profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik

Czasopismo dofinansowane w 2010 r. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2013), also from March - year 2014.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 426,60 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 383,94 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 352,80 zł
prenumerata papierowa półroczna - 176,40 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 88,20 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2012-12

zeszyt-3526-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-12.html

 
W numerze m.in.:
Roczny spis treści 2012r.
I. AUTOMATYKA ELEKTROENERGETYCZNA buchta j.: Uruchamianie bloku energetycznego z jednostki pracującej na potrzeby własne w warunkach awarii systemowej. 9, 85 cierny j., posp ÍŠil j.: Modernizacja systemu sterowania i zabezpieczeń małych elektrowni wodnych. 9, 98 CZIP-PRO firmy Relpol SA Zakład POLON - zespół do obsługi pól rozdzielni SN. 3, 44 Historia budowy systemu energetycznego Nowego Jorku - W. Bobrowski. 6, 57 HORISZNY J., CZYŻAK M., SMYK R.: Analiza widmowa w czasie rzeczywistym prądów udarowych transformatora z zastosowaniem procesora FFT w technologii FPGA. 12, 59 IDZIK J.: Nowa złączka TOPJOB®S do przekładników prądowych. 9, 102 JM-TRONIK - 30 lat doświadczeń w EAZ - M. Radziszewski, D. Rybak. 6, 43juszczyk a.: Nowe funkcje w zespołach zabezpieczeń MiCOM platformy P10. 9, 74 KLIMOWICZ A., KOCHEL Z.: Rozwój usług oraz urządzeń i układów automatyki elektroenergetycznej, energoelektroniki oraz systemów sterowania i nadzoru w perspektywie 20 lat działalności Energotestu w elektroenergetyce. 12, 35 KLIMPEL A., LIPKO K.: Czy burze magnetyczne są groźne dla krajowej elektroenergetyki? (Cz. II). 6, 37 KLUCZNIK J., LUBOŚNY Z.: Weryfikacja nastawień zabezpieczeń od utraty wzbudzenia na przykładzie elektrociepłowni przemysłowej. 3, 32 KOCHEL Z., MELECKI T., TALAGA M., KAŹMIERCZAK m.: System rejestracji i analizy zdarzeń, zakłóceń oraz trendów. 6, 60 komendera l.: TSL-11 - nowe zabezpieczenia szyn zbiorczych dla jednosystemowych rozdzielni 110 kV. 9, 81 kRASUSKI K., SIBILSKI H., DZIERŻYŃSKI A.: Badania układów stykowych w rozbieralnej komorze próżniowej. 12, 55 KULSKI K.: Trójkątna charakterystyka pracy architektur cyfrowych podstacji. 12, 64 KURAN Z.: Przekazywanie sygnałów dwustanowych w obwodach EAZ. 6, 52 KURAN Z., SKRODZKI S.: Praktyczne wskazówki doboru przekładników prądowych do zabezpieczeń różnicowych. 12, 49 LUBOŚNY Z., WRÓBLEWSKA S., DYTRY H.: Zabezpieczenia elektroenergetyczne bloku w początkowym okresie o... więcej»

Trójkątna charakterystyka pracy architektur cyfrowych podstacji (Krzysztof Kulski)
Do tradycyjnej dziedziny sygnalizacji pracy telezabezpieczeń wprowadzono pojęcie trójkątnej charakterystyki pracy. Trójkąt ten zależy od wymaganej prędkości komunikacji, zakładanej niezawodności wysyłania sygnałów sterujących oraz bezpieczeństwa ich odbioru. Wszystkie te trzy aspekty są ze sobą powiązane. W celu zapewnienia tradycyjnej funkcjonalności - w postaci sygnalizacji warunkowego wyłączania, blokowania oraz intertrippingu (wyzwalania międzysystemowego), wymagane jest prawidłowe zrównoważenie każdego z tych aspektów. Tematem artykułu są tradycyjne rozwiązania dla aplikacji układów automatyki w podstacjach cyfrowych. Tym samym oczekuje się, że inżynierowie zajmujący się systemami zabezpieczeń będą rozwijać współczesną technologię Ethernetową, bazując na sprawdzonych już rozwiązaniach. W pierwszej kolejności omówiono aspekty prędkości - głównie w świetle wymaganej reakcji układów bazujących na komunikatach. Dalej skupiono się na metodach, za pomocą których integratorzy mogą uzyskiwać dokładną synchronizację czasu. Następnie poruszono kwestię uzyskiwania odpowiedniej niezawodności poprzez stosowanie redundancji oraz odpowiedniej architektury. Na koniec przedstawiono aspekty bezpieczeństwa sieciowego oraz zarządzania ustawieniami/konfiguracją. Wprowadzenie Patrząc w przeszłość, można powiedzieć, że telekomunikacja nigdy nie była w centrum uwagi inżynierów zajmujących się zabezpieczeniami, podobnie jak zabezpieczenia nigdy nie były w centrum zainteresowania inżynierów zajmujących się telekomunikacją. Komplikacje rozpoczynały wzajemne obwinianie, tzn. inżynierowie od zabezpieczeń obwiniali tych od telekomunikacji o nieodpowiedni serwis, natomiast inżynierowie od telekomunikacji narzekali, że inżynierowie od zabezpieczeń mają zbyt duże wymagania. Do rozwiązania tego problemu potrzebna jest efektywna komunikacja pomiędzy systemem zabezpieczeń a systemem telekomunikacji. Co więcej ta efektywna komunikacja musi spełniać potrz... więcej»

System elektroenergetyczny jako fabryka bezludna Cz. II. Wyniki badań eksperymentalnych na przykładzie systemu testowego IEEE RTS (Jerzy Tchórzewski, Iwona Długosz)
W artykule przedstawiono wyniki identyfikacji rozwoju systemu elektroenergetycznego (SEE lub system EE), którą przeprowadzono na podstawie danych liczbowych dotyczących systemu testowego IEEE RTS1). Do identyfikacji zastosowano model MISO 2) dla trzech wyjść oraz sześciu wejść, w wyniku czego otrzymano katalog modeli typu arx w liczbie 87, które następnie wykorzystano do badania prawidłowości zmian parametrycznych i strukturalnych wybranych podsystemów SEE. ... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI - Prof. Romuald Kosztaluk (1932-2009) (Krystian Leonard Chrzan)
Romuald Kosztaluk urodził się 1 stycznia 1932 r. w Zamościu. Jego rodzicami byli Edward - nauczyciel historii oraz Wiarosława z domu Zielińska. Mieli dwoje dzieci - Romualda i Danutę. Ukończył Wydział Elektryczny Politechniki Gdańskiej, uzyskując tytuł inżyniera w 1954 r. a magistra w 1956 r. Za pracę "Badania skuteczności układów ochrony odgromowej dławikowej w stacjach elektroenergetycznych 110 kV" pod kierunkiem prof. S. Szpora w 1965 r. uzyskał stopień doktora. Habilitował się na Politechnice Warszawskiej w roku 1976 na podstawi... więcej»

XIV Międzynarodowe Warsztaty Doktoranckie OWD (Krzysztof Kluszczyński)
Październikowe XIV Międzynarodowe Warsztaty Doktoranckie OWD zgromadziły w tym roku rekordową liczbę doktorantów (140) oraz profesorów- ekspertów (40) z wielu krajów Europy (m.in. z Polski, Niemiec, Francji, Czech, Słowacji, Słowenii, Węgier, Ukrainy i Białorusi). Zorganizowane zostały przez Polskie Towarzystwo Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej - PTETiS, Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej (Katedra Mechatroniki), Komitet Elektrotechniki PAN, Centrum Edukacji w Mechatr... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-11

zeszyt-3492-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-11.html

 
W numerze m.in.:
Generatory z magnesami trwałymi do małych elektrowni wiatrowych i wodnych (Piotr Szymczak, Victor Grebennikov)
Jednym z perspektywicznych kierunków rozwoju odnawialnej energetyki jest energetyka wiatrowa na lądzie i morzu. [1, 2] Prognozy przewidują ponad 2-krotny jej wzrost (rys. 1) [3]. Obecnie ważnym aspektem działań jest budowa małych elektrowni wiatrowych i mikroelektrowni wodnych przeznaczonych do zasilania gospodarstw oraz domów letniskowych w energię elektryczną. Dla małego podmiejskiego domu wystarcza ok. 150-200 W, aby zaspokoić podstawowe potrzeby energetyczne (komunikacja, radio, oświetlenie i inne odbiorniki o niskim poborze mocy) i od 1 do 5 kW - do zasilania większości urządzeń domowych, włączając w to pralkę, lodówkę, komputery itp.Wykorzystanie energii niedużych cieków wodnych do wytworzenia energii elektrycznej i uzyskania mocy do 5 kW jest również jednym z najbardziej perspektywicznych kierunków rozwoju odnawialnych źródeł energii. Nowoczesne mikroelektrownie wodne do użytku cywilnego są produkowane m.in. na Ukrainie, głównie w Charkowie w firmie Turboatom [4, 5, 15]. Małej mocy elektrownie wiatrowe z pionową osią obrotową (MEzPOO) mają wiele zalet: niezależność funkcjonowania od kierunku przepływu wiatru, możliwość umocowania turbiny w jednym lub dwóch miejscach, umieszczenia generatora w obudowie turbiny, co w rezultacie prowadzi do obniżenia wymagań w zakresie wytrzymałości i sztywności konstrukcji. MEzPOO z turbinami wiatrowymi typu Darrieusa są bardzo kompaktowe, mało hałaśliwe i mogą być rozmieszczone również na dachach budynków. Inne interesujące rozwiązanie zaprezentowano na rys. 2 [18]. Rys. 2. Turbina wiatrowa RidgeBlade montowana na szczycie budynku mieszkalnego (produkt firmy The Power Collectiva) [18] TABELA I. Zestawienie parametrów i wskaźników elektrowni wiatrowej [9] Kryterium Elektrownia z przekładnią Elektrownia bez przekładni 1 Niezawodność A 3·A 2 Trwałość maszyny od 5 do 15 lat B 3-5·B 3 Koszty eksploatacyjne C 0,6·C 4 Szum i wibracja D 0.1·D 5 Sprawność M 1,3-2·M... więcej»

Elektrownie wiatrowe i problemy nietoperzy w USA
Kumagal J.: Fixing Wind Power's Bat Problem. Turbine kill hundreds of thousands of bats each year, but new technology could drasticaly cut the toll. IEEE Spectrum (US) 2012 July. Opracował - Witold Bobrowski.Turbiny elektrowni wiatrowych w USA zabijają co roku setki tysięcy nietoperzy, jest jednak szansa, że nowe technologie ograniczą to zjawisko. Przeważającą większość ofiar śmiertelnych turbin elektrowni stanowią siwe nietoperze latające nocą w parku narodowym Kalbab, Arizona w Ameryce Północnej, oraz odmiany wschodnie czerwono- i srebrnowłose. Jest to poważny problem, ponieważ zastosowanie energii wiatrowej rośnie szybko na całym świecie, turbiny wiatrowe zabijają mnóstwo nietoperzy, a nietoperze warte są miliardy dolarów w gospodarce amerykańskiej. Zgodnie z prognozą światowej rady energetyki wiatrowej (Global Wind Energy Council) wydajność elektrowni wiatrowych na świecie wzrośnie dwukrotnie do 2016 r., w związ... więcej»

