profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik

Czasopismo dofinansowane w 2010 r. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2013), also from March - year 2014.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 466,56 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 419,90 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2012-12

zeszyt-3526-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-12.html

 
W numerze m.in.:
Efektywność ogrzewania zwrotnic tramwajowych (Cezary Łucyk)
Sterowane elektrycznie zwrotnice tramwajowe wyposaża się dodatkowo w grzałki elektryczne, których działanie ma zapobiegać blokowaniu rozjazdów podczas opadów śniegu lub zamarzającego deszczu. Załączanie i wyłączanie tych grzałek musi się odbywać z wyprzedzeniem zmian pogody. Duża pojemność cieplna materiału zwrotnicy i warstwy otaczającej ją ziemi powoduje bowiem, że procesy ich ogrzewania i stygnięcia cechuje znaczna inercja. Do ogrzewania zwrotnicy tramwajowej używa się dwóch grzałek - po jednej przy każdej półzwrotnicy. Szybkość nagrzewania i wartość ustalona przyrostu temperatury zwrotnicy po włączeniu zasilania grzałki zależy od jej mocy. Moce grzałek oraz cykle ich pracy powinny być tak dobrane, by zużycie energii elektrycznej mieściło się w rozsądnych granicach, a grzałki nie przepalały się zbyt często. Większa moc grzałek zapewnia szybsze topnienie śniegu, ale też wpływa na szybsze zużycie izolacji w grzałkach. W Warszawie znajduje się 190 rozjazdów tramwajowych o różnej konfiguracji, z przestawianymi automatycznie zwrotnicami, w nich zaś łącznie znajduje się 1436 podgrzewanych elektrycznie iglic. W większości zwrotnic stosuje się grzałki o mocy 1000 W. Na próbę od niedawna instalowane są też, w wybranych zwrotnicach, grzałki o mocy 1500 W. Załączanie i wyłączanie grzałek odbywa się na podstawie prognoz pogody [1]. Grzałki umieszczone przy zwrotnicach tramwajowych są narażone na uszkodzenia wskutek zalania wodą z rozpuszczonymi w niej środkami do obniżenia temperatury topnienia śniegu oraz wskutek uderzeń i drgań mechanicznych. W Warszawie spotyka się dwa rozwiązania konstrukcyjne, służące do ochrony przed tymi czynnikami. Starsze polega na umieszczaniu każdej z grzałek w rurze osłonowej wprost pod iglicą, w nowszym - wkłada się grzałkę do skrzynki ochronnej przy opornicy (główce szyny) półzwrotnicy. Drugi wariant lepiej sprawdza się w praktyce, głównie dlatego że umożliwia szybszą wymianę przepalonej grzałki. Termog... więcej»

Polska reprezentacja przemysłu elektrotechnicznego w Europie - czy musimy być tylko wykonawcami? (Janusz Nowastowski)
Polska Izba Gospodarcza Elektrotechniki (PIGE) jest kontynuatorką istniejącej od 1993 r. Izby Gospodarczej Przemysłu Elektrotechnicznego. Powstanie Izby było wyrazem narodzenia się w Polsce samorządności branżowych środowisk gospodarczych i dążeniem do nawiązania bezpośrednich kontaktów z istniejącymi związkami przedsiębiorców branży elektrycznej z zachodniej Europy. W Niemczech odpowiednikiem PIGE jest organizacja Zentralverband Elektrotechnik und Elektronikindustrie e.V. (ZVEI), w której jest zatrudnionych 150 osób, w tym wielu najwyższej klasy ekspertów i specjalistów. ZVEI zrzesza 1600 firm, co stanowi 90% przemysłu elektrycznego. Firmy te w 2011 r. miały 178 mld euro sprzedaży i zatrudniały ponad 840 tys. pracowników. Przemysły elektryczny i elektroniczny w Polsce miały w tym okresie sprzedaż na poziomie 80 mld zł, tj. ok. 20 mld euro i zatrudniały 150 tys. pracowników. Nawet przy zachowaniu stosownych proporcji wielkości przemysłów obu krajów i tradycji zrzeszania się w... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI - Prof. Romuald Kosztaluk (1932-2009) (Krystian Leonard Chrzan)
Romuald Kosztaluk urodził się 1 stycznia 1932 r. w Zamościu. Jego rodzicami byli Edward - nauczyciel historii oraz Wiarosława z domu Zielińska. Mieli dwoje dzieci - Romualda i Danutę. Ukończył Wydział Elektryczny Politechniki Gdańskiej, uzyskując tytuł inżyniera w 1954 r. a magistra w 1956 r. Za pracę "Badania skuteczności układów ochrony odgromowej dławikowej w stacjach elektroenergetycznych 110 kV" pod kierunkiem prof. S. Szpora w 1965 r. uzyskał stopień doktora. Habilitował się na Politechnice Warszawskiej w roku 1976 na podstawi... więcej»

Aspekty prawne i ekonomiczne przyłączania odnawialnych źródeł energii do krajowych sieci elektroenergetycznych (Mirosław Parol)
Rozwój energetyki odnawialnej w Polsce jest w ostatnich latach coraz dynamiczniejszy. Dzieje się tak głównie z powodu coraz większej liczby powstających i projektowanych elektrowni (farm) wiatrowych, a także instalacji wytwórczych opartych na biogazie i biomasie. Jednak udział energetyki odnawialnej w ogólnym bilansie energetycznym jest jeszcze dużo mniejszy niż w krajach, w których rozwój elektroenergetyki został nakierowany na rozwój OZE. W artykule zostały przedstawione aspekty prawne i ekonomiczne dotyczące przyłączania odnawialnych źródeł energii do krajowych sieci elektroenergetycznych. W Polsce obecnie obowiązuje mechanizm ekonomiczny oparty na sprzedaży praw majątkowych do świadectw pochodzenia energii. W sposób skrótowy scharakteryzowano również proponowane zmiany obecnego stanu prawnego dotyczącego odnawialnych źródeł energii przyłączanych do sieci elektroenergetycznych. Następnie, dokonano porównania korzyści ekonomicznych osiąganych przez wytwórców energii elektrycznej z OZE w obu przypadkach. Aspekty prawne dotyczące przyłączania odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznych w Polsce Podstawowe kwestie związane z przyłączaniem odnawialnych źródeł energii do sieci elektroenergetycznych w Polsce zostały uregulowane w art. 7 ustawy Prawo energetyczne [1]. Zgodnie z ust. 1 wymienionego artykułu ustawy przedsiębiorstwo energetyczne, które zajmuje się przesyłem lub dystrybucją energii elektrycznej jest zobowiązane do zawarcia umowy o przyłączenie do sieci z podmiotami ubiegającymi się o przyłączenie do sieci (w tym przypadku przedsiębiorstwem energetycznym zajmującym się wytwarzaniem energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii), jeśli tylko istnieją techniczne i ekonomiczne warunki przyłączenia do sieci i dostarczania energii, a podmiot żądający zawarcia umowy spełnia warunki przyłączenia do sieci. W ust. 2 wspomnianego artykułu zostały określone postanowienia, które co najmniej powinna zawierać ... więcej»

Zabezpieczenia elektroenergetyczne bloku w początkowym okresie odbudowy systemu po blekaucie (Zbigniew Lubośny, Sylwia Wróblewska, Hanna Dytry)
W ostatnim czasie w większości elektrowni w Polsce podjęto prace zmierzające do utrzymania i odbudowy zdolności wytwórczych w przypadku awarii typu blekaut w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE). Ogólne koncepcje obrony KSE w przypadku awarii systemowej opierają się na założeniu podziału systemu na wydzielone obszary - wyspy oraz na wydzielonej pracy jednostki wytwórczej. Jednostki wytwórcze powinny być wyposażone w elektroenergetyczne zabezpieczenia zapewniające automatyczne odłączenie ich od sieci w następujących przypadkach: - spadku częstotliwości poniżej 47,5 Hz, z opóźnieniem uzgodnionym z operatorem systemu przesyłowego, - spadku napięcia na zaciskach łączących transformator blokowy z siecią do wartości 80% napięcia znamionowego, z opóźnieniem uzgodnionym z operatorem systemu przesyłowego, - utraty stabilności współpracy jednostki wytwórczej z siecią, - zwarć w sieci zewnętrznej. Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami [1], przy zakłóceniach w sieci zewnętrznej, blok powinien zostać odcięty od systemu. Należy przy tym dążyć do utrzymania zasilania potrzeb własnych bloku przez generator w celu utrzymania w ruchu kotła i turbozespołu, żeby po likwidacji zakłócenia możliwe było szybkie włączenie bloku do sieci. Prowadzone są prace zmierzające do opracowania koncepcji obrony elektrowni przed skutkami zakłóceń w systemie. Podstawowe cele tej koncepcji to: - ochrona urządzeń elektroenergetycznych bloku przed zniszczeniem, - utrzymanie w ruchu elektrowni lub chociaż jednego bloku, - stworzenie możliwości uruchomienia elektrowni w przypadku blekautu, - opracowanie metodyki przechodzenia do pracy na wydzieloną sieć. W ramach przystosowania jednostek wytwórczych elektrowni do udziału w obronie i odbudowie zasilania KSE wyróżnia się [1]: zdolność elektrowni do pracy w układzie wydzielonym, a także zdolność elektrowni do "samostartu" - czyli uruchomienia elektrowni bez zasilania z KSE. Stany pracy układu elektroe... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-11

zeszyt-3492-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-11.html

 
W numerze m.in.:
Badania symulacyjne wybranych przekształtników przeznaczonych do stosowania w układach napędowych o podwyższonej prędkości obrotowej (Dariusz Sobczyński)
Napędy elektryczne wykorzystujące silniki wysokoobrotowe coraz częściej znajdują zastosowanie w sprzęcie AGD, zastępując dotychczas powszechnie stosowane układy z silnikami komutatorowymi prądu przemiennego oraz silniki indukcyjne jednofazowe. Mała masa, zwiększona niezawodność i duża sprawność silników wysokoobrotowych w stosunku do silników tradycyjnych to argumenty przemawiające za ich stosowaniem. W artykule przedstawiono rozwiązania przeznaczone do zasilania silników indukcyjnych dwufazowych o podwyższonej prędkości obrotowej. Omówione topologie mogą również służyć do zasilania silników bezszczotkowych o magnesach trwałych PMBLDCM. Omówiono także wybrane wyniki badań symulacyjnych, m.in. przebiegi regulatorów prądu, przebiegi napięć i prądów wyjściowych przekształtników oraz prądy w linii zasilającej. Napęd wysokoobrotowy oprócz silnika o specjalnej konstrukcji wymaga również zastosowania odpowiednich przekształtników energoelektronicznych. W zależności od liczby faz i rodzaju silnika stosowane są różnorakie topologie układów przekształtnikowych [6, 7]. Przekształtnik z pełnomostkowym falownikiem napięcia do zasilania silników indukcyjnych dwufazowych Silniki wysokoobrotowe ze względu na charakterystyczne proporcje geometryczne, tj. małą średnicę oraz wydłużony pakiet stojana, sprawiają duże trudności podczas uzwajania, zwłaszcza wykonanie uzwojenia stojana silnika indukcyjnego trójfazowego o rozkładzie sinusoidalnym. Prostsze jest uzwojenie stojana silnika dwufazowego [1, 4]. Aby uzyskać wirujące pole magnetyczne w takim silniku należy dwa uzwojenia stojana (geometrycznie prostopadłe do siebie) zasilać napięciami przesuniętymi względem siebie o 1/4 okresu. Napięcia o tak zadanych przebiegach można zrealizować za pomocą trójgałęziowych lub dwugałęziowych falowników z modulacją szerokości impulsów (PWM): (1) gdzie: uα - napięcie w osi α, uβ - napięcie w osi β, U - amplituda napięcia, ω - pul... więcej»

Badania wybranych odbiorników występujących u odbiorców indywidualnych pod kątem ich wpływu na linię zasilającą (Małgorzata Łatka, Łukasz Walczak)
W artykule przedstawiono wybrane wyniki badań i analizy oddziaływania na linię zasilającą odbiorników najczęściej występujących u odbiorców indywidualnych. Moc jednostkowa tych odbiorników nie jest zbyt duża, ale ich liczba u odbiorców indywidualnych, a także liczba gospodarstw domowych przyłączonych do krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE) stale rośnie, co powoduje, że sumaryczny wpływ tych odbiorników na jakość energii elektrycznej jest coraz bardziej znaczący. Ponadto charakter tych odbiorników zdecydowanie zmienia się w kierunku elementów nieliniowych powodujących przepływ bardzo odkształconego prądu w sieci. Może mieć to duży wpływ na pojawienie się w systemie elektroenergetycznym wielu niekorzystnych zjawisk i pogorszenie jakości energii elektrycznej. Problem określania jakości energii elektrycznej w Polsce praktycznie nie istniał, aż do lat 80. XX w. Większość odbiorników miała charakter liniowy, a nieliczne odbiorniki nieliniowe, pracowały z reguły w wydzielonych sieciach, stąd ich wpływ na KSE był niewielki. Dziś praktycznie w każdym gospodarstwie domowym - u każdego odbiorcy indywidualnego - występuje wiele urządzeń elektrycznych, które w większym lub mniejszym stopniu oddziałują na linię zasilającą. Proste urządzenia, takie jak czajnik elektryczny czy toster mają niewielki wpływ na jakość energii, ale coraz więcej urządzeń używanych w każdym domu zawiera np. zasilacze impulsowe, silniki wysokoobrotowe zasilane przez układy energoelektroniczne itp., które niekorzystnie oddziałują na linię zasilającą. To oddziaływanie pogarsza jakość energii elektrycznej, a przecież energia elektryczna jest produktem, dlatego tak jak inne produkty, powinna spełniać wymagania jakościowe określone w normach. W krajowym systemie elektroenergetycznym, ze względu na brak zainstalowania odpowiednich przyrządów pomiarowych, obecnie nie prowadzi się masowych pomiarów stanu jakości energii zasilania u odbiorców indywidualnych. Pomia... więcej»

