoczęła prywatną działalność po transformacji ustrojowej. Proszę powiedzieć kilka słów o początkach OLMEX-u. Jan Parandowski w "Mitologii" pisze, że na początku był Chaos. Ja mogę stwierdzić, że na początku naszego istnienia był zapał. Pojawiły się sprzyjające warunki do podjęcia działalności gospodarczej w nieznanych jeszcze w Polsce warunkach wolnego rynku. To wyzwoliło w ludziach energię i chęć stworzenia czegoś nowego. W 1987 r., z inicjatywy pracowników naukowych ówczesnej Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie, zostało założone w Olsztynie Przedsiębiorstwo Badawczo-Wdrożeniowe OLME X Sp. z o.o. Przedmiot działalności obejmował prace projektowe, pomiarowe, badawcze, wdrożeniowe, montażowe i instalatorskie z zakresu gospodarki energetycznej w zakładach przemysłowych, ze szczególnym uwzględnieniem przedsięwzięć związanych z racjonalizacją i ograniczeniem zużycia czynników energetycznych. Idea rozwiązywania problemów na podstawie badań naukowych oraz praktycznych doświadczeń zdobytych w przemyśle towarzyszyła naszej firmie od samego początku i trwa aż do dziś. Wspomniał Pan o przedsięwzięciach związanych z racjonalizacją i ograniczeniem zużycia czynników energetycznych. Czego dokładnie one dotyczyły? Podjęliśmy się rozwiąz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-8

zeszyt-3394-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-8.html

 
W numerze m.in.:
Seminarium szkoleniowe "Problemy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych" ELSEP 2012 (Krzysztof Woliński)
24 maja 2012 r. w auli Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej odbyło się X seminarium szkoleniowe kadry inżynieryjno-technicznej poświęcone tym razem zagadnieniom eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych. Organizatorami seminarium byli: Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP, PGE Dystrybucja SA Oddział Białystok, Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej oraz Podlaska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa (POIIB). W seminarium wzięło udział ponad 200 osób, które reprezent... więcej»

Skutki społeczno-ekonomiczne katastrofy w Fukushimie
The Economist 2012 March: Japan after the 3/11 disaster. The death of trust. Last year’s triple disaster - earthquake, tsunami and nuclear meltdown - has shattered Japanese faith in many of the country’s institutions. Opracował - Witold Bobrowski. Wakana Yokoyama 11 marca br. minął rok od dnia, który wywrócił świat Wakany do góry nogami. Trzynastoletnia Wakana Yokoyama będzie przygotowywała tradycyjne tańce z okazji święta sadzenia ryżu. Będzie szczęśliwa z tej okazji, ponieważ ma nadzieję, że zobaczy swoich starych szkolnych przyjaciół, których już dawno nie widziała. Ale będzie jej towarzyszył także cień smutku, ponieważ wielu mieszkańców nie zobaczy już swoich wiosek. Tego gorzkiego, zimnego dnia, rok temu, wioskę Ukedo zalała silna fala tsunami. Zabiła ok. 180 osób, z wioski liczącej 1800 mieszkańców, w tym oboje dziadków Wakany. Niektórzy mieszkańcy mogli zostać jeszcze uratowani, ale kiedy nastąpił wybuch pierwszego z reaktorów pobliskiej elektrowni atomowej Fukushima Dai-ichi, władze skoncentrowały się raczej na pospiesznej ewakuacji żywych niż na poszukiwaniu zaginionych mieszkańców, pozostałych jeszcze przy życiu. Wakana, jej rodzina oraz tysiące innych zostali przesiedleni do namiotów, które chociaż położone nieco dalej, znajdowały się bezpośrednio na drodze pióropusza radioaktywności elektrowni. Wakana obecnie mieszka w Koriyamie, miejscowości położonej 60 km na zachód od Fukushima Dai-ichi. Uczęszcza do nowej szkoły, w której nie ma dawnych kolegów. Może wychodzić na zewnątrz tylko na trzy godziny dziennie ze względu na utrzymującą się radiację. Z upływem czasu coraz trudniej jest utrzymywać kontakty ze znajomymi z Ukedo, gdzie rosła, oddychając słonym zapachem wybrzeża Pacyfiku. Ale jej oczy świecą się, gdy mówi o tańcach ludowych, które będzie wykonywała, a które mają już tradycję setek lat. Utrzymując tradycje wioski nie będzie żyła dziwną odpowiedzialnością za przeszłość, ale ona jest jedyną, któr... więcej»

Kontrola pracy systemu elektroenergetycznego z wykorzystaniem elementów teorii bifurkacji (Olgierd Małyszko)
W ostatnich latach, dzięki rozwojowi techniki cyfrowej i metod numerycznych, pojawiły się możliwości praktycznego zastosowania skomplikowanych metod matematycznych do kontroli i analizy stanu pracy systemu elektroenergetycznego (SEE). Na przykład, w teorii bifurkacji i chaosu, znane są metody umożliwiające badanie dynamiki układów nieliniowych, w tym analiza bifurkacji punktów stałych i okresowych. Wielkie awarie systemowe, takie jak np. utrata stabilności napięciowej, charakteryzują się właśnie zanikiem punktów stałych. Jedną z metod teorii bifurkacji i chaosu jest analiza wykładników Lapunowa. W artykule - na przykładzie modelu generator-sieć sztywna - pokazano, że wartość największego wykładnika Lapunowa jest skorelowana ze współczynnikiem zapasu stabilności i dąży do zera w miarę jak badany układ zbliża się do punktu utraty stabilności. W związku z tym, wartość największego wykładnika Lapunowa może być użyta jako wskaźnik zapasu stabilności. Jako drugi przykład wykorzystania wykładników Lapunowa przedstawiono metodę pomiaru on-line impedancji i mocy zwarciowej SEE. Aktualnie parametry te są obliczane teoretycznie, natomiast w czasie pracy systemu nie są już kontrolowane. Od mocy zwarciowej zależy koszt urządzeń, tym samym koszt budowy, napraw i modernizacji systemu. W rzeczywistym systemie wartości tych parametrów ulegają zmianom wskutek rozbudowy i modernizacji, jak również w wyniku planowych lub awaryjnych wyłączeń urządzeń. Proponowana metoda umożliwia ciągły monitoring wartości impedancji i mocy zwarciowej systemu w warunkach ruchowych. Wykładniki Lapunowa Wykładniki Lapunowa są miarą wrażliwości układu na warunki początkowe i reprezentują średnie tempo rozbiegania się bliskich trajektorii (startujących od dwóch początkowo bliskich sobie punktów) na atraktorze. Przedstawiono to na rys. 1. Jeśli układ ewoluuje od dwóch bliskich warunków początkowych X0 i X0+Δx0 to po czasie t rozbieżność można w przybliżeniu op... więcej»

Jubileusz 80-lecia urodzin prof. zw. dr. hab. inż. Tadeusza Kaczorka (Krzysztof Woliński)
Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej zorganizował 23 maja 2012 r. seminarium naukowe z okazji jubileuszu osiemdziesiątych urodzin prof. Tadeusza Kaczorka. Seminarium pod patronatem JM Rektora Politechniki Białostockiej - prof. Tadeusza Citko - odbyło się w Auli I przy Wydziale Elektrycznym. Otwarcia seminarium dokonał dziekan Wydziału Elektrycznego dr hab. inż. Mirosław Świercz, prof. PB. Przywitał jubilata - prof. Tadeusza Kaczorka, Jego Magnificencję Rektora PB - prof. Tadeusza Citko, przedstawicieli Polskiej Akademii Nauk - prof. Jerzego Klamkę, prezesa Oddziału Katowickiego PAN, prof. Janusza Kacprzyka, przewodniczącego Rady Kuratorów Wydziału IV PAN, prof. Krzysztofa Malinowskiego, przewodniczącego Komitetu Automatyki i Robotyki PAN, członków Komitetu Automatyki i Robotyki PAN, JM Rektora Politechniki Radomskiej prof. Mirosława Lufta, przedstawicieli (głównie dziekanów) wydziałów elektrycznych uczelni technicznych z całego kraju oraz przybyłych gości. Następnie głos zabrał rektor Politechniki Białostockiej - prof. Tadeusz Citko. Witając Jubilata, przypomniał jego dotychczasowy wkład w rozwój uczelni, przekazał najserdeczniejsze życzenia z okazji jubileuszu oraz wspomniał, że prof. Barbara Kudrycka, minister n... więcej»

