profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik

Czasopismo dofinansowane w 2010 r. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2013), also from March - year 2014.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 426,60 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 383,94 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 352,80 zł
prenumerata papierowa półroczna - 176,40 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 88,20 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2012-12

zeszyt-3526-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-12.html

 
W numerze m.in.:
Opis aplikacji szybkiego zabezpieczenia systemu szyn zbiorczych 7SS60 (Maciej Morgen)
Operatorzy sieci dystrybucyjnych oraz systemów elektroenergetycznych dążą do zapewnienia swoim klientom ciągłego zasilania. Zdarzeń w systemie (zwłaszcza zwarć) nie zawsze można uniknąć. Są one spowodowane błędem człowieka, wypadkami, czynnikami naturalnymi takimi jak: burza, piorun itp. Inżynierowie odpowiedzialni za ruch są szczególnie świadomi zagrożenia rozległymi awariami w przypadku braku szybkiego oraz selektywnego wyłączenia zwarcia. Jednakże skutki zwarć w urządzeniach pierwotnych, takich jak: transformatory, aparaty łączeniowe, linie napowietrzne muszą być ograniczane, aby skrócić czas napraw, a w konsekwencji - czas przestoju. Mimo że zwarcia na szynach zbiorczych są rzadkie, to uważane są za najbardziej niebezpieczne dla personelu oraz aparatury stacyjnej. Dlatego szybkie wyłączenie zwarcia na szynach jest niezbędne. Można to zrobić głównie w wyniku zastosowania zabezpieczenia różnicowego. W rozdzielniach wysokiego napięcia oraz głównych rozdzielnicach średniego napięcia coraz częściej spotykanym rozwiązaniem jest zabezpieczenie różnicowe szyn. W ofercie firmy Siemens - światowego lidera w zabezpieczeniach elektroenergetycznych - znajduje się apl... więcej»

XV Ogólnopolska Konferencja "Zabezpieczenia przekaźnikowe w energetyce" (Krzysztof Woliński)
Komitet Automatyki Elektroenergetycznej (KAE) Stowarzyszenia Elektryków Polskich zorganizował w dniach 17-19 października 2012 r. kolejną Konferencję poświęconą problematyce zabezpieczeń i automatyce w sieciach elektroenergetycznych. Honorowy patronat sprawowała firma Energotest z Gliwic, która obchodziła jubileusz 20-lecia działalności. Uczestnicy spotkali się w Hotelu&SPA Kocierz na szczycie Przełęczy Kocierskiej w Parku Krajobrazowym Beskidu Małego. W Konferencji udział wzięło 180 osób reprezentujących służby zabezpieczeniowe: operatora sieci przesyłowej, dystrybucji i elektrowni, ośrodki akademickie z Gdańska, Warszawy i Wrocławia oraz przedstawicieli krajowych i zagranicznych firm producentów elektroenergetycznej aparatury zabezpieczeniowej. Uczestników Konferencji powitali: prof. Eugeniusz Rosołowski - przewodniczący KAE SEP oraz mgr inż. Zbigniew Kochel - dyrektor ds. marketingu firmy Energotest, który przedstawił Uczestnicy na sali obrad Prof. Jan Machowski wygłasza referat Prof. Eugeniusz Rosołowski prowadzi obrady Konferencji historię i zakres działalności firmy. W Słowie wstępnym zamieszczonym w materiałach konferencyjnych prof. Eugeniusz Rosołowski stwierdził: Konferencje i seminaria organizowane przez KAE (…) stały się ważnym miejscem spotkań inżynierów specjalizuj... więcej»

Widoczność kolejowych semaforów świetlnych w następstwie planowanej zmiany usytuowania maszynisty w kabinie (Wojciech Żagan, Dariusz Czyżewski)
Problem zasygnalizowany w tytule wynika z zamiaru wprowadzenia do ruchu kolejowego w Polsce lokomotyw, w których stanowisko maszynisty z prawej strony (nad główką prawej szyny) zostanie przeniesione na lewą stronę, tj. nad główkę lewej szyny. To przemieszczenie w poziomie (1435 mm) zmienia geometrię pola widzenia maszynisty, lepiej widoczna będzie lewa półprzestrzeń, ale jednocześnie zmienią się warunki geometryczne obserwacji sygnałów i znaków kolejowych, które wykonane zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, są dedykowane położeniu maszynisty z prawej strony. Kluczowe jest więc pytanie, jak zmiana warunków obserwacji sygnału dochodzącego z semaforów wpłynie na kwestię ich widoczności. Jest to tym bardziej istotny problem, że dotychczasowy sposób "ustawiania geometrycznego" (regulacji) tych semaforów był przeznaczony dla maszynisty siedzącego po prawej stronie. Cechy identyfikacji sygnałów świetlnych Sygnał świetlny docierający do odbiorcy charakteryzuje się cechami, które jednoznacznie go identyfikują: - światłość (luminancja), - barwa, - kształt (kontur), - wielkość kątowa, - położenie w polu widzenia obserwatora, - charakterystyczny sposób emisji (taktowanie, kodowanie). Wymienionych sześć cech sygnału świetlnego oznacza również, że każda z nich samodzielnie może decydować o rozróżnialności sygnału. Jeśli bowiem mówi się o dwóch sygnałach świetlnych w pewnym systemie sygnalizacji (np. o sygnale hamowania i sygnale pozycyjnym pojazdu) to wystarczy, aby różniły się one przynajmniej jedną cechą, a zapewni to poprawną interpretację każdego z sygnałów. Najczęściej jednak, aby zapewnić jednoznaczność interpretacji sygnału, do jego rozróżniania wykorzystuje się więcej niż jedną cechę. Zwykle w układach sygnalizacji pierwszoplanową cechą pozwalającą na rozróżnianie jest barwa sygnału. Kształt też może być cechą charakterystyczną sygnału pozwalającą na jego odróżnianie, ale pod warunkiem, że odbiór informacji zawartej w ... więcej»