Gwiezdne Miasteczko (Jacek Sosnowski)
W dobie podboju kosmosu czytelników być może zainteresują informacje o Gwiezdnym Miasteczku, położonym w pobliżu Moskwy, które autor artykułu miał okazję ostatnio zwiedzić. Powstałe w nim muzeum pozwala śledzić historię rozwoju rosyjskiej techniki kosmicznej począwszy od czasów ZSRR do obecnych osiągnięć Rosji. Miasteczko to jako supertajne zostało stworzone na podstawie uchwały Komitetu Centralnego KPZR jeszcze w 1960 r. 4 października br. minęło 55-lecie wystrzelenia pierwszego statku kosmicznego Sputnik-1 z kosmodromu w Bajkonurze, natomiast 17 czerwca br. minęło 20 lat od pierwszego przyłączenia amerykańskiego promu kosmicznego Shuttle do rosyjskiej stacji kosmicznej Mir. Obecnie w przestrzeni kosmicznej krąży ponad 3 tys. satelitów, wystrzelonych przez 40 państw. Na rys. 1 pokazano projekcję międzynarodowej stacji kosmicznej, która ma zastąpić stację Mir.O rozwoju techniki kosmicznej świadczy fakt, że o ile stacja Mir miała przestrzeń użytkową 80 m3, to obecnie budowana międzynarodowa stacja będzie miała już - 300 m3. Jak wiadomo po latach pracy stacja Mir została zatopiona w oceanie. Chińscy naukowcy ostatnio wystrzelili w komos pierwszą kosmonautkę, z tego też powodu do Gwiezdnego Miasteczka przyjeżdżali eksperci z Chin i odbywali regularne treningi, wykorzystując i zapoznając się z najlepszym sprzętem, jednak nigdy nie polecieli w kosmos po tym cyklu przygotowań. Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku wielu innych krajów, które przysyłały na szkolenia specjalistów od techniki l... więcej»

Identyfikacja struktury energetycznej makroregionów (Krzysztof Rohatyński, Bogumiła Wnukowska, Zbigniew Wróblewski)
Gospodarka energetyczna badanego makroregionu jest oparta przede wszystkim na lokalnych zasobach węgla kamiennego i brunatnego. Zainstalowana moc elektryczna wystarcza na pokrycie potrzeb energetycznych makroregionu, a nadwyżka jest eksportowana poza makroregion. Zużycie energii w makroregionie stale wzrasta, gdyż obszar należy do najbardziej uprzemysłowionych w kraju. Proces zarządzania energią rozpoczyna się już na etapie planowania zakresu monitoringu w kierunku analizowania wymaganych informacji. Monitorowanie daje możliwość pomiaru i rejestrowania różnych aspektów rozpływu energii w sposób ciągły, ale również w badaniach sporadycznych. Monitorowanie całego systemu energetycznego jest niezwykle użyteczne szczególnie w makroregionach. Archiwizacja raportów dotyczących dostaw energii umożliwia porównanie warunków obecnych z panującymi w przeszłości, co w dużym stopniu pomaga przewidzieć, np. możliwość braku energii i w konsekwencji wystąpienie awarii [1]. Struktura zapotrzebowania na energię Z roku na rok wzrasta zapotrzebowanie na energię elektryczną. Elektryczność stała się nieodzowna w sterowaniu i napędach przemysłowych, w transporcie, telekomunikacji, dla funkcjonowania aglomeracji miejskich i każdego gospodarstwa domowego z osobna. Zużycie energii elektrycznej rośnie na świecie w tempie ponad 2,5% rocznie. W krajach Unii Europejskiej tempo to określane jest na poziomie 2%. Tendencja wzrostowa występuje także w Polsce. Zakłada się, że zużycie energii elektrycznej będzie rosło szybciej niż w państwach starej "piętnastki". Po wstąpieniu do Unii Europejskiej priorytetem staje się dążenie do zrównania poziomu życia mieszkańców Polski z poziomem życia mieszkańców UE. Wyznacznikiem poziomu życia społeczeństwa jest poziom wykorzystania energii elektrycznej przypadający na jednego mieszkańca tego społeczeństwa. Wśród krajów UE Polska ma jeden z najniższych wskaźników zużycia energii elektrycznej na 1 mieszkańca (Polska - ok.... więcej»

Odsłonięcie tablicy upamiętniającej prof. Michała Doliwo-Dobrowolskiego w Podkowie Leśnej (Krzysztof Woliński)
15 września 2012 r. została odsłonięta tablica upamiętniająca osobę i dzieła Michała Doliwo-Dobrowolskiego, pioniera elektrotechniki, wybitnego konstruktora i wynalazcy - w 150. rocznicę jego urodzin i 120. rocznicę pracy trójfazowego systemu elektroenergetycznego. Uroczystość odbyła się w ramach dwudniowych obchodów Dnia Dziedzictwa Europejskiego zorganizowanego przez Urząd Miasta w Podkowie Leśnej. Inicjatorem odsłonięcia pamiątkowej tablicy był kol. Stefan Molęda z Oddziału Warszawskiego SEP, którego inicjatywę poparli: burmistrz Miasta Ogrody Podkowa Leśna - Małgorzata Stępień-Przygoda i przewodniczący Rady Miasta - Bogusław Jestadt.Tablica została umieszczona na stacji wieżyczkowej 15/0,4/0,23 kV zbudowanej w 1925 r. wg rozwiązania opracowanego przez Michała Doliwo-Dobrowolskiego. Stacja transformatorowa jest zlokalizo- Odsłonięcie tablicy upamiętniającej prof. Michała Doliwo... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-10

zeszyt-3462-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-10.html

 
W numerze m.in.:
Wyznaczanie pozycji obiektu prowadzącego w systemach rejestrujących obrazy DSO (Robert Suszyński, Mariusz Dziębowski)
W artykule przedstawiono nową koncepcję wyznaczania pozycji obiektu prowadzącego w systemie cyfrowego przetwarzania obrazów, dedykowanego dla układu śledzenia gwiazdy prowadzącej w astrofotografii długoczasowej obiektów dalekiego kosmosu (DSO). Jako główne kryterium oceny metody określenia pozycji wybrano małą złożoność algorytmu obliczeniowego, wymaganą przez układ DSP przetwarzający rejestrowane obrazy astronomiczne w czasie rzeczywistym. Wykonano analizę porównawczą zaproponowanej metody z innymi opisywanymi w literaturze. Opracowaną metodę zaimplementowano w eksperymentalnym układzie FPGA. System testowy został przebadany i pomierzono jego parametry w autonomicznym stanowisku do astrofotografii na rzeczywistych obrazach DSO. Otrzymane wyniki potwierdziły przydatność opracowanych metod i skuteczność systemu śledzenia obiektów w astrofotografii długoczasowej. Żyjemy w czasach dynamicznego rozwoju nauki i technologii. Wśród dziedzin, które znacząco się do tego przyczyniają są lotnictwo i astronautyka. Dążenie ludzi do oderwania się od powierzchni Ziemi, wzniesienia poza granicę atmosfery oraz ciekawość tajemnic otaczającego nas wszechświata, przyczynia się do intensywnego rozwoju astronomii. Dziedzina ta szeroko wykorzystuje najnowocześniejsze osiągnięcia optyki, elektroniki, informatyki, mechaniki precyzyjnej i wielu innych. kosmicznych. Umieszczenie przyrządu obserwacyjnego na orbicie jest niezwykle kosztowne, stąd nieustanny rozwój technologii teleskopów naziemnych. Astronomia obserwacyjna rozwija się w bardzo szybkim tempie i niemal codziennie dokonuje się nowych odkryć. Ponadto dzięki rozwojowi elektroniki, cyfrowych metod pozyskiwania obrazów i ich dalszej obróbki, jest to dziedzina, w której znaczącą liczbę badań i odkryć realizuje się wykorzystując podstawowy sprzęt obserwacyjny, na którego zakup mogą pozwolić sobie ośrodki akademickie, edukacyjne czy też pasjonaci-astroamatorzy. W celu wykonania zdjęć obiektów da... więcej»

Przewody ACSS jako alternatywa dla tradycyjnych konstrukcji AFL (Krzysztof Kaleta, Henryk Kubik, Paweł Dyraga)
Przyszłość polskiej energetyki została określona w załączniku do uchwały Rady Ministrów nr 202/2009 z 10 listopada 2009 r. "Polityka energetyczna Polski do 2030 roku". Założone cele w zakresie poprawy efektywności energetycznej to: zmniejszenie wskaźnika strat sieciowych w przesyle i dystrybucji, poprzez m.in. modernizację obecnych i budowę nowych sieci, wymianę transformatorów o niskiej sprawności oraz rozwój generacji rozproszonej. Szczegółowymi celami w zakresie wytwarzania i przesyłania energii elektrycznej oraz ciepła są: - budowa nowych mocy w celu zrównoważenia krajowego popytu na energię elektryczną i utrzymania nadwyżki dostępnej operacyjnie w szczycie, mocy osiągalnej krajowych konwencjonalnych i jądrowych źródeł wytwórczych na poziomie min. 15% maksymalnego krajowego zapotrzebowania na moc elektryczną, - budowa interwencyjnych źródeł wytwarzania energii elektrycznej, wymaganych ze względu na bezpieczeństwo pracy systemu elektroenergetycznego, - rozbudowa krajowego systemu przesyłowego umożliwiająca zrównoważony wzrost gospodarczy kraju, jego poszczególnych regionów oraz zapewniająca niezawodne dostawy energii elektrycznej (szczególnie zamknięcie pierścienia 400 kV oraz pierścieni wokół głównych miast Polski), jak również odbiór energii elektrycznej z obszarów o dużym nasyceniu planowanych i nowo budowanych jednostek wytwórczych, ze szczególnym uwzględnieniem farm wiatrowych, - rozwój połączeń transgranicznych skoordynowany z rozbudową krajowego systemu przesyłowego i z rozbudową systemów krajów sąsiednich, pozwalający na wymianę co najmniej 15% energii elektrycznej zużywanej w kraju do 2015 r., 20% do 2020 r. oraz 25% do 2030 r., - modernizacja i rozbudowa sieci dystrybucyjnych, pozwalająca na poprawę niezawodności zasilania oraz rozwój energetyki rozproszonej wykorzystującej lokalne źródła energii, - modernizacja sieci przesyłowych i sieci dystrybucyjnych, pozwalająca obniżyć do 2030 r. czas awaryjnych przerw w... więcej»

Analiza ryzyka strat piorunowych zgodnie z normą PN-EN 62305-2 - namiot publicznej imprezy masowej (Renata Markowska)
Utrata życia i zdrowia jest niewątpliwie najgorszą z możliwych strat spowodowanych przez doziemne wyładowania piorunowe. Wyładowania doziemne mogą oddziaływać na organizmy żywe poprzez [1]: wyładowanie bezpośrednie (przez ciało przepływa cały prąd piorunowy), przeskok iskrowy od innego obiektu trafionego przez piorun (narażenie częścią prądu pioruna), napięcia dotykowe, napięcia krokowe, następne wyładowanie główne (może trafić w człowieka nawet gdy pierwsze wyładowanie główne trafi w jego pobliżu), lider oddolny rozwijający się od ciała i zanikający (bez połączenia z liderem zstępującym) oraz falę uderzeniową. W artykule zaprezentowano wyniki analizy ryzyka utraty życia i zdrowia wskutek wyładowań piorunowych dla przypadku średniej wielkości namiotu przeznaczonego do zorganizowania publicznej imprezy masowej. Obliczenia prowadzono na podstawie wymagań obowiązującej normy ochrony odgromowej PN-EN 62305-2. Szacuje się, że przy prądzie pioruna równym 80 kA - wielkości stref, w których człowiek o wzroście 175 cm jest narażony na oddziaływania związane z wyładowaniem bezpośrednim oraz rozwijającym się od ciała liderem oddolnym rozciągają się na odległość odpowiednio ok. 45 m oraz 95 m [1]. Wskutek wymienionych oddziaływań dochodzi najczęściej do powstania poważnych obrażeń ciała, jedynie w niektórych przypadkach do śmierci. Jednak powstałe obrażenia są zwykle trwałe i na tyle poważne, że człowiek nie jest w stanie powrócić do zwykłego trybu życia sprzed wypadku (w sferze zawodowej i prywatnej) [1]. Nieliczne dostępne dane statystyczne dotyczące liczby przypadków śmiertelnych oraz obrażeń ciała powodowanych wyładowaniami piorunowymi wskazują na ich zależność od liczby dni burzowych, gęstości zaludnienia oraz warunków zabudowy lub też czasu przebywania na zewnątrz (tab. I). Zaobserwowano również zależność liczby przypadków śmiertelnych od lokalizacji osób poszkodowanych: - w południowej Afryce odnotowano sześciokrotnie więcej prz... więcej»