"Rekordowe" osiągnięcia energetyki wiatrowej
A. Mogilenko: (Energetyka wiatrowa: nowe rekordy). Energetika i Promyszlennost' Rossii 4/2012. Opracował - Piotr Olszowiec. Mimo kryzysu gospodarczego i finansowego na świecie trwa nieprzerwany rozwój energetyki wiatrowej. W 2012 r. przyrosty nowych mocy w światowej energetyce wiatrowej wyniosą 46 GW. Dobra passa ma być podtrzymana również w przyszłości - w ciągu najbliższych czterech lat światowy potencjał wytwórczy tego segmentu ma wzrosnąć aż o 255 GW. Doskonałym wynikom ekonomicznym towarzyszy nieustanny postęp techniczny w budowie farm wiatrowych. Jednym ze światowych liderów jest niemiecka firma Enercon. Dotychczas największe turbiny wiatrowe tego producenta typu E-126/6 dawały przy znamionowej mocy 6 MW n... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-7

zeszyt-3366-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-7.html

 
W numerze m.in.:
Międzynarodowe Targi Energetyki EXPOPOWER 2012 "Energetyka przyszłości - przyszłość energetyki" (Krzysztof Woliński)
VI edycja Międzynarodowych Targów Energetyki EXPOPOWER odbyła się w Poznaniu w dniach 8-10 maja 2012 r. Równolegle odbyły się Międzynarodowe Targi Energii Odnawialnej GREENPOWER . Patronat honorowy nad EXPOPOWER 2012 sprawowało Ministerstwo Gospodarki. Patronem Targów był także przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Energetyki - Andrzej Czerwiński oraz organizacje branżowe: Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie, Izba Gospodarcza Energetyki i Ochrony Środowiska, Polska Izba Producentów Urządzeń i Usług na Rzecz ... więcej»

Właściwości piezoelektryczne niejednorodnych laminatów z polipropylenu (Ryszard Kacprzyk, Anna Kisiel)
Badania nad naturą zjawiska piezoelektrycznego występującego w różnych materiałach wykazały, że może ono być wynikiem działania kilku mechanizmów [1-2]. Wśród nich wyróżnia się efekt piezoelektryczny związany z niejednorodnością własności mechanicznych struktury dielektrycznej, przy jednoczesnym występowaniu w niej ładunku przestrzennego [1-3]. Struktury niejednorodne, wykonane z dielektryków wykazujących dobre właściwości elektretowe, mogą stanowić podstawę do opracowania materiałów wykazujących silne i trwałe własności piezoelektryczne. Materiały takie mogą znaleźć zastosowanie w budowie wszelkiego rodzaju czujników i przetworników wykorzystywanych, np. do konwersji energii z otoczenia w energię elektryczną (tzw. harvesterów). Największy wpływ na zastosowanie harvestera ma wybór odpowiedniego materiału piezoelektrycznego do jego budowy [4-5]. Analiza właściwości piezoelektrycznych dostępnych folii elektromechnicznych, jak również warstwowych struktur niejednorodnych [6-8] wskazuje na możliwość wykorzystania ich, np. w konstrukcji mikrogeneratorów energii wykorzystujących ciśnienie fali akustycznej oraz naprężenia ściskające. Elastyczne folie i ... więcej»

Analiza numeryczna zagrożenia piorunowego urządzeń zasilanych z instalacji elektrycznej bez ochrony przeciwprzepięciowej (Tomasz Kuczyński)
Podczas bezpośredniego wyładowania piorunowego w urządzenie piorunochronne obiektu budowlanego źródłem zagrożenia jest przede wszystkim działanie rozpływającego się prądu pioruna [1, 7, 8] oraz przepięcia indukowane [6] przez ten prąd w instalacjach niskonapięciowych ułożonych wewnątrz obiektu. Oceniając zagrożenie piorunowe przyłączy zasilania urządzeń w obiekcie budowlanym przeanalizowano przypadek instalacji elektrycznej, w której nie zainstalowano układów urządzeń do ograniczania przepięć. Analizę numeryczną przeprowadzono wykorzystując pakiet oprogramowania CDEGS [5]. Oprogramowanie to do obliczeń zagrożenia piorunowego wykorzystuje teorię pola elektromagnetycznego, a urządzenia mogą być modelowane w postaci pojedynczych przewodów lub konstrukcji przestrzennych układu przewodów. Modelowanie zagrożenia piorunowego urządzeń Zagrożenie piorunowe przyłączy zasilania urządzeń analizowano w modelu przestrzennym przedstawionym na rys. 1. W modelu opracowanym w pakiecie oprogramowania CDEGS uwzględniono urządzenie piorunochronne, instalację elektryczną wraz z urządzeniami, linię elektroenergetyczną oraz uziom stacji transformatorowej. Urządzenie piorunochronne zostało zamodelowane dla hali przemysłowej o wymiarach: 40 × 40 × 20 m (długość × szerokość × wysokość). Uziom otokowy obiektu umieszczono w ziemi na głębokości 0,6 m w odległości 1 m od budynku. Do obliczeń przyjęto rezystywność gruntu równą 100 Ωm oraz odległość pomiędzy obiektem a stacją transformatorową wynoszącą 50 m. Napowietrzną linię elektroenergetyczną ... więcej»

Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce. Część IV. Najbardziej prawdopodobne lokalizacje elektrowni jądrowych w Polsce (Władysław Kiełbasa)
W 2009 r. Ministerstwo Gospodarki, w porozumieniu z samorządami, dokonało aktualizacji propozycji lokalizacyjnych elektrowni jądrowych rozważanych do 1990 r.: Żarnowiec, Klempicz, Kopań, Nowe Miasto, Wyszków, Małkinia, Chotcza i Gościeradów. Spośród ww. lokalizacji, jedynie dla dwóch pierwszych: Żarnowiec oraz Warta-Klempicz, wykonano pełen zakres pomiarów, badań i analiz lokalizacyjnych oraz przeprowadzono całą procedurę zatwierdzania lokalizacji zgodnie z ówcześnie (tj. w latach 70. i 80. ub.w.) obowiązującymi przepisami. Lokalizacja Żarnowiec została ustalona decyzjami Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z 19 grudnia 1972 r. oraz 2 czerwca 1979 r. (aktualizacja decyzji z 1972 r.), zaś lokalizacja Warta-Klempicz decyzją tejże Komisji Planowania z 5 czerwca 1987 r. Budowa EJ "Żarnowiec" (4 × 464 MWe) została rozpoczęta na mocy uchwały Nr 10/82 Rady Ministrów PRL z 1 stycznia 1982 r. Roboty ziemne rozpoczęto w kwietniu 1982 r., a 11 listopada 1985 r. inwestor otrzymał zezwolenie prezesa PAA na budowę I etapu elektrowni (2 × 465 MWe), z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, zaś 10 grudnia 1985 r. rozpoczęto betonowanie płyty fundamentowej budynku reaktorów I i II bloku. Budowa elektrowni została zaniechana przy ok. 40-procentowym zaawansowaniu I etapu - na mocy uchwały rządu RP z 4 września 1990 r., zaś niedokończone obiekty główne zostały porzucone i - po wyłączeniu odwodnień - częściowo zatopione, zasadniczo bez rozbiórki - jeśli nie liczyć zezłomowania elementów metalowych, które można było stosunkowo łatwo wymontować lub wyciąć. Natomiast, na terenie lokalizacji EJ "Warta" w latach 1988-1989 wykonano prace przygot... więcej»