Badania układów stykowych w rozbieralnej komorze próżniowej (Krzysztof Krasuski, Henryk Sibilski, Andrzej Dzierżyński)
Artykuł zawiera opis stanowiska oraz wyniki badań łączeniowych styków wytwarzających osiowe pole magnetyczne (AMF) oraz styków wytwarzających radialne pole magnetyczne (RMF). Liczne patenty i publikacje opracowane w różnych ośrodkach dowodzą, że rozkład pola magnetycznego na powierzchni styków ma wpływ na równomierność rozkładu łuku dyfuzyjnego na całej powierzchni nakładek stykowych. Optymalny kształt układów stykowych powoduje zwiększenie zdolności wyłączeniowej komory, a jednocześnie pozwala na zmniejszenie jej gabarytów. Skupienie łuku w centralnej części elektrod jest przyczyną intensywnej erozji styków i powoduje obniżenie trwałości łączeniowej komory próżniowej [1-4]. Instytut Elektrotechniki przy współpracy z Instytutem Tele- i Radiotechnicznym prowadzi badania zwarciowe układów stykowych w rozbieralnej komorze próżniowej opracowanej w ramach projektu badawczego. Przeprowadzono próby otwierania styków przy prądzie od 2 do 16 kA - przy częstotliwości przemysłowej. Badania łączeniowe wykonano przy użyciu układu drgającego LC, korzystając z baterii kondensatorów i układu dławików wielkoprądowych. Zdjęcia poddano obróbce numerycznej w celu określenia rozkładu plamek katodowych na powierzchni nakładek stykowych. Celem pomiarów jest zbadanie wpływu kształtu nacięć na nakładkach stykowych na postać łuku pomiędzy stykami. Wyniki badań posłużą do zaprojektowania nowych modeli styków. Stanowisko badawcze Bazując na doświadczeniach zdobytych podczas badań komór próżniowych różnych producentów opracowano założenia do budowy rozbieralnej komory próżniowej [6]. Instytut Tele- i Radiotechniczny wykonał model rozbieralnej komory próżniowej zgodnie z dokumentacją opra... więcej»

Rozwój usług oraz urządzeń i układów automatyki elektroenergetycznej, energoelektroniki oraz systemów sterowania i nadzoru w perspektywie 20 lat działalności Energotestu w elektroenergetyce (Arkadiusz Klimowicz, Zbigniew Kochel)
Działalność inżynierska firmy Energotest-Energopomiar w początkowym okresie - po wydzieleniu się z Zakładów Pomiarowo-Badawczych Energetyki Energopomiar, koncentrowała się na wykonywaniu różnego typu badań, ocen, ekspertyz oraz uruchomieniu układów elektrycznych, w tym automatyki elektroenergetycznej. Energotest-Energopomiar przejął ten zakres prac po Energopomiarze, który prowadził tego typu działalność w polskiej energetyce od początku swojego istnienia - czyli od 1952 r. Powstanie firmy w 1992 r. zbiegło się w czasie z procesem wymiany (mających już 20-40 lat) analogowych elektromechanicznych i elektronicznych układów i urządzeń automatyki elektroenergetycznej i energoelektroniki, na nowej generacji urządzenia wykorzystujące technikę mikroprocesorową. Energotest-Energopomiar podjął to wyzwanie i rozszerzył swoją działalność o kompleksowe modernizacje tych układów. Koncentrując się na rozwiązywaniu aktualnych problemów branży, bazując na bogatych doświadczeniach obiektowych, firma rozwinęła działalność konstrukcyjno-wdrożeniową. Energotest ma w dorobku wiele unikalnych mikroprocesorowych urządzeń automatyki elektroenergetycznej oraz energoelektroniki. Do najważniejszych można zaliczyć: układy wzbudzenia i regulacji napięcia generatorów, system sterowania i nadzoru, systemy rejestracji i analizy zdarzeń i zakłóceń, automaty samoczynnego przełączania zasilań, system nadzoru nad sieciami prądu stałego, światłowodowe zabezpieczenia łukoochronne. W firmie od wielu lat prowadzona jest działalność projektowa i doradcza dotycząca układów i urządzeń elektroenergetycznych w elektrowniach, elektrociepłowniach oraz w przemyśle, a od 2008 r. rozwijana jest działalność projektowa w zakresie stacji przesyłowych i rozdzielczych. Układy wzbudzenia i regulacji napięcia generatorów Energotest specjalizuje się w opracowywaniu i wdrażaniu statycznych układów wzbudzenia generatorów oraz regulatorów napięcia generatorów wyposażonych we wzbudnic... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-11

