profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik

Artykuły publikowane w czasopiśmie WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE w rankingu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego otrzymują 6 punktów. Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2013), also from March - year 2014.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 466,56 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 419,90 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2012-12

zeszyt-3526-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-12.html

 
W numerze m.in.:
Zabezpieczenia elektroenergetyczne bloku w początkowym okresie odbudowy systemu po blekaucie (Zbigniew Lubośny, Sylwia Wróblewska, Hanna Dytry)
W ostatnim czasie w większości elektrowni w Polsce podjęto prace zmierzające do utrzymania i odbudowy zdolności wytwórczych w przypadku awarii typu blekaut w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE). Ogólne koncepcje obrony KSE w przypadku awarii systemowej opierają się na założeniu podziału systemu na wydzielone obszary - wyspy oraz na wydzielonej pracy jednostki wytwórczej. Jednostki wytwórcze powinny być wyposażone w elektroenergetyczne zabezpieczenia zapewniające automatyczne odłączenie ich od sieci w następujących przypadkach: - spadku częstotliwości poniżej 47,5 Hz, z opóźnieniem uzgodnionym z operatorem systemu przesyłowego, - spadku napięcia na zaciskach łączących transformator blokowy z siecią do wartości 80% napięcia znamionowego, z opóźnieniem uzgodnionym z operatorem systemu przesyłowego, - utraty stabilności współpracy jednostki wytwórczej z siecią, - zwarć w sieci zewnętrznej. Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami [1], przy zakłóceniach w sieci zewnętrznej, blok powinien zostać odcięty od systemu. Należy przy tym dążyć do utrzymania zasilania potrzeb własnych bloku przez generator w celu utrzymania w ruchu kotła i turbozespołu, żeby po likwidacji zakłócenia możliwe było szybkie włączenie bloku do sieci. Prowadzone są prace zmierzające do opracowania koncepcji obrony elektrowni przed skutkami zakłóceń w systemie. Podstawowe cele tej koncepcji to: - ochrona urządzeń elektroenergetycznych bloku przed zniszczeniem, - utrzymanie w ruchu elektrowni lub chociaż jednego bloku, - stworzenie możliwości uruchomienia elektrowni w przypadku blekautu, - opracowanie metodyki przechodzenia do pracy na wydzieloną sieć. W ramach przystosowania jednostek wytwórczych elektrowni do udziału w obronie i odbudowie zasilania KSE wyróżnia się [1]: zdolność elektrowni do pracy w układzie wydzielonym, a także zdolność elektrowni do "samostartu" - czyli uruchomienia elektrowni bez zasilania z KSE. Stany pracy układu elektroe... więcej»

XIV Międzynarodowe Warsztaty Doktoranckie OWD (Krzysztof Kluszczyński)
Październikowe XIV Międzynarodowe Warsztaty Doktoranckie OWD zgromadziły w tym roku rekordową liczbę doktorantów (140) oraz profesorów- ekspertów (40) z wielu krajów Europy (m.in. z Polski, Niemiec, Francji, Czech, Słowacji, Słowenii, Węgier, Ukrainy i Białorusi). Zorganizowane zostały przez Polskie Towarzystwo Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej - PTETiS, Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej (Katedra Mechatroniki), Komitet Elektrotechniki PAN, Centrum Edukacji w Mechatr... więcej»

XV Ogólnopolska Konferencja "Zabezpieczenia przekaźnikowe w energetyce" (Krzysztof Woliński)
Komitet Automatyki Elektroenergetycznej (KAE) Stowarzyszenia Elektryków Polskich zorganizował w dniach 17-19 października 2012 r. kolejną Konferencję poświęconą problematyce zabezpieczeń i automatyce w sieciach elektroenergetycznych. Honorowy patronat sprawowała firma Energotest z Gliwic, która obchodziła jubileusz 20-lecia działalności. Uczestnicy spotkali się w Hotelu&SPA Kocierz na szczycie Przełęczy Kocierskiej w Parku Krajobrazowym Beskidu Małego. W Konferencji udział wzięło 180 osób reprezentujących służby zabezpieczeniowe: operatora sieci przesyłowej, dystrybucji i elektrowni, ośrodki akademickie z Gdańska, Warszawy i Wrocławia oraz przedstawicieli krajowych i zagranicznych firm producentów elektroenergetycznej aparatury zabezpieczeniowej. Uczestników Konferencji powitali: prof. Eugeniusz Rosołowski - przewodniczący KAE SEP oraz mgr inż. Zbigniew Kochel - dyrektor ds. marketingu firmy Energotest, który przedstawił Uczestnicy na sali obrad Prof. Jan Machowski wygłasza referat Prof. Eugeniusz Rosołowski prowadzi obrady Konferencji historię i zakres działalności firmy. W Słowie wstępnym zamieszczonym w materiałach konferencyjnych prof. Eugeniusz Rosołowski stwierdził: Konferencje i seminaria organizowane przez KAE (…) stały się ważnym miejscem spotkań inżynierów specjalizuj... więcej»

Badania układów stykowych w rozbieralnej komorze próżniowej (Krzysztof Krasuski, Henryk Sibilski, Andrzej Dzierżyński)
Artykuł zawiera opis stanowiska oraz wyniki badań łączeniowych styków wytwarzających osiowe pole magnetyczne (AMF) oraz styków wytwarzających radialne pole magnetyczne (RMF). Liczne patenty i publikacje opracowane w różnych ośrodkach dowodzą, że rozkład pola magnetycznego na powierzchni styków ma wpływ na równomierność rozkładu łuku dyfuzyjnego na całej powierzchni nakładek stykowych. Optymalny kształt układów stykowych powoduje zwiększenie zdolności wyłączeniowej komory, a jednocześnie pozwala na zmniejszenie jej gabarytów. Skupienie łuku w centralnej części elektrod jest przyczyną intensywnej erozji styków i powoduje obniżenie trwałości łączeniowej komory próżniowej [1-4]. Instytut Elektrotechniki przy współpracy z Instytutem Tele- i Radiotechnicznym prowadzi badania zwarciowe układów stykowych w rozbieralnej komorze próżniowej opracowanej w ramach projektu badawczego. Przeprowadzono próby otwierania styków przy prądzie od 2 do 16 kA - przy częstotliwości przemysłowej. Badania łączeniowe wykonano przy użyciu układu drgającego LC, korzystając z baterii kondensatorów i układu dławików wielkoprądowych. Zdjęcia poddano obróbce numerycznej w celu określenia rozkładu plamek katodowych na powierzchni nakładek stykowych. Celem pomiarów jest zbadanie wpływu kształtu nacięć na nakładkach stykowych na postać łuku pomiędzy stykami. Wyniki badań posłużą do zaprojektowania nowych modeli styków. Stanowisko badawcze Bazując na doświadczeniach zdobytych podczas badań komór próżniowych różnych producentów opracowano założenia do budowy rozbieralnej komory próżniowej [6]. Instytut Tele- i Radiotechniczny wykonał model rozbieralnej komory próżniowej zgodnie z dokumentacją opra... więcej»

System elektroenergetyczny jako fabryka bezludna Cz. II. Wyniki badań eksperymentalnych na przykładzie systemu testowego IEEE RTS (Jerzy Tchórzewski, Iwona Długosz)
W artykule przedstawiono wyniki identyfikacji rozwoju systemu elektroenergetycznego (SEE lub system EE), którą przeprowadzono na podstawie danych liczbowych dotyczących systemu testowego IEEE RTS1). Do identyfikacji zastosowano model MISO 2) dla trzech wyjść oraz sześciu wejść, w wyniku czego otrzymano katalog modeli typu arx w liczbie 87, które następnie wykorzystano do badania prawidłowości zmian parametrycznych i strukturalnych wybranych podsystemów SEE. ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-11

zeszyt-3492-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-11.html

 
W numerze m.in.:
Kontrola obwodów wyzwalających za pomocą przekaźników cyfrowych (Anthony W. Hassall, Krishnakumar Venkataraman, Simon Richards, Graeme Lloyd)
Zabezpieczanie sieci elektroenergetycznych jest nauką, w której najważniejszy jest wysoki poziom niezawodności. Zawsze, gdy tylko zajdzie taka potrzeba, zabezpieczenie musi zadziałać. W innym wypadku może dojść do kosztownych uszkodzeń instalacji, przerwy w zasilaniu wielu odbiorców oraz potencjalnego zagrożenia życia. Przekaźniki zabezpieczające są zatem projektowane w sposób zapewniający pewność działania. Bardzo często główne zagrożenie pewności działania pochodzi od obwodu łączącego zestyk wykonawczy z cewką wyzwalającą wyłącznika. Usterki samej cewki wyzwalającej, przełączników pomocniczych oraz połączeń obwodu wyzwalającego mogą skutkować nieprawidłowym wyzwalaniem. Taki rozbudowany układ w połączeniu ze znaczeniem obwodu wyzwalającego doprowadził do opracowania układów przeznaczonych do jego zabezpieczania. Tak więc kontrola tych elementów poprzez monitoring obwodu wyzwalającego (TCS) stała się standardem. Tradycyjnie, funkcja TCS była i nadal jest realizowana przez przekaźniki elektromechaniczne. Nawet dziś obwody wyzwalające są powszechnie wyposażane w przekaźniki z układami elektromechanicznymi. Tego typu monitoring przyjmuje zwykle formę dwóch oddzielnych cewek włączonych w obwód wyzwalający. W roku 1956 Electricity Association - stowarzyszenie sektora energetycznego Wielkiej Brytanii (obecnie Energy Networks Association) wydało specyfikację Engineering Recommendation (zalecenia inżynierskie) S15 1956, zawierającą zalecenia dla stosowania monitoringu obwodu wyzwalającego [1]. Specyfikacja ta do dziś pozostaje standardem przemysłowym zarówno w Wielkiej Brytanii jak i na świecie. Dosyć często w specyfikacjac... więcej»

Wykorzystanie techniki obliczeń ewolucyjnych na potrzeby stałoprądowej analizy układów elektroniki analogowej (Mirosław Gajer)
Obecnie do szeroko rozumianych systemów ewolucyjnych zalicza się przede wszystkim algorytmy genetyczne, algorytmy ewolucyjne oraz techniki programowania genetycznego i ewolucyjnego [2, 7, 10, 12, 14]. Wszystkie wymienione techniki informatyczne inspirację czerpią z obserwacji świata przyrody ożywionej i naśladownictwa zachodzących w sposób naturalny procesów ewolucji gatunków organizmów żywych [13, 15]. Do pokrewnych technik obliczeniowych zaliczane są także algorytmy rojowe, które swoje zasady działania wywodzą z obserwacji zachowań owadów społecznych, oraz algorytmy immunologiczne, które są wzorowane na prawidłowościach dotyczących funkcjonowania systemów odpornościowych organizmów żywych [4, 6, 16]. Techniki obliczeniowe wzorowane na zjawiskach ewolucyjnych są stosowane dość powszechnie w celu rozwiązywania różnorodnych zagadnień inżynierskich, w przypadku których niejednokrotnie zachodzi konieczność rozwiązywania złożonych problemów optymalizacyjnych [1, 8]. Artykuł stanowi nowatorskie podejście, ukazujące, w jaki sposób technika obliczeń ewolucyjnych może zostać wykorzystana w obszarze badawczym teorii obwodów elektrycznych oraz układów elektroniki analogowej. Zainteresowania badawcze teorii obwodów elektrycznych koncentrują się zwykle w dwóch odmiennych obszarach, do których zalicza się analizę oraz syntezę obwodów elektrycznych. Celem analizy obwodów elektrycznych jest wyznaczenie wartości prądów płynących w poszczególnych gałęziach obwodu oraz wartości napięć panujących na zaciskach jego elementów składowych. Z kolei głównym zadaniem syntezy obwodów jest znalezienie struktury wzajemnych połączeń ich elementów składowych w celu uzyskania obwodów o z góry zadanych właściwościach. Technika obliczeń ewolucyjnych może zostać wykorzystana zarówno w celu rozwiązania zadań analizy, jak i syntezy obwodów elektrycznych. W niniejszym artykule pokazano, w jaki sposób należy stosować algorytmy ewolucyjne na potrzeby rozwiązania ... więcej»

Uroczystości Roku Michała Doliwo-Dobrowolskiego w Bielsku-Białej (Krzysztof Woliński)
Międzynarodowe Energetyczne Targi Bielskie ENERGETAB 2012 były okazją do przypomnienia sylwetki pioniera elektrotechniki, wybitnego konstruktora i wynalazcy, twórcy trójfazowego systemu elektroenergetycznego - Michała Doliwo-Dobrowolskiego. Zarząd Główny Stowarzyszenia Elektryków Polskich ustanowił rok 2012 Rokiem Michała Doliwo-Dobrowolskiego w 150. rocznicę Jego urodzin. Z okazji Jubileuszu Targów Bielskich Stowarzyszenie Elektryków Polskich wyróżniło medalem im. Michała Doliwo-Dobrowolskiego następujące osoby: ● Ryszarda Migdal... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI - Mgr inż. Jerzy Bogusław Lisiecki (1925-2008) (Krystian Leonard Chrzan, Roman Lisiecki)
Jerzy Lisiecki urodził się 6 stycznia 1925 r. w Rogowie (woj. kujawsko-pomorskie, powiat Żnin) jako syn Stanisława i Emilii (z d. Basta). W czasie wojny był żołnierzem Armii Krajowej. W 1946 r. ukończył liceum w Kościanie i rozpoczął studia na Politechnice Wrocławskiej na Wydziale Elektrycznym, pracując jednocześnie od 1949 r. na etacie młodszego asystenta. Od października 1950 r. do listopada 1951 r. odbył służbę wojskową, uzyskując stopień porucznika. W lipcu 1952 r. obronił pracę magisterską. W latach 1956-1964 pracował na etacie... więcej»