Wizualizacja i sterowanie urządzeniami w Laboratorium Zarządzania i Integracji Systemów Automatyki Budynków Politechniki Gdańskiej (Stanisław Czapp, Szymon Czekoński, Krzysztof Dobrzyński, Michał Porzeziński)
Laboratorium Zarządzania i Integracji Systemów Automatyki Budynków powstało na Wydziale Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej w ramach jednego z zadań projektu "Sieć certyfikowanych laboratoriów oceny efektywności energetycznej i automatyki budynków" (POIG.02.02.00-00-018/08) współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej. Projekt realizowały trzy wyższe uczelnie: Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica, Politechnika Gdańska oraz Politechnika Poznańska należące do zawiązanego w 2007 r. Ogólnopolskiego Konsorcjum Naukowo-Przemysłowego Energooszczędnych Technologii Budynkowych Instalacji Elektrycznych [1]. Proces budowy laboratorium rozpoczął się w czerwcu 2009 r., a zakończył w czerwcu 2011 r. W laboratorium zbudowano cztery współpracujące ze sobą stanowiska laboratoryjne (rys. 1):Rys. 1. Rzut pomieszczenia laboratorium wraz z rozmieszczeniem stanowisk laboratoryjnych Z+C SL 1 Z+C UM 1 UM 64 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 SO 1 Linia główna Linia 1 Linia 15 Z+C SO 2 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 Linia 15 Linia główna SO 15 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 Linia 15 Linia główna Linia obszarowa Rys. 2. Struktura instalacji w systemie KN X: Z+C - zasilacz z cewką, SL - sprzęgło liniowe, SO - sprzęgło obszarowe, UM - urządzenie magistralne - stanowisko 1 - z systemem KN X, - stanowisko 2 - z systemem LonWorks, - stanowisko 3 - z systemem BAC net, - stanowisko 4 - zarządzania i integracji systemów. W każdym przypadku na stanowisko składają się urządzenia pracujące w danym systemie oraz odpowiednie dla każdego systemu oprogramowanie, pozwalające tworzyć projekty i w szerokim zakresie współpracować z urządzeniami. W laboratorium tym przewiduje się prowadzenie prac badawczorozwojowych w zakresie: - opracowywania nowych urządzeń pozwalających na integrację różnych standardów systemów automatyki budynku, Podstawowym elementem jest urządzenie magistralne UM, które instaluje się w linii magistralnej. Każda linia powinna być w... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-6

zeszyt-3337-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-6.html

 
W numerze m.in.:
AUTOMATICON 2012 - Automatyka, Pomiary, Elektronika (Krzysztof Woliński)
dniach 20-23 marca 2012 r. w Warszawskim Centrum Targowym EXPO XXI odbyły się XVIII Międzynarodowe Targi Automatyki i Pomiarów. Organizatorami targów były: Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP oraz MVM Sp. z o.o. Targi AUTOMATICON ® są od 18 lat imprezą wystawienniczą, która umoż... więcej»

Nowe aparaty hydrolokacyjne wykrywają ogromne ławice ryb
Makris M.: New Sonar Technology Reveals City-size Schools of Fish. Low-frequency sound waves improve ocean sensing. IEEE Spectrum (US) 2011 August. Opracował - Witold Bobrowski. Statek badawczy Oceanus znajdował się 200 km na południe od Long Island poszukując czegoś, na co polowano od lat. Nie był to biały wieloryb, ale coś równie żywego i jako całość znacznie większego. Naukowcy pracujący na statku odnosili się żartobliwie do enigmatycznego przedmiotu poszukiwań, nazywając go niezidentyfikowanym obiektem pływającym (UFO - unidentified floating object). Aby znaleźć nieuchwytny łup załoga została wyposażona w nowoczesny aparat hydrolokacy... więcej»

Substytucyjny pomysł na korupcję (Krzysztof Billewicz)
Obecnie w Polsce coraz więcej liczników jest zdalnie odczytywanych za pomocą różnych technologii komunikacyjnych. Oprócz wielu zalet takiego rozwiązania ich wspólną wadą jest problem z odczytem niektórych urządzeń pomiarowych. Licznik jednak przechowuje dane pomiarowe tylko przez określony czas, np. przez miesiąc. W przypadku niemożności odczytania danych z takiego urządzenia, w określonym czasie może dojść do bezpowrotnej ich utraty. W przypadku bezpowrotnej utraty danych część z nich, na potrzeby rozliczeń, można dość dokładnie odtworzyć. Jednak zapis w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnych, które są dość jednoznaczne, nie gwarantuje najdokładniejszego sposobu odtworzenia brakujących danych. Co więcej, w niektórych przypadkach taki mechanizm może zachęcać do manipulowania odczytami danych, co w konsekwencji doprowadzi do pomysłów korupcyjnych. Substytucja danych W przypadku, gdy nie można pozyskać danych ani z licznika rozliczeniowego, ani kon... więcej»

XV Seminarium Energotestu "Automatyka elektroenergetyczna - problematyka eksploatacji i modernizacji" (Sylwia Wróblewska)
W dniach 25-27 kwietnia br. odbyło się w Wiśle XV Seminarium Energotestu z okazji jubileuszu 20-lecia firmy. Seminarium otworzył dyrektor Energotestu mgr inż. Arkadiusz Klimowicz. Pierwszego dnia obrady seminaryjne prowadził mgr inż. Zbigniew Kochel. Tego dnia wygłoszono następujące referaty: - Dorobek i możliwości Energotestu z perspektywy dwudziestu lat działalności inżynierskiej firmy w elektroenergetyce (mgr inż. Arkadiusz Klimowicz, mgr inż. Zbigniew Kochel), - Wyzwan... więcej»

Analiza możliwości wykorzystania języków sztucznych i kontrolowanych na potrzeby komputerowego przekładu dokumentacji technicznej (Mirosław Gajer)
Obecnie, w coraz bardziej globalizującym się świecie, zachodzi często konieczność tłumaczenia różnego rodzaju dokumentacji technicznej, instrukcji obsługi specjalistycznego sprzętu, książek serwisowych, materiałów marketingowych itp. na wiele różnych języków świata. Tak duże zapotrzebowanie translatorskie powoduje konieczność zaangażowania olbrzymiej rzeszy tłumaczy oraz wymaga odpowiednio długiego czasu i pokaźnego nakładu środków finansowych. Pewnym wyjściem z istniejącej sytuacji wydaje się powierzenie procesu przekładu odpowiednio w tym celu stworzonym programom komputerowym. Jednak, wbrew pozorom, w tym wypadku sprawa nie jest wcale tak prosta, jak mogłoby się na pierwszy rzut oka wydawać, co powoduje, że wciąż w obszarze automatyzacji przekładu konieczne jest prowadzenie dalszych badań i testowanie nowych rozwiązań [1]. Badania w dziedzinie automatyzacji przekładu mają niezwykle bogatą i pasjonującą historię, liczącą obecnie już ponad 60 lat. Bowiem w roku 1951 została powołana na amerykańskim uniwersytecie MIT pierwsza grupa badawcza, mająca za zadanie przeprowadzenie analizy możliwości i ograniczeń automatyzacji procesu przekładu tekstów z języka rosyjskiego na angielski. Jednak wciąż jeszcze znajdujemy się bardzo daleko od celu, jakim jest zastąpienie człowieka-tłumacza przez odpowiedni program komputerowy [2-5]. Warto jest także wspomnieć, że przekład automatyczny był jednocześnie pierwszą propozycją zastosowania komputerów do realizacji innych zadań niż obliczenia numeryczne i tym samym stanowił zaczątek badań prowadzonych później w dziedzinie systemów sztucznej inteligencji. Także obecnie rozwiązanie podstawowych problemów związanych z automatyzacją przekładu wydaje się mieć kluczowe znaczenie, jeśli chodzi o umożliwienie dalszych postępów w rozwoju dziedziny sztucznej inteligencji [6, 7]. W tym miejscu można postawić kluczowe pytanie dotyczące zasadniczych przyczyn, z powodu których proces przekładu z tak wielkimi... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-5

zeszyt-3306-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-5.html

 
W numerze m.in.:
emwise - prosty system zarządzania energią w zakładach przemysłowych (Jacek Popławski, Andrzej Górczak)
Tendencje w świecie energetyki wskazują, że ważnym teraz i w przyszłości tematem jest proces oszczędzania energii elektrycznej i, co za tym idzie, kwestia technologii potrzebnej do realizacji tego przedsięwzięcia. Modnymi pojęciami stają się ostatnio: smart grid, smart metering oraz grid monitoring, wszystkie należące do sfery optymalizacji zużycia energii elektrycznej, czy pomiaru wyeksploatowania, np. linii WN. Artykuł opisuje niewielki tylko element globalnej polityki oszczędzania energii, dotyczący jednak zarówno przedsiębiorstw, zakładów przemysłowych, jak i gospodarstw domowych. Koszty energii elektrycznej powodują głośną debatę na temat tego, w jaki sposób należałoby oszczędzać. Przy obecnych stawkach nie jest więc dziwne, że tak wielu przedsiębiorców, a nawet osób prywatnych zainteresowanych jest technologią pozwalającą na bieżący monitoring zużycia energii. Systemy analizujące są jednak często skomplikowane i wielkoskalowe, co oznacza, że dostęp do nich mają jedynie duże zakłady przemysłowe i przedsiębiorstwa. Dla odbiorców prywatnych lub właścicieli niewielkich firm i zakładów takie systemy są najczęściej nieosiągalne. System emwis e jest propozycją dla tych przedsiębiorstw, które stoją wobec poszukiwań oszczędności i optymalizacji zużycia energii oraz kontroli jej jakości tak, aby chronić swoje inwestycje i bezpiecznie je rozbudowywać. Poszukiwania strat wymagają wysiłku i dodatkowych nakładów finansowych w tym kierunku. Należy podkreślić, że nieświadomość codziennych strat i ich przyczyn bywa bardzo kosztowna. Im dłużej zwlekamy, tym są one praktycznie... więcej»