zeszyt-3492-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-11.html

 
W numerze m.in.:
Kto jest właścicielem danych pomiarowych? (Krzysztof Billewicz)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 2003/54/WE w zakresie wdrożenia systemu inteligentnego opomiarowania mówi, że: wdrożenie inteligentnych systemów pomiarowych może być uzależnione od ekonomicznej oceny wszystkich długoterminowych kosztów i korzyści dla rynku oraz indywidualnego konsumenta lub od oceny, która z form inteligentnego pomiaru jest uzasadniona z ekonomicznego punktu widzenia, najbardziej opłacalna oraz w jakim czasie wdrożenie tych rozwiązań jest wykonalne. Ocena ma być przeprowadzona do 3 września 2012 r. Oczywiście dyrektywa ta nie obliguje państw członkowskich do wprowadzenia (do 2020 r.) zaawansowanej infrastruktury pomiarowej AMI (advanced metering infrastructure) niewłaściwie utożsamianej z wdrożeniem u odbiorców zaawansowanych funkcjonalnie, zdalnie odczytywanych i konfigurowanych, elektronicznych liczników, zwanych inteligentnymi licznikami. Dyrektywa UE decyzję takiego wdrożenia pozostawia krajom członkowskim, które powinny ją podjąć na podstawie przesłanek ekonomicznych. Wraz z wprowadzeniem AMI pojawia się kwestia pozyskania i przetwarzania ogromnej ilości danych pomiarowych pochodzących z takich liczników. Definicja danych pomiarowych Dane pomiarowe to wirtualne byty - informacje, wartości liczbowe, które aby istnieć muszą być gdzieś przechowywane. Jest to uporządkowany zbiór wartości liczbowych informujący o wartościach wielkości zmierzonej, zarejestrowanych przez określone urządzenie pomiarowe. Dane pomiarowe są to dane rzeczywiste uzyskane z licznika energii elektrycznej, zawier... więcej»

LUDZIE POLSKIEJ ELEKTRYKI - Mgr inż. Jerzy Bogusław Lisiecki (1925-2008) (Krystian Leonard Chrzan, Roman Lisiecki)
Jerzy Lisiecki urodził się 6 stycznia 1925 r. w Rogowie (woj. kujawsko-pomorskie, powiat Żnin) jako syn Stanisława i Emilii (z d. Basta). W czasie wojny był żołnierzem Armii Krajowej. W 1946 r. ukończył liceum w Kościanie i rozpoczął studia na Politechnice Wrocławskiej na Wydziale Elektrycznym, pracując jednocześnie od 1949 r. na etacie młodszego asystenta. Od października 1950 r. do listopada 1951 r. odbył służbę wojskową, uzyskując stopień porucznika. W lipcu 1952 r. obronił pracę magisterską. W latach 1956-1964 pracował na etacie... więcej»

Gwiezdne Miasteczko (Jacek Sosnowski)
W dobie podboju kosmosu czytelników być może zainteresują informacje o Gwiezdnym Miasteczku, położonym w pobliżu Moskwy, które autor artykułu miał okazję ostatnio zwiedzić. Powstałe w nim muzeum pozwala śledzić historię rozwoju rosyjskiej techniki kosmicznej począwszy od czasów ZSRR do obecnych osiągnięć Rosji. Miasteczko to jako supertajne zostało stworzone na podstawie uchwały Komitetu Centralnego KPZR jeszcze w 1960 r. 4 października br. minęło 55-lecie wystrzelenia pierwszego statku kosmicznego Sputnik-1 z kosmodromu w Bajkonurze, natomiast 17 czerwca br. minęło 20 lat od pierwszego przyłączenia amerykańskiego promu kosmicznego Shuttle do rosyjskiej stacji kosmicznej Mir. Obecnie w przestrzeni kosmicznej krąży ponad 3 tys. satelitów, wystrzelonych przez 40 państw. Na rys. 1 pokazano projekcję międzynarodowej stacji kosmicznej, która ma zastąpić stację Mir.O rozwoju techniki kosmicznej świadczy fakt, że o ile stacja Mir miała przestrzeń użytkową 80 m3, to obecnie budowana międzynarodowa stacja będzie miała już - 300 m3. Jak wiadomo po latach pracy stacja Mir została zatopiona w oceanie. Chińscy naukowcy ostatnio wystrzelili w komos pierwszą kosmonautkę, z tego też powodu do Gwiezdnego Miasteczka przyjeżdżali eksperci z Chin i odbywali regularne treningi, wykorzystując i zapoznając się z najlepszym sprzętem, jednak nigdy nie polecieli w kosmos po tym cyklu przygotowań. Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadku wielu innych krajów, które przysyłały na szkolenia specjalistów od techniki l... więcej»