25. Międzynarodowe Energetyczne Targi Bielskie ENERGETAB 2012
Tegoroczne Międzynarodowe Energetyczne Targi Bielskie ENERGETAB odbyły się w dniach od 11 do 14 września 2012 r. na terenach ZIAD Bielsko-Biała. W skład Komitetu Organizacyjnego Targów weszły następujące instytucje energetyczne: ZIAD Bielsko-Biała, Stowarzyszenie Elektryków Polskich (SEP), Polskie Towarzystwo Przesyłu i Rozdziału Energii Elektrycznej (PTPiREE), Izba Gospodarcza Energetyki i Ochrony Środowiska oraz TAURON Polska Energia - jako partner generalny. Targi zorganizowano pod honorowym patronatem: ministra gospodarki, prezydenta Miasta Bielsko-Biała, prezesa SEP, prezesa PTPiREE, PGE Energia Odnawialna, Izby Gospodarczej Energetyki i Ochrony Środowiska, Polskiej Izby Gospodarczej Elektrotechniki, Polskiego Stowarzyszenia Elektroinstalacyjnego, Polskiej Izby Producentów Urządzeń i Usług na Rzecz Kolei. Prezes zarządu ZIAD - Janusz Kisiel - powitał zebranych gości oraz dokonał oficjalnego otwarcia targów. Aktu symbolicznego przecięcia wstęgi dokonali: prezydent miasta Jacek Krywult oraz wiceprezes zarządu ds. strategii i rozwoju TAURON Polska Energia - Joanna Schmid. Tegoroczna ekspozycja targowa zajmowała powierzchnię 30 tys. m2 w hali wielofunkcyjnej, pawilonach namiotowych i terenach otwartych. Swoje wyroby prezentowało 713 firm, w tym prawie 60 wystawców z kilkunastu krajów Europy, Azji i A... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-10

zeszyt-3462-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-10.html

 
W numerze m.in.:
Wielopunktowy rejestrator temperatury z separacją galwaniczną (Michał Balcerak, Marcin Marcinek, Wojciech Zeńczak)
W ramach projektu "Badania modelowe kotłów fluidalnych w aspekcie nowych, proekologicznych technologii energetycznych w siłowniach okrętowych" autorzy publikacji wykonali rejestrator temperatury grzałki oraz tzw. warstwy, który byłby niewrażliwy na ładunki statyczne o wysokiej amplitudzie oraz dużej częstości występowania. Miała być przy tym zapewniona pełna separacja galwaniczna przetworników pomiarowych od komputera. System pomiarowy miał zawierać 7 czujników temperatury warstwy, pracujących w temperaturze od 0 do 100°C oraz 4 czujniki temperatury grzałki, które powinny pracować przy temperaturach od 0 do 300°C. Dodatkowo, ze względu na dynamikę modelu rzeczywistego było wymagane, aby temperatura we wszystkich punktach była mierzona możliwie w tym samym czasie.Układ pomiaru temperatury można podzielić na część analogową, cyfrową, komunikacyjną (służącą do komunikacji z komputerem) oraz moduł zasilający. Komunikacja z komputerem odbywa się z wykorzystaniem protokołu RS232 za pośrednictwem dwóch światłowodów. Integralną częścią systemu, lecz znajdującą się w osobnej obudowie i mającą osobne źródło zasilania jest konwerter sygnałów optycznych na elektryczne, które są przekazywane bezpośrednio do komputera przez protokół zgodny ze standardem RS232. Dzięki światłowodowej transmisji sygnału uzyskano separację galwaniczną komputera od układu pomiarowego, co gwarantuje bezpieczeństwo komputera w przypadku nieskutecznej ochrony przed wyładowaniami elektrostatycznymi. Tor optyczny zbudowany jest z nadajników i odbiorników światła widzialnego (czerwonego) odpowiednio - TOTX173 i TORX173 oraz metrowej długości światłowodów. Część pomiarowa z czujnikami PT-100 Ze względu na wymagania odporności na wyładowania elektrostatyczne (które podczas pomiarów w rzeczywistym układzie osiągały długość ponad 1 cm) oraz temperaturę grzałki, która może dochodzić do 300°C, zdecydowano się na zastosowanie czujników temperatury typu PT-100. Czujniki typ... więcej»

Sterowanie oświetleniem w inteligentnych budynkach (Mariusz Kalinowski, Tomasz Zarębski)
We współczesnym budownictwie stosuje się wiele nowoczesnych technologii. Jednym z przykładów są inteligentne instalacje elektryczne. Zapotrzebowanie na tego typu rozwiązania wynika z konieczności zwiększenia komfortu użytkowania budynków oraz oszczędniejszego gospodarowania energią. Zaspokojenie tych potrzeb stało się możliwe dzięki zastosowaniu nowoczesnej elektroniki oraz technologii informatycznych. Na rynku są dostępne tego typu rozwiązania o różnym stopniu złożoności. Do najbardziej rozbudowanych i mających najszersze możliwości należą: - KNX/EIB (european installation bus), - Lon Works (local operating system), - LCN (local control network). Są to systemy o topologii magistralnej. Jako magistrala jest wykorzystywana albo skrętka dwuparowa, jak np. w KNX oraz Lon Works lub jak w przypadku LCN - dodatkowa żyła w przewodzie instalacyjnym. Najbardziej uniwersalny (z powodu swojej otwartości) jest system KNX. Jest on współtworzony przez wielu europejskich producentów z branży elektrotechnicznej. Systemy Lon Works oraz LCN są największymi dostępnymi na rynku systemami firmowymi, z tym że w LCN można wykorzystywać wiele przycisków dedykowanych do standardu KNX. Dla mniej wymagających użytkowników rynek oferuje całą gamę małych systemów firmowych. Do najbardziej popularnych należą xComfort, Z-Wave (z jego polską odmianą FIBARO), Teletask i inne. Część tych systemów, jak np. xComfort albo Z-Wave, jest wykonanych w technologii bezprzewodowej, co w znacznym stopniu ułatwia ich implementację do już istniejących instalacji. Sterowanie oświetleniem w inteligentnych instalacjach Oświetlenie w zasadniczy sposób wpływa na wygodę użytkowania pomieszczenia. Właściwie dobrane natężenie oświetlenia, rozmieszczenie opraw oraz barwa światła zapewniają wysoki komfort osób przebywających w budynku. Inteligentne instalacje pozwalają na konfigurację wielu scen świetlnych dopasowanych do konkretnych sytuacji. Możliwość zmiany sceny świetlnej w... więcej»

10 grzechów głównych w kształceniu inżynierów
Wystąpienie prof. Krzysztofa Kluszczyńskiego na XXII Ogólnopolskim Zjeździe Dziekanów Wydziałów Elektrycznych, Elektroniki, Telekomunikacji, Automatyki i Robotyki oraz Informatyki. W pierwszych dniach czerwca odbył się na Politechnice Łódzkiej XXII Ogólnopolski Zjazd Dziekanów Wydziałów Elektrycznych, Elektroniki, Telekomunikacji, Automatyki i Robotyki oraz Informatyki. Zjazdy te, odbywające się corocznie w coraz to innych środowiskach akademickich, zostały wiele lat temu zainicjowane przez Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej, a organizatorem I Ogólnopolskiego Zjazdu Dziekanów Wydziałów Elektrycznych w 1991 r. był - oprócz Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej - Oddział Gliwicki Polskiego Towarzystwa Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej PTETiS. Ten historyczny Zjazd, otwierający - trwającą nieprzerwanie od 22 lat tradycję corocznych spotkań wszystkich dziekanów wydziałów z zakresu szeroko pojętej elektryki - odbył się w zamku prezydenta Ignacego Mościckiego (dziś - oficjalnej rezydencji prezydenta RP), w Wiśle-Czarnej, nieopodal przełęczy Kubalonka. Dwadzieścia dwa lata temu w I spotkaniu dziekanów uczestniczyły 43 osoby, w tegorocznym zjeździe - prawie 120 osób. Prócz dziekanów i prodziekanów w zjazdach uczestniczą również rektorzy- elektrycy i prorektorzy-elektrycy, jak też przewodniczący i prezesi najważniejszych instytucji życia naukowego w Polsce, szczególnie z zakresu elektrotechniki, elektroenergetyki, elektroniki i automatyki. Pielęgnowaną i skrupulatnie podtrzymywaną tradycją jest obecność przedstawicieli Polskiej Akademii Nauk, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów, Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, a ostatnio - Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Żywym dyskusjom uczestników, dotyczącym najistotniejszych problemów działalności naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej, towarzyszą wykłady i prezentacje. Pozwalają pozyskać najświeższe wiadomości oraz zdoby... więcej»

Analiza ryzyka strat piorunowych zgodnie z normą PN-EN 62305-2 - namiot publicznej imprezy masowej (Renata Markowska)
Utrata życia i zdrowia jest niewątpliwie najgorszą z możliwych strat spowodowanych przez doziemne wyładowania piorunowe. Wyładowania doziemne mogą oddziaływać na organizmy żywe poprzez [1]: wyładowanie bezpośrednie (przez ciało przepływa cały prąd piorunowy), przeskok iskrowy od innego obiektu trafionego przez piorun (narażenie częścią prądu pioruna), napięcia dotykowe, napięcia krokowe, następne wyładowanie główne (może trafić w człowieka nawet gdy pierwsze wyładowanie główne trafi w jego pobliżu), lider oddolny rozwijający się od ciała i zanikający (bez połączenia z liderem zstępującym) oraz falę uderzeniową. W artykule zaprezentowano wyniki analizy ryzyka utraty życia i zdrowia wskutek wyładowań piorunowych dla przypadku średniej wielkości namiotu przeznaczonego do zorganizowania publicznej imprezy masowej. Obliczenia prowadzono na podstawie wymagań obowiązującej normy ochrony odgromowej PN-EN 62305-2. Szacuje się, że przy prądzie pioruna równym 80 kA - wielkości stref, w których człowiek o wzroście 175 cm jest narażony na oddziaływania związane z wyładowaniem bezpośrednim oraz rozwijającym się od ciała liderem oddolnym rozciągają się na odległość odpowiednio ok. 45 m oraz 95 m [1]. Wskutek wymienionych oddziaływań dochodzi najczęściej do powstania poważnych obrażeń ciała, jedynie w niektórych przypadkach do śmierci. Jednak powstałe obrażenia są zwykle trwałe i na tyle poważne, że człowiek nie jest w stanie powrócić do zwykłego trybu życia sprzed wypadku (w sferze zawodowej i prywatnej) [1]. Nieliczne dostępne dane statystyczne dotyczące liczby przypadków śmiertelnych oraz obrażeń ciała powodowanych wyładowaniami piorunowymi wskazują na ich zależność od liczby dni burzowych, gęstości zaludnienia oraz warunków zabudowy lub też czasu przebywania na zewnątrz (tab. I). Zaobserwowano również zależność liczby przypadków śmiertelnych od lokalizacji osób poszkodowanych: - w południowej Afryce odnotowano sześciokrotnie więcej prz... więcej»

Wyznaczanie pozycji obiektu prowadzącego w systemach rejestrujących obrazy DSO (Robert Suszyński, Mariusz Dziębowski)
W artykule przedstawiono nową koncepcję wyznaczania pozycji obiektu prowadzącego w systemie cyfrowego przetwarzania obrazów, dedykowanego dla układu śledzenia gwiazdy prowadzącej w astrofotografii długoczasowej obiektów dalekiego kosmosu (DSO). Jako główne kryterium oceny metody określenia pozycji wybrano małą złożoność algorytmu obliczeniowego, wymaganą przez układ DSP przetwarzający rejestrowane obrazy astronomiczne w czasie rzeczywistym. Wykonano analizę porównawczą zaproponowanej metody z innymi opisywanymi w literaturze. Opracowaną metodę zaimplementowano w eksperymentalnym układzie FPGA. System testowy został przebadany i pomierzono jego parametry w autonomicznym stanowisku do astrofotografii na rzeczywistych obrazach DSO. Otrzymane wyniki potwierdziły przydatność opracowanych metod i skuteczność systemu śledzenia obiektów w astrofotografii długoczasowej. Żyjemy w czasach dynamicznego rozwoju nauki i technologii. Wśród dziedzin, które znacząco się do tego przyczyniają są lotnictwo i astronautyka. Dążenie ludzi do oderwania się od powierzchni Ziemi, wzniesienia poza granicę atmosfery oraz ciekawość tajemnic otaczającego nas wszechświata, przyczynia się do intensywnego rozwoju astronomii. Dziedzina ta szeroko wykorzystuje najnowocześniejsze osiągnięcia optyki, elektroniki, informatyki, mechaniki precyzyjnej i wielu innych. kosmicznych. Umieszczenie przyrządu obserwacyjnego na orbicie jest niezwykle kosztowne, stąd nieustanny rozwój technologii teleskopów naziemnych. Astronomia obserwacyjna rozwija się w bardzo szybkim tempie i niemal codziennie dokonuje się nowych odkryć. Ponadto dzięki rozwojowi elektroniki, cyfrowych metod pozyskiwania obrazów i ich dalszej obróbki, jest to dziedzina, w której znaczącą liczbę badań i odkryć realizuje się wykorzystując podstawowy sprzęt obserwacyjny, na którego zakup mogą pozwolić sobie ośrodki akademickie, edukacyjne czy też pasjonaci-astroamatorzy. W celu wykonania zdjęć obiektów da... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-9