Zastosowanie przetwornic VLT firmy Danfoss w inwestycjach ciepłowniczych (Damian Furman)
Firma Danfoss należy do niekwestionowanych liderów branży napędowej. Od lat nazwa VLT ® określa przetwornice częstotliwości i softstarty o najlepszych parametrach technicznych, najwyższej niezawodności i funkcjonalności. Napędy VLT ® pracują w aplikacjach na całym świecie, a firma Danfoss oferuje najrozleglejszą sieć doświadczonych specjalistów i partnerów z zakresu techniki napędowej. W artykule zaprezentowano jedno z energooszczędnych napędowych wdrożeń firmy Metrolog z Czarnkowa. Firma jako Autoryzowany Dystrybutor współpracuje z firmą Danfoss od ponad 5 lat. Metrolog na życzenie klienta realizuje kompleksową obsługę - od projektu aż po realizację i uruchomienie. Zużywanie optymalnej ilości energii elektry... więcej»

Smart metering w energetyce (Wojciech Rutkowski)
Coraz częściej docierają do nas informacje o nadchodzącej "licznikowej" rewolucji, inteligentnych licznikach energii elektrycznej czy wręcz inteligentnych sieciach. Warto spojrzeć na ten temat zarówno z punktu widzenia spółki dystrybucyjnej, jak i odbiorcy w kontekście potencjalnych korzyści, jak również ewentualnych zagrożeń. Nie ulega wątpliwości, że zmiany w zakresie urządzeń pomiarowych następują i jest to proces, którego nie da się zatrzymać. W sieci jest jeszcze mnóstwo tradycyjnych liczników indukcyjnych, które stopniowo zastępowane są elektronicznymi licznikami statycznymi. Równolegle w coraz większym stopniu wykorzystywana jest technologia zdalnego odczytu, a to rzeczywiście niewiele w porównaniu z funkcjonalnością inteligentnych liczników i inteligentnych sieci nowej generacji. Warto dodać, że planowane zmiany nie wynikają tylko z mody czy możliwości, jakie obecnie stwarza technika. Głównym motorem zmian jest prognozowany deficyt mocy w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE). Według raportu Polska 2030 [13], już dziś stoimy na krawędzi deficytu mocy, który z czasem będzie się powiększał (rys. 1). Jeżeli nie zostaną podjęte radykalne działania, coraz częściej będziemy dowiadywać się o wprowadzanych ograniczeniach w dostawie energii elektrycznej. Dowodem na to jest 1 lutego br., kiedy to z powodu niskich temperatur padł rekord zużycia energii, a KSE znalazł się na granicy bezpieczeństwa. Ekstremalne warunki pracy KSE przełożyły się na wyjątkowo wysokie ceny energii na rynku bilansującym. W tym dniu energię dla godziny piętnastej i szesnastej wyceniono odpowiednio na 1450 oraz 1466,17 zł/MWh (rys. 2). Na przeciwległym biegunie tego zjawiska znalazły się doniesienia, że Niemcy spodziewają się ujemnej ceny energii, co wynika ze spodziewanej dużej produkcji energii z farm wiatrowych, na co nakłada się zmniejszone weekendowe zapotrzebowanie [7]. Jest to co prawda sytuacja wyjątkowa, ale przy stale rosnącym udziale f... więcej»

Ocena strefy karbonatyzacji betonu metodami elektrooporowymi (Paweł Woliński)
Karbonatyzacja jest to zespół przemian fizykochemicznych betonu pod wpływem długotrwałego oddziaływania dwutlenku węgla. Dwutlenek węgla jest stale obecny w powietrzu atmosferycznym, a także w atmosferze wewnętrznej obiektów budowlanych. W atmosferze objętościowa zawartość CO2 w powietrzu wynosi ok. 0,03% (są wyraźne różnice w okresie letnim i zimowym, w wyniku naturalnych procesów życiowych roślin zielonych, które w okresie wegetacji zużywają atmosferyczny CO2 do fotosyntezy), ale w rejonach przemysłowych bądź w ciągach komunikacyjnych może wynosić 0,3%, a lokalnie nawet więcej, tak więc w betonie nieosłoniętym powierzchniowo proces karbonatyzacji może następować w sposób ciągły [1, 2] Głównym mechanizmem sprawczym karbonatyzacji jest reakcja wodorotlenku wapniowego, stanowiącego jeden z produktów hydratacji cementu z atmosferycznym dwutlenkiem węgla CO2, który w pierwszej fazie uwadnia się do kwasu węglowego, a następnie tworzy z portlandytem węglan wapnia i wodę Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3 + H2O Karbonatyzacja betonu to proces o złożonym wpływie na beton i jego właściwości. Głównym negatywnym efektem jest obniżenie alkaliczności betonu, powodujące utratę ochronnych właściwości otuliny betonowej w stosunku do zbrojenia. Wynika ono z przereagowania zasadowego wodorotlenku wapniowego i powstawania obojętnego węglanu wapnia. Efektem procesu karbonatyzacji jest także tzw. skurcz karbonatyzacyjny, którego przyczyną jest rozpuszczanie kryształów wodorotlenku wapniowego. Oprócz wymienionych efektów stwierdza się także, że karbonatyzacja intensyfikuje negatywny wpływ chlorków na korozję zbrojenia. Badanie karbonatyzacji betonu Ocena zasięgu strefy skarbonatyzowanej jest ważnym elementem diagnostyki konstrukcji żelbetowych, koniecznym zarówno do prognozowania trwałości elementu, jak i do podjęcia decyzji o naprawie. Do badania zasięgu strefy skarbonatyzowanej można wykorzystać takie metody badań, jak: - różnicowa analiza termicz... więcej»

Analiza asymetrii napięć w terenowych sieciach elektroenergetycznych średniego napięcia (Ryszard Skliński, Grzegorz Hołdyński, Zbigniew Skibko)
W obliczeniach sieci elektroenergetycznych przyjmuje się zazwyczaj założenie symetrii impedancji wzdłużnych oraz symetrii prądów odbiorów i napięć zasilających. Przyjęcie tego założenia w znacznym stopniu ułatwia wykonanie obliczeń. Jednak w rzeczywistości uzyskanie całkowitej symetrii napięć we wszystkich węzłach systemu elektroenergetycznego w stanach normalnych nie jest w praktyce możliwe z uwagi na niesymetryczne odbiory, a przede wszystkim odbiorniki 1-fazowe, występujące głównie w sieciach niskiego napięcia. Powodują one przepływ niejednakowych prądów fazowych (asymetria prądów) przez sieć elektroenergetyczną i powstawanie na elementach tej sieci niesymetrycznych strat napięcia. Konsekwencją tego jest utrata symetrii napięcia w węzłach sieci - czyli asymetria napięć. Asymetria napięć Asymetrią napięć nazywa się stan, w którym spełniony jest przynajmniej jeden z warunków: wartości napięć fazowych nie są sobie równe, kąty między kolejnymi napięciami fazowymi także nie są sobie równe (120o). Niesymetryczne układy napięć lub prądów można analizować rozkładając je na składowe układy symetryczne: zgodny, przeciwny i zerowy. Składowe układy symetryczne w literaturze dość często nazywa się skrótowo składowymi symetrycznymi. Oznaczając wielkości fazowe napięć w układzie trójfazowym odpowiednio UA, UB, UC, otrzymuje się równania umożliwiające obliczenie składowych symetrycznych układu trójfazowego [1]: (1) gdzie: U 0, U1, U2 - składowe symetryczne kolejności zerowej, zgodnej i przeciwnej, UA, UB, UC - wielkości fazowe napięcia, a - operator obrotu opisany równaniem: ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-4