Badania wybranych odbiorników występujących u odbiorców indywidualnych pod kątem ich wpływu na linię zasilającą (Małgorzata Łatka, Łukasz Walczak)
W artykule przedstawiono wybrane wyniki badań i analizy oddziaływania na linię zasilającą odbiorników najczęściej występujących u odbiorców indywidualnych. Moc jednostkowa tych odbiorników nie jest zbyt duża, ale ich liczba u odbiorców indywidualnych, a także liczba gospodarstw domowych przyłączonych do krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE) stale rośnie, co powoduje, że sumaryczny wpływ tych odbiorników na jakość energii elektrycznej jest coraz bardziej znaczący. Ponadto charakter tych odbiorników zdecydowanie zmienia się w kierunku elementów nieliniowych powodujących przepływ bardzo odkształconego prądu w sieci. Może mieć to duży wpływ na pojawienie się w systemie elektroenergetycznym wielu niekorzystnych zjawisk i pogorszenie jakości energii elektrycznej. Problem określania jakości energii elektrycznej w Polsce praktycznie nie istniał, aż do lat 80. XX w. Większość odbiorników miała charakter liniowy, a nieliczne odbiorniki nieliniowe, pracowały z reguły w wydzielonych sieciach, stąd ich wpływ na KSE był niewielki. Dziś praktycznie w każdym gospodarstwie domowym - u każdego odbiorcy indywidualnego - występuje wiele urządzeń elektrycznych, które w większym lub mniejszym stopniu oddziałują na linię zasilającą. Proste urządzenia, takie jak czajnik elektryczny czy toster mają niewielki wpływ na jakość energii, ale coraz więcej urządzeń używanych w każdym domu zawiera np. zasilacze impulsowe, silniki wysokoobrotowe zasilane przez układy energoelektroniczne itp., które niekorzystnie oddziałują na linię zasilającą. To oddziaływanie pogarsza jakość energii elektrycznej, a przecież energia elektryczna jest produktem, dlatego tak jak inne produkty, powinna spełniać wymagania jakościowe określone w normach. W krajowym systemie elektroenergetycznym, ze względu na brak zainstalowania odpowiednich przyrządów pomiarowych, obecnie nie prowadzi się masowych pomiarów stanu jakości energii zasilania u odbiorców indywidualnych. Pomia... więcej»

Wykorzystanie techniki obliczeń ewolucyjnych na potrzeby stałoprądowej analizy układów elektroniki analogowej (Mirosław Gajer)
Obecnie do szeroko rozumianych systemów ewolucyjnych zalicza się przede wszystkim algorytmy genetyczne, algorytmy ewolucyjne oraz techniki programowania genetycznego i ewolucyjnego [2, 7, 10, 12, 14]. Wszystkie wymienione techniki informatyczne inspirację czerpią z obserwacji świata przyrody ożywionej i naśladownictwa zachodzących w sposób naturalny procesów ewolucji gatunków organizmów żywych [13, 15]. Do pokrewnych technik obliczeniowych zaliczane są także algorytmy rojowe, które swoje zasady działania wywodzą z obserwacji zachowań owadów społecznych, oraz algorytmy immunologiczne, które są wzorowane na prawidłowościach dotyczących funkcjonowania systemów odpornościowych organizmów żywych [4, 6, 16]. Techniki obliczeniowe wzorowane na zjawiskach ewolucyjnych są stosowane dość powszechnie w celu rozwiązywania różnorodnych zagadnień inżynierskich, w przypadku których niejednokrotnie zachodzi konieczność rozwiązywania złożonych problemów optymalizacyjnych [1, 8]. Artykuł stanowi nowatorskie podejście, ukazujące, w jaki sposób technika obliczeń ewolucyjnych może zostać wykorzystana w obszarze badawczym teorii obwodów elektrycznych oraz układów elektroniki analogowej. Zainteresowania badawcze teorii obwodów elektrycznych koncentrują się zwykle w dwóch odmiennych obszarach, do których zalicza się analizę oraz syntezę obwodów elektrycznych. Celem analizy obwodów elektrycznych jest wyznaczenie wartości prądów płynących w poszczególnych gałęziach obwodu oraz wartości napięć panujących na zaciskach jego elementów składowych. Z kolei głównym zadaniem syntezy obwodów jest znalezienie struktury wzajemnych połączeń ich elementów składowych w celu uzyskania obwodów o z góry zadanych właściwościach. Technika obliczeń ewolucyjnych może zostać wykorzystana zarówno w celu rozwiązania zadań analizy, jak i syntezy obwodów elektrycznych. W niniejszym artykule pokazano, w jaki sposób należy stosować algorytmy ewolucyjne na potrzeby rozwiązania ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-10

