profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik ISSN 0043-5112

Artykuły publikowane w czasopiśmie WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE w rankingu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego otrzymują 6 punktów. Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2013), also from March - year 2014.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 466,56 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 419,90 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2012-12

zeszyt-3526-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-12.html

 
W numerze m.in.:
Trójkątna charakterystyka pracy architektur cyfrowych podstacji (Krzysztof Kulski)
Do tradycyjnej dziedziny sygnalizacji pracy telezabezpieczeń wprowadzono pojęcie trójkątnej charakterystyki pracy. Trójkąt ten zależy od wymaganej prędkości komunikacji, zakładanej niezawodności wysyłania sygnałów sterujących oraz bezpieczeństwa ich odbioru. Wszystkie te trzy aspekty są ze sobą powiązane. W celu zapewnienia tradycyjnej funkcjonalności - w postaci sygnalizacji warunkowego wyłączania, blokowania oraz intertrippingu (wyzwalania międzysystemowego), wymagane jest prawidłowe zrównoważenie każdego z tych aspektów. Tematem artykułu są tradycyjne rozwiązania dla aplikacji układów automatyki w podstacjach cyfrowych. Tym samym oczekuje się, że inżynierowie zajmujący się systemami zabezpieczeń będą rozwijać współczesną technologię Ethernetową, bazując na sprawdzonych już rozwiązaniach. W pierwszej kolejności omówiono aspekty prędkości - głównie w świetle wymaganej reakcji układów bazujących na komunikatach. Dalej skupiono się na metodach, za pomocą których integratorzy mogą uzyskiwać dokładną synchronizację czasu. Następnie poruszono kwestię uzyskiwania odpowiedniej niezawodności poprzez stosowanie redundancji oraz odpowiedniej architektury. Na koniec przedstawiono aspekty bezpieczeństwa sieciowego oraz zarządzania ustawieniami/konfiguracją. Wprowadzenie Patrząc w przeszłość, można powiedzieć, że telekomunikacja nigdy nie była w centrum uwagi inżynierów zajmujących się zabezpieczeniami, podobnie jak zabezpieczenia nigdy nie były w centrum zainteresowania inżynierów zajmujących się telekomunikacją. Komplikacje rozpoczynały wzajemne obwinianie, tzn. inżynierowie od zabezpieczeń obwiniali tych od telekomunikacji o nieodpowiedni serwis, natomiast inżynierowie od telekomunikacji narzekali, że inżynierowie od zabezpieczeń mają zbyt duże wymagania. Do rozwiązania tego problemu potrzebna jest efektywna komunikacja pomiędzy systemem zabezpieczeń a systemem telekomunikacji. Co więcej ta efektywna komunikacja musi spełniać potrz... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI - Prof. Romuald Kosztaluk (1932-2009) (Krystian Leonard Chrzan)
Romuald Kosztaluk urodził się 1 stycznia 1932 r. w Zamościu. Jego rodzicami byli Edward - nauczyciel historii oraz Wiarosława z domu Zielińska. Mieli dwoje dzieci - Romualda i Danutę. Ukończył Wydział Elektryczny Politechniki Gdańskiej, uzyskując tytuł inżyniera w 1954 r. a magistra w 1956 r. Za pracę "Badania skuteczności układów ochrony odgromowej dławikowej w stacjach elektroenergetycznych 110 kV" pod kierunkiem prof. S. Szpora w 1965 r. uzyskał stopień doktora. Habilitował się na Politechnice Warszawskiej w roku 1976 na podstawi... więcej»

XV Ogólnopolska Konferencja "Zabezpieczenia przekaźnikowe w energetyce" (Krzysztof Woliński)
Komitet Automatyki Elektroenergetycznej (KAE) Stowarzyszenia Elektryków Polskich zorganizował w dniach 17-19 października 2012 r. kolejną Konferencję poświęconą problematyce zabezpieczeń i automatyce w sieciach elektroenergetycznych. Honorowy patronat sprawowała firma Energotest z Gliwic, która obchodziła jubileusz 20-lecia działalności. Uczestnicy spotkali się w Hotelu&SPA Kocierz na szczycie Przełęczy Kocierskiej w Parku Krajobrazowym Beskidu Małego. W Konferencji udział wzięło 180 osób reprezentujących służby zabezpieczeniowe: operatora sieci przesyłowej, dystrybucji i elektrowni, ośrodki akademickie z Gdańska, Warszawy i Wrocławia oraz przedstawicieli krajowych i zagranicznych firm producentów elektroenergetycznej aparatury zabezpieczeniowej. Uczestników Konferencji powitali: prof. Eugeniusz Rosołowski - przewodniczący KAE SEP oraz mgr inż. Zbigniew Kochel - dyrektor ds. marketingu firmy Energotest, który przedstawił Uczestnicy na sali obrad Prof. Jan Machowski wygłasza referat Prof. Eugeniusz Rosołowski prowadzi obrady Konferencji historię i zakres działalności firmy. W Słowie wstępnym zamieszczonym w materiałach konferencyjnych prof. Eugeniusz Rosołowski stwierdził: Konferencje i seminaria organizowane przez KAE (…) stały się ważnym miejscem spotkań inżynierów specjalizuj... więcej»

Aspekty prawne i ekonomiczne przyłączania odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznych w Niemczech (Agnieszka Maciejko, Mirosław Parol)
W Niemczech 1 stycznia 2009 r. weszła w życie ustawa [1] wspierająca instalowanie odnawialnych źródeł energii (Gesetz für den Vorrang Erneuerbarer Energien, zwana w skrócie Erneuerbare-Energien-Gesetz - EEG). Jako uzasadnienie wprowadzenia tej ustawy podano konieczność ochrony klimatu, środowiska oraz zasobów paliw kopalnych, a także korzyści dla gospodarki narodowej w postaci obniżenia kosztów zaopatrzenia w energię elektryczną. Założono również, że wspomniana ustawa będzie bodźcem stymulującym dalszy rozwój technologii przeznaczonych dla energetyki odnawialnej, co ma umożliwić wzrost udziału odnawialnych źródeł energii w całkowitym bilansie wytwarzania energii elektrycznej do poziomu przynajmniej 35% w 2020 r. i zapewnić rosnący trend w kolejnych latach. 30 czerwca 2011 r. została podjęta decyzja w sprawie nowelizacji ustawy EEG - jej zaktualizowana wersja obowiązuje w Niemczech od 1 stycznia 2012 r. Z zapisów ustawy [1] wynika, że w tym kraju obowiązują ceny gwarantowane (FIT - feed in tariffs) za sprzedaż energii elektrycznej wytworzonej w OZE. W końcowej części artykułu dokonano porównania korzyści ekonomicznych osiąganych przez wytwórców energii elektrycznej z OZE w Polsce oraz w Niemczech. Aspekty prawne dotyczące przyłączania źródeł odnawialnych do sieci elektroenergetycznych w Niemczech Ustawa EEG [1] odnosi się przede wszystkim do dwóch zagadnień, tzn. gwarantuje przyłączanie instalacji wytwórczych, wykorzystujących odnawialne źródła energii lub gaz kopalniany do publicznej (ogólnodostępnej) sieci elektroenergetycznej, a także nakłada na operatorów sieci elektroenergetycznych obowiązek odbioru, przesyłu i rozdziału całej wytworzonej w ten sposób energii. Zgodnie z tą ustawą, operatorzy sieci są zobowiązani do bezzwłocznego przyłączenia wymienionych instalacji wytwórczych do swoich sieci, przy czym miejsce przyłączenia musi być dostosowane do instalacji wytwórczej pod względem poziomu napięcia, zaś lokalizacja punkt... więcej»

Praktyczne wskazówki doboru przekładników prądowych do zabezpieczeń różnicowych (Zygmunt Kuran, Sławomir Skrodzki)
Początkowo rdzenie przekładników prądowych wykonywane były ze zwykłych blach transformatorowych i zasadniczo dla tych rdzeni została opracowana norma IEC-185 - obecnie PN-EN-60044-1:2000. Ponad 30 lat temu zaczęto stosować w przekładnikach toroidalne rdzenie zwijane z krzemowych blach zimnowalcowanych. Pomimo bardzo dobrych parametrów tych blach pojawiły się problemy z pracą przekładników, przed którymi powyższa norma nie zabezpieczała. Sprawę rozwiązały dopiero nowe normy PN-EN-60044-6:2000 i PN-EN-60044-1:2000/A1:2003. W krajowej energetyce problem ten do dzisiaj nie jest rozwiązany. Można zauważyć utrwalającą się opinię, że problemy z doborem przekładników prądowych przestają istnieć z kilku powodów. Maleje zapotrzebowanie na moc ze strony zabezpieczeń, ponieważ mamy lepsze materiały magnetyczne, niektórzy producenci zabezpieczeń szyn bardzo zaniżają te wymagania. Takiemu myśleniu chcielibyśmy się przeciwstawić, bo: - przekładniki prądowe mają bardzo często prąd wtórny o wartości 5 A i to na przewodach jest główna strata mocy, a nie w zabezpieczeniu, - materiały magnetyczne są dobre, ale dla przekładników pomiarowych, a dla zabezpieczeniowych nie zawsze, - specyfika działania zabezpieczeń różnicowych transformatorów jest inna niż zabezpieczeń szyn i nie można sobie pozwolić na tak drastyczne ograniczenie wymagań. Przebiegi zwarciowe zapisane w zabezpieczeniu różnicowym RRTC Wprowadzając na rynek własne rozwiązania zabezpieczeń różnicowych transformatorów RRTC-1 i RRTC-2 nie opracowaliśmy żadnych wytycznych doboru przekładników prądowych. Wychodziliśmy z założenia, że zabezpieczenia cyfrowe będą dobrze pracowały z przekładnikami dobranymi przez projektantów wg dotychczas stosowanych zasad. Sprzyjającą okolicznością jest mały pobór mocy zabezpieczeń cyfrowych i duża elastyczność nastawień, dzięki której można uodporniać zabezpieczenia na nasycanie się przekładników prądowych. Dzięki rejestratorom zawartym w zabezpieczenia... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-11

zeszyt-3492-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-11.html

 
W numerze m.in.:
Analiza wykresów obciążeń odbiorców przemysłowych (Wiktoria Grycan, Bogumiła Wnukowska, Zbigniew Wróblewski)
W ostatnich latach nastąpiła poważna zmiana uwarunkowań rozwoju energetyki na świecie, Europie, a także w Polsce. Znacząca zmiana w odniesieniu do elektroenergetyki była spowodowana m.in. zmianami ustrojowymi w kraju. Przejście z gospodarki planowanej na wolnorynkową wskazało na znaczenie gospodarki energetycznej w przedsiębiorstwach. Po przyjęciu zobowiązań dotyczących pakietu klimatycznoenergetycznego oraz w wyniku dostosowywania stanu energetyki do wymagań wynikających z dyrektyw Unii Europejskiej zauważyć można w Polsce zmiany ekologiczno-ekonomiczne dotyczące użytkowania energii elektrycznej. Wzrosło znaczenie inwestowania w energooszczędne technologie oraz świadomego zarządzania popytem na energię. Zwłaszcza umiejętne kształtowanie obciążeń w poszczególnych obszarach wydaje się szczególnie interesujące. Jest to bowiem stosunkowo niedrogi sposób ograniczenia zużywanej energii elektrycznej, pozwalający odciążyć system w szczytowych okresach. W związku z tym szczególnie ważne jest poznanie odbiorcy końcowego, tzn. określenie jego wpływu na całkowite zużycie w danym obszarze i określenie czynników wpływających na wielkość zapotrzebowania na energię oraz poznanie, w jakim stopniu odbiorca jest zainteresowany zarządzaniem swojego zapotrzebowania. W artykule scharakteryzowano odbiorców przemysłowych działających na terenie województwa dolnośląskiego. Opisano obszar geograficzny, na którym odbiorcy funkcjonują. Przedstawiono charakterystykę energetyczno-gospodarczą danego terenu, a następnie podjęto próbę oceny, w jakim stopniu oddziałuje on na odbiorców i ich zachowania. Charakterystyka badanego obszaru Analizowane podmioty działają na obszarze województwa dolnośląskiego. W energię zaopatruje ich operator P. Obszar działania operatora to 27 330 km2, z liczbą prawie 1,7 mln zasilanych odbiorców. W latach 1999-2008 na obszarze Dolnego Śląska można było zauważyć rosnącą tendencję wielkości zużycia energii elektrycznej. Została ... więcej»

IX Konferencja Naukowo-Techniczna "Transformatory energetyczne i specjalne - projekt, produkcja, eksploatacja"
W dniach od 3 do 5 października 2012 r. odbyła się kolejna edycja konferencji naukowo-technicznej poświęcona projektowaniu, produkcji oraz eksploatacji transformatorów energetycznych i specjalnych. Uczestnicy spotkali się w Hotelu Król Kazimierz w Kazimierzu Dolnym. Organizatorami konferencji byli: Polimex-Mostostal Zakład ZREW Oddział Transformatory, Instytut Mechatroniki i Systemów Informatycznych Politechniki Łódzkiej, Zakład Wysokich Napięć Politechniki Łódzkiej, Instytut Energetyki z Warszawy, przy współudziale firmy PFISTERER. Patronat nad konferencją sprawowali: Polski Komitet Wielkich Sieci Elektrycznych, Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator, Zarząd Główny Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Łódzki i Warszawski. W spotkaniu uczestniczyło 150 osób, które reprezentowały ośrodki naukowo-badawcze w kraju, służby techniczne energetyki zawodowej i przemysłowej, producentów transformatorów i osprzętu do ich produkcji oraz firmy zajmujące się diagnostyką transformatorów. Uczestników konferencji powitał Jarosław Zaręba (Polimex-Mostostal Zakład ZREW Oddział Transformatory... więcej»