Pomiar szumów małej częstotliwości diodowych detektorów podczerwieni (Łukasz Ciura, Andrzej Kolek, Waldemar Gawron, Dariusz Stanaszek)
Jednym z najważniejszych parametrów użytkowych detektorów jest wykrywalność (D*). W przypadku półprzewodnikowych detektorów podczerwieni parametr ten jest określony przez sprawność kwantową i szumy stosowanego przyrządu. Dla detektorów niezasilanych - wykrywalność określa się w odniesieniu do szumu termicznego detektora. W artykule opisano metodykę pomiaru szumów małych częstotliwości detektorów diodowych, którą zastosowano do detektora HgCdTe produkcji firmy VIGO System (typ MWIR). Wyniki pozwalają opisać szumy 1/f detektora na poziomie ilościowym oraz formułować wstępne wnioski dotyczące natury tych szumów. W przypadku detektorów fotowoltaicznych można zwiększyć wartość D* stosując zasilanie w kierunku zaporowym. Wtedy D* określa się w odniesieniu do szumu śrutowego, którego wartość jest 2-krotnie mniejsza niż szum termiczny detektora niezasilanego. Dla detektorów HgCdTe, których wykrywalność określa się względem szumu generacyjno-rekombinacyjnego procesów Augera, zasilanie w kierunku zaporowym jest szczególnie atrakcyjne, gdyż umożliwia dławienia tego procesu (i związanych z nim szumów g-r) przez redukcję koncentracji swobodnych nośników ładunku [1]. Dodatkową zaletą stosowania zasilania w kierunku zaporowym jest wzrost szybkości odpowiedzi fotodiody [2]. W warunkach nierównowagowych pojawiają się jednak nadmiarowe szumy typu 1/f, które zmniejszają wykrywalność detektora dla wolnozmiennych sygnałów. Jedynym sposobem wyznaczenia wartości D* są wtedy pomiary szumów detektora w zakresie małych częstotliwości, gdyż obecnie brakuje powszechnie akceptowanej teorii, którą można stosować do opisu tych szumów. Pomiary szumów 1/f detektorów mają zatem cel nie tylko praktyczny, lecz także aspekt poznawczy zakładający identyfikację źródeł szumów małej częstotliwości i określenie ich korelacji z budową, technologią i warunkami pracy detektora. Układ pomiarowy Zastosowano konfigurację pomiaru prądu szumów. Fluktuacje id = iD - ID (p... więcej»

Badania wybranych odbiorników występujących u odbiorców indywidualnych pod kątem ich wpływu na linię zasilającą (Małgorzata Łatka, Łukasz Walczak)
W artykule przedstawiono wybrane wyniki badań i analizy oddziaływania na linię zasilającą odbiorników najczęściej występujących u odbiorców indywidualnych. Moc jednostkowa tych odbiorników nie jest zbyt duża, ale ich liczba u odbiorców indywidualnych, a także liczba gospodarstw domowych przyłączonych do krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE) stale rośnie, co powoduje, że sumaryczny wpływ tych odbiorników na jakość energii elektrycznej jest coraz bardziej znaczący. Ponadto charakter tych odbiorników zdecydowanie zmienia się w kierunku elementów nieliniowych powodujących przepływ bardzo odkształconego prądu w sieci. Może mieć to duży wpływ na pojawienie się w systemie elektroenergetycznym wielu niekorzystnych zjawisk i pogorszenie jakości energii elektrycznej. Problem określania jakości energii elektrycznej w Polsce praktycznie nie istniał, aż do lat 80. XX w. Większość odbiorników miała charakter liniowy, a nieliczne odbiorniki nieliniowe, pracowały z reguły w wydzielonych sieciach, stąd ich wpływ na KSE był niewielki. Dziś praktycznie w każdym gospodarstwie domowym - u każdego odbiorcy indywidualnego - występuje wiele urządzeń elektrycznych, które w większym lub mniejszym stopniu oddziałują na linię zasilającą. Proste urządzenia, takie jak czajnik elektryczny czy toster mają niewielki wpływ na jakość energii, ale coraz więcej urządzeń używanych w każdym domu zawiera np. zasilacze impulsowe, silniki wysokoobrotowe zasilane przez układy energoelektroniczne itp., które niekorzystnie oddziałują na linię zasilającą. To oddziaływanie pogarsza jakość energii elektrycznej, a przecież energia elektryczna jest produktem, dlatego tak jak inne produkty, powinna spełniać wymagania jakościowe określone w normach. W krajowym systemie elektroenergetycznym, ze względu na brak zainstalowania odpowiednich przyrządów pomiarowych, obecnie nie prowadzi się masowych pomiarów stanu jakości energii zasilania u odbiorców indywidualnych. Pomia... więcej»

IX Konferencja Naukowo-Techniczna "Transformatory energetyczne i specjalne - projekt, produkcja, eksploatacja"
W dniach od 3 do 5 października 2012 r. odbyła się kolejna edycja konferencji naukowo-technicznej poświęcona projektowaniu, produkcji oraz eksploatacji transformatorów energetycznych i specjalnych. Uczestnicy spotkali się w Hotelu Król Kazimierz w Kazimierzu Dolnym. Organizatorami konferencji byli: Polimex-Mostostal Zakład ZREW Oddział Transformatory, Instytut Mechatroniki i Systemów Informatycznych Politechniki Łódzkiej, Zakład Wysokich Napięć Politechniki Łódzkiej, Instytut Energetyki z Warszawy, przy współudziale firmy PFISTERER. Patronat nad konferencją sprawowali: Polski Komitet Wielkich Sieci Elektrycznych, Polskie Sieci Elektroenergetyczne Operator, Zarząd Główny Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Stowarzyszenie Elektryków Polskich Oddział Łódzki i Warszawski. W spotkaniu uczestniczyło 150 osób, które reprezentowały ośrodki naukowo-badawcze w kraju, służby techniczne energetyki zawodowej i przemysłowej, producentów transformatorów i osprzętu do ich produkcji oraz firmy zajmujące się diagnostyką transformatorów. Uczestników konferencji powitał Jarosław Zaręba (Polimex-Mostostal Zakład ZREW Oddział Transformatory... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-10

zeszyt-3462-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-10.html

 
W numerze m.in.:
Przeciwdziałanie rozrzutowi napięć w szeregowych łańcuchach bateryjnych (Andrzej Binkiewicz)
Baterie akumulatorów kwasowo-ołowiowych często zestawia się nie z pojedynczych ogniw, lecz z bloków składających się zwykle z 3 lub 6 ogniw. Wobec rozrzutu napięć ogniw, jest oczywiste, że także napięcia bloków wykazują rozrzut. W artykule przedstawiono sposób określenia krzywej rozkładu aproksymującej ten rozrzut, a także rozstrzygnięto kwestię - czy właściwe jest wyrównywanie napięć bloków w łańcuchu szeregowym. Baterie akumulatorów, używane często jako rezerwowe źródła energii w systemach zasilania, składają się z wielu szeregowo połączonych ogniw, dla uzyskania dostatecznie wysokiej wartości napięcia. Ogniwa te mogą być zgrupowane w bloki. Napięcia ogniw w połączeniu szeregowym wykazują naturalny rozrzut napięć, co uwydatnia się szczególnie w długich łańcuchach. Napięcia te układają się zgodnie z krzywą rozkładu normalnego. Berndt [1] podaje wartość odchylenia standardowego δ tego rozkładu dla baterii VRLA jako 33 mV/ogn. Zastrzec przy tym należy, że krzywa ta jedynie przybliża rozkład rzeczywisty, który jest dyskretny, w przeciwieństwie do rozkładu normalnego. Rozrzut napięć w łańcuchach szeregowych jest niekorzystny ze względu na możliwość niedoładowania ogniw, których napięcia są niższe od napięcia równowagi elektrochemicznej. Długotrwale utrzymujący się stan niedoładowania prowadzi do trwałego ubytku pojemności ogniw. Aby temu zapobiec można zastosować dwie metody: - podnieść napięcie łańcucha tak, aby jego wartość w przeliczeniu średnio na ogniwo, była znacząco wyższa od napięcia równowagi elektroch... więcej»

WYDAWNICTWA
Podstawy technologii montażu dla elektroników.Ryszard Kisiel: Podstawy technologii montażu dla elektroników. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo BTC, Legionowo 2012.W książce przedstawiono przegląd technologii oraz uwarunkowania materiałowe związane z ekologicznym montażem nowoczesnych podzespołów elektronicznych (…). Autor przedstawił także zagadnienia związane z projektowaniem obwodów drukowanych, ich myciem, naprawami i testowaniem, różne metody łączenia elementów i modułów wchodzących w skład kompletnych urządzeń. Książka adresowana jest do konstruktorów, studentów wyższych uczelni technicznych oraz elektroników - hobbystów, którym zależy na poznaniu podstawowych zasad projektowania współczesnych urządzeń elektronicznych. W poszczególnych rozdziałach książki Autor prezentuje następujące zagadnienia: Wprowadzenie, Charakterystyka konstrukcyjna urządzeń elektronicznych - poziom montażu, moduł podstawowy, blok, zespół bloków, system, unifikacja i normalizacja konstrukcji nośnych, Połączenia elektryczne w urządzeniach elektronicznych - przewody, właściwości i podstawowe rodzaje, okablowanie i jego rozwiązania konstrukcyjne, systematyka połączeń elektrycznych w sprzęcie elektronicznym, kryteria wyboru połączeń, Konstrukcja i sposoby montażu modułów podstawowych - czynniki decydujące o wymiarach m... więcej»

10 grzechów głównych w kształceniu inżynierów
Wystąpienie prof. Krzysztofa Kluszczyńskiego na XXII Ogólnopolskim Zjeździe Dziekanów Wydziałów Elektrycznych, Elektroniki, Telekomunikacji, Automatyki i Robotyki oraz Informatyki. W pierwszych dniach czerwca odbył się na Politechnice Łódzkiej XXII Ogólnopolski Zjazd Dziekanów Wydziałów Elektrycznych, Elektroniki, Telekomunikacji, Automatyki i Robotyki oraz Informatyki. Zjazdy te, odbywające się corocznie w coraz to innych środowiskach akademickich, zostały wiele lat temu zainicjowane przez Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej, a organizatorem I Ogólnopolskiego Zjazdu Dziekanów Wydziałów Elektrycznych w 1991 r. był - oprócz Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej - Oddział Gliwicki Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej PTETiS. Ten historyczny Zjazd, otwierający - trwającą nieprzerwanie od 22 lat tradycję corocznych spotkań wszystkich dziekanów wydziałów z zakresu szeroko pojętej elektryki - odbył się w zamku prezydenta Ignacego Mościckiego (dziś - oficjalnej rezydencji prezydenta RP), w Wiśle-Czarnej, nieopodal przełęczy Kubalonka. Dwadzieścia dwa lata temu w I spotkaniu dziekanów uczestniczyły 43 osoby, w tegorocznym zjeździe - prawie 120 osób. Prócz dziekanów i prodziekanów w zjazdach uczestniczą również rektorzy- elektrycy i prorektorzy-elektrycy, jak też przewodniczący i prezesi najważniejszych instytucji życia naukowego w Polsce, szczególnie z zakresu elektrotechniki, elektroenergetyki, elektroniki i automatyki. Pielęgnowaną i skrupulatnie podtrzymywaną tradycją jest obecność przedstawicieli Polskiej Akademii Nauk, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, a ostatnio - Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Żywym dyskusjom uczestników, dotyczącym najistotniejszych problemów działalności naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej, towarzyszą wykłady i prezentacje. Pozwalają pozyskać najświeższe wiadomości oraz zdoby... więcej»

Ludzie Polskiej Elektryki. Profesor Tadeusz Zagajewski (1912-2010)
Tadeusz Zagajewski urodził się 16 grudnia 1912 r. we Lwowie jako syn Karola, doktora filozofii - germanisty, tłumacza z języka niemieckiego i holenderskiego, profesora gimnazjalnego, wizytatora szkół, lektora UJK we Lwowie i Marii ze Zborowskich. W 1930 r. zdał egzamin dojrzałości i rozpoczął studia na Oddziale Elektrotechnicznym Wydziału Mechanicznego Politechniki Lwowskiej. W 1935 r. uzyskał dyplom inż. elektryka z postępem bardzo dobrym. W latach 1935-1936 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim i w 1936 r. rozpoczął pracę w Państwowych Zakładach Tele- i Radiotechnicznych w Warszawie. Tam dał się poznać jako utalentowany konstruktor serii krótkofalowych nadajników radiokomunikacyjnych. Po wybuchu wojny, we wrześniu 1939 r. powrócił do Lwowa i po uruchomieniu przez Rosjan Lwowskiego Instytutu Politechnicznego (LIP) rozpoczął pracę jako asystent w Katedrze Radiotechniki, kierowanej przez prof. Janusza Groszkowskiego. Prowadził tam ćwiczenia tablicowe i laboratoryjne oraz wykłady z urządzeń radionadawczych. W 1941 r. Niemcy zaatakowali ZSRR i zajęli Lwów, a Politechnika i inne uczelnie zostały natychmiast zamknięte. Po pewnym czasie, wobec braku fachowego personelu, potrzebnego do zagospodarowania podbitych na wschodzie terenów, Niemcy zdecydowali się na otwarcie w 1942 r. Staatliche Technische Fachkurse Lemberg - oczywiście bez Katedry Radiotechniki. Inż. T. Zagajewski zaczął pracować wtedy jako technik w Parowozowni Lwów-Wschód. Wykorzystując swoje umiejętności konstruktorskie naprawiał tam nadajniki radiowe dla AK. Po zdobyciu Lwowa przez wojska radzieckie w 1944 r. i ponownym uruchomieniu LIP został docentem w Katedrze Radiotechniki, kierowanej już wtedy przez Rosjanina, prof. N.B. Charkiewicza. W październiku 1945 r. przyjechał z rodziną do Gliwic i podjął pracę na Politechnice Śląskiej. Profesor Tadeusz Zagajewski w październiku 1945 r. przyjechał do Gliwic nie tylko z żo... więcej»