Zyski energetyczne w wyniku stosowania rozwiązań nadążnych w układach fotowoltaicznych (Grażyna Frydrychowicz-Jastrzębska, Artur Bugała)
Dostosowanie orientacji przestrzennej odbiornika energii słonecznej względem kierunku padającego promieniowania słonecznego w celu uzyskania optymalnych zysków energetycznych, można realizować w układach stacjonarnych oraz układach nadążnych, tzw. "śledzenia za Słońcem" jedno- lub dwuosiowych. Zdecydowanie korzystniejsze rezultaty osiąga się przy zastosowaniu drugich z tym, że takie rozwiązanie wymaga dodatkowych nakładów finansowych (konstrukcja, montaż i eksploatacja - nieznacznie zwiększone zapotrzebowanie na energię elektryczną do zasilania układu). Charakterystyka układów nadążnych w fotowoltaice Na gęstość mocy promieniowania słonecznego, docierającego do odbiornika wpływ ma zarówno intensywność samego promieniowania jak i współczynnik przezroczystości atmosfery czy kąt padania promieni słonecznych na powierzchnię odbiornika, wynikający z pozornego ruchu Słońca. Zapewnienie optymalnego, ze względu na zysk energetyczny, kąta padania promieniowania można uzyskać w wyniku zmian orientacji przestrzennej odbiornika (kąta pochylenia do podłoża i kąta azymutu), przy czym dobre rezultaty można osiągnąć już w przypadku zmian nawet tylko w jednej płaszczyźnie [6, 7, 13]. Pozycjonowanie jest przeprowadzane zgodnie z parametrami astronomicznymi, np. na podstawie lokalizacji wybranej gwiazdy - w określonych odstępach czasu. Stosuje się metodę tzw. układu otwartego lub zamkniętego. Pierwsza z nich jest energochłonna i nie zapewnia wysokiej sprawności. Druga metoda - dzięki zainstalowaniu specjalnych czujników - pozwala uzyskać dodatkowe informacje o rodzaju, kierunku i wartości promieniowania. Połączenie obu wymienionych metod daje układ hybrydowy [9]. Dostosowanie orientacji przestrzennej odbiornika PV realizuje się w wyniku okresowej zmiany położenia w jednej lub dwóch osiach, przeprowadzanej ręcznie, względnie automatycznie. Układ jednoosiowy "podąża" za Słońcem ze wschodu na zachód (co stanowi odwzorowanie dziennej wędrówki Słoń... więcej»

Czynniki ograniczające załączanie elementów sieci przesyłowej wysokiego napięcia (Jan Machowski, Piotr Kacejko, Piotr Miller)
Zakłócenia w sieci przesyłowej takie jak zwarcia i ich likwidacja oraz załączenia i wyłączenia linii przesyłowych, a także niedokładna synchronizacja generatora powodują udary prądu oraz nagłe zmiany mocy czynnej. Udary te powodują zagrożenia dla elementów systemu elektroenergetycznego. W celu ograniczenia skutków udarów, we współczesnych systemach elektroenergetycznych stosuje się urządzenia do kontroli warunków zamknięcia wyłączników. Do doboru nastawień tych urządzeń potrzebne są zarówno kryteria jak i metody numeryczne. W artykule wyszczególniono sześć kryteriów, które powinny być spełnione z punktu widzenia ograniczenia skutków załączeń linii przesyłowych. Uwzględniono zagrożenia związane z przekroczeniem możliwości łączeniowych wyłączników, uszkodzeniem uzwojeń transformatorów, zbędnym działaniem zabezpieczeń i uszkodzeniami zmęczeniowymi wałów turbozespołów wytwórczych. Dla każdego z kryteriów podano odpowiednie wzory. Opracowano również program komputerowy służący do sprawdzenia wymienionych kryteriów. Początkowo urządzenia zabezpieczeniowe nazywane potocznie synchrocheck były stosowane tylko do kontroli załączenia w cyklu SPZ. Później zaczęto je stosować także w warunkach ruchowych przy załączaniu ręcznym lub zdalnym załączaniu systemów sterowania. Urządzenia synchrocheck do kontroli warunków załączania elementów sieci przesyłowej sprawdzają: różnicę modułów napięć, różnicę argumentów napięć oraz różnicę częstotliwości (istotne przy łączeniu podsystemów pracujących asynchronicznie). Istnieje sporo opisów technicznych urządzeń do kontroli zamykania wyłączników, lecz nie ma kompleksowego opracowania opisującego określanie dopuszczalnych warunków załączania i kryteriów nastawiania tych urządzeń. W publikacjach podawane są sporo różniące się wartości nastawcze. Największe różnice w rekomendacjach zawartych w literaturze dotyczą dopuszczalnego kąta załączenia. Ilustruje to tab. I (rozrzut zalecanych wartości jest duży - ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-9

zeszyt-3423-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-9.html

 
W numerze m.in.:
Kazimierz Szpotański we wspomnieniu syna (Jacek Szpotański)
Ja, Jacek Szpotański, urodziłem się 17 sierpnia 1927 r. na Kamionku, w dzielnicy Warszawa-Praga, w domu wybudowanym na terenie ogrodu graniczącego z terenem fabryki mojego Ojca. Ojciec miał wtedy 40 lat. Był średniego wzrostu, krępej budowy ciała. Miał gęstą, ciemną, krótko strzyżoną czuprynę. Był człowiekiem ruchliwym, niespożytej energii i o wielu zainteresowaniach, z szerokimi znajomościami. Znał kilka języków. Praktycznie nie brał urlopu, a jeśli wypoczywał to czynnie i krótko. Już wtedy był uznanym autorytetem i miał dużą praktykę zawodową. Jego żona Maria - moja Matka była piękną kobietą, wysoką, zgrabną, o dużych wyrazistych niebieskich oczach. Była szatynką o bujnych włosach, łagodnych rysach, spokojnego usposobienia i cichym melodyjnym głosie. Zajmowała się dziećmi, tj. córką Krystyną (architekt- urbanista) i synem, astmatycznym urwisem, który przyniósł sobie imię Jacek (to ja). Matka poza wychowywaniem dzieci, zajmowała się domem, który był otwarty i pełen ludzi. Trzecim dzieckiem, którym zajmował się Ojciec, była Jego fabryka. Już od początku nadał jej perspektywiczną nazwę - Fabryka Aparatów Elektrycznych Kazimierz Szpotański. Pochłaniała ona Ojca bez reszty, a Ojciec wykorzystywał w niej swoje zdolności organizacyjne, menedżerskie oraz szerokie kontakty personalne. Jego niezłomny charakter i wizjonerstwo skutkowały tym, że fabryka nie tylko mogła się rozwijać, ale także zapewniała stabilność zatrudnienia załogi. Atmosfera pracy w fabryce była przyjazna, a relacje międzyludzkie wręcz rodzinne. Ojciec wierzył, że tylko z dobrą, zadowoloną i ambitną załogą, utożsamiającą się z fabryką, można dużo osiągnąć. Jako właściciel i dyrektor miał niekwestionowaną władzę absolutną, zwłaszcza w sprawach produkcji i zamierzeń inwestycyjnych. Nie mając dostatecznych kapitałów własnych, do realizacji swych planów poszukiwał wspólników. Początkowo zawiązał spółkę z inż. Ciszewskim. Kapitału jednak nadal było za mało. Starania o kap... więcej»

Zarządzanie energią - szanse dzięki wirtualnym elektrowniom (Jakub Rak, Ralf Walther)
Prace nad ustawą o odnawialnych źródłach energii zapewnią generacji rozproszonej nową bazę wyjściową do sprzedaży bezpośredniej. Wirtualne elektrownie staną się dzięki temu jeszcze bardziej atrakcyjne. Warunkiem jest inteligentne i ekonomiczne sterowanie procesami wytwarzania i handlu. Szanse dzięki wirtualnym elektrowniom Rozwój odnawialnych źródeł energii będzie możliwy przede wszystkim dzięki zmiennym nośnikom energii, np. energii wiatrowej i fotowoltaice. W przeciwieństwie do przewidywalnych nośników energii, takich jak energia wodna czy biomasa, wielkość energii dostarczanej przez wiatr i ogniwa fotowoltaiczne można przewidzieć tylko pod pewnymi warunkami. Operatorzy sieci przesyłowych mogą zmniejszać zasilanie energią wiatrową i słoneczną zgodnie z odpowiednimi zapisami ustawowymi w celu ochrony bezpieczeństwa sieci oraz w przypadku późniejszej rozbudowy sieci. Ale planowe zwiększanie ilości energii jest z natury trudne. Oczekuje się, że wahania cen energii elektry... więcej»

Uszkodzenie wyłącznika zagrożeniem dla systemu elektroenergetycznego
R. Sandoval, J. Eternod: Evaluation of methods for breakerflashover protection. Archiwum firmy SEL. Opracował - Piotr Olszowiec. Przebicie bieguna jednej z faz wyłącznika stanowi przykład dość rzadkiej, lecz bardzo groźnej awarii w sieciach WN. Skutki takich zakłóceń są porównywalne z konsekwencjami zwarć jednofazowych lub pozostawienia załączonego jednego bieguna wyłącznika po wyłączeniu obu pozostałych. Ich wynikiem może być uszkodzenie generatora lub naruszenie stabilności pracy systemu elektroenergetycznego. W artykule omówiono okoliczności powstawania tych zakłóceń oraz środki zaradcze stosowane za granicą. Przebicie przerwy izolacyjnej bieguna wyłącznika Niektóre produkty rozkładu gazu zachodzącego pod działaniem łuku elektrycznego w warunkach roboczych mogą osadzać się na wewnętrznych powierzchniach komór wyłącznika. Bez wykonywania regularnej konserwacji zjawisko to może powodować wewnętrzne przebicie. Kilka innych czynników takich jak wewnętrzne lub zewnętrzne zanieczyszczenie, niskie ciśnienie gazu i jego wilgotność, również bywają przyczyną przeskoków między stykami otwartego wyłącznika. Przebicie przerwy międzystykowej może teoretycznie wystąpić w każdym wyłączniku znajdującym się pod napięciem, jednak prawdopodobieństwo takiej awarii jest znacznie wyższe w wyłącznikach używanych do synchronizacji generatorów lub sieci z systemem elektroenergetycznym. W procesie synchronizacji przesunięcie fazowe napięć po obu stronach bieguna wyłącznika zmienia się w granicach 0-360°, zaś różnica tych napięć (czyli... więcej»

TSL-11 - nowe zabezpieczenie szyn zbiorczych dla jednosystemowych rozdzielni 110 kV (Lesław Komendera)
W artykule omówiono zagadnienia związane z zabezpieczeniami szyn zbiorczych i układami LRW dla rozdzielni 110 kV oraz przedstawiono podstawowe informacje na temat nowego zabezpieczenia typu TSL-11, opracowanego przez firmę ZPrAE, przeznaczonego dla rozdzielni jednosystemowych. Stosowanie w rozdzielniach zabezpieczenia szyn zbiorczych (ZSZ ) ma na celu szybką lokalizację zwarcia w obrębie szyn zbiorczych rozdzielni i selektywne wyłączenie dotkniętej zwarciem sekcji szyn zbiorczych. ZSZ obejmuje działaniem szyny zbiorcze, odłączniki szynowe i wyłączniki. Granicą działania jest miejsce zainstalowania przekładników prądowych. Z kolei zadaniem automatyki lokalnego rezerwowania wyłączników (LRW ) jest doprowadzenie do szybkiego wyłączenia zwarcia w sytuacji, gdy nie otworzył się wyłącznik. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku uszkodzenia wyłącznika w danym polu lub uszkodzenia w zewnętrznych obwodach sterujących tego wyłącznika. Układ automatyki LRW pobudza się, gdy - pomimo wysłania przez zabezpieczenia pola impulsu na otwarcie wyłącznika - wyłącznik pozostaje zamknięty (informację o stanie wyłącznika zapewnia kontrola, przepływ prądu oraz położenie jego zestyków pomocniczych). Obowiązek stosowania ZSZ i LRW wynika z aktualnego rozporządzenia ministra gospodarki, które precyzuje podstawowe wymagania techniczne dla układów EAZ . Są w nim zawarte m.in. następujące wymagania: - nowe, przebudowywane i remontowane rozdzielnie 110 kV należy wyposażyć w ZSZ , - wszystkie rozdzielnie należy wyposażyć w LRW , niezależne od ZSZ , - za zgodą operatora dopuszcza się stosowanie LRW zintegrowanych z ZSZ, - należy stosować LRW z dwoma kryteriami otwarcia wyłącznika - prądowym i wyłącznikowym, a przed wyłączeniem sekcji wymagany jest retrip, - podstawowe urządzenia EAZ powinny być wyposażone w układy kontroli ciągłości obwodów wyłączania, - przekaźniki wyjściowe (wyłączające) powinny mieć zdolność łączeniową dostosowaną do parametrów cewek wył... więcej»