WYDAWNICTWA
Silniki elektryczne w praktyce elektronika.Jacek Przepiórkowski: Silniki elektryczne w praktyce elektronika. Wydanie II, poprawione i uzupełnione, Wydawnictwo BTC, Warszawa 2012.Książka jest poradnikiem-przewodnikiem po nowoczesnych silnikach elektrycznych małej mocy. Autor zawarł w niej wiele praktycznych informacji na temat zasad działania i budowy elektronicznych sterowników do silników (…) w tym rozwiązań opartych na mikrokontrolerach. W poszczególnych rozdziałach Autor omawia następujące zagadnienia: Informacje podstawowe - podział silników elektrycznych, parametry silników, Zasady elektronicznego sterowania silników, elementy wykonawcze - metody załączania i sterowania silników, pojedynczy klucz tranzystorowy, mostek tranzystorowy typu H, układy z triakami, zasady łączenia elementów wykonawczych z mikroprocesorami, Silniki komutatorowe DC - b... więcej»

Ryby elektryczne (Stefan Gierlotka)
Jednym z pierwszych, dostrzeżonych poza piorunem zjawisk elektrycznych, a znanych człowiekowi już w starożytności były ryby elektryczne. Pierwszy hieroglificzny dokument opisujący elektrycznego suma pochodzi ze starożytnego Egiptu i datuje się na 4000 lat p.n.e. W starożytnym Rzymie elektryczność ryb była wykorzystywana w medycynie. W 46 r. Scribonius Largus - lekarz na dworze cesarza Klaudiusza stosował w leczeniu podagry czarną płaszczkę z rodziny Torpedinidae, którą kładł pacjentowi pod stopy. Pacjent stał na wilgotnym brzegu, aby woda obmywała jego stopy. Obecnie w lecznictwie stosuje się terapię wykorzystującą podobne zjawiska, ale już nie z użyciem elektrycznych ryb, a za pomocą specjalnego generatora impulsów. Narządy elektryczne u ryb Niektóre gatunki ryb należące do rodzin: drętwy, strętwy, mruki i sum elektryczny, wyewoluowały niezależne narządy elektryczne. Ryby te należą do gromad chrzęstno- i kostnoszkieletowych. Napięcie elektryczne wytwarzane u tych ryb służy do obezwładniania zdobyczy lub odstraszania napastników. Niektóre ryby swe narządy elektryczne wykorzystują do elektrolokacji i orientacji w środowisku. Największe węgorze elektryczne zdolne są do wytworzenia rażeniowego prądu elektrycznego o napięciu 600 V, sumy do 350 V, a drętwa brunatna do 200 V i natężeniu ok. 30 A. Ryby wykorzystują prąd rażeniowy zarówno do polowania i obrony. Ryby wytwarzające pole elektryczne do elektrolokacji generują napięcie do 5 V, które służy do rozpoznania środowiska w mętnej wodzie. Do tych ryb należą: mrukowate, strętwokształtne i raje. Do wytworzenia napięcia elektrycznego ryby wykorzystują czynnościowe prądy elektryczne powstające w mięśniach, nerwach i innych tkankach. Generowany prąd elektryczny płynie tylko w jednym kierunku. Wytworzona energia jest uzależniona od rozmiarów narządu elektrycznego. Wyładowania następują seriami impulsów, po czym na krótki czas ustają, aby ten narząd mógł się zregenerować. Narządy wytwa... więcej»

Pomiar szumów małej częstotliwości diodowych detektorów podczerwieni (Łukasz Ciura, Andrzej Kolek, Waldemar Gawron, Dariusz Stanaszek)
Jednym z najważniejszych parametrów użytkowych detektorów jest wykrywalność (D*). W przypadku półprzewodnikowych detektorów podczerwieni parametr ten jest określony przez sprawność kwantową i szumy stosowanego przyrządu. Dla detektorów niezasilanych - wykrywalność określa się w odniesieniu do szumu termicznego detektora. W artykule opisano metodykę pomiaru szumów małych częstotliwości detektorów diodowych, którą zastosowano do detektora HgCdTe produkcji firmy VIGO System (typ MWIR). Wyniki pozwalają opisać szumy 1/f detektora na poziomie ilościowym oraz formułować wstępne wnioski dotyczące natury tych szumów. W przypadku detektorów fotowoltaicznych można zwiększyć wartość D* stosując zasilanie w kierunku zaporowym. Wtedy D* określa się w odniesieniu do szumu śrutowego, którego wartość jest 2-krotnie mniejsza niż szum termiczny detektora niezasilanego. Dla detektorów HgCdTe, których wykrywalność określa się względem szumu generacyjno-rekombinacyjnego procesów Augera, zasilanie w kierunku zaporowym jest szczególnie atrakcyjne, gdyż umożliwia dławienia tego procesu (i związanych z nim szumów g-r) przez redukcję koncentracji swobodnych nośników ładunku [1]. Dodatkową zaletą stosowania zasilania w kierunku zaporowym jest wzrost szybkości odpowiedzi fotodiody [2]. W warunkach nierównowagowych pojawiają się jednak nadmiarowe szumy typu 1/f, które zmniejszają wykrywalność detektora dla wolnozmiennych sygnałów. Jedynym sposobem wyznaczenia wartości D* są wtedy pomiary szumów detektora w zakresie małych częstotliwości, gdyż obecnie brakuje powszechnie akceptowanej teorii, którą można stosować do opisu tych szumów. Pomiary szumów 1/f detektorów mają zatem cel nie tylko praktyczny, lecz także aspekt poznawczy zakładający identyfikację źródeł szumów małej częstotliwości i określenie ich korelacji z budową, technologią i warunkami pracy detektora. Układ pomiarowy Zastosowano konfigurację pomiaru prądu szumów. Fluktuacje id = iD - ID (p... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-10

zeszyt-3462-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-10.html

 
W numerze m.in.:
Przewody ACSS jako alternatywa dla tradycyjnych konstrukcji AFL (Krzysztof Kaleta, Henryk Kubik, Paweł Dyraga)
Przyszłość polskiej energetyki została określona w załączniku do uchwały Rady Ministrów nr 202/2009 z 10 listopada 2009 r. "Polityka energetyczna Polski do 2030 roku". Założone cele w zakresie poprawy efektywności energetycznej to: zmniejszenie wskaźnika strat sieciowych w przesyle i dystrybucji, poprzez m.in. modernizację obecnych i budowę nowych sieci, wymianę transformatorów o niskiej sprawności oraz rozwój generacji rozproszonej. Szczegółowymi celami w zakresie wytwarzania i przesyłania energii elektrycznej oraz ciepła są: - budowa nowych mocy w celu zrównoważenia krajowego popytu na energię elektryczną i utrzymania nadwyżki dostępnej operacyjnie w szczycie, mocy osiągalnej krajowych konwencjonalnych i jądrowych źródeł wytwórczych na poziomie min. 15% maksymalnego krajowego zapotrzebowania na moc elektryczną, - budowa interwencyjnych źródeł wytwarzania energii elektrycznej, wymaganych ze względu na bezpieczeństwo pracy systemu elektroenergetycznego, - rozbudowa krajowego systemu przesyłowego umożliwiająca zrównoważony wzrost gospodarczy kraju, jego poszczególnych regionów oraz zapewniająca niezawodne dostawy energii elektrycznej (szczególnie zamknięcie pierścienia 400 kV oraz pierścieni wokół głównych miast Polski), jak również odbiór energii elektrycznej z obszarów o dużym nasyceniu planowanych i nowo budowanych jednostek wytwórczych, ze szczególnym uwzględnieniem farm wiatrowych, - rozwój połączeń transgranicznych skoordynowany z rozbudową krajowego systemu przesyłowego i z rozbudową systemów krajów sąsiednich, pozwalający na wymianę co najmniej 15% energii elektrycznej zużywanej w kraju do 2015 r., 20% do 2020 r. oraz 25% do 2030 r., - modernizacja i rozbudowa sieci dystrybucyjnych, pozwalająca na poprawę niezawodności zasilania oraz rozwój energetyki rozproszonej wykorzystującej lokalne źródła energii, - modernizacja sieci przesyłowych i sieci dystrybucyjnych, pozwalająca obniżyć do 2030 r. czas awaryjnych przerw w... więcej»

10 grzechów głównych w kształceniu inżynierów
Wystąpienie prof. Krzysztofa Kluszczyńskiego na XXII Ogólnopolskim Zjeździe Dziekanów Wydziałów Elektrycznych, Elektroniki, Telekomunikacji, Automatyki i Robotyki oraz Informatyki. W pierwszych dniach czerwca odbył się na Politechnice Łódzkiej XXII Ogólnopolski Zjazd Dziekanów Wydziałów Elektrycznych, Elektroniki, Telekomunikacji, Automatyki i Robotyki oraz Informatyki. Zjazdy te, odbywające się corocznie w coraz to innych środowiskach akademickich, zostały wiele lat temu zainicjowane przez Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej, a organizatorem I Ogólnopolskiego Zjazdu Dziekanów Wydziałów Elektrycznych w 1991 r. był - oprócz Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej - Oddział Gliwicki Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej PTETiS. Ten historyczny Zjazd, otwierający - trwającą nieprzerwanie od 22 lat tradycję corocznych spotkań wszystkich dziekanów wydziałów z zakresu szeroko pojętej elektryki - odbył się w zamku prezydenta Ignacego Mościckiego (dziś - oficjalnej rezydencji prezydenta RP), w Wiśle-Czarnej, nieopodal przełęczy Kubalonka. Dwadzieścia dwa lata temu w I spotkaniu dziekanów uczestniczyły 43 osoby, w tegorocznym zjeździe - prawie 120 osób. Prócz dziekanów i prodziekanów w zjazdach uczestniczą również rektorzy- elektrycy i prorektorzy-elektrycy, jak też przewodniczący i prezesi najważniejszych instytucji życia naukowego w Polsce, szczególnie z zakresu elektrotechniki, elektroenergetyki, elektroniki i automatyki. Pielęgnowaną i skrupulatnie podtrzymywaną tradycją jest obecność przedstawicieli Polskiej Akademii Nauk, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, a ostatnio - Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Żywym dyskusjom uczestników, dotyczącym najistotniejszych problemów działalności naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej, towarzyszą wykłady i prezentacje. Pozwalają pozyskać najświeższe wiadomości oraz zdoby... więcej»

Laboratorium projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych (Krzysztof Górecki, Janusz Zarębski, Damian Bisewski, Jacek Dąbrowski, Piotr Jasicki)
W artykule przedstawiono badawczo-dydaktyczne laboratorium projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych, uruchomione w Katedrze Elektroniki Morskiej Akademii Morskiej w Gdyni. Opisano koncepcję laboratorium, etapy procesu dydaktycznego oraz najważniejsze urządzenia stanowiące wyposażenie laboratorium. Wskazany został obszar zadań badawczych i dydaktycznych, w którym to laboratorium może być użyteczne. Rozwój technologii elektronicznej umożliwia miniaturyzację urządzeń elektronicznych, ograniczenie kosztów obudowy oraz zmniejszenie zapotrzebowania na energię elektryczną. Bardzo duży wpływ na miniaturyzację urządzeń elektronicznych ma rozpowszechnienie się technologii montażu powierzchniowego elementów elektronicznych. Elementy stosowane w tym montażu (SMD) cechują się mniejszymi rozmiarami geometrycznymi oraz mniejszym rozstawem wyprowadzeń zewnętrznych niż klasyczne elementy do montażu przewlekanego (THD) [1]. Z drugiej strony montaż elementów elektronicznych w obudowach THD nie wymaga specjalistycznej aparatury i może być z powodzeniem realizowany w warunkach amatorskich. Z tego powodu przez wiele lat laboratorium projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych nie wymagało skomplikowanego wyposażenia, gdyż montaż przewlekany można było zrealizować jako montaż manualny. Obecnie nowoczesne układy scalone są w dużej mierze wytwarzane tylko w obudowach SMD. Dlatego badania układów elektronicznych zawierających nowoczesne układy scalone wymagają wykorzystania urządzeń technicznych umożliwiających wytworzenie precyzyjnych płytek drukowanych (PCB), nadruk pasty lutowniczej na polach lutowniczych, umieszczenie elementów SMD na płytce drukowanej oraz wykonanie lutowania rozpływowego [1]. W artykule opisano laboratorium badawczo-dydaktyczne projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych zorganizowane w Katedrze Elektroniki Morskiej Akademii Morskiej w Gdyni. W dalszej części artykułu przedstawiono koncepcję reali... więcej»

Sterowanie oświetleniem w inteligentnych budynkach (Mariusz Kalinowski, Tomasz Zarębski)
We współczesnym budownictwie stosuje się wiele nowoczesnych technologii. Jednym z przykładów są inteligentne instalacje elektryczne. Zapotrzebowanie na tego typu rozwiązania wynika z konieczności zwiększenia komfortu użytkowania budynków oraz oszczędniejszego gospodarowania energią. Zaspokojenie tych potrzeb stało się możliwe dzięki zastosowaniu nowoczesnej elektroniki oraz technologii informatycznych. Na rynku są dostępne tego typu rozwiązania o różnym stopniu złożoności. Do najbardziej rozbudowanych i mających najszersze możliwości należą: - KNX/EIB (european installation bus), - Lon Works (local operating system), - LCN (local control network). Są to systemy o topologii magistralnej. Jako magistrala jest wykorzystywana albo skrętka dwuparowa, jak np. w KNX oraz Lon Works lub jak w przypadku LCN - dodatkowa żyła w przewodzie instalacyjnym. Najbardziej uniwersalny (z powodu swojej otwartości) jest system KNX. Jest on współtworzony przez wielu europejskich producentów z branży elektrotechnicznej. Systemy Lon Works oraz LCN są największymi dostępnymi na rynku systemami firmowymi, z tym że w LCN można wykorzystywać wiele przycisków dedykowanych do standardu KNX. Dla mniej wymagających użytkowników rynek oferuje całą gamę małych systemów firmowych. Do najbardziej popularnych należą xComfort, Z-Wave (z jego polską odmianą FIBARO), Teletask i inne. Część tych systemów, jak np. xComfort albo Z-Wave, jest wykonanych w technologii bezprzewodowej, co w znacznym stopniu ułatwia ich implementację do już istniejących instalacji. Sterowanie oświetleniem w inteligentnych instalacjach Oświetlenie w zasadniczy sposób wpływa na wygodę użytkowania pomieszczenia. Właściwie dobrane natężenie oświetlenia, rozmieszczenie opraw oraz barwa światła zapewniają wysoki komfort osób przebywających w budynku. Inteligentne instalacje pozwalają na konfigurację wielu scen świetlnych dopasowanych do konkretnych sytuacji. Możliwość zmiany sceny świetlnej w... więcej»