zeszyt-3276-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-4.html

 
W numerze m.in.:
Instytut Elektrotechniki dla elektryfikacji PKP (Janusz Czapla, Wiesław Seruga)
15 grudnia 2011 r. odbyła się konferencja poświęcona 75-leciu Elektryfikacji Polskich Kolei, a 12 października 2011 r. 65-leciu Instytutu Elektrotechniki. W tych 10 latach stanowiących różnicę między obu rocznicami jest 5 lat okresu wojennego zakończonego totalnym zniszczeniem dorobku elektryfikacji PKP. W 1947 r. do kraju wrócił z Londynu inż. Jan Podoski i w porozumieniu z ówczesnym ministrem komunikacji Janem Rabanowskim oraz przy jego pełnym poparciu zorganizował Zakład Trakcji Elektrycznej w powstałym rok wcześniej Instytucie Elektrotechniki. Jednocześnie rozpoczął w Szkole Inżynierskiej im. H. Wawelberga i S. Rotwanda szkolenie młodych inżynierów w zakresie trakcji elektrycznej. Było to konieczne ze względu na duże straty wśród przedwojennych elektryfikatorów kolei. Już wtedy istniała wizja dynamicznej elektryfikacji kraju - w tym również elektryfikacji PKP. Można powiedzieć, że startowano od zera. W 1938 r. - ostatnim przed wojną, dla którego są dane Głównego Urzędu Statystycznego, produkcja energii elektrycznej w Polsce wynosiła ok. 4 TWh, a długość zelektryfikowanych linii PKP - 106 km. Obecnie mamy produkcję energii elektrycznej na poziomie ponad 160 TWh oraz zelektryfikowanych ok. 11 tys. km linii PKP. Tak dynamiczna elektryfikacja kraju, w tym również PKP, możliwa była wyłącznie przy dostawach urządzeń elektrycznych z przemysłu krajowego. Głównym zadaniem powstałego w 1946 r. Instytutu Elektrotechniki była pomoc przemysłowi elektrotechnicznemu, w tym Zakładowi Trakcji Elektrycznej, w obszarze wyrobów na potrzeby PKP. Produkcja urządzeń dla trakcji elektrycznej na napięcie 3 kV prądu stałego przed wojną w Polsce nie istniała. Zakłady DOLMEL i PAFAWAG we Wrocławiu przewidziane po wojnie do produkcji maszyn elektrycznych dla trakcji oraz taboru trakcyjnego były puste i... więcej»

Recykling odpadów źródłem metali ziem rzadkich
Messenger B.: Recycling: Rarely so Critical. Waste Management World 5/2011. Opracował - Piotr Olszowiec. Narastające problemy bezpiecznego zagospodarowania odpadów przemysłowych zmuszają do coraz powszechniejszego ich recyklingu. Utylizacja tych materiałów może dodatkowo przyczynić się do rozwiązania trudności z zaopatrzeniem w wartościowe materiały i komponenty. Przykładem opłacalnego, a ostatnio wręcz koniecznego recyklingu odpadów tego rodzaju - jest pozyskiwanie metali ziem rzadkich. Metale ziem rzadkich (MZR) są rodziną siedemnastu pierwiastków chemicznych (tab.). Mimo swej nazwy stanowią ok. 15% wszystkich pierwiastków występujących w przyrodzie, gdzie spotykane są zazwyczaj w formie związków chemicznych. Duże znaczenie praktyczne w wielu gałęziach przemysłu (zwłaszcza w elektrotechnice) sprawiło, że od pewnego czasu problem ich dostaw niepokoi coraz bardziej przywódców największych krajów. Metale te w niskich stężeniach występują praktycznie wszędzie, lecz niewiele jest złóż, z których wydoby... więcej»

Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce Część II. Wymagania bezpieczeństwa dla reaktorów III generacji (Władysław Kiełbasa)
Jądrowe bloki energetyczne z reaktorami III generacji oprócz tego, że charakteryzują się istotnie lepszymi osiągami eksploatacyjnymi i charakterystykami ekonomicznymi, lepszym wykorzystaniem paliwa i mniejszą ilością wytwarzanych odpadów promieniotwórczych - przede wszystkim są znacznie bezpieczniejsze od poprzedniej generacji. Wynika to z zasadniczej zmiany założeń do projektowania oraz znacznego zaostrzenia kryteriów bezpieczeństwa stawianych projektom elektrowni jądrowych III generacji. Elektrownie jądrowe II generacji projektowano na tzw. maksymalną awarię projektową (MAP), zakładając że większa awaria (prowadząca do znacznego uszkodzenia rdzenia reaktora wskutek niesprawności wszystkich układów bezpieczeństwa) jest na tyle mało prawdopodobna, iż ryzyko z nią związane jest akceptowalne. Tak więc układy bezpieczeństwa - a zwłaszcza obudowę bezpieczeństwa reaktora - projektowano wówczas uwzględniając tylko MAP i nie zakładając znaczącej degradacji rdzenia - w tym jego stopienia. Natomiast, przy projektowaniu elektrowni jądrowych III generacji zakłada się tzw. rozszerzone warunki projektowe, zgodnie z którymi wymaga się uwzględnienia i ograniczenia skutków radiologicznych - także ciężkich awarii, włączając te prowadzące do całkowitego stopienia rdzenia reaktora. Takie właśnie wymagania zostały określone w tzw. dokumencie "EUR" "Wymagania europejskich przedsiębiorstw energetycznych dla EJ z reaktorami lekkowodnymi" (European utility requirements for LWR nuclear power plants), opracowanym przez europejski przemysł energetyczny. Zgodnie z wymaganiami tego dokumentu zastosowane w elektrowni jądrowej środki techni... więcej»

Wybrane aspekty energooszczędnego budownictwa (Grażyna Frydrychowicz-Jastrzębska, Artur Bugała)
Obecnie w krajach europejskich udział budownictwa w całkowitym zużyciu energii wynosi 40-50% [7, 9, 26]. Jest to wynikiem nie tylko strat ciepła, ale przede wszystkim zużycia energii potrzebnej na wentylację, chłodzenie i oświetlenie pomieszczeń użytkowych. Wymagania stawiane przez Unię Europejską zmierzają do ograniczenia strat energii. Służy temu Dyrektywa EPBD - Energy Performance of Buildings Directive z 2002 r. i jej nowelizacja - tzw. RECAST, która została przyjęta przez Parlament Europejski 18 maja 2010 r. Określa ona normy energetyczne dla obiektów budowlanych [7, 9]. Celem jest opracowanie koncepcyjnego projektu budynku o zerowym saldzie energetycznym, przy czym z jednej strony budynek powinien charakteryzować się wyjątkowo niskim "zapotrzebowaniem" na energię, z drugiej powinien ją w znacznym stopniu pozyskiwać z odnawialnych źródeł energii, względnie odzyskiwać w procesie rekuperacji [1, 15, 17]. W większości opracowań autorzy skupiają się na problemie konwersji termicznej energii promieniowania słonecznego w budynku [4, 5], rozpatrują możliwości jej pozyskiwania przy zastosowaniu pomp ciepła czy kolektorów [2, 3, 9, 21] oraz możliwości zaprojektowania ścian i okien o dobrej izolacyjności [2, 9, 27]. Ta nadwyżka zrekompensuje po 40 latach zużycie energii wykorzystanej podczas prac przy jego budowie i przy produkcji materiałów budowlanych. Na rysunku 1 zestawiono produkcję i zużycie energii w domu standardowym i inteligentnym - energooszczędnym. Takie rozwiązanie wymaga rozpatrzenia różnych aspektów sprawy i zastosowania różnorodnych technologii oraz włączenia do oceny energetycznej budynków zarówno tych projektowanych jak i modernizowanych, programów symulacyjnych oraz programów zarządzających kompleksowo gospodarką energetyczną obiektu [16]. Aspekty energooszczędności budynku Problem energooszczędności należy rozwiązywać już na etapie projektowania budynku, gdyż budynki już istniejące trudniej jest zaadaptować d... więcej»