Nowatorska konstrukcja rozdzielnicy SN - aspekty bezpieczeństwa (Aneta Szydłowska)
Firma Eaton przeprowadziła w ostatnich latach szczegółowe badania rynkowe w Europie w celu określenia wymagań stawianych rozdzielnicom pierścieniowym XXI w. Po przeanalizowaniu potrzeb przedsiębiorstw energetycznych, zajmujących się przesyłem i rozdziałem energii elektrycznej stwierdzono konieczność uwzględnienia takich aspektów technicznych, jak: - rosnące obciążenie sieci elektrycznej, - wprowadzenie prostych i ekonomicznych wyłączników próżniowych, które nie wymagają konserwacji, - prosta i bezpieczna obsługa, - optymalizacja przepływu energii, - niskie wymagania konserwacyjne lub - jeszcze lepiej - całkowity ich brak, - kompaktowa konstrukcja, ale na tyle wygodna, aby umożliwiała przeprowadzanie właściwej obsługi, - konstrukcja przyjazna dla środowiska naturalnego (umożliwiająca łatwą utylizację po zakończeniu okresu eksploatacji), - systematycznie malejące koszty zapewnienia komunikacji i przesyłania informacji. Wychodząc naprzeciw tym wymaganiom, firma Eaton wprowadziła na rynek nowatorską konstrukcję rozdzielnicy SN typu XIRIA. Jest to konstrukcja, która spełnia wszystkie oczekiwania klienta, począwszy od kompaktowych wymiarów, braku konserwacji poprzez wymagania ekologiczne, na bezpieczeństwie kończąc. Obszarem zastosowań nowej rozdzielnicy pierścieniowej (rys. 1) jest stacja transformatorowa w sieci rozdzielczej średniego napięcia. Aspekty bezpieczeństwa Bardzo ważnym aspektem konstruowania współczesnej aparatury łączeniowej jest bezpieczeństwo obsługi. Ze względu na bezpieczeństwo rozdzielnice SN są wyposażone w blokady uniemożliwiające niepożądany dostęp do elementów będących pod napięciem lub wykonywanie katastrofalnych czynności łączeniowych, takich jak otwieranie znajdującego się pod obciążeniem odłącznika. Bardzo ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-8

zeszyt-3394-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-8.html

 
W numerze m.in.:
Wyznaczanie wartości impedancji zastępczej urządzenia piorunochronnego (Tomasz Kuczyński)
Podczas bezpośredniego wyładowania piorunowego w obiekt budowlany, jego urządzenie piorunochronne LPS (lightning protection system) powinno umożliwić niskoimpedancyjną drogę przepływu prądu do ziemi. W związku z tym impedancja urządzenia piorunochronnego [1, 9], widziana z punktu wprowadzenia prądu piorunowego, jest istotnym czynnikiem wpływającym na poziom występującego zagrożenia. Informacje o wartości tej impedancji, nazywanej w dalszej części artykułu impedancją zastępczą LPS, mogą być też pomocne przy określaniu dopuszczalnych odstępów izolacyjnych [7] pomiędzy elementami LPS a urządzeniami na dachu i wewnątrz obiektu. W prowadzonej analizie, do zamodelowania zjawisk zachodzących podczas bezpośredniego wyładowania piorunowego oraz przeprowadzenia obliczeń wartości impedancji zastępczej LPS wykorzystano pakiet oprogramowania CDEGS [5]. Program ten wykonuje obliczenia na podstawie teorii pola elektromagnetycznego. Obliczenia przeprowadzono dla LPS oraz dla LPS z dołączonymi przewodami sieci elektroenergetycznej niskiego napięcia. Impedancje zastępcze urządzeń piorunochronnych Obliczenia zagrożenia piorunowego przeprowadzono dla modeli urządzeń piorunochronnych domu jednorodzinnego o wymiarach 20 × 15 × 10 m (długość × szerokość × wysokość) oraz hali przemysłowej ... więcej»

Potrzeby rozwojowe i modernizacyjne sieci elektroenergetycznej na terenach wiejskich (Elżbieta Niewiedział, Ryszard Niewiedział)
Energia, a szczególnie energia elektryczna, jest niezbędna do funkcjonowania współczesnego społeczeństwa. Można powiedzieć, że każdy człowiek jest obecnie "niewolnikiem" energii elektrycznej. Brak możliwości korzystania z energii elektrycznej, nawet w niedługim okresie, pociąga za sobą często ogromne komplikacje dla pojedynczego odbiorcy oraz niejednokrotnie poważne straty finansowe. Podstawowa wada energii elektrycznej, poza jej wszelkimi niekwestionowanymi zaletami, to brak możliwości magazynowania jej na wielką skalę. Energia zatem powinna być wytworzona i dostarczona odbiorcy w takiej ilości, jakiej odbiorca aktualnie potrzebuje. Taki stan rzeczy wpłynął na ukształtowanie się ogólnego pojęcia "bezpieczeństwo energetyczne", w tym szczególnie elektroenergetyczne. Zachowanie odpowiedniego stopnia bezpieczeństwa jest gwarantem prawidłowego funkcjonowania całych społeczeństw. Problem bezpieczeństwa energetycznego w naszym kraju jest dostrzegany od wielu lat, o czym świadczą zapisy w głównych dokumentach prawnych dotyczących energetyki. Jako pierwszy dokument należy wymienić ustawę Prawo energetyczne, w którym zawarte jest sformułowanie: Bezpieczeństwo energetyczne to stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska. Drugim dokumentem jest "Polityka energetyczna Polski do 2030 r.", w którym zawarta jest bardziej precyzyjna definicja: bezpieczeństwo dostaw paliw i energii jest to zapewnienie stabilnych dostaw paliw i energii na poziomie gwarantującym zaspokojenie potrzeb krajowych i po akceptowalnych przez gospodarkę i społeczeństwo cenach, przy założeniu optymalnego wykorzystania krajowych zasobów surowców energetycznych oraz poprzez dywersyfikację źródeł i kierunków dostaw ropy naftowej, paliw ciekłych i gazowych. Pojęcie bezpieczeństwa energetycznego definiowane jest w ... więcej»

Konferencje naukowo-techniczne Oddziału Poznańskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich podczas targów EXPOPOWER 2012 (Ryszard Niewiedział)
Oddział Poznański Stowarzyszenia Elektryków Polskich im. prof. Józefa Węglarza był organizatorem dwóch konferencji naukowo- technicznych podczas Międzynarodowych Targów Energetyki EXPOPOWER 2012 w Poznaniu. 8 maja 2012 r. w pawilonie 8A Międzynarodowych Targów Poznańskich odbyła się III Konferencja Naukowo-Techniczna z cyklu Energooszczędność w oświetleniu - Efektywność energetyczna w oświetleniu - nowe wymagania i możliwości. Współorganizatorami konferencji były: Wydział Elektryczny Politechniki Poznańskiej, Wielkopolska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa i Międzynarodowe Targi Poznańskie. Konferencja odbywała się pod patronatem Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP oraz Związku Producentów Sprzętu Oświetleniowego POL-Lighting. Radzie Programowej III Konferencji przewodniczył prof. Jacek Hauser z Politechniki Poznańskiej. Ponadto w skład Rady Programowej weszli: sekretarz naukowy - dr inż. Małgorzata Górczewska z Zakładu Techniki Świetlnej i Elektrotermii PP, prof. Wojciech Żagan z Politechniki Warszawskiej, prof. Konrad Domke z Politechniki Poznańskiej, dr inż. Jan Grzonkowski - przewodniczący Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP. Pracami Komitetu Organizacyjnego III Konferencji kierował członek Prezydium Zarządu OP SEP - mgr inż. Stefan Granatowicz, a sekretarzem organizacyjnym była mgr inż. Renata Kurka - sekretarz Zarządu OP SEP. Obrady konferencji otworzył wiceprezes Zarządu Głównego, a jednocześnie członek Prezydium Zarządu Oddziału Poznańskiego SEP - Stefan Granatowicz, witając serdecz... więcej»

O falsyfikacji teorii naukowych (Mirosław Gajer)
Do głównych zadań filozofii nauki należy m.in. wypracowanie poglądów na temat teorii naukowych [1]. Od filozofii nauki oczekujemy odpowiedzi na pytanie - skąd mamy mieć pewność, że dana teoria naukowa jest prawdziwa oraz jaki jest zakres jej zastosowania. Filozofowie nauki próbują także dociekać tego, skąd wiemy, że zastosowana w danym wypadku metodologia badań i związany z nią cały tok rozumowania naukowego są poprawne. Filozofia nauki stara się ponadto udzielić odpowiedzi na pytania dotyczące ogólnego statusu teorii naukowych oraz zakresu ich obowiązywania. Filozofia nauki wyznacza także granice dla poznania naukowego, określając obszary należące do nauki i te, które znajdują się już poza jej zasięgiem [2]. Istotny wkład do filozofii nauki wniósł żyjący w latach 1902-1994 austriacki filozof Karl Raimund Popper, który był twórcą kierunku filozoficznego zwanego racjonalizmem krytycznym [3]. Fundamentalny wkład Poppera do filozofii nauki polegał na wprowadzeniu pojęcia falsyfikacji teorii naukowych. Według Poppera każda teoria naukowa znajduje się nieustannie w stanie totalnego zagrożenia, tzn. że w każdym momencie mogą zostać wykryte nowe fakty, które będą stanowić zaprzeczenie wniosków wypływających z rozważanej teorii. W takim wypadku dana teoria naukowa musi albo zostać całkowicie odrzucona albo też jest wymagane przeprowadzenie jej gruntownej modyfikacji, rozszerzenie zakresu stosowalności na nowe obszary wiedzy bądź wprowadzenie odpowiednich uogólnień, które pozwolą w jej ramach wyjaśnić nowo poznane fakty. Teorie, które nie podlegają falsyfikacji, nie mogą zostać uznane za naukowe Falsyfikacji podlegają bez wyjątków wszelkie teorie i hipotezy naukowe, spotykane w ramach nauk ścisłych, przyrodniczych, medycznych, ekonomicznych, społecznych, historycznych i innych. Jeśli jakaś teoria z założenia nie może podlegać falsyfikacji, wówczas - w myśl filozofii Poppera - nie jest teorią naukową. Przykładem tego rodzaju teorii j... więcej»

Możliwości zastosowania inteligentnych instalacji elektrycznych w nowoczesnym budownictwie (Tomasz Zarębski)
Jednym z największych wyzwań stojących współcześnie przed człowiekiem jest zapewnienie dostatecznej ilości energii niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa. W obliczu nieuchronnego wyczerpania paliw kopalnych należy zastanowić się, jak ten cel zrealizować. Właściwe wydają się dwie drogi: - poszukiwanie nowych źródeł energii, - racjonalizacja zużycia energii. W dziedzinie nowych źródeł energii w wielu ośrodkach naukowych trwają intensywne prace nad wykorzystaniem odnawialnych jej źródeł. Najszerzej wykorzystywane są: energia wiatru i promieniowania słonecznego oraz biomasa. Coraz szerzej myśli się również o wykorzystaniu nieograniczonych zasobów energii wód mórz i oceanów. W obliczu niedawnych wydarzeń w japońskiej elektrowni atomowej Fukushima wykorzystanie tego rodzaju energii wzbudza wiele kontrowersji. Wprawdzie nowoczesne technologie budowy takich siłowni zapewniają bardzo wysoki stopień niezawodności i bezpieczeństwa, ale wśród społeczeństwa jest obawa przed ich eksploatacją. Racjonalizacja zużycia energii to działania zmierzające do jej oszczędnego i optymalnego zużywania. Realizacja tych działań powinna odbywać się poprzez wyrobienie w odbiorcach energii nawyków jej oszczędzania oraz wprowadzanie nowych technologii. Obecnie można zaobserwować burzliwy rozwój tego rodzaju technologii w nowoczesnym budownictwie. Wprowadzane są różne rozwiązania, które pozwalają na konstrukcję energooszczędnych budynków. Dotyczy to zarówno samej technologii budowlanej, jak i różnego rodzaju instalacji odbiorczych. Do ogrzewania budynków coraz częściej stosuje się odnawialne źródła energii, takie jak energia słońca, wiatru oraz geotermalna. W dzisiejszym świecie człowiek ma coraz mniej czasu, pamiętanie o wyłączaniu zbędnych odbiorników bywa bardzo problematyczne. Z tego względu bardzo pomocne okazuje się korzystanie z różnego rodzaju inteligentnych instalacji elektrycznych, które potrafią same "myśleć" o tym, co powinno ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-7

zeszyt-3366-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-7.html

 
W numerze m.in.:
Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce. Część IV. Najbardziej prawdopodobne lokalizacje elektrowni jądrowych w Polsce (Władysław Kiełbasa)
W 2009 r. Ministerstwo Gospodarki, w porozumieniu z samorządami, dokonało aktualizacji propozycji lokalizacyjnych elektrowni jądrowych rozważanych do 1990 r.: Żarnowiec, Klempicz, Kopań, Nowe Miasto, Wyszków, Małkinia, Chotcza i Gościeradów. Spośród ww. lokalizacji, jedynie dla dwóch pierwszych: Żarnowiec oraz Warta-Klempicz, wykonano pełen zakres pomiarów, badań i analiz lokalizacyjnych oraz przeprowadzono całą procedurę zatwierdzania lokalizacji zgodnie z ówcześnie (tj. w latach 70. i 80. ub.w.) obowiązującymi przepisami. Lokalizacja Żarnowiec została ustalona decyzjami Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z 19 grudnia 1972 r. oraz 2 czerwca 1979 r. (aktualizacja decyzji z 1972 r.), zaś lokalizacja Warta-Klempicz decyzją tejże Komisji Planowania z 5 czerwca 1987 r. Budowa EJ "Żarnowiec" (4 × 464 MWe) została rozpoczęta na mocy uchwały Nr 10/82 Rady Ministrów PRL z 1 stycznia 1982 r. Roboty ziemne rozpoczęto w kwietniu 1982 r., a 11 listopada 1985 r. inwestor otrzymał zezwolenie prezesa PAA na budowę I etapu elektrowni (2 × 465 MWe), z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, zaś 10 grudnia 1985 r. rozpoczęto betonowanie płyty fundamentowej budynku reaktorów I i II bloku. Budowa elektrowni została zaniechana przy ok. 40-procentowym zaawansowaniu I etapu - na mocy uchwały rządu RP z 4 września 1990 r., zaś niedokończone obiekty główne zostały porzucone i - po wyłączeniu odwodnień - częściowo zatopione, zasadniczo bez rozbiórki - jeśli nie liczyć zezłomowania elementów metalowych, które można było stosunkowo łatwo wymontować lub wyciąć. Natomiast, na terenie lokalizacji EJ "Warta" w latach 1988-1989 wykonano prace przygot... więcej»