Innowacyjność sektora IT oparta na współpracy naukowo-biznesowej (Wojciech Prastowski)
Jak zwiększyć potencjał innowacyjny w firmie, której profil działalności opiera się na nowatorskich projektach i pionierskich technologiach? Gdzie poszukiwać źródeł inspiracji w przypadku, gdy oferowane usługi i produkty powstają dzięki najnowocześniejszym rozwiązaniom i podzespołom? Jednym ze sposobów, od dawna wykorzystywanym w tzw. gospodarkach rozwiniętych, jest współpraca przedsiębiorstw z uczelniami wyższymi i wykorzystanie potencjału studentów, doktorantów i naukowców. Taki model współpracy w sektorze naukowo-biznesowym popularyzuje "Network Sunrise - Dolnośląska Sieć Współpracy Nauki i Biznesu" - czyli projekt, w ramach którego grupa animatorów transferu wiedzy i technologii rozbudowuje sieć kontaktów i rozwija serwis społecznościowy wspomagający realizację projektów z pogranicza nauki i biznesu. Diza... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-9

zeszyt-3423-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-9.html

 
W numerze m.in.:
WYDAWNICTWA
Rejestracja obrazu w nadzorowaniu procesu skrawania.Wojciech Zębala, Bogdan Słodki: Rejestracja obrazu w nadzorowaniu procesu skrawania. Wydawnictwo Politechniki Krakowskiej, Kraków 2011.W rozdziale Od autorów czytamy: W dotychczasowych opracowaniach z zakresu nadzorowania procesu skrawania uwzględniano różne modele teoretyczne, ... więcej»

Wybrane zagadnienia komunikacji IEC 61850 w sieciach elektroenergetycznych (Roman Węgrzyn)
Podstawowym celem tworzenia standardów protokołów komunikacyjnych są połączenia pomiędzy urządzeniami różnych producentów. Standard IEC 61850 [1] opisuje zasady nawiązywania połaczeń i realizacji niezbędnych zadań w środowisku sieci Ethernet. Zespół tworzący ten dokument zadbał jednocześnie o pewne zalecenia wykraczające poza opis formatu danych i algorytmy sesji połączeniowych. Zalecenia dotyczą również wymagań środowiskowych, jakościowych, reguł zarządzania projektem, struktury plików konfiguracyjnych, sposobu zmiany konfiguracji, testowania, zabezpieczenia dostępu czy też synchronizacji czasu. Novum dla istniejących implementacji oprogramowania jest np. struktura konfiguracji. Parametry systemu powinny być spójne dla wszystkich części systemu automatyki. Wymagany jest również podział na narzędzia do parametryzacji ogólnej dla parametrów systemu (bazy danych konfiguracyjnych) oraz dla autonomicznych parametrów IED , struktura bazy danych powinna być hierarchiczna w odniesieniu do struktury stacji. Większość producentów urzadzeń automatyki stacyjnej stworzyła w wyniku tych wymagań oddzielne aplikacje zarządzające modelem danych ACS I. Program IED Configurator dla zapewnienia integralności danych operuje na oddzielnych konfiguracjach - aktywna nie może być zmieniana on-line, natomiast uaktualniona rezerwowa staje się aktywna dopiero po restarcie modułu komunikacyjnego. Zunifikowane zostały również zasady tworzenia dokumentacji. Pliki ADL (adress data list) wiążą zdekomponowane adresy obiektu danych IEC 61850 z używanym tradycyjnie adresem rejestru i jego znaczeniem. Dokument PICS and MICS jest odpowiednikie... więcej»

Uruchamianie bloku energetycznego z jednostki pracującej na potrzeby własne w warunkach awarii systemowej (Janusz Buchta)
Duże elektrownie systemowe spełniają szczególną funkcję w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE). Spoczywają na nich zadania obrony i odbudowy systemu elektroenergetycznego, wyznaczone przez operatora systemu przesyłowego (OSP) na wypadek awarii systemowej. Regulamin regulacyjnych usług systemowych (RUS) [1] wyróżnia usługi systemowe gotowości elektrowni do odbudowy zasilania KSE. Usługi te obejmują gotowość elektrowni do pracy w układach wyspowych oraz gotowość do samostartu elektrowni. OSP dokonuje wyboru jednostek wytwórczych świadczących usługi systemowe gotowości do odbudowy zasilania KSE . Regulamin RUS określa ogólne wymagania techniczne dla jednostek biorących udział w odbudowie systemu, jednak szczegółowe wymagania określa operator dla każdej jednostki wytwórczej w zależności od jej roli w tym procesie. Podczas rozwijającej się awarii systemowej wybrane bloki elektrowni przejdą do stanu pracy na potrzeby własne (PPW ). Jest to ważny element strategii odbudowy systemu elektroenergetycznego. Pracujący na PPW blok może stać się źródłem zasilania dla jednostki pozostającej w postoju dyspozycyjnym i posłużyć do jej uruchomienia. Dwie jednostki wytwórcze elektrowni, pracujące równolegle i obciążone potrzebami własnymi, stanowią pewniejszy układ dla odbudowującego się systemu elektroenergetycznego. Przedmiotem artykułu jest analiza porównawcza pod względem bezpieczeństwa dwóch sposobów uruchomienia bloku pozostającego w postoju dyspozycyjnym za pomocą bloku pracującego na PPW : A - poprzez most zasilania rezerwowego 6 kV (rys. 1a), B - poprzez wydzielony fragment systemu 220 kV (rys. 1b). Rys. 1a i 1b przedstawiają przykładową sytuację uruchamiania bloku 5 z bloku 1 pracującego na PPW . Układ zasilania poprzez wydzielony system 220 kV (układ B) odpowiada uruchamianiu bloku w normalnych warunkach pracy KSE. Niemniej, w stanach awaryjnych KSE szyny rozdzielni systemowej mogą być niedostępne dla obsługi elektrow... więcej»

Ex-MST2_D - podsystem rozproszonej telemechaniki dla dużych obiektów elektroenergetycznych (Tomasz Wojciechowski)
System Ex-MST2_D został zaprojektowany jako rozwinięcie dla dobrze znanego i sprawdzonego rozwiązania sterownika telemechanik Ex-MST2. Zostały zachowane wszystkie podstawowe funkcje, takie jak obsługa większości standardowych protokołów, obsługa podsystemów pomiarów analogowych czy licznikowych. Nowością jest natomiast możliwość rozmieszczenia modułów sygnalizacji i sterowań poza sterownikiem. Zalety podsystemu rozproszonego Duża elastyczność konfiguracji sprzętowych dla nowych modułów sygnalizacji i sterowań pozwala na realizację różnych rodzajów rozproszenia. Do najczęściej stosowanych należą rozwiązania, gdzie: ● moduły są instalowane w ramach szafy sterownika. Wówczas moduły sygnalizacji i sterowań pełnią analogiczną funkcję jak kasety w rozwiązaniu klasycznym. Następuje przesunięcie miejsca fizycznego przypięcia obwodów wtórnych do obwodów sterownika. Listwy wyniesionych modułów przejmują funkcję listew krosowych, które nie muszą być już instalowane, ● moduły są rozmieszczone w budynku nastawni lub dalej w rozdzielni. Dla zapewnienia łączności z modułami rozproszonymi stosuje się wówczas połączenia światłowodowe (do 50 m światłowód polimerowy, do kilku kilometrów - światłowód szklany). Bardzo istotny jest fakt, że mimo fizycznego umieszczania modułów poza sterownikiem, status danych odczytywanych w sterowniku jest identyczny jak dla danych w strukturze klasycznej (skupionej). Oczywiście możliwe są mieszane struktury, pozwalające na montowanie listew z modułami zarówno lokalnie, jak i w różnej odległości od sterownika (rys. 1). Zastosowanie technologii rozproszonej przynosi wymierne korzyści, do których należy zaliczyć: ● uproszczenie obwodów wtórnych stacji elektroenergetycznej, wynikające z braku konieczności prowadzenia kabli sygnalizacyjnych i sterowniczych bezpośrednio do sterownika. Łączność listew ze sterownikami jest zapewniona łączami światłowodowymi. Redukcja układany... więcej»

Uszkodzenie wyłącznika zagrożeniem dla systemu elektroenergetycznego
R. Sandoval, J. Eternod: Evaluation of methods for breakerflashover protection. Archiwum firmy SEL. Opracował - Piotr Olszowiec. Przebicie bieguna jednej z faz wyłącznika stanowi przykład dość rzadkiej, lecz bardzo groźnej awarii w sieciach WN. Skutki takich zakłóceń są porównywalne z konsekwencjami zwarć jednofazowych lub pozostawienia załączonego jednego bieguna wyłącznika po wyłączeniu obu pozostałych. Ich wynikiem może być uszkodzenie generatora lub naruszenie stabilności pracy systemu elektroenergetycznego. W artykule omówiono okoliczności powstawania tych zakłóceń oraz środki zaradcze stosowane za granicą. Przebicie przerwy izolacyjnej bieguna wyłącznika Niektóre produkty rozkładu gazu zachodzącego pod działaniem łuku elektrycznego w warunkach roboczych mogą osadzać się na wewnętrznych powierzchniach komór wyłącznika. Bez wykonywania regularnej konserwacji zjawisko to może powodować wewnętrzne przebicie. Kilka innych czynników takich jak wewnętrzne lub zewnętrzne zanieczyszczenie, niskie ciśnienie gazu i jego wilgotność, również bywają przyczyną przeskoków między stykami otwartego wyłącznika. Przebicie przerwy międzystykowej może teoretycznie wystąpić w każdym wyłączniku znajdującym się pod napięciem, jednak prawdopodobieństwo takiej awarii jest znacznie wyższe w wyłącznikach używanych do synchronizacji generatorów lub sieci z systemem elektroenergetycznym. W procesie synchronizacji przesunięcie fazowe napięć po obu stronach bieguna wyłącznika zmienia się w granicach 0-360°, zaś różnica tych napięć (czyli... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-8

zeszyt-3394-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-8.html

 
W numerze m.in.:
Nowe wyzwania sektora elektroenergetycznego w zakresie ochrony środowiska (Krzysztof Billewicz)
Elektroenergetyka jest sektorem szczególnie negatywnie oddziałującym na środowisko. Są to przede wszystkim emisje zanieczyszczeń - gazów i pyłów do atmosfery. Dodatkowo, ponieważ wielkie elektrownie budowane były z dala od siedzib ludzkich, problemem mającym wpływ na środowisko naturalne stało się ciepło wytwarzane przy okazji procesu generacji energii, które mogłoby być korzyścią i produktem, który można byłoby sprzedać - np. mogłoby służyć do ogrzewania mieszkań, a tak staje się odpadem i w różny sposób musi zostać oddane do otoczenia. Do tego dochodzi jeszcze degradacja krajobrazu związana zarówno z pozyskaniem niektórych paliw kopalnych, np. węgla brunatnego, jak również z budową wielkich elektrowni oraz wielkich linii przesyłowych. Wielu ludzi uświadamia sobie powolne, ale również nieuchronne wyczerpywanie się dostępnych zasobów paliw kopalnych, możliwych do wydobycia lub wykorzystania przy ekonomicznie uzasadnionych kosztach. Pakiet 3 razy 20 do 2020 r. Parlament Europejski zatwierdził pakiet ustaw, nazywanych pakietem klimatycznym, tzw. pakiet 3 razy 20. Celem jest zmuszenie krajów UE do "zielonej rewolucji" w przemyśle i energetyce, która będzie oznaczać odejście od wysokoemisyjnego węgla na rzecz odnawialnych źródeł energii oraz dążenie do oszczędzania energii. Pakiet ten podaje cele, które powinny zostać zrealizowane do 2020 r.: - ograniczenie emisji CO2 o 20%, w stosunku do poziomu z 1990 r. (głównym narzędziem służącym do realizacji tego celu jest unijny system handlu emisjami - ETS), - zmniejszenie zużycia energii (zwiększenie efektywności energetycznej) o 20%, - zwiększenie udziału energii odnawialnej w całkowitym zużyciu energii do 20% (dla Polski ustalono wzrost z 7 do 15%). W tym celu uboższe kraje otrzymały unijną pomoc w postaci bezpłatnych uprawnień do emisji, w 2013 r. elektrownie dostaną 70% uprawnień bezpłatnie. Jednak później, z roku na rok, będą musiały kupować ich coraz więcej. Po 1990 r. Polska... więcej»

Kontrola pracy systemu elektroenergetycznego z wykorzystaniem elementów teorii bifurkacji (Olgierd Małyszko)
W ostatnich latach, dzięki rozwojowi techniki cyfrowej i metod numerycznych, pojawiły się możliwości praktycznego zastosowania skomplikowanych metod matematycznych do kontroli i analizy stanu pracy systemu elektroenergetycznego (SEE). Na przykład, w teorii bifurkacji i chaosu, znane są metody umożliwiające badanie dynamiki układów nieliniowych, w tym analiza bifurkacji punktów stałych i okresowych. Wielkie awarie systemowe, takie jak np. utrata stabilności napięciowej, charakteryzują się właśnie zanikiem punktów stałych. Jedną z metod teorii bifurkacji i chaosu jest analiza wykładników Lapunowa. W artykule - na przykładzie modelu generator-sieć sztywna - pokazano, że wartość największego wykładnika Lapunowa jest skorelowana ze współczynnikiem zapasu stabilności i dąży do zera w miarę jak badany układ zbliża się do punktu utraty stabilności. W związku z tym, wartość największego wykładnika Lapunowa może być użyta jako wskaźnik zapasu stabilności. Jako drugi przykład wykorzystania wykładników Lapunowa przedstawiono metodę pomiaru on-line impedancji i mocy zwarciowej SEE. Aktualnie parametry te są obliczane teoretycznie, natomiast w czasie pracy systemu nie są już kontrolowane. Od mocy zwarciowej zależy koszt urządzeń, tym samym koszt budowy, napraw i modernizacji systemu. W rzeczywistym systemie wartości tych parametrów ulegają zmianom wskutek rozbudowy i modernizacji, jak również w wyniku planowych lub awaryjnych wyłączeń urządzeń. Proponowana metoda umożliwia ciągły monitoring wartości impedancji i mocy zwarciowej systemu w warunkach ruchowych. Wykładniki Lapunowa Wykładniki Lapunowa są miarą wrażliwości układu na warunki początkowe i reprezentują średnie tempo rozbiegania się bliskich trajektorii (startujących od dwóch początkowo bliskich sobie punktów) na atraktorze. Przedstawiono to na rys. 1. Jeśli układ ewoluuje od dwóch bliskich warunków początkowych X0 i X0+Δx0 to po czasie t rozbieżność można w przybliżeniu op... więcej»