Wystawa techniki świetlnej - Light+Building 2012
Kotková J.: Jaký byl Light+Building 2012. SVĔTLO (Praha) 2012 maj. Opracował - Witold Bobrowski.W dniach 15-20 kwietnia 2012 r. we Frankfurcie nad Menem odbyły się największe, międzynarodowe, specjalizowane targi techniki świetlnej Light+Building 2012. Głównym tematem targów było oszczędne i efektywne wykorzystanie energii elektrycznej w domach mieszkalnych, biurowcach, centrach handlowych i innych obiektach publicznych z zastosowaniem tzw. inteligentnych sieci, przy jednoczesnym zwiększeniu komfortu użytkowania. W ciągu sześciu dni wystawę odwiedziło 196 tys. zwiedzających (ponad 7% więcej niż targi Light+Building 2010). Blisko co... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-9

zeszyt-3423-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-9.html

 
W numerze m.in.:
Nowa seria sterowników polowych MUPASZ 710 plus - nowatorska konstrukcja, intuicyjna obsługa, integracja wielu funkcji w jednym sterowniku (Paweł Wlazło, Radosław Przybysz)
Głównym celem prowadzonych prac badawczo-rozwojowych w Instytucie Tele- i Radiotechnicznym jest zastosowanie innowacyjnych rozwiązań sprzętowo-programowych, technologii ICT i narzędzi programowych służących rozwojowi inteligentnych sieci elektroenergetycznych oraz ciągłe podnoszenie kompetencji ITR w obszarze smart grid. Prowadzone projekty są ukierunkowane na zaspokojenie potrzeb naszych klientów w zakresie uniwersalnych sterowników polowych EAZ zawierających mechanizmy ich e-diagnozowania i e-serwisowania oraz mają być przygotowane do nowoczesnych narzędzi projektowania oraz użytkowania w zakresie rozproszonych automatyk, które w niedalekiej przyszłości staną się standardem w elektroenergetyce. Opracowanie nowej generacji sterowników polowych MUPASZ 710 plus jest również kontynuacją projektu "Autonomiczna inteligentna sieć teleinformatyczna do e-diagnozowania energetycznych sieci rozdzielczych", realizowanego w ramach PO IG i stanowi dalszy rozwój koncepcji opracowywania innowacyjnych rozwiązań na potrzeby interoperacyjności elementów inteligentnej sieci elektroenergetycznej, bazując na standardzie IEC 61850. Na rynku dostępnych jest wiele różnych modeli sterowników polowych krajowych oraz zagranicznych producentów. Każdy sterownik charakteryzuje różna specyfika zastosowania, jak i funkcjonalność, począwszy od realizacji zabezpieczeń dla różnych typów pól rozdzielczych, automatyk stacyjnych, czy monitoringu stanu pracy infrastruktury elektroenergetycznej. Dodatkowym wymaganiem jest ich uniwersalność oraz zdolność do współpracy z inteligentnymi sieciami elektroenergetycznymi - smart grid. Z każdym dniem rosnące wymagania klientów sprawiają, że przed projektantami stacji rozdzielczych stawiane są nowe wyzwania, których spełnienie wymaga zastosowania wielu specjalistycznych metod, sterowników programowalnych i urządzeń wspomagających. Taka sytuacja powoduje, że proces zaprojektowania, a następnie wdrożenia nowej koncepcji wyd... więcej»

Sprawność urządzeń napędowych a oszczędności energii – przetwornice częstotliwości Danfoss VLT (Jaromir Turlej)
Firma Danfoss należy do niekwestionowanych liderów branży napędowej. Od lat nazwa VLT® określa przetwornice częstotliwości i softstarty o najlepszych parametrach technicznych, najwyższej niezawodności i funkcjonalności. Napędy VLT® pracują w aplikacjach na całym świecie, a Danfoss oferuje najbardziej rozległą sieć doświadczonych specjalistów i partnerów z zakresu techniki napędowej. W artykule zostały zaprezentowane niektóre z energooszczędnych napędowych wdrożeń firmy Control-Service z Krakowa, która jako autoryzowany dystrybutor i partner serwisowy współpracuje z firmą Danfoss od ponad 10 lat. Control-Service na życzenie klienta realizuje kompleksową obsługę - od projektu aż po realizację i uruchomienie ze stałym systemem szkoleń, wsparciem technicznym oraz serwisem. Nie trzeba nikogo przekonywać, że stosowanie falowników zmniejsza zużycie energii. Każdy napęd nieregulowany, rozbudowany o przetwornicę ... więcej»

Bezstykowe łączniki prądu przemiennego (Wojciech Warda, Andrzej Baranecki)
Możliwość szybkiego przełączania w obwodach napięcia przemiennego (np. włączenia linii rezerwowej lub obejściowego obwodu w zasilaczu UPS) jest często czynnikiem decydującym o poprawnej pracy zasilanych urządzeń. Realizacja przełączeń przy wykorzystaniu stycznikowych układów SZR nie gwarantuje ciągłości pracy urządzeń wrażliwych na bardzo krótkie przerwy w zasilaniu. Mankament ten niwelują szybkie łączniki bezstykowe (STS - static transfer switch). Są one wykonywane jako urządzenia jednofazowe (2-biegunowe) oraz trójfazowe (3- i 4-biegunowe). Urządzenia takie są stosowane w obwodach zasilania automatyki i zabezpieczeń energetycznych, przemyśle petrochemicznym, służbie zdrowia, inteligentnych budynkach, centrach komputerowych itp. W porównaniu z klasycznymi układami stycznikowymi przełączenie następuje ok. 20 razy szybciej (kilka ms), przy jednoczesnym wyeliminowaniu gwałtownego przerywania prądu - co zapewnia, że proces przełączania nie generuje w zasilanym obwodzie zjawisk przepięciowych. Należy podkreślić, że przełączenie powrotne (na zasilanie z linii podstawowej) jest realizowane praktycznie bezprzerwowo i jego czas nie przekracza 0,1 ms. Zasada działania łączników bezstykowych Bezstykowy ... więcej»

Testowanie oparte na symulacjach - nowe oprogramowanie RelayLabTest CMC (Stefan Schwabe)
Wraz z powstaniem RelayLabTest firma OMICRON wprowadza na rynek nowe, unikatowe oprogramowanie, które fundamentalnie zmienia sposób wykonywania testów typu oraz testów akceptacyjnych zabezpieczeń. Po raz pierwszy dogłębne testy systemu mogą być przeprowadzane na podstawie symulacji sieciowych bez konieczności posiadania wiedzy eksperta lub umiejętności programowania. Różne funkcje przetwarzania i zintegrowane analizy statystyczne stanowią wartościową pomoc przy wykonywaniu pełnej oceny działania zabezpieczeń. Nowoczesne, wysoko zintegrowane zabezpieczenia stawiają przed osobami, które je testują ogromne wyzwania. Komplementarne, a czasami nakładające się funkcje zabezpieczeniowe mogą stwarzać szczególne trudności w wyizolowaniu i przetestowaniu niektórych indywidualnych funkcji. Porównanie zabezpieczeń może również być trudne, ponieważ każdy producent skupia się na czymś innym w porównaniu z poszczególnymi funkcjami zabezpieczeniowymi. Odpowiedzi uzyskane dzięki nowemu podejściu Metody testowe, które nie są skupione na indywidualnych funkcjach, a raczej testują ogólne zachowanie się zabezpieczenia dają wyjście z tego problemu. Prz... więcej»

TSL-11 - nowe zabezpieczenie szyn zbiorczych dla jednosystemowych rozdzielni 110 kV (Lesław Komendera)
W artykule omówiono zagadnienia związane z zabezpieczeniami szyn zbiorczych i układami LRW dla rozdzielni 110 kV oraz przedstawiono podstawowe informacje na temat nowego zabezpieczenia typu TSL-11, opracowanego przez firmę ZPrAE, przeznaczonego dla rozdzielni jednosystemowych. Stosowanie w rozdzielniach zabezpieczenia szyn zbiorczych (ZSZ ) ma na celu szybką lokalizację zwarcia w obrębie szyn zbiorczych rozdzielni i selektywne wyłączenie dotkniętej zwarciem sekcji szyn zbiorczych. ZSZ obejmuje działaniem szyny zbiorcze, odłączniki szynowe i wyłączniki. Granicą działania jest miejsce zainstalowania przekładników prądowych. Z kolei zadaniem automatyki lokalnego rezerwowania wyłączników (LRW ) jest doprowadzenie do szybkiego wyłączenia zwarcia w sytuacji, gdy nie otworzył się wyłącznik. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku uszkodzenia wyłącznika w danym polu lub uszkodzenia w zewnętrznych obwodach sterujących tego wyłącznika. Układ automatyki LRW pobudza się, gdy - pomimo wysłania przez zabezpieczenia pola impulsu na otwarcie wyłącznika - wyłącznik pozostaje zamknięty (informację o stanie wyłącznika zapewnia kontrola, przepływ prądu oraz położenie jego zestyków pomocniczych). Obowiązek stosowania ZSZ i LRW wynika z aktualnego rozporządzenia ministra gospodarki, które precyzuje podstawowe wymagania techniczne dla układów EAZ . Są w nim zawarte m.in. następujące wymagania: - nowe, przebudowywane i remontowane rozdzielnie 110 kV należy wyposażyć w ZSZ , - wszystkie rozdzielnie należy wyposażyć w LRW , niezależne od ZSZ , - za zgodą operatora dopuszcza się stosowanie LRW zintegrowanych z ZSZ, - należy stosować LRW z dwoma kryteriami otwarcia wyłącznika - prądowym i wyłącznikowym, a przed wyłączeniem sekcji wymagany jest retrip, - podstawowe urządzenia EAZ powinny być wyposażone w układy kontroli ciągłości obwodów wyłączania, - przekaźniki wyjściowe (wyłączające) powinny mieć zdolność łączeniową dostosowaną do parametrów cewek wył... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-8

zeszyt-3394-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-8.html

 
W numerze m.in.:
Potrzeby rozwojowe i modernizacyjne sieci elektroenergetycznej na terenach wiejskich (Elżbieta Niewiedział, Ryszard Niewiedział)
Energia, a szczególnie energia elektryczna, jest niezbędna do funkcjonowania współczesnego społeczeństwa. Można powiedzieć, że każdy człowiek jest obecnie "niewolnikiem" energii elektrycznej. Brak możliwości korzystania z energii elektrycznej, nawet w niedługim okresie, pociąga za sobą często ogromne komplikacje dla pojedynczego odbiorcy oraz niejednokrotnie poważne straty finansowe. Podstawowa wada energii elektrycznej, poza jej wszelkimi niekwestionowanymi zaletami, to brak możliwości magazynowania jej na wielką skalę. Energia zatem powinna być wytworzona i dostarczona odbiorcy w takiej ilości, jakiej odbiorca aktualnie potrzebuje. Taki stan rzeczy wpłynął na ukształtowanie się ogólnego pojęcia "bezpieczeństwo energetyczne", w tym szczególnie elektroenergetyczne. Zachowanie odpowiedniego stopnia bezpieczeństwa jest gwarantem prawidłowego funkcjonowania całych społeczeństw. Problem bezpieczeństwa energetycznego w naszym kraju jest dostrzegany od wielu lat, o czym świadczą zapisy w głównych dokumentach prawnych dotyczących energetyki. Jako pierwszy dokument należy wymienić ustawę Prawo energetyczne, w którym zawarte jest sformułowanie: Bezpieczeństwo energetyczne to stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska. Drugim dokumentem jest "Polityka energetyczna Polski do 2030 r.", w którym zawarta jest bardziej precyzyjna definicja: bezpieczeństwo dostaw paliw i energii jest to zapewnienie stabilnych dostaw paliw i energii na poziomie gwarantującym zaspokojenie potrzeb krajowych i po akceptowalnych przez gospodarkę i społeczeństwo cenach, przy założeniu optymalnego wykorzystania krajowych zasobów surowców energetycznych oraz poprzez dywersyfikację źródeł i kierunków dostaw ropy naftowej, paliw ciekłych i gazowych. Pojęcie bezpieczeństwa energetycznego definiowane jest w ... więcej»