Pojazdy elektryczne i systemy ładowania (Stefan Wójtowicz)
W pierwszych pojazdach liczył się sam fakt, że jeździły. Pojazd parowy Nicolasa Cugnota z 1770 r. osiągał prędkość 4 km/h. Michael Faraday w 1827 r. wynalazł silnik elektryczny a Tomasz Alva Edison w 1830 r. otworzył w Nowym Jorku elektrownię. Zaczęły powstawać pierwsze pojazdy napędzane silnikiem elektrycznym. Na przełomie XIX i XX w. w najbardziej rozwiniętych krajach dominowały pojazdy parowe i elektryczne. Benzynowych było dużo mniej. Wszystkich razem w Stanach Zjednoczonych było ok. 4 tys. Pierwszy samochód z silnikiem spalinowym skonstruował w Niemczech w 1836 r. inż. Brackenburg. Silnik zasilany był mieszaniną wodoru i tlenu. Trudności związane z instalacją wodorową nie pozwoliły na rozwój tej technologii. W 1835 r. Thomas Davenport zbudował pierwszy samochód napędzany silnikiem elektrycznym. Teorię silnika czterosuwowego podał w 1862 r. Alphonse Bean de Rochas. Na tej podstawie Nicolaus Otto skonstruował prototyp silnika. Pierwszy pojazd napędzany silnikiem czterosuwowym został zaprezentowany w 1875 r. w Wiedniu. Jego konstruktorem był Siegfried Marcus. Carl Friedrich Benz i spółka inżynierów: Wilhelm Maybach oraz Gottlieb Wilhelm Daimler zbudowali pierwsze pojazdy z silnikami benzynowymi. W latach 80. XIX w. Francuz Jeantaud rozwinął konstrukcje pojazdów elektrycznych. W tym czasie doskonalone były także elementy mechaniczne pojazdów. Powstały: skrzynia biegów i układ kierowniczy. Firma Siemens&Halske założyła w Berlinie w 1892 r. próbną linię trolejbusową. Belgijski inżynier elektryk i kierowca wyścigowy, Camille Jenatzy, jadąc autem elektrycznym, ustanowił rekord prędkości dla automobili i osiągając 105,876 km/h, przekroczył jako pierwszy barierę 100 km/h. W 1913 r. Henry Ford uruchomił linię produkcyjną. Zaczęło się panowanie silnika spalinowego, które trwa do dziś. Wzrost zainteresowania pojazdami elektrycznymi wynika ze stopniowego przełamywania barier rozwojowych zasobników energii elektrycznej i układów elek... więcej»

Młodzi arabscy inżynierowie chcą lepszej edukacji i pracy
Patel P.: What Young Engineers Want Out of the Revolutions. Engineers in Egypt and Tunisia hope for more jobs and better educaction. IEEE Spectrum (US) 2011 June. Opracował - Witold Bobrowski. Młodzi ludzie w Egipcie i w Tunezji mieli dosyć stagnacji w polityce i gospodarce, chronicznego bezrobocia, niskiego standardu życia oraz braku perspektyw. Obalili więc rządy swoich państw. Wśród manifestującej młodzieży byli młodzi inżynierowie oraz studenci wyższych uczelni. Inżynierowie, jak i inni Egipcjanie chcą tego samego: wolności, braku korupcji i lepszych sz... więcej»

Zagrożenie porażenia prądem podczas wybiegu dużych maszyn elektrycznych (Stefan Gierlotka)
Ryzyko porażenia prądem elektrycznym zależy od jego natężenia i czasu przepływu. W samoczynnym wyłączaniu zasilania, stanowiącym środek ochrony przeciwporażeniowej, istotny jest czas własny zadziałania urządzeń wyłączających, a więc spodziewany czas ewentualnego rażenia prądem. Prąd elektryczny przepływając przez organizm człowieka wywołuje w nim zmiany biologiczne, które nazywamy porażeniem elektrycznym. W niektórych instalacjach zasilających układy napędowe, pomimo wyłączenia napięcia przez zabezpieczenie, występuje nadal niebezpieczne napięcie rażeniowe dla zdrowia człowieka, indukowane przez stan wybiegu silnika. Ryzyko porażenia człowieka prądem elektrycznym Przy rozpatrywaniu aspektów bezpieczeństwa elektrycznego istnieje możliwość określenia spodziewanych skutków wypadku, a więc prognozowanie ryzyka. Podstawą są fizjologiczne reakcje organizmu człowieka na bodźce elektryczne. Dopuszczalne wartości czasów i prądów rażeniowych zostały opracowane przez komitet IEC oraz zawarte są w opracowaniach dotyczących działania prądu elektrycznego na organizm żywy. Przewidywane skutki rażenia ocenia się na podstawie przyjmowanego powszechnie jako najbardziej miarodajnego raportu nr 479 Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej [10]. Jako zdarzenie niepożądane przyjmuje się porażenie zagrażające życiu, w wyniku mogącej wystąpić fibrylacji komór serca u porażonego. Inne skutki porażenia, powodujące urazy nie zagrażające życiu, nawet szokujące dla poszkodowanych, mieszczą się w granicach tolerowanego ryzyka. Skutki rażenia prądem elektrycznym oceniać można ilościowo posługując się wykresem zależności wartości spodziewanego prądu rażeniowego od czasu rażenia [10]. Dla prądów przemiennych o częstotliwości od 15 do 100 Hz charakterystyki skutków rażenia przedstawiono na rys. 1. Wykres ten podzielony został na cztery strefy oddzielone krzywymi a, b, c. Krzywa b wyznacza wartość prądu samouwolnienia, to znaczy powyżej którego nie jest mo... więcej»

Europa sięga do lasów północnoamerykańskich po biopaliwo
Fairlay P.: Europe Looks to North America’s Forests to Meet Renewable Energy Goals. Emission reductions, however, may prove smaller and slower than once expected. IEEE Spectrum, April 2012. Opracował - Witold Bobrowski. Eksport drewna z lasów północnoamerykańskich do Europy dla celów energetycznych, stale wzrasta. Drewno staje się najistotniejszym materiałem dla europejskich dostawców energii, starających się osiągnąć cele Unii Europejskiej w zakresie zwiększenia zastosowania energii odnawialnych oraz ograniczenia emisji. Dodawanie biomasy do opalanych węglem elektrowni staje się coraz popularniejszą strategią osiągnięcia celów Europy, którymi są zwiększenie wykorzystania w 20% energii odnawialnych do 2020 r. oraz ograniczenie o 20% emisji gazów cieplarnianych w stosunku do poziomu z 1990 r. Eksperci, analizujący cykle eksploatacji, kwestionują je... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-6

zeszyt-3337-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-6.html

 
W numerze m.in.:
WYDAWNICTWA
Logistyka dla inżynierów.Stanisław Niziński, Józef Żurek, Krzysztof Ligier: Logistyka dla inżynierów. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2011.We Wstępie autorzy piszą: Niniejsza książka jest poświęcona problemom logistyki z punktu widzenia inżynierskiego. (…) Dowolny system działania, państwowy lub prywatny musi mieć właściwe zabezpieczenie logistyczne swojego funkcjonowania w aspekcie: zaopatrzenia, transportu, dystrybucji, ochrony środowiska, utrzymania majątku trwałego w tym maszyn i urządzeń technicznych. Książka adresowana jest do pracowników naukowo-dydaktycznych i studentów wyższych uczelni, kadry inżynieryjno-technicznej przedsiębiorstw przemysłowych, rolniczych, usługowych, handlowych i jednostek budżetowych zajmujących się problematyką wykorzystania logistyki. Autorzy omawiają następujące zagadnienia: Systemy logistyczne - systemy logistyczne w aspekcie sterowania, budowa systemu logistycznego, modele systemu logistyc... więcej»

Zabezpieczanie silników średniej mocy za pomocą SIPROTEC Compact 7SK80 (Maciej Morgen)
SIPROTEC Compact 7SK80 to wielofunkcyjne zabezpieczenie silnikowe, zaprojektowane do ochrony silników asynchronicznych różnych mocy. W artykule przedstawiono przykład zastosowania tego urządzenia jako zabezpieczenia wybranego silnika oraz podano informacje, jak wykorzystać dostępne parametry silnika do przygotowania właściwych nastaw. Oprócz tego wyjaśniono zastosowanie funkcji dynamicznego pobudzenia przy "zimnym starcie" w celu ograniczenia nastaw funkcji nadprądowej. Opcjonalnie opisano zastosowanie wewnętrznej karty RTD i zewnętrznej przystawki do bezpośredniego pomiaru temperatury łożysk i uzwojeń. SIPROTEC Compact 7SK80 Zabezpieczenie silnikowe SIPROTEC Compact 7SK80 oferuje funkcje zabezpieczeniowe silnikowe dla silników średniej mocy w zakresie przedstawionym w tabeli I. Dostępne dane silnika W naszym przypadku nie wszystkie dane silnika są dostępne. Niestety bardzo często odzwierciedla to rzeczywistość, np. gdy mamy do czynienia z silnikiem pracującym długi czas, którego dokumentacja nie jest dostępna, a jedynie możemy odczytać tabliczkę znamionową (tabela II - silnik kompresora powietrza zainstalowany w zakładzie przemysłowym). TABELA I Parametr Funkcja zabezpieczeniowa ANSI 112 Zabezpieczenie nadprądowe fazowe 50, 51 113 Zabezpieczenie ziemnozwarciowe 50N, 51N 116 Zabezpieczenie ziemnozwarciowe kierunkowe 67N (s), 59N 117 F... więcej»

System rejestracji i analizy zdarzeń, zakłóceń oraz trendów (Zbigniew Kochel, Tadeusz Melecki, Mariusz Talaga, Michał Kaźmierczak)
Zachodzące zmiany własnościowe i organizacyjne w elektroenergetyce zawodowej oraz w przemyśle rodzą nowe potrzeby w obszarze rejestracji i analizy procesów i parametrów pracy urządzeń. Zaspokajanie tych potrzeb staje się możliwe dzięki rozwojowi mikroprocesorowych urządzeń i narzędzi informatycznych. Cele i oczekiwania stawiane przed systemami rejestracji i analiz na obiektach są zróżnicowane. Zwyczajowo system rejestracji i analiz zdarzeń oraz zakłóceń kojarzy się z jednym celem, czyli identyfikacją przyczyn pojawiających się stanów zakłóceniowych i awaryjnych. Centralny system, przedstawiony w artykule, może być wykorzystywany do bardzo wielu różnych celów, m.in. do: - szybkiego i precyzyjnego analizowania i ustalania przyczyn awarii rozległych, - tworzenia wiarygodnych dokumentów poawaryjnych, np. do celów ubezpieczeniowych, - statystycznej analizy stanów awaryjnych i zakłóceniowych do celów diagnostyki i profilaktyki, - oceny pracy urządzeń automatyki elektroenergetycznej i energoelektroniki, - oceny zmiany stanu technicznego urządzeń podstawowych, - monitorowania rozruchu urządzeń, - automatyzacji raportowania. Na każdym obiekcie występują ponadto charakterystyczne potrzeby związane z jego specyfiką technologiczną, stąd system centralnej rejestracji i analizy zdarzeń, zakłóceń oraz trendów projektuje się z uwzględnieniem indywidualnych oczekiwań i uwarunkowań obiektu. Podstawowe uwarunkowania i problemy Uwarunkowania Podstawowe uwarunkowania, ograniczające możliwości systemu, związane są ze sposobem rejestracji. W rejestratorach analogowych, Rys. 1. Przykładowa struktura systemu ET dla elektrowni Mgr inż. Zbigniew Kochel, mgr inż.Tadeusz Melecki, mgr inż. Mariusz Talaga, mgr Michał Kaźmierczak - Energotest Sp. z o.o., Gliwice Rok LXXX 2012 nr 6 61 AUTOMATYKA ELEKTROENERGETYCZNA nie kadry inżynierskiej z obszaru eksploatacji i utrzymania ruchu skutkuje, m.in. brakiem czasu na szkolenia, w tym na poznawanie nowych ... więcej»

Aktualne zagadnienia w dziedzinie elektroenergetycznych zabezpieczeń bloku (Sylwia Wróblewska)
W ostatnich latach dla bloków generator - transformator w krajowych elektrowniach instaluje się wyłącznie cyfrowe urządzenia zabezpieczeniowe, realizujące kompleksowo wszystkie wymagane od EAZ funkcje: zabezpieczeniowe, sterujące i rejestracyjne. Przegląd zabezpieczeń w kilkunastu krajowych elektrowniach systemowych, przeprowadzony w 2010 r. wykazał, że 72% bloków i 86% pól blokowych wyposażono w cyfrową aparaturę zabezpieczeniową [5]. Dla bloków dużej mocy stosuje się powszechnie rezerwowanie zabezpieczeń według sposobu "jeden z dwóch", przewidując podwajanie wszystkich funkcji zabezpieczeniowych, również tych których jeszcze kilka lat temu nie podwajano, np. zabezpieczenia różnicowego generatora, czy zabezpieczenia reagującego na poślizg biegunów wirnika generatora. Układ zabezpieczeń bloku stanowią dwa, nawzajem rezerwujące się zespoły zabezpieczeń A i B. W zależności od wytwórcy aparatury przekaźnikowej, każdy z tych zespołów może być realizowany w dwojaki sposób. Pierwszy sposób polega na tym, że każdy z zespołów A i B stanowi autonomiczne urządzenie, w którym zintegrowano wszystkie funkcje zapewniające pracę wszystkich zabezpieczeń w nim zgrupowanych. Przykładami takiego sposobu rozwiązania są urządzenia typu CZAZ-GT wytwarzanego przez ZEG-Tychy oraz urządzenia typu REG216 firmy ABB. Wymienione urządzenia są najbardziej rozpowszechnione w krajowych elektrowniach. Drugi sposób realizacji układów zabezpieczeń bloku polega na tym, że każdy z zespołów A i B stanowi grupę urządzeń, z których w każdym zrealizowano jedno lub kilka zabezpieczeń. Przykładami takiego sposobu rozwiązania mogą być układy z urządzeniami typu 7UM ... firmy Siemens lub układy z urządzeniami typu MiCOM firmy AREVA. Funkcje zabezpieczeniowe, realizowane w wymienionych urządzeniach wykorzystują kryteria, których prawidłowość wydawała się przez wiele lat niepodważalna. Najnowsze doświadczenia wykazały jednak, że kryteria działania zabezpieczeń różnicoweg... więcej»