Jubileusz 80-lecia urodzin prof. zw. dr. hab. inż. Tadeusza Kaczorka (Krzysztof Woliński)
Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej zorganizował 23 maja 2012 r. seminarium naukowe z okazji jubileuszu osiemdziesiątych urodzin prof. Tadeusza Kaczorka. Seminarium pod patronatem JM Rektora Politechniki Białostockiej - prof. Tadeusza Citko - odbyło się w Auli I przy Wydziale Elektrycznym. Otwarcia seminarium dokonał dziekan Wydziału Elektrycznego dr hab. inż. Mirosław Świercz, prof. PB. Przywitał jubilata - prof. Tadeusza Kaczorka, Jego Magnificencję Rektora PB - prof. Tadeusza Citko, przedstawicieli Polskiej Akademii Nauk - prof. Jerzego Klamkę, prezesa Oddziału Katowickiego PAN, prof. Janusza Kacprzyka, przewodniczącego Rady Kuratorów Wydziału IV PAN, prof. Krzysztofa Malinowskiego, przewodniczącego Komitetu Automatyki i Robotyki PAN, członków Komitetu Automatyki i Robotyki PAN, JM Rektora Politechniki Radomskiej prof. Mirosława Lufta, przedstawicieli (głównie dziekanów) wydziałów elektrycznych uczelni technicznych z całego kraju oraz przybyłych gości. Następnie głos zabrał rektor Politechniki Białostockiej - prof. Tadeusz Citko. Witając Jubilata, przypomniał jego dotychczasowy wkład w rozwój uczelni, przekazał najserdeczniejsze życzenia z okazji jubileuszu oraz wspomniał, że prof. Barbara Kudrycka, minister n... więcej»

Wyznaczanie wartości impedancji zastępczej urządzenia piorunochronnego (Tomasz Kuczyński)
Podczas bezpośredniego wyładowania piorunowego w obiekt budowlany, jego urządzenie piorunochronne LPS (lightning protection system) powinno umożliwić niskoimpedancyjną drogę przepływu prądu do ziemi. W związku z tym impedancja urządzenia piorunochronnego [1, 9], widziana z punktu wprowadzenia prądu piorunowego, jest istotnym czynnikiem wpływającym na poziom występującego zagrożenia. Informacje o wartości tej impedancji, nazywanej w dalszej części artykułu impedancją zastępczą LPS, mogą być też pomocne przy określaniu dopuszczalnych odstępów izolacyjnych [7] pomiędzy elementami LPS a urządzeniami na dachu i wewnątrz obiektu. W prowadzonej analizie, do zamodelowania zjawisk zachodzących podczas bezpośredniego wyładowania piorunowego oraz przeprowadzenia obliczeń wartości impedancji zastępczej LPS wykorzystano pakiet oprogramowania CDEGS [5]. Program ten wykonuje obliczenia na podstawie teorii pola elektromagnetycznego. Obliczenia przeprowadzono dla LPS oraz dla LPS z dołączonymi przewodami sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia. Impedancje zastępcze urządzeń piorunochronnych Obliczenia zagrożenia piorunowego przeprowadzono dla modeli urządzeń piorunochronnych domu jednorodzinnego o wymiarach 20 × 15 × 10 m (długość × szerokość × wysokość) oraz hali przemysłowej ... więcej»

Konferencje naukowo-techniczne Oddziału Poznańskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich podczas targów EXPOPOWER 2012 (Ryszard Niewiedział)
Oddział Poznański Stowarzyszenia Elektryków Polskich im. prof. Józefa Węglarza był organizatorem dwóch konferencji naukowo- technicznych podczas Międzynarodowych Targów Energetyki EXPOPOWER 2012 w Poznaniu. 8 maja 2012 r. w pawilonie 8A Międzynarodowych Targów Poznańskich odbyła się III Konferencja Naukowo-Techniczna z cyklu Energooszczędność w oświetleniu - Efektywność energetyczna w oświetleniu - nowe wymagania i możliwości. Współorganizatorami konferencji były: Wydział Elektryczny Politechniki Poznańskiej, Wielkopolska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa i Międzynarodowe Targi Poznańskie. Konferencja odbywała się pod patronatem Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP oraz Związku Producentów Sprzętu Oświetleniowego POL-Lighting. Radzie Programowej III Konferencji przewodniczył prof. Jacek Hauser z Politechniki Poznańskiej. Ponadto w skład Rady Programowej weszli: sekretarz naukowy - dr inż. Małgorzata Górczewska z Zakładu Techniki Świetlnej i Elektrotermii PP, prof. Wojciech Żagan z Politechniki Warszawskiej, prof. Konrad Domke z Politechniki Poznańskiej, dr inż. Jan Grzonkowski - przewodniczący Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP. Pracami Komitetu Organizacyjnego III Konferencji kierował członek Prezydium Zarządu OP SEP - mgr inż. Stefan Granatowicz, a sekretarzem organizacyjnym była mgr inż. Renata Kurka - sekretarz Zarządu OP SEP. Obrady konferencji otworzył wiceprezes Zarządu Głównego, a jednocześnie członek Prezydium Zarządu Oddziału Poznańskiego SEP - Stefan Granatowicz, witając serdecz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-7

zeszyt-3366-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-7.html

 
W numerze m.in.:
Międzynarodowe Targi Energetyki EXPOPOWER 2012 "Energetyka przyszłości - przyszłość energetyki" (Krzysztof Woliński)
VI edycja Międzynarodowych Targów Energetyki EXPOPOWER odbyła się w Poznaniu w dniach 8-10 maja 2012 r. Równolegle odbyły się Międzynarodowe Targi Energii Odnawialnej GREENPOWER . Patronat honorowy nad EXPOPOWER 2012 sprawowało Ministerstwo Gospodarki. Patronem Targów był także przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Energetyki - Andrzej Czerwiński oraz organizacje branżowe: Izba Gospodarcza Ciepłownictwo Polskie, Izba Gospodarcza Energetyki i Ochrony Środowiska, Polska Izba Producentów Urządzeń i Usług na Rzecz ... więcej»

LifeCheck - nowoczesny system kontroli i nadzoru urządzeń ograniczających przepięcia w obwodach sygnałowych (Andrzej Sowa, Krzysztof Wincencik)
Analizując potrzebę stosowania urządzeń do ograniczania przepięć SPD (surge protective device) w obwodach sygnałowych należy zwrócić uwagę na systemy, których awaria lub błędne działanie może stworzyć zagrożenie dla środowiska naturalnego (np. systemy elektroniczne w zakładach przemysłu chemicznego), systemy kontrolno-pomiarowe w energetyce oraz urządzenia w rozległych systemach elektronicznych instalowane na otwartym terenie (np. stacje benzynowe, oczyszczalnie ścieków itp.). Równie niebezpieczne mogą być zakłócenia w pracy systemów sterowania i nadzoru obiektów, w których może przebywać wiele osób lub które zarządzają bezpieczeństwem ruchu (nastawnie kolejowe, wieże kontroli ruchu na lotniskach). Przykładowo uderzenie w wieże kontroli lotów na lotnisku we Frankfurcie w 1992 r. spowodowało uruchomienie systemu pożarowego paraliżując na kilka godzin pracę lotniska i zmuszając wiele samolotów do zmiany lotniska docelowego. Badania urządzeń do ograniczania przepięć Podczas bezpośredniego wyładowania piorunowego w obiekt lub w instalacje do niego dochodzące może wystąpić przekroczenie dopuszczalnych parametrów SPD . Dlatego, w celu zapewnienia... więcej»

WYDAWNICTWA
Wprowadzenie do napędu elektrycznego. Włodzimierz Koczara: Wprowadzenie do napędu elektrycznego. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2012.W Przedmowie czytamy: Stosownie do programu trójstopniowego kształcenia na uczelniach technicznych materiał został podzielony na trzy części. Pierwsza dotyczy studiów inżynierskich i zawiera zagadnienia podstawowe. Druga, podawana na studiach magisterskich, obejmuje zaawansowane metody i układy sterowania. Natomiast trzecia grupa, realizowana na studiach doktoranckich, jest związana z rozwojem nowych układów napędowych, jak i ich sterowania. Autor omawia następujące zagadnienia: Podstawowe zależności w napędzie elektrycznym - rodzaje pracy maszyn w napędzie elektrycznym, Podstawowe zależności opisujące maszyny robo... więcej»

Właściwości piezoelektryczne niejednorodnych laminatów z polipropylenu (Ryszard Kacprzyk, Anna Kisiel)
Badania nad naturą zjawiska piezoelektrycznego występującego w różnych materiałach wykazały, że może ono być wynikiem działania kilku mechanizmów [1-2]. Wśród nich wyróżnia się efekt piezoelektryczny związany z niejednorodnością własności mechanicznych struktury dielektrycznej, przy jednoczesnym występowaniu w niej ładunku przestrzennego [1-3]. Struktury niejednorodne, wykonane z dielektryków wykazujących dobre właściwości elektretowe, mogą stanowić podstawę do opracowania materiałów wykazujących silne i trwałe własności piezoelektryczne. Materiały takie mogą znaleźć zastosowanie w budowie wszelkiego rodzaju czujników i przetworników wykorzystywanych, np. do konwersji energii z otoczenia w energię elektryczną (tzw. harvesterów). Największy wpływ na zastosowanie harvestera ma wybór odpowiedniego materiału piezoelektrycznego do jego budowy [4-5]. Analiza właściwości piezoelektrycznych dostępnych folii elektromechnicznych, jak również warstwowych struktur niejednorodnych [6-8] wskazuje na możliwość wykorzystania ich, np. w konstrukcji mikrogeneratorów energii wykorzystujących ciśnienie fali akustycznej oraz naprężenia ściskające. Elastyczne folie i ... więcej»

Wpływ warunków formowania elektretów z folii ptfe na ich własności (Adam Gubański, Jan Kupracz)
Elektrety znalazły wiele zastosowań technicznych związanych z wykorzystaniem pola elektrycznego elektretu w sposób zachowawczy. Wytwarzanie elektretów polega na "zamrożeniu" stanu spolaryzowania poprzez uporządkowanie dipoli, rozdział swobodnych nośników w polu elektrycznym (heteroładunek) lub też wprowadzeniu swobodnych nośników z zewnętrznych źródeł (homoładunek) [2]. W zależności od zastosowanej metody wytwarzania rozróżniamy: - termoelektrety - gdzie następuje uporządkowanie dipoli elektrycznych poprzez działanie zewnętrznego silnego pola elektrycznego w podwyższonej temperaturze, a następnie utrwalenie tego stanu przez ochłodzenie, - fotoelektrety - pobudzanie nośników ładunku w dielektryku za pomocą światła widzialnego lub promieniowania (np. gamma), a następnie odpowiednie przemieszczenie ich w materiale za pomocą silnego zewnętrznego pola elektrycznego, - radioelektrety - implantowanie ładunków elektrycznych o dużej gęstości (ulot, działo elektronowe), najczęściej w cienkich foliach polimerowych (folie elektretowe), - magnetoelektrety - uporządkowanie dipoli elektrycznych w silnym polu magnetycznym, a następnie utrwalenie tego stanu przez ochłodzenie [2]. Zwykle elektrety wykorzystuje się jako źródło stałego pola elektrycznego. Artykuł dotyczy metody formowania elektretów z folii PT FE w celu późniejszego zastosowania ich w czujnikach promieniowania jonizującego [5], charakteryzujących się: długim czasem życia, stabilnym ładunkiem powierzchniowym oraz dużym nieskompensowanym ładunkiem powierzchniowym. Formowanie elektretów Wyładowania koronowe wystę... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-6

zeszyt-3337-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-6.html

 
W numerze m.in.:
Nowe aparaty hydrolokacyjne wykrywają ogromne ławice ryb
Makris M.: New Sonar Technology Reveals City-size Schools of Fish. Low-frequency sound waves improve ocean sensing. IEEE Spectrum (US) 2011 August. Opracował - Witold Bobrowski. Statek badawczy Oceanus znajdował się 200 km na południe od Long Island poszukując czegoś, na co polowano od lat. Nie był to biały wieloryb, ale coś równie żywego i jako całość znacznie większego. Naukowcy pracujący na statku odnosili się żartobliwie do enigmatycznego przedmiotu poszukiwań, nazywając go niezidentyfikowanym obiektem pływającym (UFO - unidentified floating object). Aby znaleźć nieuchwytny łup załoga została wyposażona w nowoczesny aparat hydrolokacy... więcej»