Konferencja naukowo-techniczna "Integracja i rozwój systemów nadzoru, sterowania i automatyki" (Tomasz Wojciechowski)
Jak co roku, firma ELKOMTECH zorganizowała w maju br. konferencję naukowo- techniczną. W tym roku pod hasłem - "Integracja i rozwój systemów nadzoru, sterowania i automatyki". Konferencja tradycyjnie odbyła się w hotelu WODNIK w Słoku k. Bełchatowa, a przyjechało na nią z całej Polski ok. 150 osób - głównie przedstawiciele energetyki zawodowej, przemysłowej i firm wykonawczych.Z pewnością do naj... więcej»

Seminarium szkoleniowe "Problemy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych" ELSEP 2012 (Krzysztof Woliński)
24 maja 2012 r. w auli Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej odbyło się X seminarium szkoleniowe kadry inżynieryjno-technicznej poświęcone tym razem zagadnieniom eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych. Organizatorami seminarium byli: Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP, PGE Dystrybucja SA Oddział Białystok, Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej oraz Podlaska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa (POIIB). W seminarium wzięło udział ponad 200 osób, które reprezent... więcej»

XXI Seminarium Naukowo-Techniczne BOBRME Komel "Problemy Eksploatacji Maszyn i Napędów Elektrycznych" (Mariusz Czechowicz)
W dniach 23-25 maja 2012 r. w Rytrze k. Nowego Sącza po raz 21. spotkali się uczestnicy Seminarium Naukowo-Technicznego "Problemy Eksploatacji Maszyn i Napędów Elektrycznych", organizowanego przez Branżowy Ośrodek Badawczo- Rozwojowy Maszyn Elektrycznych Komel z Katowic. Na Seminarium zaprezentowano zagadnienia związane z maszynami i napędami elektrycznymi, dotyczące m.in.: - diagnostyki i eksploatacji napędów elektrycznych, - projektowania nowych serii i odmian maszyn elektryczny... więcej»

Wpływ małej elektrowni na sieć (Bogusław Karolewski)
Ważnym etapem budowy elektrowni, której właściciel chce sprzedawać energię do systemu elektroenergetycznego jest ocena oddziaływania przyłączanego źródła na istniejącą sieć zasilającą. Uzyskanie od dostawcy energii warunków przyłączenia elektrowni o większej mocy (> 5 MW) wymaga opracowania przez inwestora ekspertyzy oceniającej wpływ elektrowni na sieć. Ale również dla elektrowni o mniejszych mocach trzeba ocenić wpływ nowej elektrowni na poziomy napięć, przeanalizować warunki pracy generatorów, dobrać nastawienia zabezpieczeń, ocenić możliwość powstania migotania światła czy generowania harmonicznych. Zagadnienia wpływu elektrowni na sieć są dość często poruszane w publikacjach [1-5, 7-9, 11-12], ale z reguły są traktowane w sposób ogólny. W artykule przedstawiono zagadnienie na przykładzie niewielkiej elektrowni wodnej, przyłączonej do sieci nN. Parametry układu Obiektem analizy jest mała elektrownia wodna (MEW) przepływowa, w której zamontowano 2 turbiny - śmigłową i Francisa. Jako generatory pracują 2 silniki indukcyjne o parametrach zebranych w tab.Schemat wycinka układu sieci, do której będzie włączona MEW, przedstawiono na rys. 1. Elektrownia będzie połączona z siecią nN linią napowietrzną Le 4×35 mm2, łączącą złącze kablowe ZK-1, umiejscowione na ścianie budynku MEW, ze słupem nr 4 istniejącej linii napowietrznej L-2 o przewodach 4×70 mm2. Linia ta wychodzi ze stacji R-1, w której pracuje transformator T2 20/0,4 kV o mocy 250 kVA (u z% = 4,67%, ΔPFe = 750 W, ΔPCu = 4816 W). Transformator jest połączony linią L-1 o długości 5600 m ze stacją S-1, którą zasila transformator T1 110/20 kV, o mocy 25 MVA (u z% = 13,01%, ΔPFe = 16 360 W, ΔPCu = 147 249 W), połączony z systemem elektroenergetycznym.Moc zwarciowa po stronie pierwotnej transformatora T1 wynosi Sk = 992 MVA. Pozostałe linie przyłączone do rozdzielni 20 kV stacji S-1 zastąpiono odbiorem pobierającym moc S1. Odejścia od linii L-1 zastąpiono j... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-7

zeszyt-3366-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-7.html

 
W numerze m.in.:
Obrotowa szkolna bateria galwaniczna (Antoni Tarnogrodzki, Andrzej Szummer, Borys Zieleniak)
Wodna bateria galwaniczna może być zanurzeniowa lub obrotowa, pierwsza jest od ponad dwóch lat stosowana jako pomoc dydaktyczna w Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Warszawie. W nawiązaniu do wcześniejszych artykułów autorów [1, 2... więcej»

Konkurs o tytuł najaktywniejszego koła SEP w 2011 r.
Komisja konkursowa pod przewodnictwem Andrzeja Klaczkowskiego (Oddział Zagłębia Węglowego SEP ) podsumowała rywalizację kół w 2011 r. W konkursie uczestniczyło 36 kół z 13 oddziałów. W poszczególnych kategoriach zwyciężyły następujące koła: Grupa A (koła do 30 członków) Koło Oddział Lokata Koło SEP nr 16 przy Wydziale EAI iE AG H, Kraków Krakowski I Ko... więcej»

Wykorzystanie funduszy pomocowych na modernizację i rozwój sieci elektroenergetycznej w Polsce (Magdalena Krauwicka)
Dobiega końca bieżący okres budżetowy UE, obejmujący lata 2007-2013, w którym realizuje się wiele przedsięwzięć istotnych z punktu widzenia rozwoju państwa i jego regionów, wdrażanych na terenie całego kraju, przede wszystkim w ramach programów operacyjnych Narodowej Strategii Spójności. Po dokonaniu pierwszych podsumowań wykorzystania funduszy na modernizację i rozwój sieci elektroenergetycznej, wyłaniający się z nich obraz prowadzi do pytania: "dlaczego jest tak źle?". Programy operacyjne Narodowej Strategii Spójności na lata 2007-2013 w bardzo zróżnicowanym zakresie wpisują się w uwarunkowania i potrzeby modernizacyjno-rozwojowe sektora elektroenergetycznego. Możliwość dofinansowania przedsięwzięć branży oferują przede wszystkim: Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POI iŚ) oraz 16 regionalnych programów operacyjnych. W założeniu resortów decydujących o podziale środków unijnych na przedsięwzięcia w obszarze energetyki między poszczególne programy i szczeble ich wdrażania przyjęto teoretycznie prostą i racjonalną "linię demarkacyjną" między programami krajowymi i regionalnymi - projekty o wartości powyżej 20 mln zł kwalifikowały się do zgłoszenia do konkursów ogłaszanych w ramach POI iŚ, natomiast poniżej tej wartości do programów regionalnych. Podział wydawał się przejrzysty i zrozumiały, gdyż miał uniemożliwić finansowanie tych samych rodzajów przedsięwzięć z różnych źródeł, a zarazem zapewnić dofinansowanie na obszarze całego kraju niezbędnych inwestycji w celu wzmocnienia infrastruktury elektroenergetycznej. Niestety, już na kolejnym etapie uszczegółowiania przez instytucje zarządzające poszczególnymi programami kierunków i kryteriów wsparcia dla przyszłych beneficjentów, okazało się, że pierwotne założenia zostały mocno zniekształcone. Efektem tego, po pięciu latach wdrażania programów, jest znikoma wartość dofinansowania, jaka została przeznaczona na wzmocnienie tak ważnego elementu infrastruktury technic... więcej»

HVDC jutra (Łukasz Nogal, Piotr Kacprowicz)
W ostatnich latach można zaobserwować znaczny wzrost realizacji projektów wykorzystujących technologię HVDC do przesyłu energii elektrycznej. Wynika to z różnych przesłanek: ekonomicznych, środowiskowych, technicznych. Faktem jest, iż układy wysokonapięciowego prądu stałego dzięki swoim licznym zaletom będą stosowane coraz częściej i z jeszcze większym rozmachem. Technologia ta jest obecna na rynku energetycznym od ponad 50 lat. Warto więc zaznajomić się z nią bliżej, ponieważ już niedługo może nam ona towarzyszyć w jeszcze większym zakresie. Niniejszy artykuł został poświęcony nowatorskim przedsięwzięciom związanym z wykorzystaniem HVDC. Trochę historii W dzisiejszych czasach energia elektryczna generowana jest niemal wyłącznie jako energia prądu przemiennego. Warto jednak przypomnieć, iż energią po raz pierwszy wygenerowaną w celach komercyjnych była energia elektryczna prądu stałego, której to prekursorem był Thomas Alva Edison. Ponadto pierwsza elektroenergetyczna sieć przesyłowa również została zbudowana w oparciu o prąd stały. Jednakże technologia, którą dysponowano ponad sto lat temu, nie pozwalała na wykorzystanie prądu stałego niskiego napięcia do przesyłu energii na duże odległości, co spowodowało rozpowszechnienie alternatywnego sposobu, jakim był wysokonapięciowy prąd przemienny. Dopiero dzięki znacznemu rozwojowi w dziedzinie energoelektroniki, m.in. zaworów wysokiego napięcia (zbudowanych z lamp rtęciowych lub tyrystorów), przesył prądu stałego na duże odległości stał się możliwy, powodując wzrost wykorzystania tej technologii w systemie elektroenergetycznym. Pierwsze ćwierć wieku wysokonapięciowego prądu stałego, poczynając od 1954 r. do połowy lat 70., opierało się głównie na lampach rtęciowych. Przez kolejne 25 lat, do 2000 r., dominowała technologia wykorzystująca przekształtniki tyrystorowe. Obecna technologia wykorzystuje głównie tzw. self-commutated converters, czyli przekształtniki samoistnie komutują... więcej»

Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce. Część IV. Najbardziej prawdopodobne lokalizacje elektrowni jądrowych w Polsce (Władysław Kiełbasa)
W 2009 r. Ministerstwo Gospodarki, w porozumieniu z samorządami, dokonało aktualizacji propozycji lokalizacyjnych elektrowni jądrowych rozważanych do 1990 r.: Żarnowiec, Klempicz, Kopań, Nowe Miasto, Wyszków, Małkinia, Chotcza i Gościeradów. Spośród ww. lokalizacji, jedynie dla dwóch pierwszych: Żarnowiec oraz Warta-Klempicz, wykonano pełen zakres pomiarów, badań i analiz lokalizacyjnych oraz przeprowadzono całą procedurę zatwierdzania lokalizacji zgodnie z ówcześnie (tj. w latach 70. i 80. ub.w.) obowiązującymi przepisami. Lokalizacja Żarnowiec została ustalona decyzjami Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z 19 grudnia 1972 r. oraz 2 czerwca 1979 r. (aktualizacja decyzji z 1972 r.), zaś lokalizacja Warta-Klempicz decyzją tejże Komisji Planowania z 5 czerwca 1987 r. Budowa EJ "Żarnowiec" (4 × 464 MWe) została rozpoczęta na mocy uchwały Nr 10/82 Rady Ministrów PRL z 1 stycznia 1982 r. Roboty ziemne rozpoczęto w kwietniu 1982 r., a 11 listopada 1985 r. inwestor otrzymał zezwolenie prezesa PAA na budowę I etapu elektrowni (2 × 465 MWe), z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, zaś 10 grudnia 1985 r. rozpoczęto betonowanie płyty fundamentowej budynku reaktorów I i II bloku. Budowa elektrowni została zaniechana przy ok. 40-procentowym zaawansowaniu I etapu - na mocy uchwały rządu RP z 4 września 1990 r., zaś niedokończone obiekty główne zostały porzucone i - po wyłączeniu odwodnień - częściowo zatopione, zasadniczo bez rozbiórki - jeśli nie liczyć zezłomowania elementów metalowych, które można było stosunkowo łatwo wymontować lub wyciąć. Natomiast, na terenie lokalizacji EJ "Warta" w latach 1988-1989 wykonano prace przygot... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-6

zeszyt-3337-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-6.html

 
W numerze m.in.:
Początki rozwoju zabezpieczeń ziemnozwarciowych 100% stojana generatora
W. Schossig: Stator Ground-Fault with unit-connected Transformer. PAC 2/2011. Opracował - Piotr Olszowiec. Zapewnienie skutecznej ochrony od zwarć z ziemią 100% uzwojeń stojana maszyn elektrycznych dużych mocy należy do najważniejszych zadań elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej. Generatory w elektrowniach blokowych są przyłączane do systemu elektroenergetycznego przez transformatory podwyższające napięcie. Uzwojenia stojana generatora, szynoprzewody i uzwojenia niższego napięcia transformatora blokowego tworzą galwanicznie połączone obwody dolnego napięcia (DN) bloku. Podstawową metodą wykrywania zwarć z ziemią po stronie DN bloku jest pomiar składowej zerowej napięć fazowych maszyny. Napięcie to uzyskuje się z ... więcej»