AUTOMATICON 2012 - Automatyka, Pomiary, Elektronika (Krzysztof Woliński)
dniach 20-23 marca 2012 r. w Warszawskim Centrum Targowym EXPO XXI odbyły się XVIII Międzynarodowe Targi Automatyki i Pomiarów. Organizatorami targów były: Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP oraz MVM Sp. z o.o. Targi AUTOMATICON ® są od 18 lat imprezą wystawienniczą, która umoż... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-5

zeszyt-3306-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-5.html

 
W numerze m.in.:
Systemy odzysku ciepła umożliwiające wytwarzanie energii elektrycznej w tłoczniach gazu ziemnego – wybrane aspekty ekonomiczne (Konrad Woliński)
Turbiny gazowe stanowią obecnie najczęściej stosowane źródło napędu sprężarek w nowoczesnych tłoczniach gazu ziemnego. Zależnie od wielkości gazociągu, ilości przesyłanego gazu oraz zakresu ciśnień roboczych wykorzystuje się turbiny, których moc waha się od kilku do kilkudziesięciu MW. Zaletami tych silników są: - niska masa (w porównaniu z silnikami tłokowymi o podobnej mocy), - niewielkie gabaryty, - możliwość szybkiej zmiany obciążenia (typowy czas przejścia z biegu jałowego do pełnego obciążenia wynosi ok. 2 min), - niższe niż w przypadku silników tłokowych drgania [1]. Turbiny wykorzystywane na tłoczniach gazu pracują w tzw. obiegu otwartym (prostym), w którym spaliny, stanowiące czynnik roboczy odprowadzane są do otoczenia. Wadą tego rozwiązania jest niska sprawność energetyczna obiegu. Tylko ok. 30% energii dostarczanej w paliwie jest zamieniane na pracę mechaniczną. Wysoka temperatura spalin oraz znaczna wielkość ich strumienia masowego sprawia, że możliwe jest zastosowanie systemów odzysku ciepła. Jednym ze sposobów wykorzystania energii spalin turbin gazowych jest wykorzystanie instalacji odzysku ciepła umożliwiających wytwarzanie energii elektrycznej. Na tłoczniach gazu najczęściej stosowane są dwa rodzaje tego typu instalacji: z kotłem odzyskowym wytwarzającym parę wodną, która wykorzystywana jest jako źródło napędu turbiny parowej połączonej z generatorem prądu elektrycznego oraz instalacje działające na podstawie tzw. organicznego obiegu Rankina (ORC - organic rankine cycle). Jest to obieg, w którym jako czynnik roboczy zamiast wody i pary wodnej wykorzystuje... więcej»

Profesor Marian Cegielski (1925-2012) (Zbigniew Lubczyński, Jerzy Hickiewicz)
14 stycznia 2012 r. w godzinach południowych odprowadziliśmy na miejsce wiecznego spoczynku na cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu naszego Profesora, Kolegę, Przyjaciela, Członka Honorowego Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Polskiego Towarzystwa Eletrotechniki Teoretycznej i Stosowanej oraz Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, wybitnego uczonego - prof. zw. Mariana Cegielskiego. W kaplicy cmentarnej pożegnali Go: w imieniu rektora i Senatu Politechniki Wrocławskiej prorektor - Zbigniew Sroka, w imieniu Wydziału Elektrycznego dziekan Wydziału - Marian Sobierajski i prof. Andrzej Wiszniewski, a w imieniu Stowarzyszenia Elektryków Polskich członek honorowy - kol. Bohdan Synal, wiceprezes Oddziału Wrocławskiego SEP oraz członek ZG SEP - kol. Eugeniusz Kaczmarek z listem prezesa Stowarzyszenia do Rodziny śp. Zmarłego. W pogrzebie uczestniczyli również: przewodniczący Wrocławskiego Oddziału PTETiS - prof. Ignacy Dudzikowski oraz prezes WTN - prof. Andrzej Mulak. Chorążymi pocztu sztandarowego byli członkowie Koła Akademickiego SEP. Uroczystości pogrzebowej przewodniczył ks. Andrzej Brodawka - proboszcz parafii, w której mieszkał śp. Zmarły - w asyście duchownego obrządku unickiego. O godzinie 9.00 w kościele świętych Doroty, Wacława i Stanisława została odprawiona msza św. w intencji Profesora. W czasie mszy św. celebrans, ks. proboszcz, w krótkiej homilii przedstawił curriculum vitae Profesora. Marian Cegielski urodził się 29 lipca 1925 r. w Tarnopolu. Do 1939 r. ukończył szkołę powszechną i dwie klasy gimnazjalne. W 1941 r. ukończył klasę ósmą szkoły radzieckiej. W trakcie niemieckiej okupacji przerabiał materiał klas licealnych. Od lipca 1944 r. do czerwca 1945 r. był na przymusowych robotach w Niemczech, skąd przybył do Wrocławia. Tu złożył egzamin z zakresu gimnazjum przed Komisją Weryfikacyjną Kuratorium Okręgu Wrocławskiego. W 1946 r. zgłosił się i został przyjęty na rok wstępny na Politechnice Wrocławskiej, który uk... więcej»

Ograniczanie oddawania mocy biernej pojemnościowej w liniach kablowych SN (Ryszard Skliński, Wojciech Dzienis)
W liniach kablowych SN, szczególnie słabo obciążonych lub pracujących jałowo może występować oddawanie mocy biernej pojemnościowej do sieci OSD. Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku znacznego przewymiarowania przekrojów poprzecznych żył roboczych linii kablowych z punktu widzenia obciążalności prądowej. Natomiast z punktu widzenia wytrzymałości cieplnej zwarciowej jest niezbędne. Równie często sytuacja może mieć miejsce w przypadku odbiorców sezonowych, np. kopalnie surowców mineralnych. W okresie zimowym zaprzestają wydobycia, a zapotrzebowanie na energię wynika jedynie z bieżącego utrzymania obiektu. Podobna sytuacja występuje w przypadku stacji rozdzielczych SN zasilanych dwiema liniami, gdzie linia rezerwowa pracuje jałowo. Wbrew wymaganiom rozporządzenia w zakresie współczynnika tgφ, takie źródła mocy biernej są pożądane w sieci dystrybucyjnej, ponieważ wspomagają one pracę baterii kondensatorów SN w rejonowych punktach rozdzielczych (RPZ). Powstaje tu swoisty konflikt pomiędzy wymaganiami rozporządzenia [3] a rzeczywistym zapotrzebowaniem na moc bierną w stacjach typu RPZ. Z jednej strony w tych stacjach instaluje się baterie kondensatorów [1], z drugiej natomiast żąda się, aby nie wprowadzać do sieci SN mocy biernej pojemnościowej. Dr hab. inż. Ryszard Skliński, prof. ndzw. PB - Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania, dr inż. Wojciech Dzienis - PKP Energetyka SA Centrala, Warszawa L3 3xYHAKXS (1x120 mm2) d . 955 ł mb ST_A L2 3xYHAKXS (1x70 mm2) dł. 2850 mb SEE pomiar ST-3 L1 3xYHAKXS (1x70 mm2) dł. 1900 mb ST-1 ST-2 Rys. 1. Układ zasilania stacji ST_A: SEE - system elektroenergetyczny, ST_A, ST-1, ST-2, ST-3 - stacje transformatorowe, L1, L2, L3 - linie kablowe SN, pomiar - miejsce pomiarów ST_B L1 3xYHAKXS (1x240 mm2 ) d . 3000 mb ł SEE pomiar 1 pomiar 2 L2 3xYHAKXS (1x240 mm2 ) d . 3000 mb ł Rys. 2. Układ zasilania stacji ST_B: SEE - system elektroenergetyczny, ST_B - stacja rozdzielcz... więcej»

Smart metering w energetyce (Wojciech Rutkowski)
Coraz częściej docierają do nas informacje o nadchodzącej "licznikowej" rewolucji, inteligentnych licznikach energii elektrycznej czy wręcz inteligentnych sieciach. Warto spojrzeć na ten temat zarówno z punktu widzenia spółki dystrybucyjnej, jak i odbiorcy w kontekście potencjalnych korzyści, jak również ewentualnych zagrożeń. Nie ulega wątpliwości, że zmiany w zakresie urządzeń pomiarowych następują i jest to proces, którego nie da się zatrzymać. W sieci jest jeszcze mnóstwo tradycyjnych liczników indukcyjnych, które stopniowo zastępowane są elektronicznymi licznikami statycznymi. Równolegle w coraz większym stopniu wykorzystywana jest technologia zdalnego odczytu, a to rzeczywiście niewiele w porównaniu z funkcjonalnością inteligentnych liczników i inteligentnych sieci nowej generacji. Warto dodać, że planowane zmiany nie wynikają tylko z mody czy możliwości, jakie obecnie stwarza technika. Głównym motorem zmian jest prognozowany deficyt mocy w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE). Według raportu Polska 2030 [13], już dziś stoimy na krawędzi deficytu mocy, który z czasem będzie się powiększał (rys. 1). Jeżeli nie zostaną podjęte radykalne działania, coraz częściej będziemy dowiadywać się o wprowadzanych ograniczeniach w dostawie energii elektrycznej. Dowodem na to jest 1 lutego br., kiedy to z powodu niskich temperatur padł rekord zużycia energii, a KSE znalazł się na granicy bezpieczeństwa. Ekstremalne warunki pracy KSE przełożyły się na wyjątkowo wysokie ceny energii na rynku bilansującym. W tym dniu energię dla godziny piętnastej i szesnastej wyceniono odpowiednio na 1450 oraz 1466,17 zł/MWh (rys. 2). Na przeciwległym biegunie tego zjawiska znalazły się doniesienia, że Niemcy spodziewają się ujemnej ceny energii, co wynika ze spodziewanej dużej produkcji energii z farm wiatrowych, na co nakłada się zmniejszone weekendowe zapotrzebowanie [7]. Jest to co prawda sytuacja wyjątkowa, ale przy stale rosnącym udziale f... więcej»

Kompensacja mocy biernej w instalacjach przemysłowych i sieciach dystrybucyjnych SN (Marek Iwanicki)
W systemie elektroenergetycznym prądu przemiennego występuje zapotrzebowanie na moc bierną indukcyjną, konieczną do wytworzenia pola elektromagnetycznego, głównie w silnikach elektrycznych i transformatorach. Pole to jest warunkiem działania tych maszyn. Moc bierną pobierają również linie elektroenergetyczne, zużywając ją także na wytworzenie pola elektromagnetycznego. Zapotrzebowanie na moc bierną występuje zarówno u odbiorców energii elektrycznej (w pierwszym rzędzie u odbiorców przemysłowych), jak również u dostawców energii elektrycznej, tj. w energetyce zawodowej. Do wytwarzania mocy biernej służą: - generatory synchroniczne, - kompensatory synchroniczne, - silniki synchroniczne, - baterie kondensatorów (kondensatory). Kondensatory są zwykle najekonomiczniejszym - z przedstawionych powyżej - źródłem mocy biernej. Mają przy tym wiele cennych zalet, jak: - możliwość instalacji praktycznie w dowolnym punkcie sieci, - łatwość dostosowania instalacji do występującego zapotrzebowania, - bardzo niskie straty mocy czynnej, - prosty montaż i mało pracochłonna obsługa. Wymienione zalety kondensatorów umożliwiają instalowanie ich w pobliżu odbiorów jako źródeł dostosowanych do występującego zapotrzebowania mocy biernej w danym punkcie sieci. Unikając zatem praktycznie przesyłu mocy biernej, można zrealizować korzystną ekonomicznie ideę lokalnego wytwarzania tej mocy w dużej liczbie rozproszonych źródeł mocy biernej, którymi są kondensatory, instalowane zarówno w zakładach przemysłowych, jak i w sieciach energetyki zawodowej. Gospodarka mocą bierną w zakładach przemysłowych Zmiana sposobu rozliczania nieskompensowanej mocy biernej oraz okresowe podwyżki cen energii elektrycznej sprawiły, że w ciągu ostatnich lat znacznie wzrosło zainteresowanie kompensacją mocy biernej. Optymalizacja kosztów to nie jedyny powód, dla którego należy mieć sprawny układ kompensacji. Utrzymanie zadanego współczynnika mocy tgφ na poziomie poniż... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-4

zeszyt-3276-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-4.html

 
W numerze m.in.:
Elektrownie szczytowo-pompowe w USA
Erpenbeck D.: Spotlight on pumped storage. International Water Power&Dam Construction. 2011 August. Opracował - Witold Bobrowski. Działalność elektrowni szczytowo-pompowych w Stanach Zjednoczonych cieszy się rosnącym zainteresowaniem, związanym zwłaszcza z rozwojem elektrowni wykorzystujących źródła energii odnawialnej (wiatrowych i słonecznych). Z punktu widzenia ekonomicznego elektrownie szczytowopompowe są największymi zasobnikami energii i odgrywają kluczową rolę w sieci elektroenergetycznej. Jest to technologia umoż... więcej»