zeszyt-3423-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-9.html

 
W numerze m.in.:
TSL-11 - nowe zabezpieczenie szyn zbiorczych dla jednosystemowych rozdzielni 110 kV (Lesław Komendera)
W artykule omówiono zagadnienia związane z zabezpieczeniami szyn zbiorczych i układami LRW dla rozdzielni 110 kV oraz przedstawiono podstawowe informacje na temat nowego zabezpieczenia typu TSL-11, opracowanego przez firmę ZPrAE, przeznaczonego dla rozdzielni jednosystemowych. Stosowanie w rozdzielniach zabezpieczenia szyn zbiorczych (ZSZ ) ma na celu szybką lokalizację zwarcia w obrębie szyn zbiorczych rozdzielni i selektywne wyłączenie dotkniętej zwarciem sekcji szyn zbiorczych. ZSZ obejmuje działaniem szyny zbiorcze, odłączniki szynowe i wyłączniki. Granicą działania jest miejsce zainstalowania przekładników prądowych. Z kolei zadaniem automatyki lokalnego rezerwowania wyłączników (LRW ) jest doprowadzenie do szybkiego wyłączenia zwarcia w sytuacji, gdy nie otworzył się wyłącznik. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku uszkodzenia wyłącznika w danym polu lub uszkodzenia w zewnętrznych obwodach sterujących tego wyłącznika. Układ automatyki LRW pobudza się, gdy - pomimo wysłania przez zabezpieczenia pola impulsu na otwarcie wyłącznika - wyłącznik pozostaje zamknięty (informację o stanie wyłącznika zapewnia kontrola, przepływ prądu oraz położenie jego zestyków pomocniczych). Obowiązek stosowania ZSZ i LRW wynika z aktualnego rozporządzenia ministra gospodarki, które precyzuje podstawowe wymagania techniczne dla układów EAZ . Są w nim zawarte m.in. następujące wymagania: - nowe, przebudowywane i remontowane rozdzielnie 110 kV należy wyposażyć w ZSZ , - wszystkie rozdzielnie należy wyposażyć w LRW , niezależne od ZSZ , - za zgodą operatora dopuszcza się stosowanie LRW zintegrowanych z ZSZ, - należy stosować LRW z dwoma kryteriami otwarcia wyłącznika - prądowym i wyłącznikowym, a przed wyłączeniem sekcji wymagany jest retrip, - podstawowe urządzenia EAZ powinny być wyposażone w układy kontroli ciągłości obwodów wyłączania, - przekaźniki wyjściowe (wyłączające) powinny mieć zdolność łączeniową dostosowaną do parametrów cewek wył... więcej»

"Piorunochrony aktywne" w świetle obowiązujących w Polsce norm i przepisów prawnych (Mirosław Zielenkiewicz, Tomasz Maksimowicz)
Na przestrzeni ostatnich dwóch dekad na światowym rynku można zauważyć ekspansję producentów urządzeń przeznaczonych do tzw. aktywnej ochrony odgromowej, którzy swoim urządzeniom przypisują większą skuteczność w stosunku do powszechnie stosowanych instalacji piorunochronnych wykonanych wg zasad przedstawionych w normach dotyczących ochrony odgromowej, nazywanej przez oferentów "zwodów aktywnych" ochroną tradycyjną. Instalacje odgromowe wykorzystujące takie "aktywne piorunochrony" z uwagi na małą liczbę elementów składowych są znacznie tańszymi rozwiązaniami. Także w Polsce temu zagadnieniu towarzyszy od pewnego czasu nieustanna dyskusja dotycząca skuteczności takiej ochrony oraz podstaw prawnych uprawniających do zastąpienia tradycyjnej instalacji odgromowej "urządzeniem aktywnym". Stan prawny w Polsce w zakresie ochrony odgromowej Zgodnie z rozporządzeniem ministra infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. [5] w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie: Budynek należy wyposażyć w instalację chroniącą od wyładowań atmosferycznych. Obowiązek ten odnosi się do budynków wyszczególnionych w Polskiej Normie dotyczącej ochrony odgromowej obiektów budowlanych (§ 53 ust. 2), a instalacja piorunochronna, o której mowa w § 53 ust. 2, powinna być wykonana zgodnie z Polską Normą dotyczącą ochrony odgromowej obiektów budowlanych (§ 184 ust. 3). Zmiany z 10 grudnia 2010 r. wprowadzone do powyższego rozporządzenia [6] (weszły w życie 21 marca 2011 r.) zawierają wykaz norm przywołanych do wymienionych paragrafów, z których wynika, że polskimi normami odgromowymi w zakresie ochrony obiektów budowlanych (łącznie z ich instalacjami, wyposażeniem i personelem) oraz przyłączonych do nich urządzeń usługowych (linii elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych, radiokomunikacyjnych, rurociągów) są wyłącznie normy serii PN -EN 62305: Ochrona odgromowa, zawierającej cztery oddzielne arkusze: PN -EN 62305-1:2008 Czę... więcej»

Wybrane zagadnienia komunikacji IEC 61850 w sieciach elektroenergetycznych (Roman Węgrzyn)
Podstawowym celem tworzenia standardów protokołów komunikacyjnych są połączenia pomiędzy urządzeniami różnych producentów. Standard IEC 61850 [1] opisuje zasady nawiązywania połaczeń i realizacji niezbędnych zadań w środowisku sieci Ethernet. Zespół tworzący ten dokument zadbał jednocześnie o pewne zalecenia wykraczające poza opis formatu danych i algorytmy sesji połączeniowych. Zalecenia dotyczą również wymagań środowiskowych, jakościowych, reguł zarządzania projektem, struktury plików konfiguracyjnych, sposobu zmiany konfiguracji, testowania, zabezpieczenia dostępu czy też synchronizacji czasu. Novum dla istniejących implementacji oprogramowania jest np. struktura konfiguracji. Parametry systemu powinny być spójne dla wszystkich części systemu automatyki. Wymagany jest również podział na narzędzia do parametryzacji ogólnej dla parametrów systemu (bazy danych konfiguracyjnych) oraz dla autonomicznych parametrów IED , struktura bazy danych powinna być hierarchiczna w odniesieniu do struktury stacji. Większość producentów urzadzeń automatyki stacyjnej stworzyła w wyniku tych wymagań oddzielne aplikacje zarządzające modelem danych ACS I. Program IED Configurator dla zapewnienia integralności danych operuje na oddzielnych konfiguracjach - aktywna nie może być zmieniana on-line, natomiast uaktualniona rezerwowa staje się aktywna dopiero po restarcie modułu komunikacyjnego. Zunifikowane zostały również zasady tworzenia dokumentacji. Pliki ADL (adress data list) wiążą zdekomponowane adresy obiektu danych IEC 61850 z używanym tradycyjnie adresem rejestru i jego znaczeniem. Dokument PICS and MICS jest odpowiednikie... więcej»

Badanie wpływu konstrukcji komory próżniowej i mechanizmu przełączania na zdolność łączeniową rozłączników SN (Stanisław Kiszło, Andrzej Frącek, Zbigniew Szermer)
Od roku 2010 Instytut Energetyki - Zakład Doświadczalny w Białymstoku prowadzi prace badawczo-rozwojowe nad rozłącznikami napowietrznymi średniego napięcia 24 kV wyposażonymi w próżniowe komory rozłącznikowe. Nowe rozwiązanie zespołu gaszenia (przerywania) łuku zaadaptowano do rozłączników SN typu SRN-24 w miejsce szczelinowej komory powietrznej. Po próbach konstruktorskich, wykonano partię prototypową rozłączników przeznaczonych do badań mechanicznych i elektrycznych. Właściwości elektroizolacyjne próżni W wyłącznikach i rozłącznikach próżniowych średniego napięcia zostały wykorzystane takie właściwości elektroizolacyjne jak: duża wytrzymałość elektryczna, niska stratność dielektryczna i gwałtowne odzyskiwanie wytrzymałości elektrycznej po przeskoku. Proces inicjowania i rozwoju przeskoku w próżni jest procesem złożonym, w którym występuje wiele zjawisk fizycznych [4]. Podstawowymi wielkościami charakteryzującymi układ izolacyjny są: wartość prądu płynącego przez układ przy określonej wartości napięcia na zaciskach układu oraz napięcie przeskoku. Wysokość napięcia przeskoku jest uzależniona od wartości ciśnienia gazów resztkowych w próżni i odległości elektrod. Na rys. 1 przedstawiono taką zależność [4]. Napięcie przes... więcej»

Modernizacja układu elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w elektrowni szczytowo-pompowej Żarnowiec (Maciej Łosiński)
Elektrownia Wodna Żarnowiec jest szczytowo-pompową elektrownią systemową, wyposażoną w cztery hydrozespoły odwracalne. Została oddana do eksploatacji w 1983 r. i stanowi jeden z najważniejszych obiektów regulacyjnych mocy czynnej i biernej w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE). Elektrownia dysponuje zakresem regulacyjnej mocy czynnej o wartości ok. 1500 MW - od 800 MW pobieranych w czasie pracy silnikowej (pompowej) do 720 MW w trybie pracy generacyjnej (turbinowej). Ponadto Elektrownia Wodna Żarnowiec jest znaczącym źródłem mocy biernej w północnej części KSE . Przy pracy kompensacyjnej czterech hydrozespołów możliwości generacji mocy biernej wynoszą od -400 do 700 Mvar. W latach 2007-2011, po 25 latach eksploatacji, przeprowadzony został proces modernizacji elektrowni. Prace modernizacyjne na czterech hydrozespołach objęły: - przezwojenie generatora (wymiana uzwojenia stojana HZ 3 i HZ 4), - remont części mechaniczno-przepływowej (zawór motylowy, aparat kierowniczy, pokrywa turbiny, spirala, rura ssąca, łożyska), - wymianę wirników turbin na hydrozespołach nr 1 i 3, - remont rozdzielni potrzeb własnych 0,4 kV, - wymianę układu wzbudzenia wraz z regulatorem napięcia, - modernizację systemu zabezpieczeń elektrycznych oraz układu rejestracji zakłóceń. Dotychczasowy układ elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej Układ zabezpieczeń hydrozespołu zawierającego generator/silnik, transformator wzbudzenia, transformator blokowy oraz silnik rozruchowy był podzielony na dwie rezerwujące się grupy A i B. Do realizacji układu zabezpieczeń elektrycznych zastosowano przekaźniki półprzewodnikowe, elektromechaniczne szwedzkiej firmy ASEA , montowane w systemie Combiflex. System ten charakteryzował się możliwością mechanicznego programowania sterowania awaryjnego poszczególnych zabezpieczeń oraz wygodną w eksploatacji możliwością testowania poszczególnych zabezpieczeń w ruchu, dzięki specjalnemu systemowi testowania Combit... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-8

zeszyt-3394-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-8.html

 
W numerze m.in.:
Kontrola pracy systemu elektroenergetycznego z wykorzystaniem elementów teorii bifurkacji (Olgierd Małyszko)
W ostatnich latach, dzięki rozwojowi techniki cyfrowej i metod numerycznych, pojawiły się możliwości praktycznego zastosowania skomplikowanych metod matematycznych do kontroli i analizy stanu pracy systemu elektroenergetycznego (SEE). Na przykład, w teorii bifurkacji i chaosu, znane są metody umożliwiające badanie dynamiki układów nieliniowych, w tym analiza bifurkacji punktów stałych i okresowych. Wielkie awarie systemowe, takie jak np. utrata stabilności napięciowej, charakteryzują się właśnie zanikiem punktów stałych. Jedną z metod teorii bifurkacji i chaosu jest analiza wykładników Lapunowa. W artykule - na przykładzie modelu generator-sieć sztywna - pokazano, że wartość największego wykładnika Lapunowa jest skorelowana ze współczynnikiem zapasu stabilności i dąży do zera w miarę jak badany układ zbliża się do punktu utraty stabilności. W związku z tym, wartość największego wykładnika Lapunowa może być użyta jako wskaźnik zapasu stabilności. Jako drugi przykład wykorzystania wykładników Lapunowa przedstawiono metodę pomiaru on-line impedancji i mocy zwarciowej SEE. Aktualnie parametry te są obliczane teoretycznie, natomiast w czasie pracy systemu nie są już kontrolowane. Od mocy zwarciowej zależy koszt urządzeń, tym samym koszt budowy, napraw i modernizacji systemu. W rzeczywistym systemie wartości tych parametrów ulegają zmianom wskutek rozbudowy i modernizacji, jak również w wyniku planowych lub awaryjnych wyłączeń urządzeń. Proponowana metoda umożliwia ciągły monitoring wartości impedancji i mocy zwarciowej systemu w warunkach ruchowych. Wykładniki Lapunowa Wykładniki Lapunowa są miarą wrażliwości układu na warunki początkowe i reprezentują średnie tempo rozbiegania się bliskich trajektorii (startujących od dwóch początkowo bliskich sobie punktów) na atraktorze. Przedstawiono to na rys. 1. Jeśli układ ewoluuje od dwóch bliskich warunków początkowych X0 i X0+Δx0 to po czasie t rozbieżność można w przybliżeniu op... więcej»