Rozwój energetyki w Wietnamie (Stefan Gierlotka)
Socjalistyczna Republika Wietnamu zajmuje wschodnią część Półwyspu Indochińskiego, a jego wydłużone terytorium rozciąga się wzdłuż Morza Południowochińskiego. Powierzchnia kraju wynosi 332 tys. km2 i jest porównywalna z powierzchnią Polski. Kraj ten zamieszkuje ok. 86 mln mieszkańców. Wietnam położony jest w strefie klimatu zwrotnikowego monsunowego. Najdłuższą rzeką jest Mekong. Po zniszczeniach wojny wietnamskiej (1965-1973) od 1975 r. rozpoczęła się odbudowa kraju i sukcesywne wprowadzanie reform społeczno- politycznych, mających na celu ujednolicenie gospodarki socjalistycznej. W latach 90. XX w. w miejsce centralnego planowania rozpoczęto przemiany gospodarcze polegające na liberalizacji handlu i wprowadzeniu zasad rynkowych. Nastąpił rozwój sektora prywatnego, zwłaszcza w przemyśle i usługach. Działania te doprowadziły do szybkiego wzrostu gospodarczego kraju, uważanego dotychczas za jeden z najbiedniejszych w świecie. Obecnie w ramach rozwoju gospodarczego intensywnie rozwija się przemysł energetyczny. ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-3

zeszyt-3238-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-3.html

 
W numerze m.in.:
Weryfikacja nastawień zabezpieczeń od utraty wzbudzenia na przykładzie elektrociepłowni przemysłowej (Jacek Klucznik, Zbigniew Lubośny)
W artykule przedstawiono rozważania dotyczące działania zabezpieczeń reaktancyjnych od utraty wzbudzenia generatorów synchronicznych, pracujących w elektrociepłowni przemysłowej. Pokazano możliwości niewłaściwego działania zabezpieczenia od utraty wzbudzenia, wskazując że dobór nastawień powinien każdorazowo wykorzystywać badania modelowe. Przyjmowanie nastawień typowych zgodnych z wiedzą inżynierską może być przyczyną niewłaściwego działania tego typu zabezpieczeń, prowadząc w najgorszym przypadku do pracy asynchronicznej generatorów, w sytuacji gdy generatory w obiektach przemysłowych rozważanego typu nie są wyposażane w zabezpieczenia od poślizgu biegunów. Przedmiotem rozważań zawartych w artykule jest zakład przemysłowy, którego rozdzielnię główną SN (6 kV) oraz powiązanie z systemem elektroenergetycznym WN (110 kV) przedstawiono na rysunku 1. Rozdzielnia SN zakładu powiązana jest z siecią WN za TG1: Ur = 0,74·Un, tp = 2 s, X1 = 0 Ω, X2 = -9,52 Ω, X3 = -150 Ω, tpn = 2 s, tw = 8 s. TG2: Ur = 0,7·Un, tp = 2 s, X1 = 0 Ω, X2 = -1,2 Ω, X3 = -25,2 Ω, tpn = 2 s, tw = 8 s. Działanie zabezpieczenia jest następujące: podstawą jest człon impedancyjny (40) określający, czy mierzona na podstawie pomiaru prądu i napięcia generatora impedancja, znajduje się w strefie działania, tj. w obszarze określonym przez okrąg i prostą (rys. 2). Jeżeli zmierzony wektor impedancji znajdzie się w obszarze określonym przez chara... więcej»

Odbudowa energetyki w Afganistanie (Witold Bobrowski)
Odbudowa energetyki w Afganistanie okazała się znacznie trudniejsza niż analogiczne próby podejmowane w Iraku. Stany Zjednoczone wraz z niektórymi państwami koalicyjnymi wydały znaczne sumy pieniędzy oraz zaanagażowały się w realizację zaplanowanych zadań. Zatrudniono setki inżynierów i techników oraz tysiące pracowników budowlanych. Niestety elektryfikacja południowego Afganistanu pozostała nadal niespełnioną obietnicą, a odbudowa energetyki w całym Afganistanie napotyka wciąż spore trudności. Zakres i problemy odbudowy Afganistanu Odbudowa Afganistanu jest przedsięwzięciem ciągle rozwijającym się, obejmuje budynki oraz modernizację tak istotnej infrastruktury jak drogi, szkoły, systemy kanalizacji, zapory wodne oraz sieć elektroenergetyczną. Inżynierowie w Afganistanie nie są jednak zadowoleni ze swojej pracy, głównie z powodu polityki władz międzynarodowych i lokalnych, która prowadzi do marnotrawienia ogromnych sum pieniędzy przeznaczonych na odbudowę. Wydawane odgórnie decyzje opierają się w znacznym stopniu bardziej na założeniach politycznych niż na realiach technicznych i logistycznych. Chociaż sytuacja energetyczna w Iraku różniła się od sytuacji w Afganistanie, to te same błędy w odbudowie energetyki Iraku powtarzają się również w Afganistanie. Podobnie jak w Iraku, w Afganistanie powstają elektrownie, które bardzo dużo kosztują, np. na generatory trzeba wydać setki milionów dolarów. Jednak są to realizacje nietrafione i zachodzi obawa, że eksploatacja tych elektrowni zostanie natychmiast porzucona po wycofaniu się sił koalicyjnych. Sytuacja elektroenergetyki na południu Afganistanu Kandahar jest południowym miastem afgańskim, drugim - co do wielkości po Kabulu, stolicy położonej na północy kraju. Kabul ma obecnie pełne zasilanie w energię elektryczną (prawie przez 24 godziny na dobę), natomiast Kandahar - liczący 850 tys. mieszkańców ma zasilanie nieregularnie, zaledwie przez kilka godzin dziennie, mocą najwyżej d... więcej»

Nowy paradygmat bezpieczeństwa sieci energetycznych (smart power grids) (Marek Wąsowski)
Wokół problematyki cyberbezpieczeństwa systemów energetycznych narosło wiele mitów, a energetycy podzielili się na dwa skrajne obozy - pesymistów, czyli osoby uznające zagrożenia informatyczne sieci energetycznych za krytyczny czynnik rozwoju smart grids oraz optymistów traktujących tematykę cybersecurity z chłodnym dystansem. Należy zatem przyjrzeć się faktom. Realny atak cybernetyczny na infrastrukturę krytyczną państwa zakończony, m.in. penetracją sieci energetycznej miał miejsce w czasie wojny rosyjsko-gruzińskiej w 2008 r. Strona rosyjska przygotowała i przeprowadziła cyberatak na infrastrukturę budynku Ministerstwa Obrony Gruzji. Atak został przeprowadzony przez oddział cybernetyczny działający na terenie Rosji oraz kilku innych państw. W jego wyniku zostały zniszczone systemy telekomunikacyjne ministerstwa, a cybernapastnicy przejęli kontrolę nad dostawami wody i elektryczności do budynku ministerstwa. Zaatakowane zostały także inne obiekty w stolicy Gruzji - Tbilisi. Dla dalszych rozważań istotna jest metoda ataku. Osoby przygotowujące tę operację uruchomiły witrynę StopGeorgia, która podawała listę adresów gruzińskich instytucji i zachodnich ambasad oraz instrukcje potrzebne do przeprowadzenia ataku DDOS za pomocą udostępnionego programu Start- Flooding. Na podkreślenie zasługuje fakt, że do tego cyberataku mógł się przyłączyć każdy, kto miał dostęp do Internetu. W ten sposób doktryna wojny partyzanckiej "na tyłach przeciwnika" zyskała nowy, praktyczny wymiar. W działaniach militarnych przeciwko obcemu państwu uczestniczyły setki internautów nazwanych później "cybernetyczną partyzantką". Budynek ministerstwa musiał zostać ewakuowany. Zaistnienie nieznanej dotąd formy działań militarnych uznane zostało przez wiele państw za sygnał, że należy rozpocząć intensywne prace nad środkami ochrony przed cybernetycznymi zagrożeniami infrastruktury krytycznej, do której zgodnie z nomenklaturą przyjętą w ustawie o zarządzaniu kryzy... więcej»

Nowoczesne zabezpieczenia sieci elektroenergetycznych
Comino R., Strittmatter M.: Fortschrittlicher Netzschutz. Schutzsignal-Übertragungslösungen der nächsten Generation. ABB Technik 3/2011. Opracował - Witold Bobrowski. Istotnym czynnikiem niezawodności i ekonomii nowoczesnych sieci elektroenergetycznych są telezabezpieczenia. Wraz z rozwojem niedeterministycznej technologii Ethernet/IP oraz szerokiej sieci komunikacyjnej, przedsiębiorstwa energetyczne na całym świecie są zainteresowane przesyłaniem sygnałów zabezpieczeniowych zapewniających szybkie i selektywne izolowanie uszkodzeń w si... więcej»