JM-TRONIK - 30 lat doświadczeń w EAZ (Mariusz Radziszewski, Dariusz Rybak)
W artykule przedstawiono rodzinę zabezpieczeń serii MUZ produkcji JM-TRONIK. Opisano zabezpieczenia od zwarć doziemnych admitancyjne kierunkowe, realizowane przez sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3. Przedstawiono także innowacyjne funkcje sterowników polowych, m.in. kontrolę zużycia styków wyłączników próżniowych. Firma JM-TRONIK jest producentem szerokiej gamy urządzeń elektroenergetycznych średnich napięć, m.in. rozdzielnic SN, wyłączników i styczników próżniowych oraz elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej (EAZ). Na szczególną uwagę zasługuje rodzina zabezpieczeń serii MUZ, w tym sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3, które realizują zabezpieczenia admitancyjne kierunkowe. Sterowniki polowe produkcji JM-TRONIK zostały wyposażone w wiele innowacyjnych funkcji, takich jak kontrola zużycia styków wyłączników próżniowych. Uniwersalne sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3 - realizacja zabezpieczeń admitancyjnych kierunkowych Sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3 są zespołami uniwersalnymi i realizują pełną automatykę zabezpieczeniową, m.in. zabezpieczenia admitancyjne kierunkowe. R... więcej»

WYDAWNICTWA
Logistyka dla inżynierów.Stanisław Niziński, Józef Żurek, Krzysztof Ligier: Logistyka dla inżynierów. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2011.We Wstępie autorzy piszą: Niniejsza książka jest poświęcona problemom logistyki z punktu widzenia inżynierskiego. (…) Dowolny system działania, państwowy lub prywatny musi mieć właściwe zabezpieczenie logistyczne swojego funkcjonowania w aspekcie: zaopatrzenia, transportu, dystrybucji, ochrony środowiska, utrzymania majątku trwałego w tym maszyn i urządzeń technicznych. Książka adresowana jest do pracowników naukowo-dydaktycznych i studentów wyższych uczelni, kadry inżynieryjno-technicznej przedsiębiorstw przemysłowych, rolniczych, usługowych, handlowych i jednostek budżetowych zajmujących się problematyką wykorzystania logistyki. Autorzy omawiają następujące zagadnienia: Systemy logistyczne - systemy logistyczne w aspekcie sterowania, budowa systemu logistycznego, modele systemu logistyc... więcej»

XV Seminarium Energotestu "Automatyka elektroenergetyczna - problematyka eksploatacji i modernizacji" (Sylwia Wróblewska)
W dniach 25-27 kwietnia br. odbyło się w Wiśle XV Seminarium Energotestu z okazji jubileuszu 20-lecia firmy. Seminarium otworzył dyrektor Energotestu mgr inż. Arkadiusz Klimowicz. Pierwszego dnia obrady seminaryjne prowadził mgr inż. Zbigniew Kochel. Tego dnia wygłoszono następujące referaty: - Dorobek i możliwości Energotestu z perspektywy dwudziestu lat działalności inżynierskiej firmy w elektroenergetyce (mgr inż. Arkadiusz Klimowicz, mgr inż. Zbigniew Kochel), - Wyzwan... więcej»

Badania technologii jednoprzewodowego przesyłu energii elektrycznej
Eniergosbieriegajuszczaja i riesursosbieriegajuszczaja tiechnołogija pieriedaczi eliektriczieskoj energii na bolszije rasstojanija" (Energo- i materiałooszczędna technologia przesyłu energii elektrycznej na duże odległości). Ekołogiczieskije Sistiemy 2/2011. http://esco-ecosys.narod.ru/journal/journal110. htm. Opracował - Piotr Olszowiec. Jednym z głównych problemów współczesnej elektroenergetyki jest występowanie znacznych strat przesyłu energii w sieciach elektrycznych. Ich radykalne ograniczenie może okazać się realne przy użyciu nowatorskiej technologii jednoprzewodowego przesyłu energii elektrycznej nawiązującej do eksperymentów Nikoli Tesli z końca XIX w. Rozwijana w Rosji koncepcja jest kolejną odmianą jednoprzewodowych lub wręcz bezprzewodowych układów przesyłu elektryczności. Po udanych próbach wynalazek t... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-5

zeszyt-3306-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-5.html

 
W numerze m.in.:
Zastosowanie przetwornic VLT firmy Danfoss w inwestycjach ciepłowniczych (Damian Furman)
Firma Danfoss należy do niekwestionowanych liderów branży napędowej. Od lat nazwa VLT ® określa przetwornice częstotliwości i softstarty o najlepszych parametrach technicznych, najwyższej niezawodności i funkcjonalności. Napędy VLT ® pracują w aplikacjach na całym świecie, a firma Danfoss oferuje najrozleglejszą sieć doświadczonych specjalistów i partnerów z zakresu techniki napędowej. W artykule zaprezentowano jedno z energooszczędnych napędowych wdrożeń firmy Metrolog z Czarnkowa. Firma jako Autoryzowany Dystrybutor współpracuje z firmą Danfoss od ponad 5 lat. Metrolog na życzenie klienta realizuje kompleksową obsługę - od projektu aż po realizację i uruchomienie. Zużywanie optymalnej ilości energii elektry... więcej»

Kontrola izolacji odbiorników odłączonych od napięcia (Maciej Sałasiński)
Jednym z podstawowych wyznaczników jakości sieci elektrycznych zarówno zasilających, jak i odbiorczych jest stan jej izolacji. To właśnie od tego parametru zależy zarówno pewność zasilania poszczególnych elementów, jak i bezpieczeństwo użytkowania całej sieci. Projektanci, wykonawcy i użytkownicy instalacji elektrycznych muszą mieć zawsze świadomość konieczności spełnienia dwóch podstawowych warunków, jakie każda sieć elektryczna musi spełniać: ● być pewna, czyli bezprzerwowo dostarcza energię elektryczną i zasila odbiorniki, a w przypadku sieci sterowniczych aktywować lub dezaktywować elementy wykonawcze, ● być bezpieczna, czyli zapewnić ochronę, gwarantującą bezpieczeństwo ludzi, urządzeń i stosowanych procedur, jak również ochronę przeciwpożarową. W poszczególnych obiektach i w różnych rodzajach sieci obie te funkcje: zasilania, a więc pewności i ochrony, czyli bezpieczeństwa muszą być zrealizowane na najwyższym uzasadnionym ekonomicznie poziomie. Poziom ten zależny jest od ważności sieci i odbiorników... więcej»

Ograniczanie oddawania mocy biernej pojemnościowej w liniach kablowych SN (Ryszard Skliński, Wojciech Dzienis)
W liniach kablowych SN, szczególnie słabo obciążonych lub pracujących jałowo może występować oddawanie mocy biernej pojemnościowej do sieci OSD. Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku znacznego przewymiarowania przekrojów poprzecznych żył roboczych linii kablowych z punktu widzenia obciążalności prądowej. Natomiast z punktu widzenia wytrzymałości cieplnej zwarciowej jest niezbędne. Równie często sytuacja może mieć miejsce w przypadku odbiorców sezonowych, np. kopalnie surowców mineralnych. W okresie zimowym zaprzestają wydobycia, a zapotrzebowanie na energię wynika jedynie z bieżącego utrzymania obiektu. Podobna sytuacja występuje w przypadku stacji rozdzielczych SN zasilanych dwiema liniami, gdzie linia rezerwowa pracuje jałowo. Wbrew wymaganiom rozporządzenia w zakresie współczynnika tgφ, takie źródła mocy biernej są pożądane w sieci dystrybucyjnej, ponieważ wspomagają one pracę baterii kondensatorów SN w rejonowych punktach rozdzielczych (RPZ). Powstaje tu swoisty konflikt pomiędzy wymaganiami rozporządzenia [3] a rzeczywistym zapotrzebowaniem na moc bierną w stacjach typu RPZ. Z jednej strony w tych stacjach instaluje się baterie kondensatorów [1], z drugiej natomiast żąda się, aby nie wprowadzać do sieci SN mocy biernej pojemnościowej. Dr hab. inż. Ryszard Skliński, prof. ndzw. PB - Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania, dr inż. Wojciech Dzienis - PKP Energetyka SA Centrala, Warszawa L3 3xYHAKXS (1x120 mm2) d . 955 ł mb ST_A L2 3xYHAKXS (1x70 mm2) dł. 2850 mb SEE pomiar ST-3 L1 3xYHAKXS (1x70 mm2) dł. 1900 mb ST-1 ST-2 Rys. 1. Układ zasilania stacji ST_A: SEE - system elektroenergetyczny, ST_A, ST-1, ST-2, ST-3 - stacje transformatorowe, L1, L2, L3 - linie kablowe SN, pomiar - miejsce pomiarów ST_B L1 3xYHAKXS (1x240 mm2 ) d . 3000 mb ł SEE pomiar 1 pomiar 2 L2 3xYHAKXS (1x240 mm2 ) d . 3000 mb ł Rys. 2. Układ zasilania stacji ST_B: SEE - system elektroenergetyczny, ST_B - stacja rozdzielcz... więcej»

Praktyczna realizacja testów odbiorczych farm wiatrowych (Franciszek Głowacki, Henryk Koseda)
Zróżnicowania w rozkładzie ciśnienia atmosferycznego, na skutek różnic termicznych pomiędzy niskimi i wysokimi szerokościami geograficznymi, są przyczyną ruchu mas powietrza (powstawania wiatru). Mimo że tylko 1-2% energii promieniowania słonecznego jest zamieniane na energię kinetyczną mas powietrza, energia wiatru stanowi olbrzymie źródło energii niekonwencjonalnej (odnawialnej). Potencjał energii wiatru nie jest tak olbrzymi jak energii promieniowania słonecznego, jednak mimo tego, moc poruszających się mas powietrza jest bardzo duża i sięga ok. 2700 TW. Odejmując moc wiatrów wiejących nad otwartym morzem (gdzie występują problemy z instalacją siłowni wiatrowych), powierzchnią lądów, na której nie istnieje możliwość zainstalowania siłowni wiatrowych oraz wiatrów wiejących na dużych wysokościach, wciąż pozostaje potencjał energetyczny o mocy rzędu 40 TW. Potencjał śródlądowej energii wodnej szacowany jest na ok. 4 TW. Energia wiatru, obok spalania drewna, była najwcześniej eksploatowaną przez człowieka energią odnawialną. Pierwsze wiatraki były wykorzystywane do pompowania wody czy mielenia ziarna. Pierwszy opis wykorzystania wiatru do pompowania wody powstał w Indiach 400 lat p.n.e. Na początku naszej ery wiatraki pojawiły się w Chinach oraz krajach basenu Morza Śródziemnego. Jednak zainteresowanie wykorzystaniem energii wiatru na cele energetyczne wyraźnie wzrosło dopiero po kryzysie paliwowym lat 70. ub.w. W Polsce warunki wietrzne na tle Europy należą do umiarkowanych. Najwyższe średnie prędkości wiatru występują na środkowym Pomorzu, gdzie średnia prędkość roczna na wysokości 10 m nad powierzchnią ziemi sięga 5 m/s. Mimo tych niezbyt sprzyjających warunków wietrznych oraz wielu innych trudności, dyrektywy Unii Europejskiej oraz praktyczna realizacja mechanizmów wsparcia energetyki odnawialnej zaowocowały w Polsce wzrostem zainstalowanych mocy energetyki wiatrowej z 725 MW w końcu 2009 r. do 1180 MW na koniec 2010 r.... więcej»