Regulacja wydajności urządzeń potrzeb własnych jako element poprawy efektywności energetycznej elektrowni (Tomasz Kotlicki)
Obowiązujący obecnie w Unii Europejskiej ambitny pakiet energetyczny, zwany potocznie "3×20%", zakłada w perspektywie do 2020 r. wzrost efektywności energetycznej o 20%, zwiększenie udziału OZE w ogólnym bilansie energetycznym o 20% i ograniczenie emisji CO2 również o 20%. Jakkolwiek by nie oceniać wpływu energetyki (czy generalnie działalności człowieka) na globalne zmiany klimatu, samo w sobie ograniczanie emisji CO2 jest o tyle celowe, o ile oznaczać będzie oszczędności paliw kopalnych, a tym samym zmniejszenie emisji substancji toksycznych z ich spalania. Zwiększanie efektywności energetycznej wydaje się najważniejszym narzędziem wspierającym ten cel, dostępnym i możliwym do zastosowania praktycznie we wszystkich dziedzinach gospodarki przy stosunkowo niskich nakładach finansowych. Efektywność energetyczna w ujęciu formalno-prawnym W aspekcie prawnym efektywność energetyczna znajduje umocowanie w dyrektywie 2006/32/WE "W sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych" oraz w jej implementacji do prawa polskiego - ustawie o efektywności energetycznej z 15 kwietnia 2011 r. [1]. Zgodnie z art. 2. ustawy: Przepisów ustawy nie stosuje się do: (…) instalacji objętych systemem handlu uprawnieniami do emisji w rozumieniu ustawy z 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji (…), z wyjątkiem urządzeń dla potrzeb własnych. Zatem zapisy ustawy wskazują, że działania zmniejszające zużycie energii na potrzeby własne w elektrowniach i elektrociepłowniach można i należy uznać za poprawiające efektywność gospodarki. Ustawa zawiera również definicję efektywności energetycznej. Jest to: stosunek uzyskanej wielkości efektu użytkowego danego obiektu, urządzenia technicznego lub instalacji, w typowych warunkach ich użytkowania lub eksploatacji, do ilości zużycia energii przez ten obiekt, urządzenie techniczne lub instalację, niezbędnej do u... więcej»

Konferencje naukowo-techniczne Oddziału Poznańskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich podczas targów EXPOPOWER 2012 (Ryszard Niewiedział)
Oddział Poznański Stowarzyszenia Elektryków Polskich im. prof. Józefa Węglarza był organizatorem dwóch konferencji naukowo- technicznych podczas Międzynarodowych Targów Energetyki EXPOPOWER 2012 w Poznaniu. 8 maja 2012 r. w pawilonie 8A Międzynarodowych Targów Poznańskich odbyła się III Konferencja Naukowo-Techniczna z cyklu Energooszczędność w oświetleniu - Efektywność energetyczna w oświetleniu - nowe wymagania i możliwości. Współorganizatorami konferencji były: Wydział Elektryczny Politechniki Poznańskiej, Wielkopolska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa i Międzynarodowe Targi Poznańskie. Konferencja odbywała się pod patronatem Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP oraz Związku Producentów Sprzętu Oświetleniowego POL-Lighting. Radzie Programowej III Konferencji przewodniczył prof. Jacek Hauser z Politechniki Poznańskiej. Ponadto w skład Rady Programowej weszli: sekretarz naukowy - dr inż. Małgorzata Górczewska z Zakładu Techniki Świetlnej i Elektrotermii PP, prof. Wojciech Żagan z Politechniki Warszawskiej, prof. Konrad Domke z Politechniki Poznańskiej, dr inż. Jan Grzonkowski - przewodniczący Polskiego Komitetu Oświetleniowego SEP. Pracami Komitetu Organizacyjnego III Konferencji kierował członek Prezydium Zarządu OP SEP - mgr inż. Stefan Granatowicz, a sekretarzem organizacyjnym była mgr inż. Renata Kurka - sekretarz Zarządu OP SEP. Obrady konferencji otworzył wiceprezes Zarządu Głównego, a jednocześnie członek Prezydium Zarządu Oddziału Poznańskiego SEP - Stefan Granatowicz, witając serdecz... więcej»

Nowe wyzwania sektora elektroenergetycznego w zakresie ochrony środowiska (Krzysztof Billewicz)
Elektroenergetyka jest sektorem szczególnie negatywnie oddziałującym na środowisko. Są to przede wszystkim emisje zanieczyszczeń - gazów i pyłów do atmosfery. Dodatkowo, ponieważ wielkie elektrownie budowane były z dala od siedzib ludzkich, problemem mającym wpływ na środowisko naturalne stało się ciepło wytwarzane przy okazji procesu generacji energii, które mogłoby być korzyścią i produktem, który można byłoby sprzedać - np. mogłoby służyć do ogrzewania mieszkań, a tak staje się odpadem i w różny sposób musi zostać oddane do otoczenia. Do tego dochodzi jeszcze degradacja krajobrazu związana zarówno z pozyskaniem niektórych paliw kopalnych, np. węgla brunatnego, jak również z budową wielkich elektrowni oraz wielkich linii przesyłowych. Wielu ludzi uświadamia sobie powolne, ale również nieuchronne wyczerpywanie się dostępnych zasobów paliw kopalnych, możliwych do wydobycia lub wykorzystania przy ekonomicznie uzasadnionych kosztach. Pakiet 3 razy 20 do 2020 r. Parlament Europejski zatwierdził pakiet ustaw, nazywanych pakietem klimatycznym, tzw. pakiet 3 razy 20. Celem jest zmuszenie krajów UE do "zielonej rewolucji" w przemyśle i energetyce, która będzie oznaczać odejście od wysokoemisyjnego węgla na rzecz odnawialnych źródeł energii oraz dążenie do oszczędzania energii. Pakiet ten podaje cele, które powinny zostać zrealizowane do 2020 r.: - ograniczenie emisji CO2 o 20%, w stosunku do poziomu z 1990 r. (głównym narzędziem służącym do realizacji tego celu jest unijny system handlu emisjami - ETS), - zmniejszenie zużycia energii (zwiększenie efektywności energetycznej) o 20%, - zwiększenie udziału energii odnawialnej w całkowitym zużyciu energii do 20% (dla Polski ustalono wzrost z 7 do 15%). W tym celu uboższe kraje otrzymały unijną pomoc w postaci bezpłatnych uprawnień do emisji, w 2013 r. elektrownie dostaną 70% uprawnień bezpłatnie. Jednak później, z roku na rok, będą musiały kupować ich coraz więcej. Po 1990 r. Polska... więcej»

Możliwości zastosowania inteligentnych instalacji elektrycznych w nowoczesnym budownictwie (Tomasz Zarębski)
Jednym z największych wyzwań stojących współcześnie przed człowiekiem jest zapewnienie dostatecznej ilości energii niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa. W obliczu nieuchronnego wyczerpania paliw kopalnych należy zastanowić się, jak ten cel zrealizować. Właściwe wydają się dwie drogi: - poszukiwanie nowych źródeł energii, - racjonalizacja zużycia energii. W dziedzinie nowych źródeł energii w wielu ośrodkach naukowych trwają intensywne prace nad wykorzystaniem odnawialnych jej źródeł. Najszerzej wykorzystywane są: energia wiatru i promieniowania słonecznego oraz biomasa. Coraz szerzej myśli się również o wykorzystaniu nieograniczonych zasobów energii wód mórz i oceanów. W obliczu niedawnych wydarzeń w japońskiej elektrowni atomowej Fukushima wykorzystanie tego rodzaju energii wzbudza wiele kontrowersji. Wprawdzie nowoczesne technologie budowy takich siłowni zapewniają bardzo wysoki stopień niezawodności i bezpieczeństwa, ale wśród społeczeństwa jest obawa przed ich eksploatacją. Racjonalizacja zużycia energii to działania zmierzające do jej oszczędnego i optymalnego zużywania. Realizacja tych działań powinna odbywać się poprzez wyrobienie w odbiorcach energii nawyków jej oszczędzania oraz wprowadzanie nowych technologii. Obecnie można zaobserwować burzliwy rozwój tego rodzaju technologii w nowoczesnym budownictwie. Wprowadzane są różne rozwiązania, które pozwalają na konstrukcję energooszczędnych budynków. Dotyczy to zarówno samej technologii budowlanej, jak i różnego rodzaju instalacji odbiorczych. Do ogrzewania budynków coraz częściej stosuje się odnawialne źródła energii, takie jak energia słońca, wiatru oraz geotermalna. W dzisiejszym świecie człowiek ma coraz mniej czasu, pamiętanie o wyłączaniu zbędnych odbiorników bywa bardzo problematyczne. Z tego względu bardzo pomocne okazuje się korzystanie z różnego rodzaju inteligentnych instalacji elektrycznych, które potrafią same "myśleć" o tym, co powinno ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-7

zeszyt-3366-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-7.html

 
W numerze m.in.:
Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce. Część IV. Najbardziej prawdopodobne lokalizacje elektrowni jądrowych w Polsce (Władysław Kiełbasa)
W 2009 r. Ministerstwo Gospodarki, w porozumieniu z samorządami, dokonało aktualizacji propozycji lokalizacyjnych elektrowni jądrowych rozważanych do 1990 r.: Żarnowiec, Klempicz, Kopań, Nowe Miasto, Wyszków, Małkinia, Chotcza i Gościeradów. Spośród ww. lokalizacji, jedynie dla dwóch pierwszych: Żarnowiec oraz Warta-Klempicz, wykonano pełen zakres pomiarów, badań i analiz lokalizacyjnych oraz przeprowadzono całą procedurę zatwierdzania lokalizacji zgodnie z ówcześnie (tj. w latach 70. i 80. ub.w.) obowiązującymi przepisami. Lokalizacja Żarnowiec została ustalona decyzjami Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z 19 grudnia 1972 r. oraz 2 czerwca 1979 r. (aktualizacja decyzji z 1972 r.), zaś lokalizacja Warta-Klempicz decyzją tejże Komisji Planowania z 5 czerwca 1987 r. Budowa EJ "Żarnowiec" (4 × 464 MWe) została rozpoczęta na mocy uchwały Nr 10/82 Rady Ministrów PRL z 1 stycznia 1982 r. Roboty ziemne rozpoczęto w kwietniu 1982 r., a 11 listopada 1985 r. inwestor otrzymał zezwolenie prezesa PAA na budowę I etapu elektrowni (2 × 465 MWe), z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, zaś 10 grudnia 1985 r. rozpoczęto betonowanie płyty fundamentowej budynku reaktorów I i II bloku. Budowa elektrowni została zaniechana przy ok. 40-procentowym zaawansowaniu I etapu - na mocy uchwały rządu RP z 4 września 1990 r., zaś niedokończone obiekty główne zostały porzucone i - po wyłączeniu odwodnień - częściowo zatopione, zasadniczo bez rozbiórki - jeśli nie liczyć zezłomowania elementów metalowych, które można było stosunkowo łatwo wymontować lub wyciąć. Natomiast, na terenie lokalizacji EJ "Warta" w latach 1988-1989 wykonano prace przygot... więcej»

Konkurs o tytuł najaktywniejszego koła SEP w 2011 r.
Komisja konkursowa pod przewodnictwem Andrzeja Klaczkowskiego (Oddział Zagłębia Węglowego SEP ) podsumowała rywalizację kół w 2011 r. W konkursie uczestniczyło 36 kół z 13 oddziałów. W poszczególnych kategoriach zwyciężyły następujące koła: Grupa A (koła do 30 członków) Koło Oddział Lokata Koło SEP nr 16 przy Wydziale EAI iE AG H, Kraków Krakowski I Ko... więcej»

Pojazdy elektryczne i systemy ładowania (Stefan Wójtowicz)
W pierwszych pojazdach liczył się sam fakt, że jeździły. Pojazd parowy Nicolasa Cugnota z 1770 r. osiągał prędkość 4 km/h. Michael Faraday w 1827 r. wynalazł silnik elektryczny a Tomasz Alva Edison w 1830 r. otworzył w Nowym Jorku elektrownię. Zaczęły powstawać pierwsze pojazdy napędzane silnikiem elektrycznym. Na przełomie XIX i XX w. w najbardziej rozwiniętych krajach dominowały pojazdy parowe i elektryczne. Benzynowych było dużo mniej. Wszystkich razem w Stanach Zjednoczonych było ok. 4 tys. Pierwszy samochód z silnikiem spalinowym skonstruował w Niemczech w 1836 r. inż. Brackenburg. Silnik zasilany był mieszaniną wodoru i tlenu. Trudności związane z instalacją wodorową nie pozwoliły na rozwój tej technologii. W 1835 r. Thomas Davenport zbudował pierwszy samochód napędzany silnikiem elektrycznym. Teorię silnika czterosuwowego podał w 1862 r. Alphonse Bean de Rochas. Na tej podstawie Nicolaus Otto skonstruował prototyp silnika. Pierwszy pojazd napędzany silnikiem czterosuwowym został zaprezentowany w 1875 r. w Wiedniu. Jego konstruktorem był Siegfried Marcus. Carl Friedrich Benz i spółka inżynierów: Wilhelm Maybach oraz Gottlieb Wilhelm Daimler zbudowali pierwsze pojazdy z silnikami benzynowymi. W latach 80. XIX w. Francuz Jeantaud rozwinął konstrukcje pojazdów elektrycznych. W tym czasie doskonalone były także elementy mechaniczne pojazdów. Powstały: skrzynia biegów i układ kierowniczy. Firma Siemens&Halske założyła w Berlinie w 1892 r. próbną linię trolejbusową. Belgijski inżynier elektryk i kierowca wyścigowy, Camille Jenatzy, jadąc autem elektrycznym, ustanowił rekord prędkości dla automobili i osiągając 105,876 km/h, przekroczył jako pierwszy barierę 100 km/h. W 1913 r. Henry Ford uruchomił linię produkcyjną. Zaczęło się panowanie silnika spalinowego, które trwa do dziś. Wzrost zainteresowania pojazdami elektrycznymi wynika ze stopniowego przełamywania barier rozwojowych zasobników energii elektrycznej i układów elek... więcej»