Problemy koordynacji i rezerwowania zabezpieczeń nadprądowych w sieciach SN i nN
Manuel J. i in.: Protecting distribution feeders for simultaneous faults. Biblioteka Schweitzer Engineering Laboratories Inc., Maniłow A. i in.: Linie kablowe 6-10, 20 kV. Poprawa niezawodności z wykorzystaniem szybkich zabezpieczeń. Nowosti Elektrotechniki 5/2011. Bielajew A. i in.: Dalnieje rezerwirowanije otkazow zaszczit i wykluczatielej w sietiach 0.4 kV. Elektriczeskije Stancji 12/2002. Opracował - Piotr Olszowiec. Stosowanie najprostszych zabezpieczeń elektrycznych, czyli przekaźników nadprądowych w sieciach rozdzielczych nawet o stosunkowo prostej konfiguracji napotyka nierzadko istotne problemy związane z zapewnieniem selektywności działania. W sieciach średniego napięcia (SN) założona koordynacja działania tych zabezpieczeń może zostać naruszona przy wyłączaniu zwarć równoczesnych w odpływach liniowych. Groźne skutki dla kabli, łączników i odbiorów silnikowych wywołuje utrzymywanie długiego czasu wyłączania zwarć wielkoprądowych. Natomiast w sieciach niskiego napięcia (nN) istotnym zagrożeniem bywa brak możliwości tzw. zdalnego rezerwowania zabezpieczeń pól odpływowych w rozdzielniach sieci promieniowej. Poniżej przedstawiono zagraniczne doświadczenia projektowo-eksploatacyjne w zakresie rozwiązywania wymienionych problemów. Ochrona od zwarć równoczesnych w liniach odpływowych SN W sieciach promieniowych SN pola odpływowe rozdzielni zasilanej z transformatora WN/SN wyposaża się w zabezpieczenia nadprądowe bezzwłoczne i zwłoczne o charakterystyce zależnej. Zabezpieczenie nadprądowe strony DN transformatora (tj. w polu zasilania rozdzielni) zawiera zwykle stopnie zwłoczne o charakterystyce niezależnej i zależnej, rezerwujące zabezpieczenia wspomnianych pól (rys. 1). Przy zwarciu w jednym z odpływów zabezpieczenia tego pola, jak i pola zasilania rozdzielni mierzą ten sam prąd, a zakłócenie jest selektywnie eliminowane przez zabezpieczenie uszkodzonej linii. Natomiast przy równoczesnym zwarciu w dwóch (lub większej l... więcej»

Substytucyjny pomysł na korupcję (Krzysztof Billewicz)
Obecnie w Polsce coraz więcej liczników jest zdalnie odczytywanych za pomocą różnych technologii komunikacyjnych. Oprócz wielu zalet takiego rozwiązania ich wspólną wadą jest problem z odczytem niektórych urządzeń pomiarowych. Licznik jednak przechowuje dane pomiarowe tylko przez określony czas, np. przez miesiąc. W przypadku niemożności odczytania danych z takiego urządzenia, w określonym czasie może dojść do bezpowrotnej ich utraty. W przypadku bezpowrotnej utraty danych część z nich, na potrzeby rozliczeń, można dość dokładnie odtworzyć. Jednak zapis w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnych, które są dość jednoznaczne, nie gwarantuje najdokładniejszego sposobu odtworzenia brakujących danych. Co więcej, w niektórych przypadkach taki mechanizm może zachęcać do manipulowania odczytami danych, co w konsekwencji doprowadzi do pomysłów korupcyjnych. Substytucja danych W przypadku, gdy nie można pozyskać danych ani z licznika rozliczeniowego, ani kon... więcej»

JM-TRONIK - 30 lat doświadczeń w EAZ (Mariusz Radziszewski, Dariusz Rybak)
W artykule przedstawiono rodzinę zabezpieczeń serii MUZ produkcji JM-TRONIK. Opisano zabezpieczenia od zwarć doziemnych admitancyjne kierunkowe, realizowane przez sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3. Przedstawiono także innowacyjne funkcje sterowników polowych, m.in. kontrolę zużycia styków wyłączników próżniowych. Firma JM-TRONIK jest producentem szerokiej gamy urządzeń elektroenergetycznych średnich napięć, m.in. rozdzielnic SN, wyłączników i styczników próżniowych oraz elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej (EAZ). Na szczególną uwagę zasługuje rodzina zabezpieczeń serii MUZ, w tym sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3, które realizują zabezpieczenia admitancyjne kierunkowe. Sterowniki polowe produkcji JM-TRONIK zostały wyposażone w wiele innowacyjnych funkcji, takich jak kontrola zużycia styków wyłączników próżniowych. Uniwersalne sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3 - realizacja zabezpieczeń admitancyjnych kierunkowych Sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3 są zespołami uniwersalnymi i realizują pełną automatykę zabezpieczeniową, m.in. zabezpieczenia admitancyjne kierunkowe. R... więcej»

Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce Część III. Podstawowe cechy bezpieczeństwa rozwiązań projektowych jądrowych bloków energetycznych oferowanych Polsce (Władysław Kiełbasa)
Inwestorowi pierwszych elektrowni jądrowych w Polsce - spółce PGE SA - oferowane są obecnie dwa rodzaje jądrowych bloków energetycznych generacji III+ wyposażonych w reaktory lekkowodne - dwa z reaktorami typu PWR (EPR i AP 1000) oraz jeden z reaktorem typu BWR (ESBWR). Wszystkie zapewniają wysoki poziom bezpieczeństwa jądrowego. Podstawowe cechy bezpieczeństwa reaktora EPR Reaktor EPR (european pressurized reactor) reprezentuje tzw. "linię ewolucyjną" rozwoju reaktorów energetycznych, jego rozwiązania projektowe wywodzą się z 40-letnich doświadczeń w konstrukcji i eksploatacji francuskich i niemieckich reaktorów wodnociśnieniowych, a zwłaszcza ich najnowszych modeli: "N4" (firmy Framatome - obecnie AREVA) i "Konvoi" (firmy Siemens). Moc elektryczna netto jądrowego bloku energetycznego z reaktorem EPR wynosi ok. 1600 MWe. Zastosowano w nim wiele rozwiązań zapewniających bezpieczeństwo nie tylko przy normalnej eksploatacji i podczas awarii projektowych, ale i w razie akcji terrorystycznych, a także zabezpieczających przed uszkodzeniem obudowy bezpieczeństwa w przypadku ciężkich awarii związanych ze stopieniem rdzenia reaktora. Główne cechy bezpieczeństwa reaktora EPR schematycznie przedstawiono na rys. 17, są to: - dwupowłokowa obudowa bezpieczeństwa z układami wentylacji przestrzeni pomiędzy dwiema powłokami, - strefa rozpływu stopionego rdzenia (tzw. łapacz rdzenia), zabezpieczająca obudowę bezpieczeństwa przed uszkodzeniem w razie przetopienia zbiornika reaktora przez stopiony rdzeń, - układy bezpieczeństwa o poczwórnej redundancji, - układ chłodzenia (zraszania) obudowy bezpieczeństwa o podwójnej redundancji, - duży zbiornik wodny w obudowie bezpieczeństwa (zapas wody służący do przeładunku paliwa i dla układów bezpieczeństwa). Rozwiązania projektowe zastosowane w EPR zapewniają: ● Praktyczne wykluczenie sytuacji mogących skutkować dużymi wczesnymi uwolnieniami substancji promieniotwórczych do środowiska, jak: ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-5

zeszyt-3306-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-5.html

 
W numerze m.in.:
Analiza asymetrii napięć w terenowych sieciach elektroenergetycznych średniego napięcia (Ryszard Skliński, Grzegorz Hołdyński, Zbigniew Skibko)
W obliczeniach sieci elektroenergetycznych przyjmuje się zazwyczaj założenie symetrii impedancji wzdłużnych oraz symetrii prądów odbiorów i napięć zasilających. Przyjęcie tego założenia w znacznym stopniu ułatwia wykonanie obliczeń. Jednak w rzeczywistości uzyskanie całkowitej symetrii napięć we wszystkich węzłach systemu elektroenergetycznego w stanach normalnych nie jest w praktyce możliwe z uwagi na niesymetryczne odbiory, a przede wszystkim odbiorniki 1-fazowe, występujące głównie w sieciach niskiego napięcia. Powodują one przepływ niejednakowych prądów fazowych (asymetria prądów) przez sieć elektroenergetyczną i powstawanie na elementach tej sieci niesymetrycznych strat napięcia. Konsekwencją tego jest utrata symetrii napięcia w węzłach sieci - czyli asymetria napięć. Asymetria napięć Asymetrią napięć nazywa się stan, w którym spełniony jest przynajmniej jeden z warunków: wartości napięć fazowych nie są sobie równe, kąty między kolejnymi napięciami fazowymi także nie są sobie równe (120o). Niesymetryczne układy napięć lub prądów można analizować rozkładając je na składowe układy symetryczne: zgodny, przeciwny i zerowy. Składowe układy symetryczne w literaturze dość często nazywa się skrótowo składowymi symetrycznymi. Oznaczając wielkości fazowe napięć w układzie trójfazowym odpowiednio UA, UB, UC, otrzymuje się równania umożliwiające obliczenie składowych symetrycznych układu trójfazowego [1]: (1) gdzie: U 0, U1, U2 - składowe symetryczne kolejności zerowej, zgodnej i przeciwnej, UA, UB, UC - wielkości fazowe napięcia, a - operator obrotu opisany równaniem: ... więcej»

Niekonwencjonalny odzysk energii - prąd z wodociągów
Iwanow А., Kotieleniec N.: Wykorzystanie nadmiernego ciśnienia w scentralizowanych układach ciepłowniczych do produkcji energii elektrycznej (Ispolzowanije izbytocznowo dawlienija w sistiemach centralizowannowo tiepłosnabżenija dla proizwodstwa elektriczeskoj eniergii). "Eniergobiezopasnost" i Eniergosbierieżenie" 3/2009. Opracował - Piotr Olszowiec. Ważnym, lecz wciąż niedocenianym sposobem poprawy bilansu energetycznego jest wykorzystywanie strumieni bezpowrotnie traconej energii. Jednym z rozwiązań może być odbiór rozpraszanej energii, jej konwersja i zwrot do sieci elektrycznej. Przykładem udanej realizacji tego podejścia jest utylizacja nadmiaru energii hydrokinetycznej sprężonych mediów, a zwłaszcza wody. Przy transporcie wody użytkowej lub ciepłowniczej na początku rurociągu wymuszane jest ciśnienie robocze o wartości niezbędnej do pokonania oporów przepływu czynnika do ... więcej»

Udoskonalenia wprowadzane do zabezpieczenia różnicowego transformatorów - doświadczenie płynące z projektowania i testów (H.T. Yip, M. Moscoso, G. Lloyd, K. Liu, Z. Wang)
Procentowe charakterystyki różnicowe robocze znalazły powszechne zastosowanie w zabezpieczeniu różnicowym transformatora. Tradycyjne układy zabezpieczające wykorzystują charakterystyki z dwoma lub wieloma zboczami w celu zapewnienia stabilności w trakcie nasycania przekładnika prądowego CT wraz z 2. harmoniczną, pełniącą funkcję czynnika ograniczającego lub blokującego podczas rozruchu. Niemniej jednak badania dowiodły, iż istnieje ograniczenie związane z zastosowaniem charakterystyki z podwójnym zboczem dla zapewnienia stabilności, mające na celu uniknięcie konieczności dużego przewymiarowania przekładników prądowych. Wykazano również, że blokowanie 2. harmonicznej spowolnia odpowiedź zabezpieczenia na wewnętrzne zwarcia w sytuacjach nasycenia przekładnika prądowego [1-2]. Spowodowane jest to tym, że nasycone przebiegi przekładnika prądowego mogą również zawierać wysoką składową 2. harmonicznej. Wczesne badania nad magnetyzującym prądem rozruchowym wykazały, że zawartość 2. harmonicznej może stanowić 15% lub więcej składowej podstawowej prądu [3]. Obecne badania dowodzą, iż wprowadzone udoskonalenia w konstrukcji transformatorów oraz rdzeń stalowy zaowocowały niską zawartością 2. harmonicznej (zaledwie 7%) [3]. W artykule zaprezentowano nowe algorytmy, które zostały opracowane w celu poprawy skuteczności działania reagującego na prądy stabilizacyjne różnicowego zabezpieczenia transformatora. Zastosowano algorytm obliczania prądu stabilizacyjnego stanu nieustalonego, który w momencie wystąpienia nagłego wzrostu prądu stabilizacji chwilowo zwiększa próg zadziałania, zwiększając w ten sposób stabilność podczas zewnętrznych zwarć. Takie podejście nie będzie zakłócało skuteczności działania zabezpieczenia podczas zwarć wewnętrznych, ponieważ prąd różnicowy będzie wzrastał dużo szybciej niż prądy stabilizacji. Opracowano nowoczesny algorytm wykrywania nasycenia przekładnika prądowego. Jego działanie oparto na tym, iż przebiegi m... więcej»

Kompensacja mocy biernej w instalacjach przemysłowych i sieciach dystrybucyjnych SN (Marek Iwanicki)
W systemie elektroenergetycznym prądu przemiennego występuje zapotrzebowanie na moc bierną indukcyjną, konieczną do wytworzenia pola elektromagnetycznego, głównie w silnikach elektrycznych i transformatorach. Pole to jest warunkiem działania tych maszyn. Moc bierną pobierają również linie elektroenergetyczne, zużywając ją także na wytworzenie pola elektromagnetycznego. Zapotrzebowanie na moc bierną występuje zarówno u odbiorców energii elektrycznej (w pierwszym rzędzie u odbiorców przemysłowych), jak również u dostawców energii elektrycznej, tj. w energetyce zawodowej. Do wytwarzania mocy biernej służą: - generatory synchroniczne, - kompensatory synchroniczne, - silniki synchroniczne, - baterie kondensatorów (kondensatory). Kondensatory są zwykle najekonomiczniejszym - z przedstawionych powyżej - źródłem mocy biernej. Mają przy tym wiele cennych zalet, jak: - możliwość instalacji praktycznie w dowolnym punkcie sieci, - łatwość dostosowania instalacji do występującego zapotrzebowania, - bardzo niskie straty mocy czynnej, - prosty montaż i mało pracochłonna obsługa. Wymienione zalety kondensatorów umożliwiają instalowanie ich w pobliżu odbiorów jako źródeł dostosowanych do występującego zapotrzebowania mocy biernej w danym punkcie sieci. Unikając zatem praktycznie przesyłu mocy biernej, można zrealizować korzystną ekonomicznie ideę lokalnego wytwarzania tej mocy w dużej liczbie rozproszonych źródeł mocy biernej, którymi są kondensatory, instalowane zarówno w zakładach przemysłowych, jak i w sieciach energetyki zawodowej. Gospodarka mocą bierną w zakładach przemysłowych Zmiana sposobu rozliczania nieskompensowanej mocy biernej oraz okresowe podwyżki cen energii elektrycznej sprawiły, że w ciągu ostatnich lat znacznie wzrosło zainteresowanie kompensacją mocy biernej. Optymalizacja kosztów to nie jedyny powód, dla którego należy mieć sprawny układ kompensacji. Utrzymanie zadanego współczynnika mocy tgφ na poziomie poniż... więcej»