Budowa, automatyzacja i uruchomienie instalacji akumulatora ciepła w Elektrociepłowni Białystok SA (Tomasz Sołbut)
W 2011 r. firma Automatyka-Pomiary-Sterowanie SA (APS SA) zrealizowała inwestycję polegającą na automatyzacji i uruchomieniu układu akumulacji ciepła w Elektrociepłowni Białystok SA. Dzięki dobrej współpracy wszystkich uczestników biorących udział w modernizacji oraz sprawnej koordynacji przedsięwzięcia przez specjalistów Elektrociepłowni Białystok SA, powstał zaawansowany technologicznie produkt spełniający wysokie wymagania Inwestora. Firma APS SA dotychczas działała już w różnych branżach - głównie w ciepłownictwie i energetyce, jednak obce nie były jej również instalacje oczyszczalni ścieków, zakładów produkcyjnych itp. Głównym wykonawcą inwestycji była firma Energomontaż-Północ Bełchatów Sp. z o.o. Zakres prac wykonanych przez APS SA o... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-4

zeszyt-3276-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-4.html

 
W numerze m.in.:
Optymalizacja sposobu rozmieszczenia latarni oświetleniowych z wykorzystaniem algorytmu ewolucyjnego (Mirosław Gajer)
Przedmiotem rozważań w artykule jest wykorzystanie techniki obliczeniowej bazującej na wykorzystaniu algorytmów ewolucyjnych w celu przeprowadzenia optymalizacji rozmieszczenia punktów, w których powinny zostać zainstalowane latarnie uliczne w taki sposób, aby dany teren był w miarę możliwości równomiernie oświetlony. Natężenie światła maleje odwrotnie proporcjonalnie wraz z kwadratem odległości od jego źródła. Postulat, aby w każdym z punktów oświetlanego terenu natężenie światła miało taką samą wartość, nie jest z zasady możliwy do spełnienia. Natomiast jedyne co można w tym zakresie zrobić, to starać się tak rozmieszczać latarnie oświetlające dany teren, aby natężenia oświetlenia poszczególnych punktów rozpatrywanego obszaru były w miarę możliwości jak najbardziej do siebie zbliżone. Przede wszystkim powinno dążyć się do tego, aby w wyniku rozmieszczenia latarni w konkretnych punktach danego terenu, nie powstawały obszary o wyraźnej różnicy w natężeniu ich oświetlenia. Zwłaszcza nie należy dopuszczać do pojawienia się obszarów z jednej strony zbyt słabo doświetlonych i z drugiej strony obszarów zdecydowanie nadmiernie oświetlonych. Jeżeli oświetlanym obszarem jest prosta ulica w mieście lub prosty odcinek drogi poza jego granicami, wówczas problem ten jest raczej łatwy do rozwiązania, a wszelkie konieczne do tego celu obliczenia sprowadzają się jedynie do wyznaczenia odległości pomiędzy słupami latarni ulicznych umieszczonymi wzdłuż jezdni. Zresztą tego typu wielkości mogą następnie podlegać różnego rodzaju normalizacjom, pozwalającym projektantom na korzystanie w przyszłości z gotowych już i sprawdzonych w praktyce rozwiązań. Natomiast zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku podejmowania próby zapewnienia równomiernego oświetlenia terenu o nieregularnym kształcie bądź takiego, w przypadku którego występują liczne przeszkody stojące na drodze promieni świetlnych, np. w postaci zabudowań lub zwartej grupy drze... więcej»

"Złoty Inżynier 2011" (Ewa Micyk)
Bez kultury technicznej nie byłoby nowoczesnej Polski - tymi słowami redaktor naczelna Przeglądu Technicznego i prezes Zarządu Głównego FSNT-NOT Ewa Mańkiewicz-Cudny powitała 2 marca 2012 r. gości zebranych na gali "Złoty Inżynier 2011". Podczas słowa wstępnego prezes Mańkiewicz-Cudny przypomniała krótko początki konkursu, którego pierwsza edycja odbyła się w roku 1994, a także podkreśliła rolę inżynierów w rozwoju gospodarczym kraju oraz budowaniu stosunków społecznych. Wśród zebranych gości byli m.in.: sekretarz stanu w kancelarii prezydenta RP - Olgierd Dziekański (który odczytał list gratulacyjny od prezydenta Bronisława Komorowskiego), podsekretarz sta... więcej»

Impedancja udarowa urządzeń powszechnego użytku (Jarosław Wiater)
Impedancja urządzeń powszechnego użytku mierzona w warunkach statycznych zdecydowanie różni się od impedancji tego samego urządzenia w warunkach dynamicznych. Duża szybkość narastania prądów udarowych powoduje wzrost wartości impedancji. W artykule zaprezentowano wyniki pomiarów impedancji udarowej urządzeń takich jak: wiertarka o mocy 750 W, odbiornik telewizyjny, odbiornik radiowy, żarówka o mocy 100 W, odbiornik telewizji satelitarnej, drukarka laserowa, stacjonarny komputer osobisty. Pomiary zostały przeprowadzone podczas normalnej pracy badanych urządzeń. Udar napięciowo-prądowy (1,2/50-8/20 μs) wprowadzano do instalacji elektrycznej podczas wykonywania pomiarów. W dobie rosnącego uzależnienia od energii elektrycznej istotnym czynnikiem staje się jej jakość. Wymusza to w sposób naturalny konieczność pomiaru, rejestracji i sygnalizacji zaburzeń. Od kilkudziesięciu lat są podejmowane próby oceny występującego zagrożenia urządzeń elektronicznych powszechnego użytku podczas bezpośrednich wyładowań piorunowych w różnorodne obiekty budowlane. Kluczowe w tej analizie są informacje niezbędne do matematycznego odwzorowania impedancji udarowych przyłączy zasilania analizowanych urządzeń. Dotychczas bazowano na modelach składających się tylko z elementów biernych. Impedancja urządzeń powszechnego użytku mierzona w warunkach statycznych zdecydowanie różni się od impedancji tego samego urządzenia przy wymuszeniu w postaci udaru napięciowo-prądowego. Duża szyb... więcej»

Elektrownie szczytowo-pompowe w USA
Erpenbeck D.: Spotlight on pumped storage. International Water Power&Dam Construction. 2011 August. Opracował - Witold Bobrowski. Działalność elektrowni szczytowo-pompowych w Stanach Zjednoczonych cieszy się rosnącym zainteresowaniem, związanym zwłaszcza z rozwojem elektrowni wykorzystujących źródła energii odnawialnej (wiatrowych i słonecznych). Z punktu widzenia ekonomicznego elektrownie szczytowopompowe są największymi zasobnikami energii i odgrywają kluczową rolę w sieci elektroenergetycznej. Jest to technologia umoż... więcej»

Rozkład temperatury i ładunku elektrycznego w równoległych torach wielkoprądowych i szynoprzewodach (Łukasz Kolimas)
Ze względu na kształt powierzchni stykowych, zestyki dzielimy na punktowe, liniowe i powierzchniowe. W rzeczywistości styczność dwóch styków nigdy nie następuje w punkcie czy wzdłuż linii lub powierzchni wynikającej z obrysu geometrycznego styków. W zestyku punktowym styczność rzeczywista (przez którą przepływa prąd) ma miejsce na powierzchni o bardzo małym promieniu. Styczność rzeczywista w zestyku liniowym odbywa się na kilku małych powierzchniach ułożonych w przybliżeniu wzdłuż pewnej linii prostej. Zestyk powierzchniowy charakteryzuje się stosunkowo dużą powierzchnią pozorną (nominalną) styczności, natomiast rzeczywista powierzchnia styczności takiego zestyku stanowi kilkanaście procent powierzchni pozornej. Zestyki aparatów elektrycznych należą do najbardziej obciążonych elementów torów prądowych. Powinny zatem być tak zaprojektowane, wykonane i eksploatowane, aby dopuszczalne ograniczenia na ich parametry techniczne, wynikające z odpowiednich przepisów i norm, nie były przekraczane. Struktura analizowanych materiałów Analizowane tory prądowe są to przewody elektryczne w postaci sztywnych szyn na ogół zamkniętych we wspólnej obudowie o odpowiednio zaprojektowanej długości, ks... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-3

zeszyt-3238-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-3.html

 
W numerze m.in.:
Rozwój zabezpieczeń od wzrostu napięcia oraz przewzbudzenia generatorów i transformatorów energetycznych
Schossig W.: Overvoltage-, Self- & Overexcitation Protection. PAC 3/2010. Opracował i uzupełnił - Piotr Olszowiec. Wzrost napięcia stojana generatora stwarza zagrożenie dla izolacji elektrycznej połączonych z nim urządzeń a także ich obwodów magnetycznych. Nadmierny wzrost napięcia generatora synchronicznego może pojawić się w wyniku nieprawidłowej pracy układu regulacji napięcia, wskutek tzw. samowzbudzenia, zwiększenia obrotów turbiny (dotyczy turbogeneratora niezsynchronizowanego z siecią) a także w procesach przejściowych po wyłączeniu z sieci. Zabezpieczenie od wzrostu napięcia jest realizowane jako nadnapięciowe zwłoczne - przekaźnik napięciowy kontroluje jedno z napięć międzyfazowych i działa na wyłączenie oraz odwzbudzenie generatora. Pierwsze konstrukcje zabezpieczeń napięciowych Na rysunku 1 pokazano jeden z pierwszych przekaźników nadnapięciowych typu RV5 firmy Siemens, zaś na rysunku 2 sposób jego przyłączenia do uzwojeń wtórnych transformatora służącego do wykrywania zwarć zwojowych stojana. Z tego transformatora zasilano, oprócz przekaźnika nadnapięciowego, również obwody i... więcej»

Nowy paradygmat bezpieczeństwa sieci energetycznych (smart power grids
... więcej»

Odbudowa energetyki w Afganistanie (Witold Bobrowski)
Odbudowa energetyki w Afganistanie okazała się znacznie trudniejsza niż analogiczne próby podejmowane w Iraku. Stany Zjednoczone wraz z niektórymi państwami koalicyjnymi wydały znaczne sumy pieniędzy oraz zaanagażowały się w realizację zaplanowanych zadań. Zatrudniono setki inżynierów i techników oraz tysiące pracowników budowlanych. Niestety elektryfikacja południowego Afganistanu pozostała nadal niespełnioną obietnicą, a odbudowa energetyki w całym Afganistanie napotyka wciąż spore trudności. Zakres i problemy odbudowy Afganistanu Odbudowa Afganistanu jest przedsięwzięciem ciągle rozwijającym się, obejmuje budynki oraz modernizację tak istotnej infrastruktury jak drogi, szkoły, systemy kanalizacji, zapory wodne oraz sieć elektroenergetyczną. Inżynierowie w Afganistanie nie są jednak zadowoleni ze swojej pracy, głównie z powodu polityki władz międzynarodowych i lokalnych, która prowadzi do marnotrawienia ogromnych sum pieniędzy przeznaczonych na odbudowę. Wydawane odgórnie decyzje opierają się w znacznym stopniu bardziej na założeniach politycznych niż na realiach technicznych i logistycznych. Chociaż sytuacja energetyczna w Iraku różniła się od sytuacji w Afganistanie, to te same błędy w odbudowie energetyki Iraku powtarzają się również w Afganistanie. Podobnie jak w Iraku, w Afganistanie powstają elektrownie, które bardzo dużo kosztują, np. na generatory trzeba wydać setki milionów dolarów. Jednak są to realizacje nietrafione i zachodzi obawa, że eksploatacja tych elektrowni zostanie natychmiast porzucona po wycofaniu się sił koalicyjnych. Sytuacja elektroenergetyki na południu Afganistanu Kandahar jest południowym miastem afgańskim, drugim - co do wielkości po Kabulu, stolicy położonej na północy kraju. Kabul ma obecnie pełne zasilanie w energię elektryczną (prawie przez 24 godziny na dobę), natomiast Kandahar - liczący 850 tys. mieszkańców ma zasilanie nieregularnie, zaledwie przez kilka godzin dziennie, mocą najwyżej d... więcej»