Europa sięga do lasów północnoamerykańskich po biopaliwo
Fairlay P.: Europe Looks to North America’s Forests to Meet Renewable Energy Goals. Emission reductions, however, may prove smaller and slower than once expected. IEEE Spectrum, April 2012. Opracował - Witold Bobrowski. Eksport drewna z lasów północnoamerykańskich do Europy dla celów energetycznych, stale wzrasta. Drewno staje się najistotniejszym materiałem dla europejskich dostawców energii, starających się osiągnąć cele Unii Europejskiej w zakresie zwiększenia zastosowania energii odnawialnych oraz ograniczenia emisji. Dodawanie biomasy do opalanych węglem elektrowni staje się coraz popularniejszą strategią osiągnięcia celów Europy, którymi są zwiększenie wykorzystania w 20% energii odnawialnych do 2020 r. oraz ograniczenie o 20% emisji gazów cieplarnianych w stosunku do poziomu z 1990 r. Eksperci, analizujący cykle eksploatacji, kwestionują je... więcej»

Młodzi arabscy inżynierowie chcą lepszej edukacji i pracy
Patel P.: What Young Engineers Want Out of the Revolutions. Engineers in Egypt and Tunisia hope for more jobs and better educaction. IEEE Spectrum (US) 2011 June. Opracował - Witold Bobrowski. Młodzi ludzie w Egipcie i w Tunezji mieli dosyć stagnacji w polityce i gospodarce, chronicznego bezrobocia, niskiego standardu życia oraz braku perspektyw. Obalili więc rządy swoich państw. Wśród manifestującej młodzieży byli młodzi inżynierowie oraz studenci wyższych uczelni. Inżynierowie, jak i inni Egipcjanie chcą tego samego: wolności, braku korupcji i lepszych sz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-6

zeszyt-3337-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-6.html

 
W numerze m.in.:
Historia budowy systemu energetycznego Nowego Jorku
Cunningham J.J.: History. Architect of Power. Thomas E. Murray & New York’s Electrical System. IEEE Power & Energy Magazine (US) 2012 March/April. Opracował - Witold Bobrowski. Historia pionierów elektrotechniki jest stosunkowo dobrze udokumentowana. Znacznie mniej jest informacji o budowniczych, którzy wcielali ją w życie tworząc elektrownie i wielkie systemy energetycznie. Jednym z nich był żyjący na przełomie XIX i XX w. wybitny przedsiębiorca, wynalazca, inżynier, przemysłowiec oraz kierownik firmy - Thomas Edward Murray (1860-1929), który bardziej niż ktokolwiek inny był odpowiedzialny za rozwój ogromnego systemu elektroenergetycznego Nowego Jorku. Za... więcej»

Substytucyjny pomysł na korupcję (Krzysztof Billewicz)
Obecnie w Polsce coraz więcej liczników jest zdalnie odczytywanych za pomocą różnych technologii komunikacyjnych. Oprócz wielu zalet takiego rozwiązania ich wspólną wadą jest problem z odczytem niektórych urządzeń pomiarowych. Licznik jednak przechowuje dane pomiarowe tylko przez określony czas, np. przez miesiąc. W przypadku niemożności odczytania danych z takiego urządzenia, w określonym czasie może dojść do bezpowrotnej ich utraty. W przypadku bezpowrotnej utraty danych część z nich, na potrzeby rozliczeń, można dość dokładnie odtworzyć. Jednak zapis w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnych, które są dość jednoznaczne, nie gwarantuje najdokładniejszego sposobu odtworzenia brakujących danych. Co więcej, w niektórych przypadkach taki mechanizm może zachęcać do manipulowania odczytami danych, co w konsekwencji doprowadzi do pomysłów korupcyjnych. Substytucja danych W przypadku, gdy nie można pozyskać danych ani z licznika rozliczeniowego, ani kon... więcej»

JM-TRONIK - 30 lat doświadczeń w EAZ (Mariusz Radziszewski, Dariusz Rybak)
W artykule przedstawiono rodzinę zabezpieczeń serii MUZ produkcji JM-TRONIK. Opisano zabezpieczenia od zwarć doziemnych admitancyjne kierunkowe, realizowane przez sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3. Przedstawiono także innowacyjne funkcje sterowników polowych, m.in. kontrolę zużycia styków wyłączników próżniowych. Firma JM-TRONIK jest producentem szerokiej gamy urządzeń elektroenergetycznych średnich napięć, m.in. rozdzielnic SN, wyłączników i styczników próżniowych oraz elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej (EAZ). Na szczególną uwagę zasługuje rodzina zabezpieczeń serii MUZ, w tym sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3, które realizują zabezpieczenia admitancyjne kierunkowe. Sterowniki polowe produkcji JM-TRONIK zostały wyposażone w wiele innowacyjnych funkcji, takich jak kontrola zużycia styków wyłączników próżniowych. Uniwersalne sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3 - realizacja zabezpieczeń admitancyjnych kierunkowych Sterowniki polowe MegaMUZ-2 i MultiMUZ-3 są zespołami uniwersalnymi i realizują pełną automatykę zabezpieczeniową, m.in. zabezpieczenia admitancyjne kierunkowe. R... więcej»

Badania technologii jednoprzewodowego przesyłu energii elektrycznej
Eniergosbieriegajuszczaja i riesursosbieriegajuszczaja tiechnołogija pieriedaczi eliektriczieskoj energii na bolszije rasstojanija" (Energo- i materiałooszczędna technologia przesyłu energii elektrycznej na duże odległości). Ekołogiczieskije Sistiemy 2/2011. http://esco-ecosys.narod.ru/journal/journal110. htm. Opracował - Piotr Olszowiec. Jednym z głównych problemów współczesnej elektroenergetyki jest występowanie znacznych strat przesyłu energii w sieciach elektrycznych. Ich radykalne ograniczenie może okazać się realne przy użyciu nowatorskiej technologii jednoprzewodowego przesyłu energii elektrycznej nawiązującej do eksperymentów Nikoli Tesli z końca XIX w. Rozwijana w Rosji koncepcja jest kolejną odmianą jednoprzewodowych lub wręcz bezprzewodowych układów przesyłu elektryczności. Po udanych próbach wynalazek t... więcej»

NOTATKI ZE ŚWIATA
MODERNIZACJA METRA W PEKINIE Metro w Pekinie ma obecnie 227 stacji na 15 liniach i przewozi codziennie ponad 7 mln pasażerów. Następnych 10 linii jest w budowie - cztery z nich zostaną oddane do użytku w roku 2012, a do 2020 r. całkowita długość sieci metra w Pekinie przekroczy 1000 km. Z... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-5

zeszyt-3306-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-5.html

 
W numerze m.in.:
Profesor Marian Cegielski (1925-2012) (Zbigniew Lubczyński, Jerzy Hickiewicz)
14 stycznia 2012 r. w godzinach południowych odprowadziliśmy na miejsce wiecznego spoczynku na cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu naszego Profesora, Kolegę, Przyjaciela, Członka Honorowego Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Polskiego Towarzystwa Eletrotechniki Teoretycznej i Stosowanej oraz Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, wybitnego uczonego - prof. zw. Mariana Cegielskiego. W kaplicy cmentarnej pożegnali Go: w imieniu rektora i Senatu Politechniki Wrocławskiej prorektor - Zbigniew Sroka, w imieniu Wydziału Elektrycznego dziekan Wydziału - Marian Sobierajski i prof. Andrzej Wiszniewski, a w imieniu Stowarzyszenia Elektryków Polskich członek honorowy - kol. Bohdan Synal, wiceprezes Oddziału Wrocławskiego SEP oraz członek ZG SEP - kol. Eugeniusz Kaczmarek z listem prezesa Stowarzyszenia do Rodziny śp. Zmarłego. W pogrzebie uczestniczyli również: przewodniczący Wrocławskiego Oddziału PTETiS - prof. Ignacy Dudzikowski oraz prezes WTN - prof. Andrzej Mulak. Chorążymi pocztu sztandarowego byli członkowie Koła Akademickiego SEP. Uroczystości pogrzebowej przewodniczył ks. Andrzej Brodawka - proboszcz parafii, w której mieszkał śp. Zmarły - w asyście duchownego obrządku unickiego. O godzinie 9.00 w kościele świętych Doroty, Wacława i Stanisława została odprawiona msza św. w intencji Profesora. W czasie mszy św. celebrans, ks. proboszcz, w krótkiej homilii przedstawił curriculum vitae Profesora. Marian Cegielski urodził się 29 lipca 1925 r. w Tarnopolu. Do 1939 r. ukończył szkołę powszechną i dwie klasy gimnazjalne. W 1941 r. ukończył klasę ósmą szkoły radzieckiej. W trakcie niemieckiej okupacji przerabiał materiał klas licealnych. Od lipca 1944 r. do czerwca 1945 r. był na przymusowych robotach w Niemczech, skąd przybył do Wrocławia. Tu złożył egzamin z zakresu gimnazjum przed Komisją Weryfikacyjną Kuratorium Okręgu Wrocławskiego. W 1946 r. zgłosił się i został przyjęty na rok wstępny na Politechnice Wrocławskiej, który uk... więcej»

Automatyczna kompensacja prądów ziemnozwarciowych w sieciach SN (Bogusław Zębik)
Sieci średniego napięcia są jednym z podstawowych ogniw łańcucha przesyłu energii elektrycznej. Poza rolą przesyłową pełnią również ważną funkcję jako bufor bezpieczeństwa między sieciami wysokiego napięcia i sieciami niskich napięć. Najczęściej spotykane w naszym kraju są sieci średniego napięcia z punktem zerowym transformatora uziemionym przez dławik (cewkę Petersena) - czyli tzw. sieci skompensowane. Kompensacja, ogólnie według słownika jest zjawiskiem równoważenia jednego działania lub wielkości innym działaniem albo wielkością. W tym przypadku chodzi o równoważenie występującej podczas zwarcia doziemnego składowej pojemnościowej prądu zwarcia odpowiednio dobraną co do wartości składową prądu indukcyjnego. Generuje ją dławik włączony między punkt zerowy transformatora a ziemię. Warunkiem fizycznym skutecznej kompensacji jest to, iż wartość indukcyjności dławika musi być dostosowana do warunków panujących w sieci, czyli - żeby dobrze skompensować, trzeba odpowiednio dostroić dławik. Warunkiem technicznym skutecznej kompensacji jest możliwość elastycznego monitorowania wartości parametrów ziemnozwarciowych i dostosowania ustawienia dławika do ich bieżącej wartości, czyli - żeby odpowiednio dostroić, trzeba odpowiednio często i dokładnie mierzyć parametry doziemne sieci. Metody określania parametrów ziemnozwarciowych skompensowanych sieci SN Do określania parametrów ziemnozwarciowych w skompensowanych sieciach SN stosuje się obecnie cztery metody. Metoda analityczna polega na ustawieniu nastaw dławika według obliczeniowych wartości prądów ziemnozwarciowych sieci. W metodzie rzeczywiste... więcej»

Rozłączniki napowietrzne 24 kV wyposażone w próżniowe komory rozłącznikowe - prace badawczo-rozwojowe w IE-ZD Białystok (Stanisław Kiszło, Andrzej Frącek)
W latach 2010-2011 Instytut Energetyki - Zakład Doświadczalny w Białymstoku prowadził nowe prace nad zastosowaniem próżniowych komór rozłącznikowych w rozłącznikach napowietrznych średniego napięcia 24 kV, w celu uzyskania większej zdolności łączeniowej rzędu (do 400 A). Założenia do I etapu pracy Założenia pracy obejmowały: - prace koncepcyjno-projektowe zespołu gaszenia łuku, z umiejscowieniem na odłącznikach typu SON-24, - kompatybilność do rozłączników typu SRN-24, - uzyskanie nowej wersji rozłącznika o zdolności łączeniowej do 400 A. Pierwsza część pracy obejmowała m.in.: - zaprojektowanie zespołu gaszenia łuku, - wykonanie prototypu zespołu gaszenia łuku, - sprawdzenie poprawności działania mechanicznego, - próby konstr... więcej»

Systemy odzysku ciepła umożliwiające wytwarzanie energii elektrycznej w tłoczniach gazu ziemnego – wybrane aspekty ekonomiczne (Konrad Woliński)
Turbiny gazowe stanowią obecnie najczęściej stosowane źródło napędu sprężarek w nowoczesnych tłoczniach gazu ziemnego. Zależnie od wielkości gazociągu, ilości przesyłanego gazu oraz zakresu ciśnień roboczych wykorzystuje się turbiny, których moc waha się od kilku do kilkudziesięciu MW. Zaletami tych silników są: - niska masa (w porównaniu z silnikami tłokowymi o podobnej mocy), - niewielkie gabaryty, - możliwość szybkiej zmiany obciążenia (typowy czas przejścia z biegu jałowego do pełnego obciążenia wynosi ok. 2 min), - niższe niż w przypadku silników tłokowych drgania [1]. Turbiny wykorzystywane na tłoczniach gazu pracują w tzw. obiegu otwartym (prostym), w którym spaliny, stanowiące czynnik roboczy odprowadzane są do otoczenia. Wadą tego rozwiązania jest niska sprawność energetyczna obiegu. Tylko ok. 30% energii dostarczanej w paliwie jest zamieniane na pracę mechaniczną. Wysoka temperatura spalin oraz znaczna wielkość ich strumienia masowego sprawia, że możliwe jest zastosowanie systemów odzysku ciepła. Jednym ze sposobów wykorzystania energii spalin turbin gazowych jest wykorzystanie instalacji odzysku ciepła umożliwiających wytwarzanie energii elektrycznej. Na tłoczniach gazu najczęściej stosowane są dwa rodzaje tego typu instalacji: z kotłem odzyskowym wytwarzającym parę wodną, która wykorzystywana jest jako źródło napędu turbiny parowej połączonej z generatorem prądu elektrycznego oraz instalacje działające na podstawie tzw. organicznego obiegu Rankina (ORC - organic rankine cycle). Jest to obieg, w którym jako czynnik roboczy zamiast wody i pary wodnej wykorzystuje... więcej»