CZIP-PRO firmy Relpol SA Zakład POLON - zespół do obsługi pól rozdzielni SN
Firma Relpol SA Zakład POLON wprowadziła do swojej oferty nowe zabezpieczenie CZIP-PRO. Zabezpieczenie to przeznaczone jest do obsługi większości pól w rozdzielniach średniego napięcia. CZIP-PRO może być wykorzystywany przede wszystkim w energetyce zawodowej, jak również w rozdzielniach przemysłowych, elektrowniach, elektrociepłowniach, elektrowniach wodnych oraz wiatrowych. Dzięki pomocy i wsparciu naukowców z Instytutu Elektroenergetyki Politechniki Poznańskiej oraz chęci zaspokajania wysublimowanych potrzeb naszych Klientów - możemy zaoferować produkt spełniający oczekiwania najbardziej wymagających odbiorców. CZIP-PRO - zespół przeznaczony do obsługi pól rozdzielni SN: - liniowego bez elektrowni lokalnej, - liniowego z elektrownią lokalną, w tym również wiatrową, - strony SN transformatora 110 kV/SN, - baterii kondensatorów, - transformatora SN/0,4 kV, - potrzeb własnych sieci (skompensowanej, jednocześnie nadający się do sieci o izolowanym punkcie neutralnym, o punkcie neutralnym uziemionym przez rezystor lub uz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-2

zeszyt-3212-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-2.html

 
W numerze m.in.:
Byli wojskowi zasilają kadry energetyki USA
Farrell T.F.: Troops to energy jobs. Electric Perspectives (US) 2011 July/August. Opracował - Witold Bobrowski. W nadchodzących latach wielu wysoko wykwalifikowanych wojskowych w Stanach Zjednoczonych zakończy swoją karierę w wojsku. Mają cechy pożądane u pracowników i mogą pomóc rozwiązać problem przewidywanego odpływu fachowców z przemysłu energetycznego w najbliższych latach. Szacuje się, że w ciągu najbliższych pięciu lat ok. 40% pracowników energetyki w USA może przejść na emeryturę Byli wojskowi... więcej»

Ciągły monitoring jakości energii elektrycznej (Andrzej Firlit)
W wyniku dynamicznego rozwoju środków technicznych monitorowania parametrów jakości energii elektrycznej jako nowej gałęzi nauki i techniki o interdyscyplinarnym charakterze, obserwowany jest intensywny rozwój przyrządów do pomiaru parametrów jakości energii elektrycznej. Rozwój ten jest wymuszony techniczną i ekonomiczną potrzebą oraz postępem w dziedzinie teorii i techniki przetwarzania sygnałów. Kolejnym etapem w tym procesie jest budowa - na bazie zainstalowanych analizatorów - rozproszonych systemów monitorowania jakości energii elektrycznej. Nie jest to tożsame tylko i wyłącznie z "informatyzacją" w potocznym znaczeniu tego pojęcia. Wykorzystanie najnowszych zdobyczy nauki, w tym informatyki to zaledwie jeden z elementów tych działań. Systemy monitorowania swym zasięgiem mogą obejmować sieci elektroenergetyki zawodowej czyli dostawców energii, jak również sieci należące do odbiorców. Trend ten jest obserwowany w rozwiniętych technicznie krajach w Europie i świecie, tam gdzie rozwijający się rynek energii elektrycznej uruchamia mechanizmy bodźcowe wymuszające poprawę warunków dostawy energii elektrycznej. Te zjawiska obserwuje się także w polskiej elektroenergetyce. Znaczenie systemów ciągłego monitoringu jakości energii elektrycznej jest ogromne. Pozwalają one na pozyskiwanie cennych i wiarygodnych informacji o rzeczywistym stanie pracy monitorowanego systemu elektroenergetycznego. Umożliwiają kompleksową analizę i ocenę jakości energii elektrycznej i to w długim czasie. Ponadto mogą stanowić podstawę do różnego rodzaju decyzji związanych z modernizacją oraz rozbudową istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej. Bardzo istotne było opracowanie w 2009 r. pierwszego Krajowego Raportu Benchmarkingowego nt. jakości dostaw energii elektrycznej do odbiorców przyłączonych do sieci przesyłowych i dystrybucyjnych [1]. W tym dokumencie poświęcono bardzo dużo miejsca rozproszonym systemom monitorowania, opisując stan istnieją... więcej»

Automatyczne rozwiązania testujące dla przekaźników zabezpieczających Agile produkcji firmy Alstom Grid (Krzysztof Kulski, Krzysztof Koćmierowski, Paweł Wicher)
Obecnie największymi wyzwaniami związanymi z rozwojem cyfrowych przekaźników zabezpieczających (NPR) są: poprawa jakości konstrukcji, skrócenie czasu rozwoju produktu skutkujące szybszym wprowadzeniem na rynek oraz optymalizacja kosztów w fazie opracowania. Bardzo dobrym rozwiązaniem dla powyższych wymagań jest opracowanie specjalistycznych, automatycznych narzędzi testujących, a następnie stworzenie odpowiedniego środowiska testowego, które umożliwia ostateczną ocenę produktu. Artykuł przedstawia opis automatycznych rozwiązań testowych ze zintegrowanym sprzętem Omicron dedykowanych dla nowych przekaźników zabezpieczających Agile firmy Alstom Grid. Zakres projektu Agile W październiku 2010 r., w ramach linii produktów SAS (substation automation solutions), firma Alstom Grid rozpoczęła projekt, którego celem jest opracowanie nowej serii przekaźników zabezpieczających pól rozdzielczych przeznaczonych dla zastosowań w sieciach rozdzielczych, przemyśle i układach przesyłowych pośrednich. Projekt obejmuje opracowanie trzech różnych modeli dla: zabezpieczeń nadprądowych bezkierunkowych, zabezpieczeń nadprądowych kierunkowych oraz zabezpieczeń napięciowych i częstotliwościowych. Produkty Agile mają następujące zalety: - potężna logika, zabezpieczenie oraz komunikacja w kompaktowej obudowie, - dobrze znana przez klientów funkcjonalność bazująca na analogii z obecnie stosowanymi przekaźnikami modułowymi serii Px40 firmy Alstom Grid, - w pełni wymienna obudowa w standardzie, - bardzo prosta wymiana/retrofit dla istniejących instalacji serii K-range oraz serii MiCOM P20 (P121, P122, P123, P125, P126, P127), - możliwość wykorzystania przez klienta istniejącego okablowania, - ekonomiczne protokoły Ethernetowe IEC 61850 oraz DNP3. Dlaczego potrzebujemy automatycznych rozwiązań testujących Na początku rozwoju rodziny produktów Agile, w fazie analizy wykonalności oraz doboru technologii, zdecydowaliśmy się na opracowanie automatycznego r... więcej»

Rozłącznik izolacyjny bezpiecznikowy skrzynkowy typu RBK 00 pro-V120
Firma Apator, bazując na ponad 60-letnim doświadczeniu w projektowaniu oraz produkcji aparatury łącznikowej wprowadziła na rynek nowy produkt RBK 00 pro-V120, który stanowi rozszerzenie rodziny rozłączników RBK wielkości 00. Zastosowane rozwiązania konstrukcyjne a także ostateczny wygląd produktu spełniają wymagania techniczne oraz sugestie projektantów złączy i rozdzielni elektrycznych. Aplikacje, w których istniała potrzeba instalowania kabla o przekroju do 120 mm2 do rozłącznika wielkości 00 (160 A), wymuszały stosowanie dodatkowych elementów lub modułów przyłączeniowych do rozłącznika. Rozwiązania te wymagały zastosowania osłon maskujących, chroniących obsługę przed dotyki... więcej»