zeszyt-3462-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-10.html

 
W numerze m.in.:
Ludzie Polskiej Elektryki. Profesor Tadeusz Zagajewski (1912-2010)
Tadeusz Zagajewski urodził się 16 grudnia 1912 r. we Lwowie jako syn Karola, doktora filozofii - germanisty, tłumacza z języka niemieckiego i holenderskiego, profesora gimnazjalnego, wizytatora szkół, lektora UJK we Lwowie i Marii ze Zborowskich. W 1930 r. zdał egzamin dojrzałości i rozpoczął studia na Oddziale Elektrotechnicznym Wydziału Mechanicznego Politechniki Lwowskiej. W 1935 r. uzyskał dyplom inż. elektryka z postępem bardzo dobrym. W latach 1935-1936 odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim i w 1936 r. rozpoczął pracę w Państwowych Zakładach Tele- i Radiotechnicznych w Warszawie. Tam dał się poznać jako utalentowany konstruktor serii krótkofalowych nadajników radiokomunikacyjnych. Po wybuchu wojny, we wrześniu 1939 r. powrócił do Lwowa i po uruchomieniu przez Rosjan Lwowskiego Instytutu Politechnicznego (LIP) rozpoczął pracę jako asystent w Katedrze Radiotechniki, kierowanej przez prof. Janusza Groszkowskiego. Prowadził tam ćwiczenia tablicowe i laboratoryjne oraz wykłady z urządzeń radionadawczych. W 1941 r. Niemcy zaatakowali ZSRR i zajęli Lwów, a Politechnika i inne uczelnie zostały natychmiast zamknięte. Po pewnym czasie, wobec braku fachowego personelu, potrzebnego do zagospodarowania podbitych na wschodzie terenów, Niemcy zdecydowali się na otwarcie w 1942 r. Staatliche Technische Fachkurse Lemberg - oczywiście bez Katedry Radiotechniki. Inż. T. Zagajewski zaczął pracować wtedy jako technik w Parowozowni Lwów-Wschód. Wykorzystując swoje umiejętności konstruktorskie naprawiał tam nadajniki radiowe dla AK. Po zdobyciu Lwowa przez wojska radzieckie w 1944 r. i ponownym uruchomieniu LIP został docentem w Katedrze Radiotechniki, kierowanej już wtedy przez Rosjanina, prof. N.B. Charkiewicza. W październiku 1945 r. przyjechał z rodziną do Gliwic i podjął pracę na Politechnice Śląskiej. Profesor Tadeusz Zagajewski w październiku 1945 r. przyjechał do Gliwic nie tylko z żo... więcej»

Laboratorium projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych (Krzysztof Górecki, Janusz Zarębski, Damian Bisewski, Jacek Dąbrowski, Piotr Jasicki)
W artykule przedstawiono badawczo-dydaktyczne laboratorium projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych, uruchomione w Katedrze Elektroniki Morskiej Akademii Morskiej w Gdyni. Opisano koncepcję laboratorium, etapy procesu dydaktycznego oraz najważniejsze urządzenia stanowiące wyposażenie laboratorium. Wskazany został obszar zadań badawczych i dydaktycznych, w którym to laboratorium może być użyteczne. Rozwój technologii elektronicznej umożliwia miniaturyzację urządzeń elektronicznych, ograniczenie kosztów obudowy oraz zmniejszenie zapotrzebowania na energię elektryczną. Bardzo duży wpływ na miniaturyzację urządzeń elektronicznych ma rozpowszechnienie się technologii montażu powierzchniowego elementów elektronicznych. Elementy stosowane w tym montażu (SMD) cechują się mniejszymi rozmiarami geometrycznymi oraz mniejszym rozstawem wyprowadzeń zewnętrznych niż klasyczne elementy do montażu przewlekanego (THD) [1]. Z drugiej strony montaż elementów elektronicznych w obudowach THD nie wymaga specjalistycznej aparatury i może być z powodzeniem realizowany w warunkach amatorskich. Z tego powodu przez wiele lat laboratorium projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych nie wymagało skomplikowanego wyposażenia, gdyż montaż przewlekany można było zrealizować jako montaż manualny. Obecnie nowoczesne układy scalone są w dużej mierze wytwarzane tylko w obudowach SMD. Dlatego badania układów elektronicznych zawierających nowoczesne układy scalone wymagają wykorzystania urządzeń technicznych umożliwiających wytworzenie precyzyjnych płytek drukowanych (PCB), nadruk pasty lutowniczej na polach lutowniczych, umieszczenie elementów SMD na płytce drukowanej oraz wykonanie lutowania rozpływowego [1]. W artykule opisano laboratorium badawczo-dydaktyczne projektowania i konstrukcji urządzeń elektronicznych zorganizowane w Katedrze Elektroniki Morskiej Akademii Morskiej w Gdyni. W dalszej części artykułu przedstawiono koncepcję reali... więcej»