Jedna z najstarszych elektrowni wodnych w USA
Huntig A., Dubreuil E.: Snoqualmie Falls: One man`s vision. International Water Power&Dam Construction 2012 January. Opracował - Witold Bobrowski. Jedna z najstarszych elektrowni wodnych w Stanach Zjednoczonych, a jednocześnie jedyna na świecie elektrownia wodna wykuta w skale pod wodospadem Snoqualmie Falls przechodzić będzie w ciągu najbliższych 3,5 roku gruntowną modernizację. Przebudowa obejmie zarówno 112-letnią elektrownię numer 1, jak i 102-letnią elektrownię numer 2. Kiedy w roku 2013 zostanie zakończona modernizacja obu elektrowni, będą one wytwarzały 54,4 MW... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-4

zeszyt-3276-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-4.html

 
W numerze m.in.:
W Niemczech brakuje inżynierów
Blau J.: Germany Faces a Shortage of Engineers. Even loosening immigration won`t fill the gap, say experts. IEEE Spectrum (US) 2011 September. Opracował - Witold Bobrowski. Niemcy stoją przed koniecznością rozwiązania problemu rosnącej liczby wolnych miejsc pracy dla inżynierów - w jaki sposób je zapełnić - aby utrzymać w ruchu ogromną machinę produkcyjną i zapewnić możliwości jej dalszego rozwoju? W czerwcu 2011 r. niemieckie stowarzyszenie inżynierów (VDI) podało, że jest wolnych 76 400 miejsc pracy dla inżynierów i ta liczba stale rośnie. Roczna pł... więcej»

Wymagania podtrzymania pracy jednostek wytwórczych w warunkach podnapięciowych (Edward Ziaja, Bartłomiej Wycech, Tomasz Sikorski)
Polski system elektroenergetyczny pracuje w ramach europejskiej sieci operatorów elektroenergetycznych systemów przesyłowych ENTSO-E (European Network of Transmission System Operators for Electricity), którego członkiem z szóstą siłą głosu, spośród 41 operatorów z 34 krajów, jest PSE Operator SA. Organizacja skonsolidowała dotychczasowe struktury ETSO (European Transmission System Operators) i UCTE (Union for the Coordination of the Transmission of Electricity) oraz regionalne stowarzyszenia operatorskie krajów skandynawskich, bałtyckich, Wielkiej Brytanii i Irlandii. ENTSO-E jako organizacja zrzeszająca operatorów elektroenergetycznych systemów przesyłowych współdziała z agencją współpracy urzędów regulacji energetyki ACER (Agency for the Cooperation of Energy Regulators). Główne zadania ENTSO-E skupiają się wokół niezawodnej pracy systemów wchodzących w skład organizacji, optymalnego rozwoju połączonego systemu przesyłowego oraz kwestii bezpieczeństwa [1-4]. Rozwój prac nad wprowadzeniem kodów sieciowych ENTSO-E W obszarze rozwoju systemu podjęto prace nad stworzeniem kodeksu sieciowego ENTSO-E w zakresie przyłączania jednostek wytwórczych do sieci elektroenergetycznej. Prace rozpoczęły się w 2010 r. po wydaniu przez ERGEG (European Regulators Group for Electricity and Gas) założeń do zasad przyłączania do sieci elektroenergetycznej "Pilot Framework Guidelines on Electricity Grid Connection Guideline" [5]. ENTSO-E przystąpiło do prac nad tym dokumentem, które zaowocowały pierwszą wersją dokumentu wydanego w 2010 r. pod nazwą "Pilot Network code for requirements for Grid Connection Applicable to all Generators" [6] oraz dodatkowym opracowaniem poświęconym zagadnieniom stabilności systemowej "Technical background and recommendation for defence plans in the Continental Europe synchronous area" [7]. Jednocześnie w marcu 2011 r. Komisja Europejska podjęła decyzję o przejęciu przez ACER zakresu działalności ERGEG, a ENTSO-E otrz... więcej»

Wacław Ryszard Zapaśnik (1931-2012) (Jerzy Mukosiej)
Tak niedawno, 28 września 2011 r., prof. Wacław Ryszard Zapaśnik ukończył 80 lat. Był w pełni sprawny i pracował - jak zawsze - nad następnym tematem naukowym, który miał ukończyć w grudniu. Jak się później okazało było to Jego ostatnie opracowanie. Po krótkiej chorobie zmarł 17 stycznia br. i został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie. Prof. R. Zapaśnik przeszedł na emeryturę w wieku 70 lat, lecz nie wyobrażał sobie życia bez pracy w Instytucie Elektrotechniki (IEL). Miał niespotykanie długi 58-letni staż pracy w jednym Instytucie. Był też najdłużej - aż 21 lat - urzędującym kierownikiem Zakładu Maszyn Elektrycznych, a następnie 12 lat sprawował funkcję zastępcy kierownika tego Zakładu. Urodził się w Warszawie w roku 1931. Ojciec Ryszarda Zapaśnika Stanisław - przedwojenny pracownik zakładów zbrojeniowych na Forcie Bema - zginął podczas wojny. W 1940 r. matka Joanna (z d. Matysiak) z synem Ryszardem przeniosła się do Piaseczna. Od 28 lipca 1945 r. do rozwiązania Zakładu 12 lipca 1946 r. pracował w prywatnym Koncesjonowanym Zakładzie Elektromechanicznym Tadeusz Modrowski w Piasecznie, aby pomóc matce w utrzymaniu domu. Od 10 grudnia 1946 r. do 31 marca 1950 r. był zatrudniony jako elektromechanik w Przemysłowym Instytucie Telekomunikacji. Następnie 1 kwietnia 1950 r. podjął pracę w Instytucie Elektrotechniki jako laborant w Zakładzie Maszyn Elektrycznych. Tematyka maszyn elektrycznych interesowała Go najbardziej. Jednocześnie w latach 1946-1949 pobierał naukę najpierw w gimnazjum elektrycznym, a następnie w latach 1949-1951 w liceum mechanicznym, elektrycznym i budowlanym w Warszawie uzyskując w 1951 r. maturę i dyplom technika elektryka. W październiku 1951 r. przerwał pracę w Instytucie Elektrotechniki rozpoczynając studia dzienne na Wydziale Elekt... więcej»

Liczniki przedpłatowe a zmiana sprzedawcy (Krzysztof Billewicz)
Odbiorcy energii elektrycznej (gospodarstwa domowe) rozliczani są za zużycie energii na podstawie wskazań konkretnego licznika. Niektórzy z nich nieterminowo opłacają faktury za energię lub nawet znacznie zalegają z opłatami. Dodatkowo również są i tacy, u których wykryto i udowodniono im nielegalne pobieranie energii elektrycznej. Zazwyczaj u takich odbiorców ich dotychczasowe liczniki wymieniane są na tzw. przedpłatowe. W dużym uproszczeniu odbiorcy ci najpierw płacą za określoną ilość energii, a dopiero później mogą ją zużyć. Techniczna realizacja przedpłat Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne (art. 6.a.), przedsiębiorstwo energetyczne może zainstalować u odbiorcy licznik przedpłatowy, jeżeli: - gospodarstwo domowe jest użytkowane w sposób uniemożliwiający cykliczne sprawdzanie licznika energii, - korzystający z mieszkania nie ma tytułu prawnego do nieruchomości, - odbiorca co najmniej dwukrotnie w ciągu kolejnych 12 miesięcy zwlekał z zapłatą za energię przez okres co najmniej 1 miesiąca. Odmowa przez odbiorcę instalacji takiego licznika może skutkować wstrzymaniem dostaw albo rozwiązaniem umowy na dostawę energii elektrycznej. Taki odbiorca powinien mieć zainstalowany u siebie przedpłatowy licznik energii, który ma wprowadzony określony limit zużycia energii. Po wykończeniu tego limitu licznik automatycznie odłącza instalację odbiorczą klienta. Aby można było ją ponownie załączyć o... więcej»

Optymalizacja sposobu rozmieszczenia latarni oświetleniowych z wykorzystaniem algorytmu ewolucyjnego (Mirosław Gajer)
Przedmiotem rozważań w artykule jest wykorzystanie techniki obliczeniowej bazującej na wykorzystaniu algorytmów ewolucyjnych w celu przeprowadzenia optymalizacji rozmieszczenia punktów, w których powinny zostać zainstalowane latarnie uliczne w taki sposób, aby dany teren był w miarę możliwości równomiernie oświetlony. Natężenie światła maleje odwrotnie proporcjonalnie wraz z kwadratem odległości od jego źródła. Postulat, aby w każdym z punktów oświetlanego terenu natężenie światła miało taką samą wartość, nie jest z zasady możliwy do spełnienia. Natomiast jedyne co można w tym zakresie zrobić, to starać się tak rozmieszczać latarnie oświetlające dany teren, aby natężenia oświetlenia poszczególnych punktów rozpatrywanego obszaru były w miarę możliwości jak najbardziej do siebie zbliżone. Przede wszystkim powinno dążyć się do tego, aby w wyniku rozmieszczenia latarni w konkretnych punktach danego terenu, nie powstawały obszary o wyraźnej różnicy w natężeniu ich oświetlenia. Zwłaszcza nie należy dopuszczać do pojawienia się obszarów z jednej strony zbyt słabo doświetlonych i z drugiej strony obszarów zdecydowanie nadmiernie oświetlonych. Jeżeli oświetlanym obszarem jest prosta ulica w mieście lub prosty odcinek drogi poza jego granicami, wówczas problem ten jest raczej łatwy do rozwiązania, a wszelkie konieczne do tego celu obliczenia sprowadzają się jedynie do wyznaczenia odległości pomiędzy słupami latarni ulicznych umieszczonymi wzdłuż jezdni. Zresztą tego typu wielkości mogą następnie podlegać różnego rodzaju normalizacjom, pozwalającym projektantom na korzystanie w przyszłości z gotowych już i sprawdzonych w praktyce rozwiązań. Natomiast zupełnie inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku podejmowania próby zapewnienia równomiernego oświetlenia terenu o nieregularnym kształcie bądź takiego, w przypadku którego występują liczne przeszkody stojące na drodze promieni świetlnych, np. w postaci zabudowań lub zwartej grupy drze... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-3

zeszyt-3238-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-3.html

 
W numerze m.in.:
Normy dotyczące systemu sterowania LonWorks w inteligentnych budynkach (Mirosław Parol)
Systemy sterowania są nieodłącznym elementem składowym inteligentnych budynków. Istotnym czynnikiem pozwalającym na ocenę różnych możliwych do stosowania systemów sterowania jest spełnianie przez nie obowiązujących w tym zakresie tematycznym norm. System LonWorks jest jednym z powszechnie stosowanych systemów sterowania w inteligentnych budynkach. W artykule zostały przedstawione wymagania zawarte w normach, które dotyczą tego systemu. Od wielu już lat obserwuje się proces powstawania (budowy) coraz większej liczby nowoczesnych budynków - zwanych inteligentnymi. W budynkach tych są instalowane różne instalacje i systemy sterowania. Zazwyczaj obejmują one takie obszary zastosowań jak: bezpieczeństwo, sterowanie komfortem klimatycznym oraz zarządzanie zapotrzebowaniem na energię. Stosowanie zaawansowanych technologicznie i informatycznie systemów sterowania pozwala poprawić funkcjonalność inteligentnych budynków, zwiększyć bezpieczeństwo ich użytkowania, a także zmniejszyć zużycie wykorzystywanych nośników energii. W rezultacie przyczynia się także do zmniejszenia szeroko rozumianego zanieczyszczenia środowiska naturalnego. Szczególną pozycję w systemach automatyki budynkowej zajmują tzw. otwarte systemy sterowania. Cechy charakterystyczne tych systemów zostały przedstawione m.in. w [1, 2]. Wśród otwartych systemów sterowania najbardziej znane to: system KNX, system LonWorks oraz systemy oparte na protokole komunikacyjnym BACnet. Ważnym czynnikiem pozwalającym na ocenę różnych systemów sterowania inteligentnych budynków, obok kwestii funkcjonalnych, technicznych i ekonomicznych, jest spełnianie przez nie obowiązujących w tym zakresie tematycznym regulacji prawnych, w tym również norm. W artykule [2] zostały przedstawione rozwiązania normatywne, które dotyczą systemu KNX. Z kolei w tym artykule zostały scharakteryzowane normy, które dotyczą systemu LonWorks. System LonWorks LonWorks jest systemem rozproszonym wykorzystywanym do... więcej»