Odległości pomiędzy urządzeniami do ograniczania przepięć a urządzeniami chronionymi (Andrzej Sowa)
Tworząc niezawodny system ograniczania przepięć w instalacji elektrycznej w obiekcie budowlanym, należy uwzględnić wiele wymagań dotyczących samej instalacji elektrycznej, ochrony odgromowej obiektów budowlanych oraz kompatybilności elektromagnetycznej urządzeń. Szczególną uwagę należy zwrócić na: - właściwą ocenę występującego zagrożenia stwarzanego przez prądy i napięcia udarowe, - koordynację energetyczną pomiędzy poszczególnymi układami urządzeń do ograniczania przepięć SPD (surge protective device) w wielostopniowych systemach ochrony, - poziomy odporności udarowej przyłączy zasilania chronionych urządzeń, - dopuszczalne odległości (tzw. odległości ochronne) pomiędzy układami SPD a chronionymi urządzeniami. Koordynację energetyczną pomiędzy urządzeniami do ograniczania przepięć określa producent w formie wymagań dotyczących odległości pomiędzy SPD różnych typów. Znacznie bardziej skomplikowane jest określanie odległości ochronnych pomiędzy układem SPD a przyłączami zasilania chronionych urządzeń. Narażenia przepięciowe urządzeń W przypadku stosowania długich przewodów pomiędzy SPD typu 2 lub 3 a chronionym urządzeniem (rys. 1) na zaciskach przyłącza zasilającego chronionego urządzenia mogą wystąpić napięcia ograniczone przez SPD z dodatkowymi oscylacjami. O możliwości wystąpienia przepięć o takim charakterze w obwodzie warystor - obciążenia o charakterze pojemnościowym wspomniano w normie IEC 61643-12 [7]. Wartości szczytowe przedstawionych przepięć (rys. 2) dochodziły do podwojonej wartości napięcia panującego na warystorze (SPD typu 2 lub 3). Dr hab. inż. Andrzej Sowa, prof. ndzw. PB - Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej Rys. 1. Wzajemne rozmieszczenie urządzeń do ograniczania przepięć i chronionych urządzeń: a) układ SPD typu 2 i chronione urządzenie, b) SPD typu 3 a chronione urządzenie a) b) Rys. 2. Napięcie w układzie warystor - obciążenie pojemnościowe: a) schemat układu pomiarowego, b) napięcia ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-4

zeszyt-3276-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-4.html

 
W numerze m.in.:
Czy burze magnetyczne są groźne dla krajowej elektroenergetyki? (cz. I ) (Adam Klimpel, Krzysztof Lipko)
Jednym z obowiązków państwa jest zapewnienie ciągłości pracy najważniejszych systemów: dostarczających energię, finansowych, komunikacyjnych itp. Państwo musi nadzorować ich sprawność oraz ustalać stopień ich zabezpieczenia przed różnymi niekorzystnymi zdarzeniami. We współczesnym świecie społeczeństwa nie są w stanie funkcjonować bez osiągnięć techniki zastosowanych do budowy całych systemów i ich codziennej obsługi. Awarie towarzyszą funkcjonowaniu rozległych systemów infrastrukturalnych i nie sposób ich zupełnie wyeliminować. Należy jednak czynić wszystko, aby zmniejszyć częstość ich występowania, rozległość i skutki. Takie zadanie ma ochrona infrastruktur krytycznych. W analizach dotyczących infrastruktur krytycznych jest podkreślana współzależność między poszczególnymi typami infrastruktur - uszkodzenie jednej z nich może lawinowo rozszerzyć się na inne. W ostatnich latach w Stanach Zjednoczonych i w wielu krajach Europy Zachodniej podjęto prace mające na celu analizę zależności między infrastrukturami krytycznymi. W literaturze rozróżnia się cztery kategorie współzależności: fizyczną, cyberelektroniczną, geograficzną i logiczną. System elektroenergetyczny jest uznawany za infrastrukturę najbardziej krytyczną, ponieważ wszystkie pozostałe są w pełni od niego zależne. Jednocześnie systemy elektroenergetyczne i infrastrukturę telekomunikacyjną uważa się za infrastruktury najbardziej podatne na sabotaż, ataki na drodze elektronicznej, na zjawiska atmosferyczne - w tym pogodę kosmiczną. Międzynarodowe elektroenergetyczne stowarzyszenia techniczne od lat były informowane o wpływie burz słonecznych (zwanych też burzami magnetycznymi) na funkcjonowanie systemów elektroenergetycznych. Informacje o pierwszych rozległych awariach systemowych, spowodowanych tymi zjawiskami, nadeszły z Kanady w 1989 r. Początkowo naukowcy twierdzili, że incydenty mogą się zdarzać jedynie w nocy w szczycie aktywności cyklu słonecznego i że mogą mieć... więcej»

Wacław Ryszard Zapaśnik (1931-2012) (Jerzy Mukosiej)
Tak niedawno, 28 września 2011 r., prof. Wacław Ryszard Zapaśnik ukończył 80 lat. Był w pełni sprawny i pracował - jak zawsze - nad następnym tematem naukowym, który miał ukończyć w grudniu. Jak się później okazało było to Jego ostatnie opracowanie. Po krótkiej chorobie zmarł 17 stycznia br. i został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie. Prof. R. Zapaśnik przeszedł na emeryturę w wieku 70 lat, lecz nie wyobrażał sobie życia bez pracy w Instytucie Elektrotechniki (IEL). Miał niespotykanie długi 58-letni staż pracy w jednym Instytucie. Był też najdłużej - aż 21 lat - urzędującym kierownikiem Zakładu Maszyn Elektrycznych, a następnie 12 lat sprawował funkcję zastępcy kierownika tego Zakładu. Urodził się w Warszawie w roku 1931. Ojciec Ryszarda Zapaśnika Stanisław - przedwojenny pracownik zakładów zbrojeniowych na Forcie Bema - zginął podczas wojny. W 1940 r. matka Joanna (z d. Matysiak) z synem Ryszardem przeniosła się do Piaseczna. Od 28 lipca 1945 r. do rozwiązania Zakładu 12 lipca 1946 r. pracował w prywatnym Koncesjonowanym Zakładzie Elektromechanicznym Tadeusz Modrowski w Piasecznie, aby pomóc matce w utrzymaniu domu. Od 10 grudnia 1946 r. do 31 marca 1950 r. był zatrudniony jako elektromechanik w Przemysłowym Instytucie Telekomunikacji. Następnie 1 kwietnia 1950 r. podjął pracę w Instytucie Elektrotechniki jako laborant w Zakładzie Maszyn Elektrycznych. Tematyka maszyn elektrycznych interesowała Go najbardziej. Jednocześnie w latach 1946-1949 pobierał naukę najpierw w gimnazjum elektrycznym, a następnie w latach 1949-1951 w liceum mechanicznym, elektrycznym i budowlanym w Warszawie uzyskując w 1951 r. maturę i dyplom technika elektryka. W październiku 1951 r. przerwał pracę w Instytucie Elektrotechniki rozpoczynając studia dzienne na Wydziale Elekt... więcej»

Wymagania podtrzymania pracy jednostek wytwórczych w warunkach podnapięciowych (Edward Ziaja, Bartłomiej Wycech, Tomasz Sikorski)
Polski system elektroenergetyczny pracuje w ramach europejskiej sieci operatorów elektroenergetycznych systemów przesyłowych ENTSO-E (European Network of Transmission System Operators for Electricity), którego członkiem z szóstą siłą głosu, spośród 41 operatorów z 34 krajów, jest PSE Operator SA. Organizacja skonsolidowała dotychczasowe struktury ETSO (European Transmission System Operators) i UCTE (Union for the Coordination of the Transmission of Electricity) oraz regionalne stowarzyszenia operatorskie krajów skandynawskich, bałtyckich, Wielkiej Brytanii i Irlandii. ENTSO-E jako organizacja zrzeszająca operatorów elektroenergetycznych systemów przesyłowych współdziała z agencją współpracy urzędów regulacji energetyki ACER (Agency for the Cooperation of Energy Regulators). Główne zadania ENTSO-E skupiają się wokół niezawodnej pracy systemów wchodzących w skład organizacji, optymalnego rozwoju połączonego systemu przesyłowego oraz kwestii bezpieczeństwa [1-4]. Rozwój prac nad wprowadzeniem kodów sieciowych ENTSO-E W obszarze rozwoju systemu podjęto prace nad stworzeniem kodeksu sieciowego ENTSO-E w zakresie przyłączania jednostek wytwórczych do sieci elektroenergetycznej. Prace rozpoczęły się w 2010 r. po wydaniu przez ERGEG (European Regulators Group for Electricity and Gas) założeń do zasad przyłączania do sieci elektroenergetycznej "Pilot Framework Guidelines on Electricity Grid Connection Guideline" [5]. ENTSO-E przystąpiło do prac nad tym dokumentem, które zaowocowały pierwszą wersją dokumentu wydanego w 2010 r. pod nazwą "Pilot Network code for requirements for Grid Connection Applicable to all Generators" [6] oraz dodatkowym opracowaniem poświęconym zagadnieniom stabilności systemowej "Technical background and recommendation for defence plans in the Continental Europe synchronous area" [7]. Jednocześnie w marcu 2011 r. Komisja Europejska podjęła decyzję o przejęciu przez ACER zakresu działalności ERGEG, a ENTSO-E otrz... więcej»

Ograniczanie przepięć w nietypowych instalacjach elektrycznych (Andrzej Sowa)
W obiekcie budowlanym w układach TN sieci zasilającej przewód ochronny PE (sieć TN-S) lub ochronno-neutralny PEN (sieć TN-C lub TN-C-S) należy bezpośrednio połączyć z główną szyną wyrównawczą lub systemem uziomowym obiektu. W takich sieciach ograniczenie zagrożeń stwarzanych przez napięcia i prądy udarowe wymaga zastosowania urządzeń do ograniczania przepięć SPD (surge protective device) typu 1 lub 2 w jednym z układów połączeń przedstawionych w tabeli. - kontenerach z aparaturą kontrolno-pomiarową stosowanych w kolejnictwie, - stacjach przekaźnikowych (dotyczy to szczególnie stacji bezobsługowych). Wozy retransmisyjne i kontenery z aparaturą elektroniczną Podstawową zaletą przewoźnych systemów elektronicznych jest możliwość ich pracy w dowolnym miejscu, w którym tworzony jest lokalny uziom roboczy. Systemy te mogą być zasilane Dr hab. inż. Andrzej Sowa, prof. PB - Politechnika Białostocka, Wydział Elektryczny Układy połączeń urządzeń do ograniczania przepięć typu 1 [4] Schemat połączeń SPD Połączenie typu A Połączenie typu B Połączenie typu C Zakres zastosowań Stosowany w instalacji, w której przewody neutralny N i ochronny PE są bezpośrednio połączone w miejscu montażu układu SPD, w pobliżu tego miejsca lub brak przewodu neutralnego N (wybrać krótsze z połączeń A lub B). Stosowany w instalacji, w której przewody neutralny N i ochronny PE nie są bezpośrednio połączone w miejscu montażu układu SPD lub w pobliżu tego miejsca. Stosowany w instalacji, w której przewody neutralny N i ochronny PE nie są bezpośrednio połączone w miejscu montażu układu SPD lub w pobliżu tego miejsca. W wyjątkowych przypadkach ograniczenie zagrożeń stwarzanych przez napięcia i prądy udarowe może wyma... więcej»

Recykling odpadów źródłem metali ziem rzadkich
Messenger B.: Recycling: Rarely so Critical. Waste Management World 5/2011. Opracował - Piotr Olszowiec. Narastające problemy bezpiecznego zagospodarowania odpadów przemysłowych zmuszają do coraz powszechniejszego ich recyklingu. Utylizacja tych materiałów może dodatkowo przyczynić się do rozwiązania trudności z zaopatrzeniem w wartościowe materiały i komponenty. Przykładem opłacalnego, a ostatnio wręcz koniecznego recyklingu odpadów tego rodzaju - jest pozyskiwanie metali ziem rzadkich. Metale ziem rzadkich (MZR) są rodziną siedemnastu pierwiastków chemicznych (tab.). Mimo swej nazwy stanowią ok. 15% wszystkich pierwiastków występujących w przyrodzie, gdzie spotykane są zazwyczaj w formie związków chemicznych. Duże znaczenie praktyczne w wielu gałęziach przemysłu (zwłaszcza w elektrotechnice) sprawiło, że od pewnego czasu problem ich dostaw niepokoi coraz bardziej przywódców największych krajów. Metale te w niskich stężeniach występują praktycznie wszędzie, lecz niewiele jest złóż, z których wydoby... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-3

zeszyt-3238-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-3.html

 
W numerze m.in.:
Problematyka obliczania wskaźnika migotania światła (Marta Bątkiewicz-Pantuła, Antoni Klajn)
Wskaźnik migotania światła określa wrażenie niestabilności postrzegania wzrokowego spowodowanego bodźcem świetlnym, którego luminancja lub rozkład widmowy podlega zmianom w czasie [1, 2, 4, 9]. Zjawisko migotania światła jest więc bezpośrednio związane z negatywnym odczuciem systemu wzrokowego człowieka, co w zależności od cech psychofizycznych różnych osób może w konsekwencji prowadzić do rozdrażnienia bądź irytacji, spowodowanej powtarzającymi się zmianami luminancji źródła światła. Bezpośrednią przyczyną zjawiska migotania światła są zmiany napięcia zasilającego, a szczególnie zmiany cykliczne czyli fluktuacje. Wskaźnik migotania światła jest więc mierzony przy wykorzystaniu analizy zmian napięcia, a nie jak mogłaby sugerować jego nazwa, na podstawie pomiaru zmian natężenia oświetlenia. Dlatego może on być określany dla wszystkich poziomów napięcia zasilającego, z napięciem średnim i wysokim włącznie. Wskaźnik migotania światła jest określany na podstawie dwóch składników, czyli wskaźnika krótkookresowego migotania światła Pst oraz wskaźnika długookresowego migotania światła Plt , obliczanego z zależności [9] (1) Wskaźnik krótkookresowego migotania światła Pst jest obliczany przez współczesne rejestratory jakości energii wykorzystując pomiar zmian chwilowej wartości napięcia, z uwzględnieniem określonej procedury obliczeniowej [1]. Ogólna postać tej procedury polega na rejestrowaniu kolejno następujących po sobie względnych zmian napięcia ΔU/Un w określonym przedziale czasu, zwykle 1 minuty lub 10 minut i odniesieniu ich do największej wartości tych zmian (ΔU/Un) maksymalnych w tym przedziale czasu [4] (2) gdzie: ΔU - wartość skuteczna zmian napięcia,... więcej»