WYDAWNICTWA
Podstawy technologii montażu dla elektroników.Ryszard Kisiel: Podstawy technologii montażu dla elektroników. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo BTC, Legionowo 2012.W książce przedstawiono przegląd technologii oraz uwarunkowania materiałowe związane z ekologicznym montażem nowoczesnych podzespołów elektronicznych (…). Autor przedstawił także zagadnienia związane z projektowaniem obwodów drukowanych, ich myciem, naprawami i testowaniem, różne metody łączenia elementów i modułów wchodzących w skład kompletnych urządzeń. Książka adresowana jest do konstruktorów, studentów wyższych uczelni technicznych oraz elektroników - hobbystów, którym zależy na poznaniu podstawowych zasad projektowania współczesnych urządzeń elektronicznych. W poszczególnych rozdziałach książki Autor prezentuje następujące zagadnienia: Wprowadzenie, Charakterystyka konstrukcyjna urządzeń elektronicznych - poziom montażu, moduł podstawowy, blok, zespół bloków, system, unifikacja i normalizacja konstrukcji nośnych, Połączenia elektryczne w urządzeniach elektronicznych - przewody, właściwości i podstawowe rodzaje, okablowanie i jego rozwiązania konstrukcyjne, systematyka połączeń elektrycznych w sprzęcie elektronicznym, kryteria wyboru połączeń, Konstrukcja i sposoby montażu modułów podstawowych - czynniki decydujące o wymiarach m... więcej»

Analiza wymagań w oświetleniu drogowym w świetle najnowszych zaleceń CIE (Dariusz Czyżewski)
Właściwie zaprojektowane, a następnie zrealizowane oświetlenie drogowe w porze nocnej powinno zapewnić użytkownikowi komfort widzenia oraz bezpieczeństwo. Pewne wymagania i zalecenia związane z wykonywaniem projektów oświetleniowych zostały ujęte w ramy normalizacyjne oraz raporty techniczne. W maju 1998 r. Europejski Komitet Normalizacji (CEN) w ramach wyspecjalizowanej agendy, zajmującej się normalizacją w elektrotechnice (CENELEC) opracował i opublikował 4-częściowy projekt normy prEN 13201. W latach 2003-2004 zostały opracowane (przez CEN) końcowe wersje poszczególnych części normy europejskiej EN 13201 Road lighting. Ponieważ od 1 stycznia 2004 r. Polska stała się pełnoprawnym członkiem Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN), zostaliśmy zobowiązani do przyjęcia nowej normy bez żadnych zmian na zasadach ustalonych przez CEN. Dlatego już 15 marca 2005 r. norma PN-76/E-02032 została wycofana ze zbioru Polskich Norm i zastąpiona przez przyjętą do normalizacji polskiej (na zasadzie uznania) normę europejską EN 13201 Oświetlenie dróg. Ze względu na krótki okres wprowadzenia normy, została przetłumaczona tylko strona tytułowa poszczególnych części normy europejskiej. Ostatecznie normę PN-EN 13201 przetłumaczono i opublikowano w 2007 r. W 2010 r. Międzynarodowa Komisja Oświetleniowa (CIE) opracowała raport techniczny CIE 115:2010 (2nd) poświęcony oświetleniu drogowemu. Raport został opracowany przez komitet techniczny 4-44 Dywizji 4 CIE. Raport wprowadza zalecenia związane z oświetleniem drogowym. W raporcie są poruszane tematy dotyczące: - celu oświetlenia drogowego, - oświetlenia drogowego dla zmotoryzowanych, - warunków widzenia kierowców (warunki miejskie, podmiejskie, pogodowe, wiek, zadanie wzrokowe, prowadzenie wzrokowe), - kryteriów i klas oświetlenia (wybór klas dla oświetlenia podstawowego oraz adaptacyjnego), - wymagań oświetleniowych dla zmotoryzowanych (kryterium luminancyjne, prowadzenie wzrokowe), - s... więcej»

Innowacyjność sektora IT oparta na współpracy naukowo-biznesowej (Wojciech Prastowski)
Jak zwiększyć potencjał innowacyjny w firmie, której profil działalności opiera się na nowatorskich projektach i pionierskich technologiach? Gdzie poszukiwać źródeł inspiracji w przypadku, gdy oferowane usługi i produkty powstają dzięki najnowocześniejszym rozwiązaniom i podzespołom? Jednym ze sposobów, od dawna wykorzystywanym w tzw. gospodarkach rozwiniętych, jest współpraca przedsiębiorstw z uczelniami wyższymi i wykorzystanie potencjału studentów, doktorantów i naukowców. Taki model współpracy w sektorze naukowo-biznesowym popularyzuje "Network Sunrise - Dolnośląska Sieć Współpracy Nauki i Biznesu" - czyli projekt, w ramach którego grupa animatorów transferu wiedzy i technologii rozbudowuje sieć kontaktów i rozwija serwis społecznościowy wspomagający realizację projektów z pogranicza nauki i biznesu. Diza... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-9