Weryfikacja nastawień zabezpieczeń od utraty wzbudzenia na przykładzie elektrociepłowni przemysłowej (Jacek Klucznik, Zbigniew Lubośny)
W artykule przedstawiono rozważania dotyczące działania zabezpieczeń reaktancyjnych od utraty wzbudzenia generatorów synchronicznych, pracujących w elektrociepłowni przemysłowej. Pokazano możliwości niewłaściwego działania zabezpieczenia od utraty wzbudzenia, wskazując że dobór nastawień powinien każdorazowo wykorzystywać badania modelowe. Przyjmowanie nastawień typowych zgodnych z wiedzą inżynierską może być przyczyną niewłaściwego działania tego typu zabezpieczeń, prowadząc w najgorszym przypadku do pracy asynchronicznej generatorów, w sytuacji gdy generatory w obiektach przemysłowych rozważanego typu nie są wyposażane w zabezpieczenia od poślizgu biegunów. Przedmiotem rozważań zawartych w artykule jest zakład przemysłowy, którego rozdzielnię główną SN (6 kV) oraz powiązanie z systemem elektroenergetycznym WN (110 kV) przedstawiono na rysunku 1. Rozdzielnia SN zakładu powiązana jest z siecią WN za TG1: Ur = 0,74·Un, tp = 2 s, X1 = 0 Ω, X2 = -9,52 Ω, X3 = -150 Ω, tpn = 2 s, tw = 8 s. TG2: Ur = 0,7·Un, tp = 2 s, X1 = 0 Ω, X2 = -1,2 Ω, X3 = -25,2 Ω, tpn = 2 s, tw = 8 s. Działanie zabezpieczenia jest następujące: podstawą jest człon impedancyjny (40) określający, czy mierzona na podstawie pomiaru prądu i napięcia generatora impedancja, znajduje się w strefie działania, tj. w obszarze określonym przez okrąg i prostą (rys. 2). Jeżeli zmierzony wektor impedancji znajdzie się w obszarze określonym przez chara... więcej»

Przyłączanie elektrowni słonecznych (FVE) do sieci SN oraz nN (Jaroslav Pospisil)
W artykule przedstawiono funkcjonowanie elektrowni słonecznych przyłączanych do sieci SN, które porównano z wynikami pomiarów oraz podano przykład technicznego rozwiązania przyłączenia elektrowni słonecznej o mocy większej niż 1 MW. Autor wspiera rozwiązania z zakresu problematyki urządzeń fotowoltaicznych dla sieci SN. Chodzi m.in. o możliwości i sposoby przyłączania źródeł fotowoltaicznych przy analizie przyłączenia i opracowanie projektu rozwiązania technicznego, istnieje zapotrzebowanie na pomiary parametrów przekształtników w celu oceny jakości oddawanej przez nie energii. Warunki przyłączenia FVE - studium przyłączenia Zakłada się, że przyłączenie elektrowni słonecznej, np. typu SMA następuje poprzez transformatory o przekładni 22/0,42/0,242 kV, o mocy znamionowej najczęściej 630, 1000 i 1600 kVA, napięciu zwarcia uz=6%, i połączeniu Dyn1. Stację transformatorową umieszcza się zwykle na terenie elektrowni słonecznej. Drugie natomiast - stosowane w sieciach ČEZ (północne Morawy), jest dosyć pracochłonne, modeluje się podstawowy oraz zastępczy stan przyłączenia nowego źródła z tym, że w stanie podstawowym uwzględnia się warunki przyłączenia we wszystkich obliczanych punktach (punkty z modelowanymi odbiorami obciążenia lub punkty z przyłączonymi źródłami do rozpatrywanej linii SN) - dopuszczalna zmiana napięcia ΔU ≤ 2% Un, w stanie zastępczym warunek zmiany napięcia ΔU ≤ 3% Un. Metoda obliczeń stanów ustalonych z uwzględnieniem stanów obciążeń wychodzi z określenia współczynnika rozkładu obciążeń odpowiadającego linii na początku (np. 60 i 110 A w stanie wyjściowym w podstawowym połączeniu oraz zastępczym połączeniu i sumą zainstalowanych mocy podstacji DTS na danej linii SN). Ustanawia się współczynnik rozkładu obciążeń ki = rzeczywisty odbiór (MVA), moc zainstalowana w podstacjach DTS (MVA), np. 0,25 p.u. w wariancie podstawowym i 0,2 p.u. dla wariantu zastępczego. Z tymi współczynnikami są ustanow... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-2

zeszyt-3212-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-2.html

 
W numerze m.in.:
Automatyczne rozwiązania testujące dla przekaźników zabezpieczających Agile produkcji firmy Alstom Grid (Krzysztof Kulski, Krzysztof Koćmierowski, Paweł Wicher)
Obecnie największymi wyzwaniami związanymi z rozwojem cyfrowych przekaźników zabezpieczających (NPR) są: poprawa jakości konstrukcji, skrócenie czasu rozwoju produktu skutkujące szybszym wprowadzeniem na rynek oraz optymalizacja kosztów w fazie opracowania. Bardzo dobrym rozwiązaniem dla powyższych wymagań jest opracowanie specjalistycznych, automatycznych narzędzi testujących, a następnie stworzenie odpowiedniego środowiska testowego, które umożliwia ostateczną ocenę produktu. Artykuł przedstawia opis automatycznych rozwiązań testowych ze zintegrowanym sprzętem Omicron dedykowanych dla nowych przekaźników zabezpieczających Agile firmy Alstom Grid. Zakres projektu Agile W październiku 2010 r., w ramach linii produktów SAS (substation automation solutions), firma Alstom Grid rozpoczęła projekt, którego celem jest opracowanie nowej serii przekaźników zabezpieczających pól rozdzielczych przeznaczonych dla zastosowań w sieciach rozdzielczych, przemyśle i układach przesyłowych pośrednich. Projekt obejmuje opracowanie trzech różnych modeli dla: zabezpieczeń nadprądowych bezkierunkowych, zabezpieczeń nadprądowych kierunkowych oraz zabezpieczeń napięciowych i częstotliwościowych. Produkty Agile mają następujące zalety: - potężna logika, zabezpieczenie oraz komunikacja w kompaktowej obudowie, - dobrze znana przez klientów funkcjonalność bazująca na analogii z obecnie stosowanymi przekaźnikami modułowymi serii Px40 firmy Alstom Grid, - w pełni wymienna obudowa w standardzie, - bardzo prosta wymiana/retrofit dla istniejących instalacji serii K-range oraz serii MiCOM P20 (P121, P122, P123, P125, P126, P127), - możliwość wykorzystania przez klienta istniejącego okablowania, - ekonomiczne protokoły Ethernetowe IEC 61850 oraz DNP3. Dlaczego potrzebujemy automatycznych rozwiązań testujących Na początku rozwoju rodziny produktów Agile, w fazie analizy wykonalności oraz doboru technologii, zdecydowaliśmy się na opracowanie automatycznego r... więcej»

Ciągły monitoring jakości energii elektrycznej (Andrzej Firlit)
W wyniku dynamicznego rozwoju środków technicznych monitorowania parametrów jakości energii elektrycznej jako nowej gałęzi nauki i techniki o interdyscyplinarnym charakterze, obserwowany jest intensywny rozwój przyrządów do pomiaru parametrów jakości energii elektrycznej. Rozwój ten jest wymuszony techniczną i ekonomiczną potrzebą oraz postępem w dziedzinie teorii i techniki przetwarzania sygnałów. Kolejnym etapem w tym procesie jest budowa - na bazie zainstalowanych analizatorów - rozproszonych systemów monitorowania jakości energii elektrycznej. Nie jest to tożsame tylko i wyłącznie z "informatyzacją" w potocznym znaczeniu tego pojęcia. Wykorzystanie najnowszych zdobyczy nauki, w tym informatyki to zaledwie jeden z elementów tych działań. Systemy monitorowania swym zasięgiem mogą obejmować sieci elektroenergetyki zawodowej czyli dostawców energii, jak również sieci należące do odbiorców. Trend ten jest obserwowany w rozwiniętych technicznie krajach w Europie i świecie, tam gdzie rozwijający się rynek energii elektrycznej uruchamia mechanizmy bodźcowe wymuszające poprawę warunków dostawy energii elektrycznej. Te zjawiska obserwuje się także w polskiej elektroenergetyce. Znaczenie systemów ciągłego monitoringu jakości energii elektrycznej jest ogromne. Pozwalają one na pozyskiwanie cennych i wiarygodnych informacji o rzeczywistym stanie pracy monitorowanego systemu elektroenergetycznego. Umożliwiają kompleksową analizę i ocenę jakości energii elektrycznej i to w długim czasie. Ponadto mogą stanowić podstawę do różnego rodzaju decyzji związanych z modernizacją oraz rozbudową istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej. Bardzo istotne było opracowanie w 2009 r. pierwszego Krajowego Raportu Benchmarkingowego nt. jakości dostaw energii elektrycznej do odbiorców przyłączonych do sieci przesyłowych i dystrybucyjnych [1]. W tym dokumencie poświęcono bardzo dużo miejsca rozproszonym systemom monitorowania, opisując stan istnieją... więcej»

Generacja wiatrowa a jakość energii elektrycznej (Franciszek Głowacki, Henryk Koseda)
Wiatr należy do odnawialnych źródeł energii, którego światowy potencjał energetyczny szacuje się na poziomie mocy równej 40 TW (dla porównania potencjał śródlądowej energii wodnej szacowany jest na ok. 4 TW). Mimo iż człowiek wykorzystywał energię wiatru od najdawniejszych czasów (latawce, żaglowce, wiatraki) to zainteresowanie energią wiatru do celów energetycznych wyraźnie rozwinęło się dopiero po kryzysie paliwowym lat 70. ub.w. Przyjęcie przez niektóre państwa protokołu z Kioto o ograniczeniu emisji dwutlenku węgla skłoniło rządy i firmy do inwestowania w proekologiczne źródła energii odnawialnej, w tym w energetykę wiatrową i fotowoltaikę. Dyrektywy Unii Europejskiej i praktyczna realizacja mechanizmów wsparcia energetyki odnawialnej mimo wielu trudności zaowocowały wzrostem zainstalowanych w Polsce mocy energetyki wiatrowej z 725 MW w końcu 2009 r. do 1180 MW na koniec 2010 r. i 1489 MW we wrześniu 2011 r. Przyłączanie obiektów generacji wiatrowej do krajowego systemu elektroenergetycznego powoduje konieczność wykonania testów potwierdzających ich prawidłową współpracę z systemem dla różnych sytuacji ruchowych, jakie mogą wystąpić. Właściwości, jakie mają generatory napędzane turbinami wiatrowymi powodują konieczność przeprowadzenia testów nietypowych dla generacji konwencjonalnej. Znalazło to odzwierciedlenie w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej oraz przesyłowej. W obu tych dokumentach poświęcono osobne rozdziały dotyczące wymagań stawianych energetyce wiatrowej oraz testów, jakie należy przeprowadzić po uruchomieniu obiektu. Testy te powinny dotyczyć m.in.: - zachowania się farm wiatrowych (FW) w czasie normalnej pracy oraz podczas programowych uruchomień i odstawień, - zdolności FW do prowadzenia regulacji mocy czynnej w czasie pracy interwencyjnej, - odpowiedniego reagowania FW w przypadku zmian częstotliwości w sieci, - zdolności FW do regulacji generacji mocy biernej przy różnych trybach pr... więcej»

WYDAWNICTWA
Pomiary i analiza przepięć. Waldemar Skomudek: Pomiary i analiza przepięć oraz ocena ich skutków w sieciach średniego i wysokiego napięcia. Centralny Ośrodek Szkolenia i Wydawnictw Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Warszawa 2011.W nowej serii Monografie naukowotechniczne SEP ukazała się książka poświęcona zagadnieniom przepięć w sieciach średniego i wysokiego napięcia. W Przedmowie Autor pisze: Autor monografii podjął się zadania polegającego na scharakteryzowaniu procesów przepięciowych występujących w sieciach elektroenergetycznych średniego i wysokiego napięcia, oszacowaniu poziomu narażenia przepięciowego układów izolacyjnych, określeniu przesłanek modyfikacji zasad koordynacji izolacji i ochrony przed przepięciami oraz na wskazaniu możliwości praktycznego ich wykorzystania między innymi w celu uzyskania pozytywnego efektu ekonomicznego. Monografia jest adresowana do studentów na kierunku elektroenergetyka o specjalnościach sieci elektroenergetyczne i technika wysokich napięć, do pracowników elektroenergetyki, osób uczestniczących w pracach normalizacyjnych komitetów technicznych oraz osób zajmujących się projektowaniem elementów sieci elektroenergetycznych. W poszczególnych ro... więcej»