Nowy paradygmat bezpieczeństwa sieci energetycznych (smart power grids) (Marek Wąsowski)
Wokół problematyki cyberbezpieczeństwa systemów energetycznych narosło wiele mitów, a energetycy podzielili się na dwa skrajne obozy - pesymistów, czyli osoby uznające zagrożenia informatyczne sieci energetycznych za krytyczny czynnik rozwoju smart grids oraz optymistów traktujących tematykę cybersecurity z chłodnym dystansem. Należy zatem przyjrzeć się faktom. Realny atak cybernetyczny na infrastrukturę krytyczną państwa zakończony, m.in. penetracją sieci energetycznej miał miejsce w czasie wojny rosyjsko-gruzińskiej w 2008 r. Strona rosyjska przygotowała i przeprowadziła cyberatak na infrastrukturę budynku Ministerstwa Obrony Gruzji. Atak został przeprowadzony przez oddział cybernetyczny działający na terenie Rosji oraz kilku innych państw. W jego wyniku zostały zniszczone systemy telekomunikacyjne ministerstwa, a cybernapastnicy przejęli kontrolę nad dostawami wody i elektryczności do budynku ministerstwa. Zaatakowane zostały także inne obiekty w stolicy Gruzji - Tbilisi. Dla dalszych rozważań istotna jest metoda ataku. Osoby przygotowujące tę operację uruchomiły witrynę StopGeorgia, która podawała listę adresów gruzińskich instytucji i zachodnich ambasad oraz instrukcje potrzebne do przeprowadzenia ataku DDOS za pomocą udostępnionego programu Start- Flooding. Na podkreślenie zasługuje fakt, że do tego cyberataku mógł się przyłączyć każdy, kto miał dostęp do Internetu. W ten sposób doktryna wojny partyzanckiej "na tyłach przeciwnika" zyskała nowy, praktyczny wymiar. W działaniach militarnych przeciwko obcemu państwu uczestniczyły setki internautów nazwanych później "cybernetyczną partyzantką". Budynek ministerstwa musiał zostać ewakuowany. Zaistnienie nieznanej dotąd formy działań militarnych uznane zostało przez wiele państw za sygnał, że należy rozpocząć intensywne prace nad środkami ochrony przed cybernetycznymi zagrożeniami infrastruktury krytycznej, do której zgodnie z nomenklaturą przyjętą w ustawie o zarządzaniu kryzy... więcej»

PSS SINCAL - oprogramowanie modelowania i symulacji pracy sieci
Aplikację budowy modelu i symulacji pracy sieci PSS®SINCAL (Siemens Network Calculation - obliczenia sieciowe Siemensa) opracowano do celów analizy sieci elektroenergetycznych i rurociągowych oraz do wizualizacji i dokumentowania rezultatów symulacji. Oprogramowanie PSS®SINCAL jest dobrze dostosowane do potrzeb zarówno firm branżowych (elektroenergetyka zawodowa) oraz firm użyteczności publicznej (dostawcy mediów), firm dystrybucyjnych i przesyłowych, operatorów zakładów przemysłowych i elektrowni, jak również firm inżynieryjnych i konsultingowych. Oprogramowanie PSS®SINCAL zapewnia wysoko wydajne narzędzia medelowania, symulacji i projektowania sieci zasilających dla wszystkich głównych sieci infrastrukturalnych: elektroenergetycznych, gazowych, wodnych i ciepłowniczych. Z tego też względu jest wyjątkowo przydatne dla wielobranżowych firm użyteczności publicznej, obsługujących infrastrukturę zróżnicowanych mediów. PSS®SINCAL wspomaga sprawne i ekonomiczne planowanie i eksploatację wzajemnie zależnej infrastruktury sieciowej, wykorzystując synergię wynikającą z używania tego samego interfejsu użytkownika i systemów przetwarzania i wymiany danych dla różnych infrastruktur. Profesjonalne budowanie modelu... więcej»

Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce Część I. Zasada działania reaktora i elektrowni jądrowej (Władysław Kiełbasa)
Źródłem energii w elektrowni jądrowej jest kontrolowana łańcuchowa reakcja rozszczepienia jąder ciężkich izotopów - głównie tzw. izotopów rozszczepialnych uranu (U-235, U-233) i plutonu (Pu-239, Pu-241) - zachodząca w reaktorze pod wpływem pochłonięcia przez jądro atomowe neutronu. Przy rozszczepieniu jednego jądra uranu U-235 wydziela się energia ponad 50 mln razy większa niż przy utlenianiu (spalaniu) węgla do CO2. Stąd też mamy do czynienia z bardzo dużą koncentracją energii w energetycznych reaktorach jądrowych, a elektrownie jądrowe potrzebują nieporównywalnie mniej paliwa (masowo i objętościowo) niż konwencjonalne elektrownie cieplne opalane paliwami kopalnymi. Większość energii wydzielanej podczas jądrowej reakcji rozszczepienia izotopów można odebrać w postaci ciepła, które generuje się w materiale paliwa jądrowego. W typowym reaktorze jądrowym paliwo jądrowe ma postać prętów, skonstruowanych w ten sposób, że materiał paliwowy zamknięty jest w szczelnej rurce (zwanej "koszulką paliwową"), wykonanej ze stopu cyrkonowego, zaślepionej z obu stron. W efekcie otrzymuje się element paliwowy w formie pręta (rys. 1). W prawie wszystkich reaktorach energetycznych stosuje się paliwo uranowe wzbogacone w U-235 w ilości 2-5% lub w pluton (ok. 7%). Następnie typowo 200-300 takich elementów paliwowych łączy się w zespoły konstrukcyjne - zwane zestawami lub kasetami paliwowymi (rys. 2). Każdy zestaw paliwowy ma dodatkowo pewną liczbę (zwykle ponad 20) pustych rurek prowadzących, do których mogą być wprowadzane pręty pochłaniające neutrony (regulacyjne i bezpieczeństwa). W takiej formie paliwo jądrowe jest stosowane w reaktorach jądrowych, gdzie zostaje załadowane i zamocowane w tzw. rdzeniu reaktora, tj. w strefie, w której właśnie zachodzi kontrolowana łańcuchowa reakcja rozszczepienia. W rdzeniu reaktora jądrowego (rys. 3) umieszcza się ponad 150 takich zestawów paliwowych (w dużych reaktorach liczba ta może przekraczać 200). Mg... więcej»

Integracja strony popytowej - nowe podejście do problemu efektywności energetycznej (Jacek Malko)
Wraz z dokumentem Komisji Europejskiej o planie działania ("mapie drogowej") do 2050 r. [1] ukazał się inny komunikat - "Plan na rzecz efektywności energetycznej z 2011 r." (8 marca 2011 r.) [2]. Nieco później pojawił się "akt wykonawczy" do dokumentu efektywnościowego w postaci Dyrektywy SEK (2011 r.) 277 z czerwca 2011 r. [3]. Regulacje, dotyczące ograniczenia emisji gazów cieplarnianych jak i efektywności energetycznej, najsilniej zaakcentowano w pakiecie energetycznym z 2007 r. [4], podkreślając mocno wzajemny związek tych działań (którego najważniejszym elementem stał się dokument o europejskiej polityce energetycznej, opartej na zasadzie "3×20 do 2020 r." [5]). Dokument z marca 2011 r. [1] poprzedzały ważne raporty Europejskiej Fundacji Klimatycznej [6] i PricewaterhouseCoopers [7] z kwietnia 2010 r., formułujące warunki i konsekwencje restrykcyjnych regulacji emisyjnych, mających obowiązywać kraje unijne. Ograniczenie zapotrzebowania na paliwa i energię było przedmiotem wielu publikacji np. prac [8-12], w tym nawiązujących do realiów elektroenergetyki krajowej. Integracja strony popytowej w dążeniu do efektywności energetycznej Międzynarodowa Rada Wielkich Sieci Elektrycznych (CIGRE) podsumowała w ubiegłym roku prace prowadzone w Grupie Roboczej WG C6.09 Komitetu Studiów SC6 ("Systemy dystrybucyjne i generacja rozproszona") pod hasłem "Integracja strony popytowej" ("Demand Side Integration", DSI) w celu rozpoznania natury i właściwości procesu zapotrzebowania mocy i energii w systemie elektroenergetycznym w warunkach postępującej liberalizacji sektora. Szczególną uwagę poświęcono identyfikacji grup interesariuszy, występujących na współczesnych rynkach energii i kształtujących zarówno zapotrzebowanie strony popytowej jak i racjonalne i efektywne wykorzystywanie energii elektrycznej. Zespół ukształtowany w toku badań i studiów, skupił 29 ekspertów z 15 krajów, a rezultatem jego prac - jest opublikowany w 2011 r. 150&#... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-2

zeszyt-3212-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-2.html

 
W numerze m.in.:
Ciągły monitoring jakości energii elektrycznej (Andrzej Firlit)
W wyniku dynamicznego rozwoju środków technicznych monitorowania parametrów jakości energii elektrycznej jako nowej gałęzi nauki i techniki o interdyscyplinarnym charakterze, obserwowany jest intensywny rozwój przyrządów do pomiaru parametrów jakości energii elektrycznej. Rozwój ten jest wymuszony techniczną i ekonomiczną potrzebą oraz postępem w dziedzinie teorii i techniki przetwarzania sygnałów. Kolejnym etapem w tym procesie jest budowa - na bazie zainstalowanych analizatorów - rozproszonych systemów monitorowania jakości energii elektrycznej. Nie jest to tożsame tylko i wyłącznie z "informatyzacją" w potocznym znaczeniu tego pojęcia. Wykorzystanie najnowszych zdobyczy nauki, w tym informatyki to zaledwie jeden z elementów tych działań. Systemy monitorowania swym zasięgiem mogą obejmować sieci elektroenergetyki zawodowej czyli dostawców energii, jak również sieci należące do odbiorców. Trend ten jest obserwowany w rozwiniętych technicznie krajach w Europie i świecie, tam gdzie rozwijający się rynek energii elektrycznej uruchamia mechanizmy bodźcowe wymuszające poprawę warunków dostawy energii elektrycznej. Te zjawiska obserwuje się także w polskiej elektroenergetyce. Znaczenie systemów ciągłego monitoringu jakości energii elektrycznej jest ogromne. Pozwalają one na pozyskiwanie cennych i wiarygodnych informacji o rzeczywistym stanie pracy monitorowanego systemu elektroenergetycznego. Umożliwiają kompleksową analizę i ocenę jakości energii elektrycznej i to w długim czasie. Ponadto mogą stanowić podstawę do różnego rodzaju decyzji związanych z modernizacją oraz rozbudową istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej. Bardzo istotne było opracowanie w 2009 r. pierwszego Krajowego Raportu Benchmarkingowego nt. jakości dostaw energii elektrycznej do odbiorców przyłączonych do sieci przesyłowych i dystrybucyjnych [1]. W tym dokumencie poświęcono bardzo dużo miejsca rozproszonym systemom monitorowania, opisując stan istnieją... więcej»

Zastosowanie algorytmu pattern search do minimalizacji kosztu energii w mikrosieci (Rafał Frącz)
Na całym świecie obserwuje się wzrost zastosowania odnawialnych źródeł energii. Są wśród nich zarówno duże jednostki wytwórcze o mocy kilku MW, jak i źródła mniejsze o mocy do kilkuset kW. Zastosowanie mniejszych jednostek wytwórczych, zarówno konwencjonalnych, jak i odnawialnych, sprzyja rozwojowi tzw. generacji rozproszonej, czyli zastosowaniu wielu niewielkich źródeł na danym obszarze. Naturalną konsekwencją rozwoju tego typu źródeł było powstanie koncepcji mikrosieci, w której wiele małych urządzeń wytwórczych różnego typu wraz z zasobnikami energii i rozproszonymi odbiorami jest łączonych razem. Sterowanie centralne i rozproszone W literaturze [1-5] szeroko omawiane są dwie koncepcje sterowania mikrosiecią. Pierwsza z nich zakłada, że układy sterujące powinny być rozproszone w obrębie mikrosieci i zintegrowane z urządzeniami w niej zainstalowanymi. Do głównych zalet tej koncepcji należą: łatwość dodawania dużej liczby urządzeń od mikrosieci, brak rozbudowanej komunikacji między urządzeniami, szybka reakcja na zmiany lokalne, np. w stanach awaryjnych. W założeniu każdy z elementów w tak sterowanej mikrosieci dąży do jak najbardziej efektywnego funkcjonowania z jego punktu widzenia, co może przełożyć się na efektywną pracę całej sieci. Przeciwną koncepcję stanowią systemy pracujące z centralnym układem sterującym. Wg [4] systemy pracujące na zasadzie lokalnej optymalizacji w poszczególnych źródłach jako całość nie osiągają najlepszego możliwego rezultatu. Dzieje się tak, gdyż nie są one w stanie uwzględnić wpływu poszczególnych elementów systemu na siebie. Do głównych zalet tej koncepcji należą: uproszczona współpraca z systemem elektroenergetycznym (łatwość planowania), łatwość w dokonywaniu poprawek w algorytmie sterującym, możliwość zastosowania bardziej zaawansowanych algorytmów obliczeniowych, kompleksowa reakcja w sytuacjach awaryjnych, możliwość uwzględnienia odbiorów sterowalnych, których użycie jest uwzględniane ... więcej»