zeszyt-3423-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-9.html

 
W numerze m.in.:
Specjalizowane urządzenia EAZ dla górnictwa (Paweł Wlazło, Radosław Przybysz)
Górnictwo i związane z tym wydobycie węgla i nieenergetycznych surowców mineralnych stanowi podstawowy filar współczesnego przemysłu i energetyki. Niezawodność oraz bezpieczeństwo ludzi pracujących przy wydobyciu to ważny czynnik przy wyborze i zastosowaniu urządzeń elektrycznych i mechanicznych w przemyśle górniczym. Wysokie wymagania stawiane urządzeniom, jak np.: praca w wysokiej temperaturze i wilgotności, iskrobezpieczeństwo obwodów sterowania, kontrola upływności kabla przed załączeniem to tylko kilka z nich. Spełnienie tych wymagań w połączeniu z małymi gabarytami urządzeń wymaga zastosowania specjalistycznych metod w fazie projektowania i produkcji najwyższej jakości podzespołów. W Instytucie Tele- i Radiotechnicznym już od wielu lat są projektowane i wdrażane rozwiązania kierowane do przemysłu wydobywczego do pracy w rozdzielniach przyszybowych i w samym miejscu wydobycia w rozdzielnicach przodkowych. Urządzenia MiZAS 510, PW -2, MUPASZ 740G i MUPASZ 741G to najnowsza propozycja przeznaczona dla przemysłu wydobywczego. Charakteryzują się one dopasowaniem funkcjonalności do nowych trendów i rosnących wymagań klientów. Nowa seria zapewnia pełną skalowalność, dając projektantom możliwość dopasowania urządzeń zabezpieczeniowych do konkretnych wymagań takich jak, np. wymiary urządzenia, liczba wejść/wyjść dwustanowych i iskrobezpiecznych, zastosowany typ przekładników prądowych, czy liczba zabezpieczeń oraz zmiana funkcjonalności poprzez wykorzystanie logiki programowalnej. Małogabarytowe zabezpieczenie prądowe MiZAS 510 MiZAS 510 (rys. 1) to obecnie jedno z najmniejszych zabezpieczeń elektroenergetycznych na rynku. Przeznaczone jest do wszystkich typów rozdzielnic, w których głównym kryterium wyboru jest wymiar urządzenia oraz realizacja zabezpieczeń prądowych. Urządzenie ma zaimplementowany kompletny profil zabezpieczeniowy dla silników małej i średniej mocy (realizowane zabezpieczenia: zwarciowe I >>, przeciążeniowe ... więcej»

XXXVI edycja konkursu im. profesora Mieczysława Pożaryskiego
Został rozstrzygnięty konkurs im. profesora Mieczysława Pożaryskiego na najlepsze prace opublikowane w czasopismach naukowotechnicznych Stowarzyszenia Elektryków Polskich w 2011 r. Celem tego konkursu jest podkreślenie potrzeby rozwijania twórczości wydawniczej elektryków, propagowanie osiągnięć naukowych i technicznych oraz upamiętnienie działalności autorskiej i wydawniczej prof. Mieczysława Pożaryskiego - wieloletniego redaktora naczelnego Przeglądu Elektrotechnicznego i Wiadomości Elektrotechnicznych, autora licznych książek i podręczników, artykułów i referatów. Do XXXVI edycji konkursu im. prof. Mieczysława Po... więcej»

Turbiny wiatrowe małej mocy do zastosowań w obszarach zurbanizowanych (Leszek Wydźgowski, Marek Chilewski)
Chęć pozyskiwania energii ze źródeł odnawialnych wynika zarówno z coraz większej dbałości o środowisko naturalne jak i możliwości uzyskiwania energii z niewyczerpalnych zasobów. Obecnie obserwuje się gwałtowny wzrost technologii związanych z pozyskiwaniem energii ze źródeł odnawialnych zarówno w makroskali (od 100 kW do 5 GW) jak i mikroskali (do 40 kW). Oprócz oczywistych korzyści, jakie płyną z odnawialnych źródeł energii (OZE ), należy zdawać sobie sprawę z ograniczeń wynikających z pozyskiwania energii w ten sposób. Są one rezultatem kilku uwarunkowań [1]. Podstawowym ograniczeniem jest dopływ energii uzależniony od zmieniających się warunków klimatycznych i jego stochastyczny charakter. Wymusza to (szczególnie dla małych źródeł) konieczność stosowania magazynów energii. Dobrym rozwiązaniem jest też jednoczesna współpraca układów pozyskujących energię z różnego rodzaju źródeł (np. turbina wiatrowa i panel fotowoltaiczny). Kolejnym uwarunkowaniem utrudniającym wykorzystanie OZE jest postać ich występowania - duże rozproszenie i mała gęstość powierzchniowa (energia słoneczna, wiatrowa itp.) czy objętościowa (biomasa, biogaz itp.). Następnym uwarunkowaniem niepozwalającym w pełni wykorzystać OZE jest aspekt ekonomiczny. Inwestycje związane z pozyskiwaniem energii ze źródeł odnawialnych wymagają stosunkowo dużych nakładów - potrzebne są odpowiednie mechanizmy wsparcia, które zachęcą inwestorów do pozyskiwania energii odnawialnej. Powyższe ograniczenia sprawiają, że udział odnawialnych źródeł energii w światowym bilansie energetycznym jest ciągle na niskim poziomie. Ilość energii pozyskiwanej ze źródeł odnawialnych jest podyktowana także przyjęciem międzynarodowych zobowiązań dotyczących zwiększenia udziału OZE w całkowitym bilansie energetycznym. Według przyjętych przez Polsk... więcej»