Wybrane aspekty energooszczędnego budownictwa (Grażyna Frydrychowicz-Jastrzębska, Artur Bugała)
Obecnie w krajach europejskich udział budownictwa w całkowitym zużyciu energii wynosi 40-50% [7, 9, 26]. Jest to wynikiem nie tylko strat ciepła, ale przede wszystkim zużycia energii potrzebnej na wentylację, chłodzenie i oświetlenie pomieszczeń użytkowych. Wymagania stawiane przez Unię Europejską zmierzają do ograniczenia strat energii. Służy temu Dyrektywa EPBD - Energy Performance of Buildings Directive z 2002 r. i jej nowelizacja - tzw. RECAST, która została przyjęta przez Parlament Europejski 18 maja 2010 r. Określa ona normy energetyczne dla obiektów budowlanych [7, 9]. Celem jest opracowanie koncepcyjnego projektu budynku o zerowym saldzie energetycznym, przy czym z jednej strony budynek powinien charakteryzować się wyjątkowo niskim "zapotrzebowaniem" na energię, z drugiej powinien ją w znacznym stopniu pozyskiwać z odnawialnych źródeł energii, względnie odzyskiwać w procesie rekuperacji [1, 15, 17]. W większości opracowań autorzy skupiają się na problemie konwersji termicznej energii promieniowania słonecznego w budynku [4, 5], rozpatrują możliwości jej pozyskiwania przy zastosowaniu pomp ciepła czy kolektorów [2, 3, 9, 21] oraz możliwości zaprojektowania ścian i okien o dobrej izolacyjności [2, 9, 27]. Ta nadwyżka zrekompensuje po 40 latach zużycie energii wykorzystanej podczas prac przy jego budowie i przy produkcji materiałów budowlanych. Na rysunku 1 zestawiono produkcję i zużycie energii w domu standardowym i inteligentnym - energooszczędnym. Takie rozwiązanie wymaga rozpatrzenia różnych aspektów sprawy i zastosowania różnorodnych technologii oraz włączenia do oceny energetycznej budynków zarówno tych projektowanych jak i modernizowanych, programów symulacyjnych oraz programów zarządzających kompleksowo gospodarką energetyczną obiektu [16]. Aspekty energooszczędności budynku Problem energooszczędności należy rozwiązywać już na etapie projektowania budynku, gdyż budynki już istniejące trudniej jest zaadaptować d... więcej»

Wymagania podtrzymania pracy jednostek wytwórczych w warunkach podnapięciowych (Edward Ziaja, Bartłomiej Wycech, Tomasz Sikorski)
Polski system elektroenergetyczny pracuje w ramach europejskiej sieci operatorów elektroenergetycznych systemów przesyłowych ENTSO-E (European Network of Transmission System Operators for Electricity), którego członkiem z szóstą siłą głosu, spośród 41 operatorów z 34 krajów, jest PSE Operator SA. Organizacja skonsolidowała dotychczasowe struktury ETSO (European Transmission System Operators) i UCTE (Union for the Coordination of the Transmission of Electricity) oraz regionalne stowarzyszenia operatorskie krajów skandynawskich, bałtyckich, Wielkiej Brytanii i Irlandii. ENTSO-E jako organizacja zrzeszająca operatorów elektroenergetycznych systemów przesyłowych współdziała z agencją współpracy urzędów regulacji energetyki ACER (Agency for the Cooperation of Energy Regulators). Główne zadania ENTSO-E skupiają się wokół niezawodnej pracy systemów wchodzących w skład organizacji, optymalnego rozwoju połączonego systemu przesyłowego oraz kwestii bezpieczeństwa [1-4]. Rozwój prac nad wprowadzeniem kodów sieciowych ENTSO-E W obszarze rozwoju systemu podjęto prace nad stworzeniem kodeksu sieciowego ENTSO-E w zakresie przyłączania jednostek wytwórczych do sieci elektroenergetycznej. Prace rozpoczęły się w 2010 r. po wydaniu przez ERGEG (European Regulators Group for Electricity and Gas) założeń do zasad przyłączania do sieci elektroenergetycznej "Pilot Framework Guidelines on Electricity Grid Connection Guideline" [5]. ENTSO-E przystąpiło do prac nad tym dokumentem, które zaowocowały pierwszą wersją dokumentu wydanego w 2010 r. pod nazwą "Pilot Network code for requirements for Grid Connection Applicable to all Generators" [6] oraz dodatkowym opracowaniem poświęconym zagadnieniom stabilności systemowej "Technical background and recommendation for defence plans in the Continental Europe synchronous area" [7]. Jednocześnie w marcu 2011 r. Komisja Europejska podjęła decyzję o przejęciu przez ACER zakresu działalności ERGEG, a ENTSO-E otrz... więcej»

W Niemczech brakuje inżynierów
Blau J.: Germany Faces a Shortage of Engineers. Even loosening immigration won`t fill the gap, say experts. IEEE Spectrum (US) 2011 September. Opracował - Witold Bobrowski. Niemcy stoją przed koniecznością rozwiązania problemu rosnącej liczby wolnych miejsc pracy dla inżynierów - w jaki sposób je zapełnić - aby utrzymać w ruchu ogromną machinę produkcyjną i zapewnić możliwości jej dalszego rozwoju? W czerwcu 2011 r. niemieckie stowarzyszenie inżynierów (VDI) podało, że jest wolnych 76 400 miejsc pracy dla inżynierów i ta liczba stale rośnie. Roczna pł... więcej»

VII Lubuska Konferencja Naukowo-Techniczna Innowacyjne Materiały i Technologie w Elektrotechnice i-MITEL 2012 Nauka dla przemysłu - Przemysł dla nauki (Franciszek Narkun, Edward Cadler)
Siódmy raz Oddział Gorzowski Stowarzyszenia Elektryków Polskich wspólnie z Instytutem Inżynierii Elektrycznej Uniwersytetu Zielonogórskiego, przy współudziale: Wydziału Elektrycznego Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Instytutu Elektrotechniki, ENEA Operator Sp. z o.o. - Sponsor Główny, PTETiS Oddział w Szczecinie i Zielonej Górze organizuje Konferencję i-MITEL 2012. Konferencja odbędzie się w dniach 18-20 kwietnia 2012 r. w Przyłęsku i obejmie całokształt zagadnień związanych z innowacyjnymi materiałami i technologiami elektrotechnicznymi, w tym również z jakością zasilania urządzeń elektroenergetycznych, przetwarzaniem i przesyłaniem energii elektrycznej, i... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-3

zeszyt-3238-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-3.html

 
W numerze m.in.:
Koła zamachowe stabilizują częstotliwość sieci w USA
Fairley P.: Flywheels keep the grid in tune. Spinning masses face off against big batteries in the half-billion-dollar market for grid stability. IEEE Spectrum (US) 2011 July. Opracował - Witold Bobrowski. Jeżeli zapotrzebowanie na energię elektryczną przekracza aktualną moc, turbiny elektrowni zwalniają obroty i następuje obniżenie częstotliwości. Natomiast turbiny przyspieszają, gdy moc dostarczana jest w nadmiarze. Regulatory częstotliwości powodują odpowiednie zwiększenie lub zmniejszenie mocy, tak aby uzyskać równowagę. Tradycyjna me... więcej»

Rozwój energetyki na Filipinach (Stefan Gierlotka)
Filipiny są państwem wyspiarskim w Azji Południowo- Wschodniej (w zachodniej części Oceanu Spokojnego). Największymi wyspami Filipin są Mindanao i Luzon. Powierzchnia kraju jest porównywalna z wielkością Polski i wynosi 300 tys. km. Bogactwa naturalne stanowią: ropa naftowa, nikiel, kobalt, srebro, złoto i miedź. Wyspy filipińskie zostały odkryte przez Ferdynanda Magellana w 1521 r. W 1542 r. rozpoczęła się hiszpańska kolonizacja i wyspy nazwano Filipinami od imienia króla Filipa II. Hiszpanie panowali na Filipinach ponad 330 lat, a od 1898 r. znalazły się pod panowaniem Stanów Zjednoczonych. Dopiero od 1946 r. stały się niezależną republiką. Na Filipinach jest 14 czynnych wulkanów. Większość z nich charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem eksplozywności. Wybuch wulkanu Pinatubo ... więcej»

Nowoczesne zabezpieczenia sieci elektroenergetycznych
Comino R., Strittmatter M.: Fortschrittlicher Netzschutz. Schutzsignal-Übertragungslösungen der nächsten Generation. ABB Technik 3/2011. Opracował - Witold Bobrowski. Istotnym czynnikiem niezawodności i ekonomii nowoczesnych sieci elektroenergetycznych są telezabezpieczenia. Wraz z rozwojem niedeterministycznej technologii Ethernet/IP oraz szerokiej sieci komunikacyjnej, przedsiębiorstwa energetyczne na całym świecie są zainteresowane przesyłaniem sygnałów zabezpieczeniowych zapewniających szybkie i selektywne izolowanie uszkodzeń w si... więcej»

Weryfikacja nastawień zabezpieczeń od utraty wzbudzenia na przykładzie elektrociepłowni przemysłowej (Jacek Klucznik, Zbigniew Lubośny)
W artykule przedstawiono rozważania dotyczące działania zabezpieczeń reaktancyjnych od utraty wzbudzenia generatorów synchronicznych, pracujących w elektrociepłowni przemysłowej. Pokazano możliwości niewłaściwego działania zabezpieczenia od utraty wzbudzenia, wskazując że dobór nastawień powinien każdorazowo wykorzystywać badania modelowe. Przyjmowanie nastawień typowych zgodnych z wiedzą inżynierską może być przyczyną niewłaściwego działania tego typu zabezpieczeń, prowadząc w najgorszym przypadku do pracy asynchronicznej generatorów, w sytuacji gdy generatory w obiektach przemysłowych rozważanego typu nie są wyposażane w zabezpieczenia od poślizgu biegunów. Przedmiotem rozważań zawartych w artykule jest zakład przemysłowy, którego rozdzielnię główną SN (6 kV) oraz powiązanie z systemem elektroenergetycznym WN (110 kV) przedstawiono na rysunku 1. Rozdzielnia SN zakładu powiązana jest z siecią WN za TG1: Ur = 0,74·Un, tp = 2 s, X1 = 0 Ω, X2 = -9,52 Ω, X3 = -150 Ω, tpn = 2 s, tw = 8 s. TG2: Ur = 0,7·Un, tp = 2 s, X1 = 0 Ω, X2 = -1,2 Ω, X3 = -25,2 Ω, tpn = 2 s, tw = 8 s. Działanie zabezpieczenia jest następujące: podstawą jest człon impedancyjny (40) określający, czy mierzona na podstawie pomiaru prądu i napięcia generatora impedancja, znajduje się w strefie działania, tj. w obszarze określonym przez okrąg i prostą (rys. 2). Jeżeli zmierzony wektor impedancji znajdzie się w obszarze określonym przez chara... więcej»

Układy wielonapędowe z przetwornicami Danfoss serii VLT AutomationDrive FC 302 w produkcji mleka w proszku nadzorowane magistralą Profibus
Firma Danfoss należy do niekwestionowanych liderów branży napędowej. Od lat nazwa VLT® określa przetwornice częstotliwości i softstarty o najlepszych parametrach technicznych, najwyższej niezawodności i funkcjonalności. Napędy VLT® pracują w aplikacjach na całym świecie, a Danfoss oferuje najlepszych i najbardziej doświadczonych specjalistów i partnerów z zakresu techniki napędowej. W artykule zaprezentowano aplikację sterowania złożonym procesem technologicznym w zakładzie przetwórstwa spożywczego. Oferentem aplikacji jest firma Schulz Infoprod, która jako autoryzowany dystrybutor współpracuje z firmą Danfoss od ponad 5 lat. Schulz Infoprod na życzenie Klienta realizuje kompleksową obsługę od projektu aż po realizację i uruchomienie. Stosowanie układów napędowych o regulowanej wydajności w automatyce przemysłowej staje się dziś standardem. Podyktowane jest to względami zarówno ekonomicznymi (optymalizacja zużycia energii) jak i możliwościami, jakie stwarzają przetwornice częstotliwości. Popularność komunikacyjnych sieci polowych w obecnych rozwiązaniach sterowania procesów przemysłowych powoduje, iż projektanci większych systemów coraz częściej stosują urządzenia wykonawcze, np.: przetwornice częstotliwości, siłowniki zaworów, przetworniki pomiarowe wyposażone w moduł komunikacyjny. Upraszcza to znacząco okablowanie obiektowe, zmniejsza liczbę wejść/wyjść analogowych i cyfrowych w sterowniku oraz daje łatwość obsługi z poziomu interfejsu operatora HMI. Upraszcza także diagnostykę usterek i prowadzenie działań serwisowych. wych. Stąd zapadła decyzja o sterowaniu falownikami ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-2

zeszyt-3212-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-2.html

 
W numerze m.in.:
Analiza pracy wybranych farm wiatrowych w Polsce Część I. Efektywność produkcji energii elektrycznej (Krzysztof Chmielowiec, Andrzej Firlit, Krzysztof Piątek)
Obserwowany w ostatnim dwudziestoleciu dynamiczny rozwój energetyki wiatrowej w Europie Zachodniej dotarł również do Polski. Inwestorzy coraz częściej występują o pozwolenia na budowę nowych farm wiatrowych (FW), natomiast gminy położone na obszarach o dostatecznie dobrych warunkach wiatrowych, świadome możliwości zysku z zielonej energii, starają się takich inwestorów pozyskać. Na podstawie danych Urzędu Regulacji Energetyki wg stanu z 6 września 2011 r., łączna moc zainstalowana wszystkich elektrowni wiatrowych w Polsce wynosi ok. 1489 MW, na którą składają się 484 koncesjonowane źródła [6]. Z roku na rok odnotowuje się ciągły przyrost produkcji energii elektrycznej z energii wiatru oraz rośnie udział generacji wiatrowej w krajowym zużyciu energii elektrycznej (rys. 1). Jednak cały czas w Polsce ilość energii elektrycznej pochodzącej z energetyki wiatrowej w przeliczeniu na jednego mieszkańca należy do najniższych w Europie i wynosi 0,012 kW, natomiast biorąc pod uwagę powierzchnię obszaru lądowego na km2 przypada 1,44 kW [6]. Jak wskazują wyniki badań przeprowadzonych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej możliwości rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce są obiecujące. Podstawą tego wniosku jest (wykonana na podstawie wieloletnich obserwacji kierunków i prędkości wiatru) mapa stref energetycznych wiatru w Polsce. Wynika z niej, że ok. 60% kraju ma warunki określane jako korzystne dla zainstalowania elektrowni wiatrowych - oczywiście przy spełnieniu dodatkowo warunków lokalnych, które mogą tą sytuację pogorszyć lub polepszyć. Uprzywilejowanymi w Polsce rejonami pod względem zasobów wiatru są następujące regiony: najbardziej wysunięte na północ części wybrzeża, rejon wyspy Wolin, Suwalszczyzna, środkowa Wielkopolska i Mazowsze, Beskid Śląski i Żywiecki oraz Bieszczady i Pogórze Dynowskie. Natura energetyki wiatrowej jest taka, że nie ma możliwości przewi... więcej»