Wpływ zmian napięcia na pracę różnych rodzajów źródeł światła (Krzysztof Chmielowiec)
Zgodnie z rozporządzeniem Komisji Europejskiej żarowe źródła światła są wycofywane ze sprzedaży na rynku europejskim. Ich pozycję stopniowo zajmują świetlówki kompaktowe (CFL) oraz - od nie tak dawna - lampy LED, produkowane również z gwintem E27, czyli takim który pozwala na wykorzystanie ich jako zamienników tradycyjnej żarówki. Liczne publikacje [2-4] dowodzą co najmniej 5-krotnie większej skuteczności świetlnej nowych źródeł światła w porównaniu z ich żarowymi odpowiednikami. Wciąż nie brakuje jednak głosów krytycznych podważających zasadność odejścia od tradycyjnej żarówki. Artykuł prezentuje wyniki badań prowadzonych na różnych typach źródeł światła w celu oceny jednego z aspektów ich pracy - odporności na wahania napięcia zasilającego. Przegląd obecnie stosowanych źródeł światła Obecnie do produkcji światła stosuje się różnorodne rodzaje lamp elektrycznych (tab. I). Promieniowanie widzialne powstaje w nich na wiele różnych sposobów, tj. poprzez wytworzenie wysokiej temperatury (lampy żarowe), jako rezultat wyładowań elektrycznych (lampy wyładowcze) lub na skutek rekombinacji nośników ładunku elektrycznego (lampy LED). Z powodu istotnych różnic w zasadach działania różnią się one między sobą również własnościami wytwarzanego strumienia świetlnego. Procedura badań Mierzone obiekty Do badań wykorzystano 21 źródeł światła (tab. II), reprezentujących różnych producentów oraz wybranych losowo z partii produktów przeznaczonych do sprzedaży. Każdemu z mierzonych obiektów przyporządkowano oznaczenie identyfikujące jego rodzaj oraz numer. Mgr inż. Krzysztof Chmielowiec - AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki, Katedra Automatyki Napędu i Urządzeń Przemysłowych TABELA I. Opis działania różnych źródeł światła Źródło światła Zasada działania Tradycyjna żarówka Wykorzystuje emisję promieniowania widzialnego po podgrzaniu ciała, zazwyczaj... więcej»

Koła zamachowe stabilizują częstotliwość sieci w USA
Fairley P.: Flywheels keep the grid in tune. Spinning masses face off against big batteries in the half-billion-dollar market for grid stability. IEEE Spectrum (US) 2011 July. Opracował - Witold Bobrowski. Jeżeli zapotrzebowanie na energię elektryczną przekracza aktualną moc, turbiny elektrowni zwalniają obroty i następuje obniżenie częstotliwości. Natomiast turbiny przyspieszają, gdy moc dostarczana jest w nadmiarze. Regulatory częstotliwości powodują odpowiednie zwiększenie lub zmniejszenie mocy, tak aby uzyskać równowagę. Tradycyjna me... więcej»

Zabezpieczenia serii MiCOM w ofercie firmy Schneider Electric (Krzysztof Burek)
W artykule przedstawiono wszystkie typy cyfrowych zabezpieczeń serii MiCOM, które znajdują się w ofercie firmy Schneider Electric Energy Sp. z o.o. ze Świebodzic (dawna REFA). W tabelarycznej formie pokazano typy oferowanych zabezpieczeń oraz opisano nowe funkcje, rozwiązania sprzętowe i programowe oraz interesujące aplikacje, które stały się standardem na rynku elektroenergetycznym w Polsce i poza granicami. Wytyczając kierunki rozwoju w automatyce zabezpieczeniowej firma Schneider Electric dysponuje w swojej ofercie pełną gamą zabezpieczeń serii MiCOM. Obok innowacyjnych konstrukcji zabezpieczeń autonomicznych serii MiCOM Px10, których produkcja zlokalizowana jest w Świebodzicach, w ofercie znajdują się specjalistyczne konstrukcje zabezpieczeń serii MiCOM Px30 i MiCOM Px40 do zastosowań w energetyce zawodowej i przemysłowej. Popularną serię MiCOM Px20, która jest dedykowana głównie dla rozdzielni SN, możemy spotkać w przemyśle petrochemicznym, górniczym oraz stoczniowym. Na szczególne uznanie zasługuje seria MiCOM Px30, która dodatkowo znalazła szerokie zastosowanie w europejskiej energetyce przy ochronie obiektów stacji zasilania farm wiatrowych, farm fotowoltaicznych, linii wyprowadzenia mocy oraz wszelkich obiektów lokalnej generacji rozproszonej włączanej do sieci dystrybucyjnej. Ważnym uzupełnieniem w ofercie stanowią zabezpieczenia serii MiCOM Px40. Zabezpieczenia odcinkowe typu P54x, linii przyłącza i generatorów typu P34x, silników typu P24x czy też zabezpieczenia ZS i LRW typu P74x na stałe już wpisały się w typowe układy zabezpieczeń na stacjach elektroenergetycznych - ale i też bardziej wymagających rozdzielniach przemysłowych. Tak duży wachlarz różnego typu urządzeń nie miałby szans na tak dynamiczną ekspansję i popularyzację, gdyby nie kadra techniczna, która od lat bierze czynny udział w rozwoju zabezpieczeń serii MiCOM, ale co najważniejsze stanowi pomost wiedzy pomiędzy dynamicznie rozwijającą się technologi... więcej»

WYDAWNICTWA
Wstęp do analizy błędu pomiarowego.John R. Taylor: Wstęp do analizy błędu pomiarowego. Z angielskiego tłumaczyli: Adam Babiński, Rafał Bożek. Wyd. II zm. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011.W Przedmowie do wydania drugiego czytamy: Napisałem podręcznik (…) ponieważ moje doświadczenia z prowadzenia zajęć na pierwszej pracowni przekonały mnie, że bardzo potrzebna jest książka będąca prawdziwym wprowadzeniem do tego przedmiotu dla początkujących studentów nauk przyrodniczych. (…) Pozytywne przyjęcie pierwszego wydania potwierdziło potrzebę takiego podręcznika, jak również to, że cel został osiągnięty. Podręcznik jest adresowany do studentów fizyki, geologii, biologii, medycyny, nauk rolniczych i technicznych, a także uczniów szkół średnich o profilu matematyczno- przyrodniczym. Autor prezentuje następujące zagadnienia: Część I (wstępne rozważania o rachunku błędów, jak przedstawić niepewności pomiarowe i jak z nich korzystać, przenoszenie niepewności, analiza statystyczna niepewności przypadkowych, rozkł... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-2

zeszyt-3212-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-2.html

 
W numerze m.in.:
Automatyczne rozwiązania testujące dla przekaźników zabezpieczających Agile produkcji firmy Alstom Grid (Krzysztof Kulski, Krzysztof Koćmierowski, Paweł Wicher)
Obecnie największymi wyzwaniami związanymi z rozwojem cyfrowych przekaźników zabezpieczających (NPR) są: poprawa jakości konstrukcji, skrócenie czasu rozwoju produktu skutkujące szybszym wprowadzeniem na rynek oraz optymalizacja kosztów w fazie opracowania. Bardzo dobrym rozwiązaniem dla powyższych wymagań jest opracowanie specjalistycznych, automatycznych narzędzi testujących, a następnie stworzenie odpowiedniego środowiska testowego, które umożliwia ostateczną ocenę produktu. Artykuł przedstawia opis automatycznych rozwiązań testowych ze zintegrowanym sprzętem Omicron dedykowanych dla nowych przekaźników zabezpieczających Agile firmy Alstom Grid. Zakres projektu Agile W październiku 2010 r., w ramach linii produktów SAS (substation automation solutions), firma Alstom Grid rozpoczęła projekt, którego celem jest opracowanie nowej serii przekaźników zabezpieczających pól rozdzielczych przeznaczonych dla zastosowań w sieciach rozdzielczych, przemyśle i układach przesyłowych pośrednich. Projekt obejmuje opracowanie trzech różnych modeli dla: zabezpieczeń nadprądowych bezkierunkowych, zabezpieczeń nadprądowych kierunkowych oraz zabezpieczeń napięciowych i częstotliwościowych. Produkty Agile mają następujące zalety: - potężna logika, zabezpieczenie oraz komunikacja w kompaktowej obudowie, - dobrze znana przez klientów funkcjonalność bazująca na analogii z obecnie stosowanymi przekaźnikami modułowymi serii Px40 firmy Alstom Grid, - w pełni wymienna obudowa w standardzie, - bardzo prosta wymiana/retrofit dla istniejących instalacji serii K-range oraz serii MiCOM P20 (P121, P122, P123, P125, P126, P127), - możliwość wykorzystania przez klienta istniejącego okablowania, - ekonomiczne protokoły Ethernetowe IEC 61850 oraz DNP3. Dlaczego potrzebujemy automatycznych rozwiązań testujących Na początku rozwoju rodziny produktów Agile, w fazie analizy wykonalności oraz doboru technologii, zdecydowaliśmy się na opracowanie automatycznego r... więcej»

Ciągły monitoring jakości energii elektrycznej (Andrzej Firlit)
W wyniku dynamicznego rozwoju środków technicznych monitorowania parametrów jakości energii elektrycznej jako nowej gałęzi nauki i techniki o interdyscyplinarnym charakterze, obserwowany jest intensywny rozwój przyrządów do pomiaru parametrów jakości energii elektrycznej. Rozwój ten jest wymuszony techniczną i ekonomiczną potrzebą oraz postępem w dziedzinie teorii i techniki przetwarzania sygnałów. Kolejnym etapem w tym procesie jest budowa - na bazie zainstalowanych analizatorów - rozproszonych systemów monitorowania jakości energii elektrycznej. Nie jest to tożsame tylko i wyłącznie z "informatyzacją" w potocznym znaczeniu tego pojęcia. Wykorzystanie najnowszych zdobyczy nauki, w tym informatyki to zaledwie jeden z elementów tych działań. Systemy monitorowania swym zasięgiem mogą obejmować sieci elektroenergetyki zawodowej czyli dostawców energii, jak również sieci należące do odbiorców. Trend ten jest obserwowany w rozwiniętych technicznie krajach w Europie i świecie, tam gdzie rozwijający się rynek energii elektrycznej uruchamia mechanizmy bodźcowe wymuszające poprawę warunków dostawy energii elektrycznej. Te zjawiska obserwuje się także w polskiej elektroenergetyce. Znaczenie systemów ciągłego monitoringu jakości energii elektrycznej jest ogromne. Pozwalają one na pozyskiwanie cennych i wiarygodnych informacji o rzeczywistym stanie pracy monitorowanego systemu elektroenergetycznego. Umożliwiają kompleksową analizę i ocenę jakości energii elektrycznej i to w długim czasie. Ponadto mogą stanowić podstawę do różnego rodzaju decyzji związanych z modernizacją oraz rozbudową istniejącej infrastruktury elektroenergetycznej. Bardzo istotne było opracowanie w 2009 r. pierwszego Krajowego Raportu Benchmarkingowego nt. jakości dostaw energii elektrycznej do odbiorców przyłączonych do sieci przesyłowych i dystrybucyjnych [1]. W tym dokumencie poświęcono bardzo dużo miejsca rozproszonym systemom monitorowania, opisując stan istnieją... więcej»

Generacja wiatrowa a jakość energii elektrycznej (Franciszek Głowacki, Henryk Koseda)
Wiatr należy do odnawialnych źródeł energii, którego światowy potencjał energetyczny szacuje się na poziomie mocy równej 40 TW (dla porównania potencjał śródlądowej energii wodnej szacowany jest na ok. 4 TW). Mimo iż człowiek wykorzystywał energię wiatru od najdawniejszych czasów (latawce, żaglowce, wiatraki) to zainteresowanie energią wiatru do celów energetycznych wyraźnie rozwinęło się dopiero po kryzysie paliwowym lat 70. ub.w. Przyjęcie przez niektóre państwa protokołu z Kioto o ograniczeniu emisji dwutlenku węgla skłoniło rządy i firmy do inwestowania w proekologiczne źródła energii odnawialnej, w tym w energetykę wiatrową i fotowoltaikę. Dyrektywy Unii Europejskiej i praktyczna realizacja mechanizmów wsparcia energetyki odnawialnej mimo wielu trudności zaowocowały wzrostem zainstalowanych w Polsce mocy energetyki wiatrowej z 725 MW w końcu 2009 r. do 1180 MW na koniec 2010 r. i 1489 MW we wrześniu 2011 r. Przyłączanie obiektów generacji wiatrowej do krajowego systemu elektroenergetycznego powoduje konieczność wykonania testów potwierdzających ich prawidłową współpracę z systemem dla różnych sytuacji ruchowych, jakie mogą wystąpić. Właściwości, jakie mają generatory napędzane turbinami wiatrowymi powodują konieczność przeprowadzenia testów nietypowych dla generacji konwencjonalnej. Znalazło to odzwierciedlenie w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej oraz przesyłowej. W obu tych dokumentach poświęcono osobne rozdziały dotyczące wymagań stawianych energetyce wiatrowej oraz testów, jakie należy przeprowadzić po uruchomieniu obiektu. Testy te powinny dotyczyć m.in.: - zachowania się farm wiatrowych (FW) w czasie normalnej pracy oraz podczas programowych uruchomień i odstawień, - zdolności FW do prowadzenia regulacji mocy czynnej w czasie pracy interwencyjnej, - odpowiedniego reagowania FW w przypadku zmian częstotliwości w sieci, - zdolności FW do regulacji generacji mocy biernej przy różnych trybach pr... więcej»