Wynalazki torują drogę innowacjom (Andrzej Nowakowski, Tomasz Głuszak, Piotr Nowakowski)
Opracowane w Instytucie Tele- i Radiotechnicznym innowacyjne rozwiązania tworzą szeroką ofertę dla przemysłu, w tym dla małych i średnich przedsiębiorstw. Proces transferu technologicznego powoduje, że w Instytucie przywiązuje się dużą wagę do intensyfikacji zgłoszeń patentowych, ochrony patentowej i komercjalizacji wynalazków. Instytut zajmuje czołową pozycję w Polsce wśród placówek naukowych pod względem liczby zgłaszanych i uzyskiwanych corocznie patentów. Tylko w 2011 r. Instytut otrzymał prawa do 20 patentów oraz zgłosił w celu ochrony 27 wynalazków do Urzędu Patentowego. Wiele opatentowanych i wdrożonych opracowań Instytutu zostało wysoko ocenionych oraz uhonorowanych wieloma prestiżowymi nagrodami, m.in. złotymi i srebrnymi medalami na Międzynarodowych Wystawach Wynalazczości: "Innova" Brussels, "Concours Lepine" Paris, "SIIF" Seul, IWIS. Ponadto za wybitne osiągnięcia wynalazcze Instytut Tele- i Radiotechniczny został wyróżniony nagrodą specjalną Federacji Rosyjskiej. Nagrodzone projekty są efektem prowadzonych prac badawczych w dwóch głównych obszarach tematycznych. Pierwszy dotyczy opracowań teleinformatycznych systemów oraz urządzeń elektronicznych, których wyniki na szeroką skalę są wdrażane m.in. w segmencie energetycznym, a tematyka drugiego priorytetowego kierunku badań jest związana z materiałami i procesami technologicznymi i dotyczy "Integracji zaawansowanych technologii elektronicznych na rzecz zastosowań przemysłowych". Teleinformatyczne systemy oraz urządzenia elektroniczne Ten obszar jest rozwijany przez partnerów przemysłowych i wynika z przyjętego u wielu czołowych producentów kierunku rozwoju produktów dla energetyki. Jest on ściśle związany z pracami rozwojowymi dotyczącymi inteligentnych, teleinformatycznych systemów zabezpieczania, sterowania i pomiarów wraz z inteligentnymi czujnikami, bazujących na najnowszych technologiach informatycznych. Osiągnięcia w tym zakresie obecnie decydują i będą d... więcej»

Rozłącznik izolacyjny bezpiecznikowy skrzynkowy typu RBK 00 pro-V120
Firma Apator, bazując na ponad 60-letnim doświadczeniu w projektowaniu oraz produkcji aparatury łącznikowej wprowadziła na rynek nowy produkt RBK 00 pro-V120, który stanowi rozszerzenie rodziny rozłączników RBK wielkości 00. Zastosowane rozwiązania konstrukcyjne a także ostateczny wygląd produktu spełniają wymagania techniczne oraz sugestie projektantów złączy i rozdzielni elektrycznych. Aplikacje, w których istniała potrzeba instalowania kabla o przekroju do 120 mm2 do rozłącznika wielkości 00 (160 A), wymuszały stosowanie dodatkowych elementów lub modułów przyłączeniowych do rozłącznika. Rozwiązania te wymagały zastosowania osłon maskujących, chroniących obsługę przed dotyki... więcej»

XIV Sympozjum z cyklu "Współczesne urządzenia oraz usługi energetyczne, telekomunikacyjne i informatyczne" pt. "Aktualne problemy budowy i eksploatacji sieci oraz instalacji elektrycznych" (Ryszard Niewiedział)
W dniach 23 i 24 listopada 2011 r. w Poznaniu odbyło się XIV Sympozjum z cyklu "Współczesne urządzenia oraz usługi elektroenergetyczne, telekomunikacyjne i informatyczne". Sympozja te - zgodnie ze swoją wieloletnią tradycją - stanowią forum wymiany doświadczeń między specjalistami szeroko pojętej elektryki: elektrotechników, energetyków, elektroników, teletechników, automatyków, informatyków. Bieżąca edycja Sympozjum nosiła tytuł: "Aktualne problemy budowy i eksploatacji sieci oraz instalacji elektrycznych". Tematyka XIV Sympozjum obejmowała następujące zagadnienia: - projektowanie i eksploatacja sieci rozdzielczych i dystrybucyjnych, - projektowanie i eksploatacja instalacji w obiektach inteligentnych, - zarządzanie obiektem inteligentnym, - wybrane zagadnienia zasilania obiektów energią elektryczną. logicznych stosowanych w sieciach i instalacjach elektrycznych, zarówno w obiektach tradycyjnych jak i inteligentnych: mieszkalnych, użyteczności publicznej, przemysłowych. Sympozjum stanowiło forum umożliwiające zdynamizowanie wymiany doświadczeń oraz wdrażania wyników badań naukowych do praktyki projektowej, wykonawczej i eksploatacyjnej w obszarze sieci i instalacji elektrycznych. Zakres tematyczny XIV Sympozjum obejmował w sposób kompleksowy i kompetentny problematykę pojawiającą się - wskutek integracji sieci i instalacji technicznych obiektów - w fazach: projektowej i technologicznej, a zwłaszcza w warstwie informatycznej. Efektywne zastosowanie technik informatycznych przynosi zdecydowane efekty ekonomiczne również w obszarze instalacji i sieci elektrycznych. Tym samym tematyka Sympozjum wpisuje się w aktualne kierunki ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-1

zeszyt-3181-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-1.html

 
W numerze m.in.:
II Konferencja naukowo-techniczna "Jakość energii i efektywność energetyczna" (Krzysztof Woliński)
W dniach 17-18 listopada 2011 r. odbyła się konferencja naukowo-techniczna poświęcona wymianie doświadczeń z zakresu jakości energii elektrycznej oraz rejestracji i analizie zjawisk w sieciach elektroenergetycznych. Celem konferencji było upowszechnienie wiedzy o technicznych i ekonomicznych aspektach poprawy jakości energii elektrycznej, przegląd rynku w zakresie urządzeń i systemów służących monitorowaniu jakości energii oraz poprawa efektywności energetycznej. Uczestnicy spotkali się w Trzebieszowicach (w Kotlinie Kłodzkiej). Organizatorem konferencji była firma PROCOM SYSTEM z Wrocławia. Instytucjami współpracującymi były: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej oraz Komitet Naukowo-Techniczny SEP ds. Jakości Energii Elektrycznej. W konferencji uczestniczyło ok. 80 osób, które reprezentowały: pracowników przedsiębiorstw dystryb... więcej»

System zabezpieczeń stacji elektroenergetyczej WN/SN - cyfrowe terminale UTX (Piotr Zięba)
W artykule zaprezentowano zabezpieczenia do kompleksowego wyposażania stacji elektroenergetyczej WN/SN. Firma Computers&Control jest jedyną polską firmą, która produkuje pełną gamę zabezpieczeń pracujących na stacjach elektroenergetycznych WN/SN. Jako jedyna światowa firma ma wszystkie zabezpieczenia pracujące na stacjach energetycznych WN/SN, komunikujące się poprzez magistralę CAN-Bus/RS-485, używaną na stacjach i podstacjach trakcyjnych. Wszystkie patenty, rozwiązania konstrukcyjne i programowe stosowane w urządzeniach firmy C&C powstały w firmie i są jej wyłączną własnością. Wykorzystując dwudziestoletnie doświadczenie w konstrukcji i produkcji urządzeń automatyki zabezpieczeniowej dla stacji elektroenergetycznych WN/SN firma aktualnie oferuje klientom rodzinę cyf... więcej»

Rozwój fotografii - od chemii do elektroniki (Stefan Gierlotka)
Z początkiem X w. Arabowie wynaleźli przyrząd do odwzorowywania obrazów nazwany "camera obscura". Składał się wewnątrz z czarnej skrzynki, w której na tylnej ścianie była matowa szybka, a w ścianie przedniej znajdował się maleńki otwór. Wpadające z zewnątrz promienie światła tworzyły na matówce pomniejszony obraz obiektu, który przerysowywano. W 1665 r. Johann Zahn unowocześnił kamerę, wyposażając ją w zestaw soczewek o różnych ogniskowych oraz zabudował wewnątrz lustro pod kątem 45° dla odwracania obrazu do pozycji poziomej. Matówka umieszczona na górnej ścianie kamery ułatwiała przerysowywanie obrazu. Początki chemii fotograficznej W 1556 r. włoski alchemik Georg Fabricius zauważył ciemnienie chlorku srebra pod wpływem światła słonecznego. Niemiecki chemik Johann Heinrich Schulze w 1727 r. naświetlał na słońcu płytę pokrytą mieszaniną chlorku srebra z kredą. Otrzymał obraz pierwszej fotografii, której nie potrafił utrwalić. Szwedzki chemik Charles William Scheele w 1777 r. stwierdził, że poczerniały na świetle chlorek srebra jest zredukowanym metalicznym srebrem nierozpuszczalnym w wodzie, a nienaświetlony rozpuszcza się. Pierwszą trwałą fotografię wykonał w 1816 r. Francuz Joseph Nicephore Niepce, który spostrzegł, że cienka warstewka płynnego asfaltu syryjskiego na wypolerowanej płytce cynkowej po wystawieniu na światło twardnieje w miejscach naświetlonych, zaś w nienaświetlonych, nieutwardzony materiał zmywał się olejkiem lawendowym. Otrzymany negatyw pokrywano farbą litograficzną i odciskano na papierze tworząc wydruk. Technika ta nazwana heliografią, wymagała ośmiogodzinnej ekspozycji światłem słonecznym. W 1826 r. francuski malarz Louis Jacques Daguerre zaprzyjaźniony z Niepcem zaczął eksperymenty z fotografią. Miedzianą płytkę pokrył warstewką jodku srebra wrażliwego na światło. Po 12 godzinach naświetlania płytkę wywoływał w parach rtęci i utrwalał w kąpieli z cyjanku potasowego. Daguerre przedstawił powstawanie obra... więcej»

Hybrydowe koewolucyjne podejście do optymalizacji pracy elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych w stanach awarii (Sylwester Filipiak)
Awarie elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych nie zawsze muszą prowadzić do przerw w dostawach energii elektrycznej odbiorcom zasilanym z tych sieci. Czas przywracania dostaw energii w stanach awarii sieci dystrybucyjnych energii elektrycznej zależy od struktury oraz konfiguracji układu sieci oraz wyposażenia w urządzenia rozdzielcze i automatykę sieciową [1, 2]. Jeżeli infrastruktura sieci na to pozwala, operator sieci może dokonać czynności łączeniowych wprowadzających zmiany w konfiguracji pracy sieci. W sytuacji wielu możliwych wariantów zmian w konfiguracji sieci, poszukiwanym wariantem jest ten, który umożliwi przywrócenie dostaw energii dla możliwie jak największej liczby odbiorców sieci w możliwe krótkim czasie. Problem ten można przedstawić jako zadanie wielokryterialnej optymalizacji typu transportowego. Zastosowanie klasycznych metod programowania całkowitoliczbowego do rozwiązania problemu wyznaczania zastępczych poawaryjnych konfiguracji sieci nie jest możliwe ze względu na rozmiar zadania. W literaturze [3-5] można odnaleźć próby wykorzystania do rozwiązania tego zadania metod opartych na heurystycznych algorytmach poszukiwania. Ich wykorzystanie jest jednak ograniczone do obliczeń realizowanych dla sieci o stosunkowo niedużej liczbie węzłów analizowanych sieci. W takich przypadkach mogą być stosowane założenia ograniczające przestrzeń rozwiązań, co redukuje proces obliczeniowy, ale w konsekwencji powoduje odszukiwanie rozwiązań suboptymalnych. W literaturze [3, 5-7] dotyczącej tego rodzaju problematyki można znaleźć próby rozwiązania tego problemu przy wykorzystaniu algorytmów genetycznych i ewolucyjnych. Zaletą zastosowania tego rodzaju algorytmów jest możliwość ich wykorzystania przy dużej liczbie zmiennych decyzyjnych oraz złożonym opisie funkcji celu i warunków ograniczających. Autor zaproponował wykorzystanie do rozwiązania rozpatrywanego problemu metody wykorzystującej hybrydowy algorytm koewolucyj... więcej»

Modelowanie warystorów niskonapięciowych instalowanych w sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia (Tomasz Kuczyński)
W ostatnim okresie nastąpił gwałtowny rozwój komputerowych metod symulacji zjawisk zachodzących w sieciach elektroenergetycznych. Tworzone są różnorodne modele matematyczne elementów sieci elektroenergetycznej, w tym także urządzeń do ograniczania przepięć SPD (surge protection device). Dokładna analiza działania ochronnego warystorowych SPD jest trudnym zadaniem, gdyż w odwzorowywanym modelu numerycznym należy uwzględnić zarówno jego właściwości statyczne jak i dynamiczne [7, 9]. Wykorzystując silnie nieliniową charakterystykę napięciowoprądową możemy zamodelować właściwości statyczne warystora, natomiast znacznie trudniej jest uwzględnić jego właściwości dynamiczne. W ostatnich latach powstało dużo prac na temat właściwości ochronnych warystorów oraz zostały zaproponowane różnorodne modele do zastosowań w obliczeniach numerycznych zjawisk zachodzących w sieciach elektroenergetycznych średnich i wysokich napięć. Znacznie mniej publikacji dotyczy modelowania stanów nieustalonych w sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia. Uwzględniając ten fakt, podjęto próbę porównania najczęściej stosowanych modeli matematycznych, warystorowych SPD stosowanych w instalacji elektrycznej w obiektach budowlanych. Modelowanie warystorów niskonapięciowych Do analizy działania ochronnego warystorowych urządzeń do ograniczania przepięć w sieci elektroenergetycznej niskiego ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»