Generacja wiatrowa a jakość energii elektrycznej (Franciszek Głowacki, Henryk Koseda)
Wiatr należy do odnawialnych źródeł energii, którego światowy potencjał energetyczny szacuje się na poziomie mocy równej 40 TW (dla porównania potencjał śródlądowej energii wodnej szacowany jest na ok. 4 TW). Mimo iż człowiek wykorzystywał energię wiatru od najdawniejszych czasów (latawce, żaglowce, wiatraki) to zainteresowanie energią wiatru do celów energetycznych wyraźnie rozwinęło się dopiero po kryzysie paliwowym lat 70. ub.w. Przyjęcie przez niektóre państwa protokołu z Kioto o ograniczeniu emisji dwutlenku węgla skłoniło rządy i firmy do inwestowania w proekologiczne źródła energii odnawialnej, w tym w energetykę wiatrową i fotowoltaikę. Dyrektywy Unii Europejskiej i praktyczna realizacja mechanizmów wsparcia energetyki odnawialnej mimo wielu trudności zaowocowały wzrostem zainstalowanych w Polsce mocy energetyki wiatrowej z 725 MW w końcu 2009 r. do 1180 MW na koniec 2010 r. i 1489 MW we wrześniu 2011 r. Przyłączanie obiektów generacji wiatrowej do krajowego systemu elektroenergetycznego powoduje konieczność wykonania testów potwierdzających ich prawidłową współpracę z systemem dla różnych sytuacji ruchowych, jakie mogą wystąpić. Właściwości, jakie mają generatory napędzane turbinami wiatrowymi powodują konieczność przeprowadzenia testów nietypowych dla generacji konwencjonalnej. Znalazło to odzwierciedlenie w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej oraz przesyłowej. W obu tych dokumentach poświęcono osobne rozdziały dotyczące wymagań stawianych energetyce wiatrowej oraz testów, jakie należy przeprowadzić po uruchomieniu obiektu. Testy te powinny dotyczyć m.in.: - zachowania się farm wiatrowych (FW) w czasie normalnej pracy oraz podczas programowych uruchomień i odstawień, - zdolności FW do prowadzenia regulacji mocy czynnej w czasie pracy interwencyjnej, - odpowiedniego reagowania FW w przypadku zmian częstotliwości w sieci, - zdolności FW do regulacji generacji mocy biernej przy różnych trybach pr... więcej»

Rozłącznik izolacyjny bezpiecznikowy skrzynkowy typu RBK 00 pro-V120
Firma Apator, bazując na ponad 60-letnim doświadczeniu w projektowaniu oraz produkcji aparatury łącznikowej wprowadziła na rynek nowy produkt RBK 00 pro-V120, który stanowi rozszerzenie rodziny rozłączników RBK wielkości 00. Zastosowane rozwiązania konstrukcyjne a także ostateczny wygląd produktu spełniają wymagania techniczne oraz sugestie projektantów złączy i rozdzielni elektrycznych. Aplikacje, w których istniała potrzeba instalowania kabla o przekroju do 120 mm2 do rozłącznika wielkości 00 (160 A), wymuszały stosowanie dodatkowych elementów lub modułów przyłączeniowych do rozłącznika. Rozwiązania te wymagały zastosowania osłon maskujących, chroniących obsługę przed dotyki... więcej»

I Konferencja "Eksploatacja Sieci Elektroenergetycznych w PGE Dystrybucja S.A." (Krzysztof Woliński)
W dniach 8-9 grudnia 2011 r. w Nałęczowie odbyła się I Konferencja "Eksploatacja Sieci Elektroenergetycznych w PGE Dystrybucja S.A.", przygotowana przez Departament Sieci PGE Dystrybucja S.A. W spotkaniu uczestniczyło 80 osób, które reprezentowały służby techniczne wszystkich Oddziałów Spółki. Gośćmi konferencji byli przedstawiciele PGE Polska Grupa Energetyczna S.A.: Hanna Nowicka - dyrektor Departamentu Dystrybucji oraz Adam Łuniewski. Celem konferencji było zapoznanie kadry technicznej Oddziałów z problematyką aktualnie prowadzonych i planowanych prac oraz wymiana doświadczeń w zakresie szeroko rozumianej eksploatacji sieci dystrybucyjnej. Uczestników konferencji powitał oraz przedstawił program i tryb obrad dyrektor Departamen... więcej»

Koncepcja zakładowego systemu zarządzania energią (Rafał Sypniewski, Andrzej Górczak)
Obecnie jesteśmy świadkami globalnej dyskusji na temat optymalizacji zużycia energii. Jej oszczędzanie to nie tylko energooszczędne żarówki czy najnowsze urządzenia AGD. Istotną częścią całkowitego zużycia energii jest jej zużycie przez przemysł. Dlatego też przemysł stawia sobie coraz ambitniejsze zadania w tej dziedzinie. To nie tylko optymalizacja procesów produkcyjnych - ale również energooszczędne urządzenia biorące bezpośredni udział w produkcji. Dzisiaj w procesie zarządzania zużyciem energii biorą udział nawet systemy automatyki. Od komputerów przemysłowych działających często 24 godziny na dobę wymaga się mniejszego zapotrzebowania na energię. Każdy zaoszczędzony wat jest wprost przeliczany na ilość wyemitowanych gazów cieplarnianych lub wręcz liczbę uratowanych drzew. Koszty za energię to nie tylko bezpośrednie zużycie energii ale także jej jakość, która nie pozostaje bez wpływu na kondycję zasilanych urządzeń. Aby zwiększyć oszczędności, trzeba najpierw precyzyjnie określić i przeanalizować energię zużywaną przez poszczególne części maszyn i instalacji (rys. 1). Dobry system zarządzania energią łączy istniejące urządzenia pomiarowe i najnowsze rozwiązania - dając możliwości pomiaru i analizy. Cechuje się elastycznością i łatwym dostępem do każdej zmierzonej wartości. System ten pracując w trudnych warunkach przemysłowych powinien działać niezawodnie prz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-1

zeszyt-3181-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-1.html

 
W numerze m.in.:
System zabezpieczeń stacji elektroenergetyczej WN/SN - cyfrowe terminale UTX (Piotr Zięba)
W artykule zaprezentowano zabezpieczenia do kompleksowego wyposażania stacji elektroenergetyczej WN/SN. Firma Computers&Control jest jedyną polską firmą, która produkuje pełną gamę zabezpieczeń pracujących na stacjach elektroenergetycznych WN/SN. Jako jedyna światowa firma ma wszystkie zabezpieczenia pracujące na stacjach energetycznych WN/SN, komunikujące się poprzez magistralę CAN-Bus/RS-485, używaną na stacjach i podstacjach trakcyjnych. Wszystkie patenty, rozwiązania konstrukcyjne i programowe stosowane w urządzeniach firmy C&C powstały w firmie i są jej wyłączną własnością. Wykorzystując dwudziestoletnie doświadczenie w konstrukcji i produkcji urządzeń automatyki zabezpieczeniowej dla stacji elektroenergetycznych WN/SN firma aktualnie oferuje klientom rodzinę cyf... więcej»

Krzem jest kluczem w produkcji tanich lamp typu LED
Stevenson R.: Silicon is Key Quest for $5 LED Lightbulb. Bridgelux process grows gallium-nitride on high-volume silicon wafers. IEEE Spectrum (US) 2011 June. Opracował - Witold Bobrowski.Lampy zbudowane z diod świecących typu LED są dwa razy bardziej wydajne niż kompaktowe lampy fluorescencyjne. Są dużo trwalsze i wolne od rtęci. Jednak wysokie ceny wstrzymują ich sprzedaż. Lampa wykonana z diod LED o mocy 40 watów kosztuje ok. 20 dol., a odmiana 60-watowa odpowiednio więcej. Bariera cenowa wstrzymująca masowe wprowadzanie tych l... więcej»

Badania ochronników napięciowych przy dużej prędkości wiatru
Hoffarth S.: Speedy protection. ABB surge arresters for rail applications at formulaone speed and beyond. ABB Review 2011 nr 2. Opracował - Witold Bobrowski. Rynek szybkich kolei żelaznych rozwija się bardzo szybko. Zgodnie z danymi międzynarodowej unii kolejowej (UIC - Union Internationale des Chemins de fer) sieć szybkich kolei na świecie wzrośnie - w ciągu najbliższych dziesięciu lat - z obecnych 13 tys. km do 30 tys. km. Wzrosną również wymagania, zarówno w stosunku do samych pociągów, jak i ich wyposażenia. Wyposażenie montowane na zewnątrz taboru musi być przystosowan... więcej»

Dane statystyczne o śmiertelnych wypadkach porażeń prądem elektrycznym w Polsce w latach 2005–2009 (Lech Danielski, Piotr Danielski)
Przedstawione w artykule dane obrazują stan bezpieczeństwa elektrycznego w Polsce w latach 2005-2009. Nawiązują one do danych zawartych w artykule przedstawionym w Wiadomościach Elektrotechnicznych w 1978 r. [1] oraz w referatach przedstawianych na konferencjach organizowanych przez Instytut Energoelektryki Politechniki Wrocławskiej w Łodzi w 1987 r. [2], a także we Wrocławiu [3-5]. Podobnie jak w latach ubiegłych przedstawione w artykule dane liczbowe zostały zaczerpnięte z danych statystycznych Głównego Urzędu Statystycznego [7]. Od 1997 r. informacje o zgonach spowodowanych porażeniem prądem elektrycznym są oparte na danych statystycznych o zgonach według przyczyn, opracowanych zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych, obowiązującą po X rewizji w Polsce od 1997 r. Po analizie tej klasyfikacji, korzystając z pomocy pracowników GUS ustalono (już przy opracowywaniu referatu w 2001 r.), że zgony w wyniku porażenia prądem elektrycznym można zaklasyfikować do trzech grup przyczyn: - W85 - narażenie na linie transmisyjne prądu elektrycznego, - W86 - narażenie na inny określony prąd elektryczny, - W87 - narażenie na inny nieokreślony prąd elektryczny. Każdemu wypadkowi śmierci przypisano również dodatkowe informacje pozwalające na ustalenie miejsca narażenia: - 0 - dom, - 1 - instytucja mieszkalna, - 2 - szkoła, inna instytucja i urząd administracji publicznej, - 3 - miejsce uprawiania sportu i gimnastyki, - 4 - ulica i autostrada, - 5 - miejsce handlu i usług, - 6 - teren przemysłowy i budowlany, - 7 - gospodarstwo rolne, - 8 - inne określone miejsce, - 9 - miejsce nieokreślone. Wyciąg z tej klasyfikacji, dotyczący porażeń prądem elektrycznym, przedstawiono w tabeli I. W tabeli II i na rysunku 1 przedstawiono zebrane informacje dotyczące wypadków w okresie 2005-2009. Z analizy tych danych wynika, że przy ustalaniu przyczyn i miejsca wypadków bardzo często nie podawano dokładnych in... więcej»

Zastosowanie kompozycji kolorystycznych w iluminacji obiektów architektonicznych (Marek Łasiński)
Obecnie możliwości techniczne opraw oświetleniowych pozwalają na nieograniczoną niczym - poza naszą fantazją - kreację nocnego wizerunku miasta. Obiekty ukryte w nocnym pejzażu aglomeracji stają się jego dominantami, obiekty pozbawione wartości architektonicznych i zaniedbane pozostają w jego cieniu. Już nie tylko rozświetlenie przestrzeni powoduje zmiany - zmiany potęguje wprowadzenie koloru. Akcenty kolorystyczne w iluminacji obiektów przemysłowych o charakterze zabytkowym Jednym z przykładów iluminacji obiektów przemysłowych, wykorzystujących kolor jako dodatkowe narzędzie twórcze, jest instalacja oświetlenia szybu wyciągowego dawnej kopalni "Prezydent" w Chorzowie, z unikatową w Polsce żelbetonową wieżą wyciągową. Szyb Prezydent znajduje się przy ul. Kościuszki. Powstał w 1933 r. Obiekt nazwę zyskał na cześć prezydenta Ignacego Mościckiego. Przestał pracować w 1996 r. Projektowana kompozycja zakładała wprowadzenie trzech zasadniczych części iluminacji. Każda z nich jest podyktowana funkcjonalanością obiektu. Zasadnicza bryła obiektu została podświetlona oprawami o białej barwie źródeł, zespół tych opraw został podzielony na oprawy o ciepłobiałej i zi... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»