Analiza pracy wybranych farm wiatrowych w Polsce Część II. Jakość energii elektrycznej (Krzysztof Chmielowiec, Andrzej Firlit, Krzysztof Piątek)
Wprowadzenie do systemu elektroenergetycznego (SEE) niespokojnych źródeł energii, do których z pewnością można zaliczyć farmy wiatrowe wiązać się może z pewnymi problemami lokalnymi oraz, przy odpowiednio dużym udziale farmy wiatrowej w całkowitej produkcji energii, z problemami rozważanymi w skali globalnej. Przyjmuje się, że wpływ lokalny można powiązać z oddziaływaniem konkretnej farmy wiatrowej i jest on niezależny od całkowitego udziału energetyki wiatrowej w SEE. Zalicza się do niego wahania amplitudy i częstotliwości napięcia (na skutek gwałtownego zwiększania lub zmniejszania produkcji energii, oscylacji konstrukcji wiatraka, efekt 3P, efekt 1P), a także odkształcenie napięcia wyższymi harmonicznymi. Z kolei w skali globalnej użytkowanie farm wiatrowych niesie za sobą problemy z utrzymaniem stabilności oraz dynamiki SEE, wprowadza większe wymagania dotyczące planowania bilansu mocy i energii oraz konieczność zwiększenia rezerw mocy w innych źródłach. W powszechnej opinii największy wpływ farm wiatrowych na jakość energii elektrycznej (JEE) odbywa się przez wywoływanie zmian wartości skutecznej napięcia lub wahań napięcia. Oba te problemy są związane ze stochastyczną produkcją energii. Cel opracowania Artykuł ma na celu ocenę jakości energii w punkcie przyłączenia do SEE wybranych farm wiatrowych. W przypadku farmy A podstawą oceny była roczna rejestracja wskaźników jakości energii. Analiza farmy B opiera się na rejestracjach przeprowadzonych na etapie projektowania farmy oraz po jej uruchomieniu i włączeniu do SEE. Analizowany okres wynosi 2 tygodnie i jest zdecydowanie krótszy niż w przypadku farmy A, jednak z punktu widzenia oceny jakości energii jest zgodny z wymaganiami zawartymi w obowiązujących przepisach (występują pełne tygodnie pomiarowe). Uzyskane dane były uśredniane w interwałach 10-minutowych. Pomiary były wykonywane rejestratorami parametrów jakości energii elektrycznej Fluke 1750 oraz Unilyzer 902. ... więcej»

Koncepcja zakładowego systemu zarządzania energią (Rafał Sypniewski, Andrzej Górczak)
Obecnie jesteśmy świadkami globalnej dyskusji na temat optymalizacji zużycia energii. Jej oszczędzanie to nie tylko energooszczędne żarówki czy najnowsze urządzenia AGD. Istotną częścią całkowitego zużycia energii jest jej zużycie przez przemysł. Dlatego też przemysł stawia sobie coraz ambitniejsze zadania w tej dziedzinie. To nie tylko optymalizacja procesów produkcyjnych - ale również energooszczędne urządzenia biorące bezpośredni udział w produkcji. Dzisiaj w procesie zarządzania zużyciem energii biorą udział nawet systemy automatyki. Od komputerów przemysłowych działających często 24 godziny na dobę wymaga się mniejszego zapotrzebowania na energię. Każdy zaoszczędzony wat jest wprost przeliczany na ilość wyemitowanych gazów cieplarnianych lub wręcz liczbę uratowanych drzew. Koszty za energię to nie tylko bezpośrednie zużycie energii ale także jej jakość, która nie pozostaje bez wpływu na kondycję zasilanych urządzeń. Aby zwiększyć oszczędności, trzeba najpierw precyzyjnie określić i przeanalizować energię zużywaną przez poszczególne części maszyn i instalacji (rys. 1). Dobry system zarządzania energią łączy istniejące urządzenia pomiarowe i najnowsze rozwiązania - dając możliwości pomiaru i analizy. Cechuje się elastycznością i łatwym dostępem do każdej zmierzonej wartości. System ten pracując w trudnych warunkach przemysłowych powinien działać niezawodnie prz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-1

zeszyt-3181-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-1.html

 
W numerze m.in.:
Rozwój fotografii - od chemii do elektroniki (Stefan Gierlotka)
Z początkiem X w. Arabowie wynaleźli przyrząd do odwzorowywania obrazów nazwany "camera obscura". Składał się wewnątrz z czarnej skrzynki, w której na tylnej ścianie była matowa szybka, a w ścianie przedniej znajdował się maleńki otwór. Wpadające z zewnątrz promienie światła tworzyły na matówce pomniejszony obraz obiektu, który przerysowywano. W 1665 r. Johann Zahn unowocześnił kamerę, wyposażając ją w zestaw soczewek o różnych ogniskowych oraz zabudował wewnątrz lustro pod kątem 45° dla odwracania obrazu do pozycji poziomej. Matówka umieszczona na górnej ścianie kamery ułatwiała przerysowywanie obrazu. Początki chemii fotograficznej W 1556 r. włoski alchemik Georg Fabricius zauważył ciemnienie chlorku srebra pod wpływem światła słonecznego. Niemiecki chemik Johann Heinrich Schulze w 1727 r. naświetlał na słońcu płytę pokrytą mieszaniną chlorku srebra z kredą. Otrzymał obraz pierwszej fotografii, której nie potrafił utrwalić. Szwedzki chemik Charles William Scheele w 1777 r. stwierdził, że poczerniały na świetle chlorek srebra jest zredukowanym metalicznym srebrem nierozpuszczalnym w wodzie, a nienaświetlony rozpuszcza się. Pierwszą trwałą fotografię wykonał w 1816 r. Francuz Joseph Nicephore Niepce, który spostrzegł, że cienka warstewka płynnego asfaltu syryjskiego na wypolerowanej płytce cynkowej po wystawieniu na światło twardnieje w miejscach naświetlonych, zaś w nienaświetlonych, nieutwardzony materiał zmywał się olejkiem lawendowym. Otrzymany negatyw pokrywano farbą litograficzną i odciskano na papierze tworząc wydruk. Technika ta nazwana heliografią, wymagała ośmiogodzinnej ekspozycji światłem słonecznym. W 1826 r. francuski malarz Louis Jacques Daguerre zaprzyjaźniony z Niepcem zaczął eksperymenty z fotografią. Miedzianą płytkę pokrył warstewką jodku srebra wrażliwego na światło. Po 12 godzinach naświetlania płytkę wywoływał w parach rtęci i utrwalał w kąpieli z cyjanku potasowego. Daguerre przedstawił powstawanie obra... więcej»

WYDAWNICTWA
AutoCAD 2011+ Andrzej Jaskulski: AutoCAD 2011/LT2011+. Kurs projektowania parametrycznego i nieparametrycznego 2D i 3D. Wersja polska i angielska. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011.W rozdziale Koncepcja i zawartość podręcznika czytamy: (…) Program zawartego w podręczniku kursu został dobrany w taki sposób, aby po jego przerobieniu Czytelnik był w stanie zrealizować samodzielnie, bez konieczności dodatkowego szkolenia, wszystkie etapy parametrycznego i nieparametrycznego projektowania 2D i 3D, począwszy od przygotowania stanowiska pracy aż do wykreślenia w dowolnej podziałce rysunkowej gotowego projektu dowolnej branży. Podręcznik może być stosowany zarówno na kursach zorganizowanych, jak i do samodzielnej nauki. Od Czytelnika nie jest wymagane specjalistyczne przygotowanie. Większość materiału stanowią ćwiczenia. Na wstępie omówiono koncepcję i zawartość podręcznika oraz zastosowane oznaczenia. W trzech głównych częściach książki w poszczególnych rozdziałach podjęto następujące zagadnienia: Część I. Nieparametryczne projektowanie 2D: podstawy środowiska AutoCAD, instalacja plików dodatkowych, wybrane operacje konfiguracyjne, tworzenie nowego projektu, podstawy zarządzania szablonami, współrzędne 2D punktów, śl... więcej»

Krzem jest kluczem w produkcji tanich lamp typu LED
Stevenson R.: Silicon is Key Quest for $5 LED Lightbulb. Bridgelux process grows gallium-nitride on high-volume silicon wafers. IEEE Spectrum (US) 2011 June. Opracował - Witold Bobrowski.Lampy zbudowane z diod świecących typu LED są dwa razy bardziej wydajne niż kompaktowe lampy fluorescencyjne. Są dużo trwalsze i wolne od rtęci. Jednak wysokie ceny wstrzymują ich sprzedaż. Lampa wykonana z diod LED o mocy 40 watów kosztuje ok. 20 dol., a odmiana 60-watowa odpowiednio więcej. Bariera cenowa wstrzymująca masowe wprowadzanie tych l... więcej»

Badanie rozwoju stacji transformatorowo-rozdzielczej 110 kV/SN w warunkach losowych (Jerzy Marzecki)
Badanie rozwoju sieci rozdzielczej w okresie T = 5-15 lat ze względu na nowoczesne rozwiązania stacji elektroenergetycznych (miniaturyzacja urządzeń rozdzielczych, postęp w technice transformatorowej, prefabrykacja), nowe przekroje sieci SN i 110 kV oraz optymalną lokalizację stacji 110 kV/SN jest słuszne i uzasadnione. Niepewność określenia obciążenia stacji transformatorowo-rozdzielczych 110 kV/SN ma największy wpływ na wyniki prognozowania rozwoju sieci rozdzielczej i dlatego opracowana metoda badania rozwoju stacji eksponuje ten problem. Formalny model zadania optymalnego rozwoju GPZ (RPZ) Badania ogranicza się do typowej struktury stacji transformatorowo- rozdzielczej 110 kV/SN dwutransformatorowej jako modelu podstawowego. Przyjmuje się, że struktura stacji w roku t jest określona przez a(t) = a (v, m, n), gdzie m, n są typami zainstalowanych transformatorów, v - etap rozwoju. Ze względu na ograniczoną liczbę produkowanych (różnych w sposób istotny) typów transformatorów zamiast typu transformatora używa się jego mocy znamionowej. Zbiór możliwych struktur stacji (N = 13) wygląda następująco (podaje się moce znamionowe transformatorów 110 kV/SN w MVA): (0, 16), (16, 16), (16, 20), (20, 20), (20, 25), (25, 25), (25, 31,5), (31,5, 31,5), (32, 32), (32, 40), (40, 40), (40, 63), (63, 63). Dopuszczalne struktury sieci numeruje się w kolejności rosnącej sumy znamionowych mocy transformatorów i dalej strukturę oznacza się używając tego numeru (oznaczenie a(t)), który jednoznacznie określa moce znamionowe i inne parametry struktury. Zmienną decyzyjną jest wektor (1) gdzie: ti - moment i-tej wymiany transformatora, ai (t) - numer struktury po i-tej wymianie. Ze względu na założenie, że struktura stacji może być wymieniona tylko na strukturę o wyższej mocy, wygodniejszy jest następujący (równoważny) opis zmiennej decyzyjnej (2) gdzie: tu - moment wymiany struktury stacji (u - 1) na strukturę u, jeśli np. tu = tu +1, oznacza to... więcej»

Dane statystyczne o śmiertelnych wypadkach porażeń prądem elektrycznym w Polsce w latach 2005–2009 (Lech Danielski, Piotr Danielski)
Przedstawione w artykule dane obrazują stan bezpieczeństwa elektrycznego w Polsce w latach 2005-2009. Nawiązują one do danych zawartych w artykule przedstawionym w Wiadomościach Elektrotechnicznych w 1978 r. [1] oraz w referatach przedstawianych na konferencjach organizowanych przez Instytut Energoelektryki Politechniki Wrocławskiej w Łodzi w 1987 r. [2], a także we Wrocławiu [3-5]. Podobnie jak w latach ubiegłych przedstawione w artykule dane liczbowe zostały zaczerpnięte z danych statystycznych Głównego Urzędu Statystycznego [7]. Od 1997 r. informacje o zgonach spowodowanych porażeniem prądem elektrycznym są oparte na danych statystycznych o zgonach według przyczyn, opracowanych zgodnie z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych, obowiązującą po X rewizji w Polsce od 1997 r. Po analizie tej klasyfikacji, korzystając z pomocy pracowników GUS ustalono (już przy opracowywaniu referatu w 2001 r.), że zgony w wyniku porażenia prądem elektrycznym można zaklasyfikować do trzech grup przyczyn: - W85 - narażenie na linie transmisyjne prądu elektrycznego, - W86 - narażenie na inny określony prąd elektryczny, - W87 - narażenie na inny nieokreślony prąd elektryczny. Każdemu wypadkowi śmierci przypisano również dodatkowe informacje pozwalające na ustalenie miejsca narażenia: - 0 - dom, - 1 - instytucja mieszkalna, - 2 - szkoła, inna instytucja i urząd administracji publicznej, - 3 - miejsce uprawiania sportu i gimnastyki, - 4 - ulica i autostrada, - 5 - miejsce handlu i usług, - 6 - teren przemysłowy i budowlany, - 7 - gospodarstwo rolne, - 8 - inne określone miejsce, - 9 - miejsce nieokreślone. Wyciąg z tej klasyfikacji, dotyczący porażeń prądem elektrycznym, przedstawiono w tabeli I. W tabeli II i na rysunku 1 przedstawiono zebrane informacje dotyczące wypadków w okresie 2005-2009. Z analizy tych danych wynika, że przy ustalaniu przyczyn i miejsca wypadków bardzo często nie podawano dokładnych in... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»