I Konferencja "Eksploatacja Sieci Elektroenergetycznych w PGE Dystrybucja S.A." (Krzysztof Woliński)
W dniach 8-9 grudnia 2011 r. w Nałęczowie odbyła się I Konferencja "Eksploatacja Sieci Elektroenergetycznych w PGE Dystrybucja S.A.", przygotowana przez Departament Sieci PGE Dystrybucja S.A. W spotkaniu uczestniczyło 80 osób, które reprezentowały służby techniczne wszystkich Oddziałów Spółki. Gośćmi konferencji byli przedstawiciele PGE Polska Grupa Energetyczna S.A.: Hanna Nowicka - dyrektor Departamentu Dystrybucji oraz Adam Łuniewski. Celem konferencji było zapoznanie kadry technicznej Oddziałów z problematyką aktualnie prowadzonych i planowanych prac oraz wymiana doświadczeń w zakresie szeroko rozumianej eksploatacji sieci dystrybucyjnej. Uczestników konferencji powitał oraz przedstawił program i tryb obrad dyrektor Departamen... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-1

zeszyt-3181-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-1.html

 
W numerze m.in.:
Seminarium szkoleniowe kadry inżynieryjno-technicznej "Budowa oraz nowe kierunki rozwoju urządzeń SN i nN" (Krzysztof Woliński)
Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP zorganizowała 29 listopada 2011 r. spotkanie kadry inżynieryjno-technicznej poświęcone nowościom technicznym w budowie urządzeń stosowanych w rozdzielniach średniego i niskiego napięcia. Obrady seminarium odbyły się w Białymstoku. W seminarium uczestniczyło 60 osób, które reprezentowały energetykę zawodową i przemysłową, biura projekt... więcej»

Zastosowanie diod LED w oświetleniu ogólnym (Łukasz Wyporski)
Któż z nas oświetleniowców nie zadaje sobie dziś pytania o sens stosowania diod świecących w tzw. oświetleniu ogólnym? Któż nie boryka się z problemem pozyskania na rynku dobrego, rzetelnego rozwiązania wykorzystującego technologię LED, które mogłoby stanowić alternatywę dla konwencjonalnych rozwiązań oświetleniowych. Tymczasem w codziennej pracy zarzucani jesteśmy informacjami o nowych możliwościach diod elektroluminescencyjnych (LED), które w środowisku wtajemniczonych rodzą mieszane uczucia. Stając się świadkami połączenia rynku oświetlenia z rynkiem elektroniki (LED jest przecież elementem elektroniki, jednak emituje światło), podczas którego brakuje wymiany informacji na rzecz wzajemnej rywalizacji dwóch światów, często mówimy, że jeszcze nie czas na LED, dodając do tego brak odpowiednich narzędzi do weryfikacji rzetelności podawanych informacji, nasze zniechęcenie rośnie a technologię LED-ową (choć bardzo dobrą) życie sprowadza do roli bomby z opóźnionym zapłonem. Tym bardziej zawsze warto rozmawiać z rzetelnymi partnerami w branży. Firma OSRAM z pewnością do takich należy. Firma łączy w swojej ofercie produkcję półprzewodników jako OSRAM Opto Semiconductors z ponad 100-letnią wiedzą z zakresu komponentów oświetlenia (OSRAM GmbH), przedstawiając odpowiedni balans parametrów, bo przecież dioda nie tylko powinna mieć możliwie największą skuteczność świetlną, ale również wysoką jakość emitowanego światła. PrevaLED - powszechnie nazywany LED engi... więcej»

Zastosowanie kompozycji kolorystycznych w iluminacji obiektów architektonicznych (Marek Łasiński)
Obecnie możliwości techniczne opraw oświetleniowych pozwalają na nieograniczoną niczym - poza naszą fantazją - kreację nocnego wizerunku miasta. Obiekty ukryte w nocnym pejzażu aglomeracji stają się jego dominantami, obiekty pozbawione wartości architektonicznych i zaniedbane pozostają w jego cieniu. Już nie tylko rozświetlenie przestrzeni powoduje zmiany - zmiany potęguje wprowadzenie koloru. Akcenty kolorystyczne w iluminacji obiektów przemysłowych o charakterze zabytkowym Jednym z przykładów iluminacji obiektów przemysłowych, wykorzystujących kolor jako dodatkowe narzędzie twórcze, jest instalacja oświetlenia szybu wyciągowego dawnej kopalni "Prezydent" w Chorzowie, z unikatową w Polsce żelbetonową wieżą wyciągową. Szyb Prezydent znajduje się przy ul. Kościuszki. Powstał w 1933 r. Obiekt nazwę zyskał na cześć prezydenta Ignacego Mościckiego. Przestał pracować w 1996 r. Projektowana kompozycja zakładała wprowadzenie trzech zasadniczych części iluminacji. Każda z nich jest podyktowana funkcjonalanością obiektu. Zasadnicza bryła obiektu została podświetlona oprawami o białej barwie źródeł, zespół tych opraw został podzielony na oprawy o ciepłobiałej i zi... więcej»

Modelowanie warystorów niskonapięciowych instalowanych w sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia (Tomasz Kuczyński)
W ostatnim okresie nastąpił gwałtowny rozwój komputerowych metod symulacji zjawisk zachodzących w sieciach elektroenergetycznych. Tworzone są różnorodne modele matematyczne elementów sieci elektroenergetycznej, w tym także urządzeń do ograniczania przepięć SPD (surge protection device). Dokładna analiza działania ochronnego warystorowych SPD jest trudnym zadaniem, gdyż w odwzorowywanym modelu numerycznym należy uwzględnić zarówno jego właściwości statyczne jak i dynamiczne [7, 9]. Wykorzystując silnie nieliniową charakterystykę napięciowoprądową możemy zamodelować właściwości statyczne warystora, natomiast znacznie trudniej jest uwzględnić jego właściwości dynamiczne. W ostatnich latach powstało dużo prac na temat właściwości ochronnych warystorów oraz zostały zaproponowane różnorodne modele do zastosowań w obliczeniach numerycznych zjawisk zachodzących w sieciach elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć. Znacznie mniej publikacji dotyczy modelowania stanów nieustalonych w sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia. Uwzględniając ten fakt, podjęto próbę porównania najczęściej stosowanych modeli matematycznych, warystorowych SPD stosowanych w instalacji elektrycznej w obiektach budowlanych. Modelowanie warystorów niskonapięciowych Do analizy działania ochronnego warystorowych urządzeń do ograniczania przepięć w sieci elektroenergetycznej niskiego ... więcej»

Michał Doliwo-Dobrowolski (1862-1919) (Romuald Nowakowski, Piotr Szymczak)
Michał Doliwo-Dobrowolski urodził się 2 stycznia 1862 roku w Gatczynie pod Petersburgiem. Jego ojciec Józef Dobrowolski herbu Doliwa (jest to zarówno nazwa polskiego herbu rodowego jak i nazwisko) pełnił funkcję dyrektora szkoły zawodowej. W roku 1872 Michał Doliwo-Dobrowolski zamieszkał z rodzicami w Odessie, gdzie w 1878 roku ukończył szkołę realną. Mając 16 lat, podjął studia na cieszącym się uznaniem Wydziale Chemii politechniki w Rydze. Językiem wykładowym w tej prywatnej uczelni był niemiecki, a jedną z najliczniejszych grup etnicznych stanowili Polacy z Łotwy, Estonii i Litwy. W 1883 roku został nagrodzony za ogniwo galwaniczne eksponowane na Międzynarodowej Wystawie Elektrotechnicznej w Wiedniu. Certyfikat tej nagrody podpisał wybitny fizyk - prof. Josef Stefan. W 1881 roku wyjechał do Niemiec, gdzie podjął studia w Wyższej Szkole Technicznej w Darmstadt w Hesji. Uczelnia ta - zaliczana do najstarszych i czołowych politechnik europejskich - cieszyła się wówczas (także obecnie) zasłużoną sławą, toteż znaczny procent jej studentów stanowili cudzoziemcy, w tym obywatele Cesarstwa Rosyjskiego, a także wielu Polaków. W 1884 roku Dobrowolski ukończył na tej politechnice (utworzony jako pierwszy w świecie) Wydział Elektryczny, zorganizowany przez prof. Erazmusa Kittlera. Po studiach przez trzy lata pracował jako jego asystent, prowadząc wykłady z elektrochemii w zastosowaniach do galwanoplastyki i metalurgii. Wykłady te cieszyły się dużym uznaniem studentów. Bezpośrednio po rezygnacji z pracy u prof. Kittlera wyjechał w 1887 roku do Odessy, gdzie zawarł związek małżeński z Greczynką Kornelią Tumba. Po powrocie do Niemiec (z polecenia prof. Kittlera) podjął pracę w Deutsche Edison-Gesellschaft fűr angewandte Elektricität - DEG, przemianowan... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»