120 lat pracy elektroenergetycznego trójfazowego systemu przesyłowego w Europie (Stefan Molęda)
Ponad 2500 lat temu powstało słowo "elektron-elektryczność", ale praktyczny wymiar osiągnęło w początkach XIX w. Dla uzmysłowienia przebiegu procesu historycznego niżej podaję kilka nazwisk twórców, którzy mieli znaczący wpływ na rozwój nauki i techniki związany z elektrycznością. Są to m.in.: - Tales z Miletu - odkrył elektryczność statyczną (625-546 r. p.n.e), - Wiliam Gilbert - w 1600 r. prowadził pierwsze badania właściwości elektrycznych ciał przy użyciu versorium igły magnetycznej, - Nollet - w 1747 r. zbudował elektroskop do pomiaru ilości ładunku elektrycznego, - pierwszą książką w całości poświęconą elektryczności "Experiments and Observations on Electricity" napisał Benjamin Franklin w Londynie w 1769 r., - autorem pierwszej polskiej książki o elektryczności "Fizyka doświadczeń potwierdzona" był znakomity nauczyciel ks. Józef H. Osiński. Powstała w 1777 r. Jeden z rozdziałów nosił tytuł "Elektryczność". Jego staraniem został założony pierwszy piorunochron na Zamku Królewskim w lipcu 1785 r., - ogniwo galwaniczne jako źródło prądu stałego odkryte zostało przez Aleksandra Volta w 1800 r., - wykorzystanie prądu elektrycznego do celów gospodarczych rozpoczęło się od telegrafu opracowanego przez Samuela Morsa w 1837 r. wraz z uruchomieniem pierwszej linii telegraficznej w 1844 r. między Waszyngtonem a odległym od niego o 63 km miastem Baltimore. Wkrótce linie telegraficzne zaczęto budować w innych krajach, - Humphry Davy - odkrył zasady działania lampy łukowej w 1808 r., ale jej praktyczne zastosowanie do oświetlenia ulic nastąpiło dopiero w 1841 r., - A.G. Bell - wynalazł słuchawkę elektroakustyczną w 1876 r., która jednocześnie była używana jako mikrofon, a w 1882 r. przeprowadzono po linii napowietrznej pierwszą rozmowę międzynarodową między Paryżem a Brukselą (odległość 300 km), - Tomasz Edison - skonstruował żarówkę w 1879 r. Pierwszym obiektem oświetlonym przy zastosowaniu żarówki był statek-parowiec Columbia w... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-1

zeszyt-3181-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-1.html

 
W numerze m.in.:
Michał Doliwo-Dobrowolski (1862-1919) (Romuald Nowakowski, Piotr Szymczak)
Michał Doliwo-Dobrowolski urodził się 2 stycznia 1862 roku w Gatczynie pod Petersburgiem. Jego ojciec Józef Dobrowolski herbu Doliwa (jest to zarówno nazwa polskiego herbu rodowego jak i nazwisko) pełnił funkcję dyrektora szkoły zawodowej. W roku 1872 Michał Doliwo-Dobrowolski zamieszkał z rodzicami w Odessie, gdzie w 1878 roku ukończył szkołę realną. Mając 16 lat, podjął studia na cieszącym się uznaniem Wydziale Chemii politechniki w Rydze. Językiem wykładowym w tej prywatnej uczelni był niemiecki, a jedną z najliczniejszych grup etnicznych stanowili Polacy z Łotwy, Estonii i Litwy. W 1883 roku został nagrodzony za ogniwo galwaniczne eksponowane na Międzynarodowej Wystawie Elektrotechnicznej w Wiedniu. Certyfikat tej nagrody podpisał wybitny fizyk - prof. Josef Stefan. W 1881 roku wyjechał do Niemiec, gdzie podjął studia w Wyższej Szkole Technicznej w Darmstadt w Hesji. Uczelnia ta - zaliczana do najstarszych i czołowych politechnik europejskich - cieszyła się wówczas (także obecnie) zasłużoną sławą, toteż znaczny procent jej studentów stanowili cudzoziemcy, w tym obywatele Cesarstwa Rosyjskiego, a także wielu Polaków. W 1884 roku Dobrowolski ukończył na tej politechnice (utworzony jako pierwszy w świecie) Wydział Elektryczny, zorganizowany przez prof. Erazmusa Kittlera. Po studiach przez trzy lata pracował jako jego asystent, prowadząc wykłady z elektrochemii w zastosowaniach do galwanoplastyki i metalurgii. Wykłady te cieszyły się dużym uznaniem studentów. Bezpośrednio po rezygnacji z pracy u prof. Kittlera wyjechał w 1887 roku do Odessy, gdzie zawarł związek małżeński z Greczynką Kornelią Tumba. Po powrocie do Niemiec (z polecenia prof. Kittlera) podjął pracę w Deutsche Edison-Gesellschaft fűr angewandte Elektricität - DEG, przemianowan... więcej»

Zastosowanie diod LED w oświetleniu ogólnym (Łukasz Wyporski)
Któż z nas oświetleniowców nie zadaje sobie dziś pytania o sens stosowania diod świecących w tzw. oświetleniu ogólnym? Któż nie boryka się z problemem pozyskania na rynku dobrego, rzetelnego rozwiązania wykorzystującego technologię LED, które mogłoby stanowić alternatywę dla konwencjonalnych rozwiązań oświetleniowych. Tymczasem w codziennej pracy zarzucani jesteśmy informacjami o nowych możliwościach diod elektroluminescencyjnych (LED), które w środowisku wtajemniczonych rodzą mieszane uczucia. Stając się świadkami połączenia rynku oświetlenia z rynkiem elektroniki (LED jest przecież elementem elektroniki, jednak emituje światło), podczas którego brakuje wymiany informacji na rzecz wzajemnej rywalizacji dwóch światów, często mówimy, że jeszcze nie czas na LED, dodając do tego brak odpowiednich narzędzi do weryfikacji rzetelności podawanych informacji, nasze zniechęcenie rośnie a technologię LED-ową (choć bardzo dobrą) życie sprowadza do roli bomby z opóźnionym zapłonem. Tym bardziej zawsze warto rozmawiać z rzetelnymi partnerami w branży. Firma OSRAM z pewnością do takich należy. Firma łączy w swojej ofercie produkcję półprzewodników jako OSRAM Opto Semiconductors z ponad 100-letnią wiedzą z zakresu komponentów oświetlenia (OSRAM GmbH), przedstawiając odpowiedni balans parametrów, bo przecież dioda nie tylko powinna mieć możliwie największą skuteczność świetlną, ale również wysoką jakość emitowanego światła. PrevaLED - powszechnie nazywany LED engi... więcej»

Dane statystyczne o śmiertelnych wypadkach porażeń prądem elektrycznym w Polsce w latach 2005–2009 (Lech Danielski, Piotr Danielski)
Przedstawione w artykule dane obrazują stan bezpieczeństwa elektrycznego w Polsce w latach 2005-2009. Nawiązują one do danych zawartych w artykule przedstawionym w Wiadomościach Elektrotechnicznych w 1978 r. [1] oraz w referatach przedstawianych na konferencjach organizowanych przez Instytut Energoelektryki Politechniki Wrocławskiej w Łodzi w 1987 r. [2], a także we Wrocławiu [3-5]. Podobnie jak w latach ubiegłych przedstawione w artykule dane liczbowe zostały zaczerpnięte z danych statystycznych Głównego Urzędu Statystycznego [7]. Od 1997 r. informacje o zgonach spowodowanych porażeniem prądem elektrycznym są oparte na danych statystycznych o zgonach według przyczyn, opracowanych zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych, obowiązującą po X rewizji w Polsce od 1997 r. Po analizie tej klasyfikacji, korzystając z pomocy pracowników GUS ustalono (już przy opracowywaniu referatu w 2001 r.), że zgony w wyniku porażenia prądem elektrycznym można zaklasyfikować do trzech grup przyczyn: - W85 - narażenie na linie transmisyjne prądu elektrycznego, - W86 - narażenie na inny określony prąd elektryczny, - W87 - narażenie na inny nieokreślony prąd elektryczny. Każdemu wypadkowi śmierci przypisano również dodatkowe informacje pozwalające na ustalenie miejsca narażenia: - 0 - dom, - 1 - instytucja mieszkalna, - 2 - szkoła, inna instytucja i urząd administracji publicznej, - 3 - miejsce uprawiania sportu i gimnastyki, - 4 - ulica i autostrada, - 5 - miejsce handlu i usług, - 6 - teren przemysłowy i budowlany, - 7 - gospodarstwo rolne, - 8 - inne określone miejsce, - 9 - miejsce nieokreślone. Wyciąg z tej klasyfikacji, dotyczący porażeń prądem elektrycznym, przedstawiono w tabeli I. W tabeli II i na rysunku 1 przedstawiono zebrane informacje dotyczące wypadków w okresie 2005-2009. Z analizy tych danych wynika, że przy ustalaniu przyczyn i miejsca wypadków bardzo często nie podawano dokładnych in... więcej»

Krzem jest kluczem w produkcji tanich lamp typu LED
Stevenson R.: Silicon is Key Quest for $5 LED Lightbulb. Bridgelux process grows gallium-nitride on high-volume silicon wafers. IEEE Spectrum (US) 2011 June. Opracował - Witold Bobrowski.Lampy zbudowane z diod świecących typu LED są dwa razy bardziej wydajne niż kompaktowe lampy fluorescencyjne. Są dużo trwalsze i wolne od rtęci. Jednak wysokie ceny wstrzymują ich sprzedaż. Lampa wykonana z diod LED o mocy 40 watów kosztuje ok. 20 dol., a odmiana 60-watowa odpowiednio więcej. Bariera cenowa wstrzymująca masowe wprowadzanie tych l... więcej»

Rozwój fotografii - od chemii do elektroniki (Stefan Gierlotka)
Z początkiem X w. Arabowie wynaleźli przyrząd do odwzorowywania obrazów nazwany "camera obscura". Składał się wewnątrz z czarnej skrzynki, w której na tylnej ścianie była matowa szybka, a w ścianie przedniej znajdował się maleńki otwór. Wpadające z zewnątrz promienie światła tworzyły na matówce pomniejszony obraz obiektu, który przerysowywano. W 1665 r. Johann Zahn unowocześnił kamerę, wyposażając ją w zestaw soczewek o różnych ogniskowych oraz zabudował wewnątrz lustro pod kątem 45° dla odwracania obrazu do pozycji poziomej. Matówka umieszczona na górnej ścianie kamery ułatwiała przerysowywanie obrazu. Początki chemii fotograficznej W 1556 r. włoski alchemik Georg Fabricius zauważył ciemnienie chlorku srebra pod wpływem światła słonecznego. Niemiecki chemik Johann Heinrich Schulze w 1727 r. naświetlał na słońcu płytę pokrytą mieszaniną chlorku srebra z kredą. Otrzymał obraz pierwszej fotografii, której nie potrafił utrwalić. Szwedzki chemik Charles William Scheele w 1777 r. stwierdził, że poczerniały na świetle chlorek srebra jest zredukowanym metalicznym srebrem nierozpuszczalnym w wodzie, a nienaświetlony rozpuszcza się. Pierwszą trwałą fotografię wykonał w 1816 r. Francuz Joseph Nicephore Niepce, który spostrzegł, że cienka warstewka płynnego asfaltu syryjskiego na wypolerowanej płytce cynkowej po wystawieniu na światło twardnieje w miejscach naświetlonych, zaś w nienaświetlonych, nieutwardzony materiał zmywał się olejkiem lawendowym. Otrzymany negatyw pokrywano farbą litograficzną i odciskano na papierze tworząc wydruk. Technika ta nazwana heliografią, wymagała ośmiogodzinnej ekspozycji światłem słonecznym. W 1826 r. francuski malarz Louis Jacques Daguerre zaprzyjaźniony z Niepcem zaczął eksperymenty z fotografią. Miedzianą płytkę pokrył warstewką jodku srebra wrażliwego na światło. Po 12 godzinach naświetlania płytkę wywoływał w parach rtęci i utrwalał w kąpieli z cyjanku potasowego. Daguerre przedstawił powstawanie obra... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»