TSL-11 - nowe zabezpieczenie szyn zbiorczych dla jednosystemowych rozdzielni 110 kV (Lesław Komendera)
W artykule omówiono zagadnienia związane z zabezpieczeniami szyn zbiorczych i układami LRW dla rozdzielni 110 kV oraz przedstawiono podstawowe informacje na temat nowego zabezpieczenia typu TSL-11, opracowanego przez firmę ZPrAE, przeznaczonego dla rozdzielni jednosystemowych. Stosowanie w rozdzielniach zabezpieczenia szyn zbiorczych (ZSZ ) ma na celu szybką lokalizację zwarcia w obrębie szyn zbiorczych rozdzielni i selektywne wyłączenie dotkniętej zwarciem sekcji szyn zbiorczych. ZSZ obejmuje działaniem szyny zbiorcze, odłączniki szynowe i wyłączniki. Granicą działania jest miejsce zainstalowania przekładników prądowych. Z kolei zadaniem automatyki lokalnego rezerwowania wyłączników (LRW ) jest doprowadzenie do szybkiego wyłączenia zwarcia w sytuacji, gdy nie otworzył się wyłącznik. Taka sytuacja ma miejsce w przypadku uszkodzenia wyłącznika w danym polu lub uszkodzenia w zewnętrznych obwodach sterujących tego wyłącznika. Układ automatyki LRW pobudza się, gdy - pomimo wysłania przez zabezpieczenia pola impulsu na otwarcie wyłącznika - wyłącznik pozostaje zamknięty (informację o stanie wyłącznika zapewnia kontrola, przepływ prądu oraz położenie jego zestyków pomocniczych). Obowiązek stosowania ZSZ i LRW wynika z aktualnego rozporządzenia ministra gospodarki, które precyzuje podstawowe wymagania techniczne dla układów EAZ . Są w nim zawarte m.in. następujące wymagania: - nowe, przebudowywane i remontowane rozdzielnie 110 kV należy wyposażyć w ZSZ , - wszystkie rozdzielnie należy wyposażyć w LRW , niezależne od ZSZ , - za zgodą operatora dopuszcza się stosowanie LRW zintegrowanych z ZSZ, - należy stosować LRW z dwoma kryteriami otwarcia wyłącznika - prądowym i wyłącznikowym, a przed wyłączeniem sekcji wymagany jest retrip, - podstawowe urządzenia EAZ powinny być wyposażone w układy kontroli ciągłości obwodów wyłączania, - przekaźniki wyjściowe (wyłączające) powinny mieć zdolność łączeniową dostosowaną do parametrów cewek wył... więcej»

Srebrny Jubileusz Przedsiębiorstwa Badawczo-Wdrożeniowego OLMEX SA - 25 lat współtworzenia polskiego systemu elektroenergetycznego
Z dyrektorem generalnym, prezesem zarządu PBW OLMEX SA, dr. inż. Przemysławem Chojnowskim rozmawia Aleksander Dudkowski.Panie Prezesie, mija już ćwierć wieku odkąd OLMEX jako prywatna firma rozpoczął działalność na naszym rynku elektroenergetycznym. To piękny jubileusz zważywszy, że firma jako jedna z pierwszych w Polsce rozpoczęła prywatną działalność po transformacji ustrojowej. Proszę powiedzieć kilka słów o początkach OLMEX-u. Jan Parandowski w "Mitologii" pisze, że na początku był Chaos. Ja mogę stwierdzić, że na początku naszego istnienia był zapał. Pojawiły się sprzyjające warunki do podjęcia działalności gospodarczej w nieznanych jeszcze w Polsce warunkach wolnego rynku. To wyzwoliło w ludziach energię i chęć stworzenia czegoś nowego. W 1987 r., z inicjatywy pracowników naukowych ówczesnej Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie, zostało założone w Olsztynie Przedsiębiorstwo Badawczo-Wdrożeniowe OLME X Sp. z o.o. Przedmiot działalności obejmował prace projektowe, pomiarowe, badawcze, wdrożeniowe, montażowe i instalatorskie z zakresu gospodarki energetycznej w zakładach przemysłowych, ze szczególnym uwzględnieniem przedsięwzięć związanych z racjonalizacją i ograniczeniem zużycia czynników energetycznych. Idea rozwiązywania problemów na podstawie badań naukowych oraz praktycznych doświadczeń zdobytych w przemyśle towarzyszyła naszej firmie od samego początku i trwa aż do dziś. Wspomniał Pan o przedsięwzięciach związanych z racjonalizacją i ograniczeniem zużycia czynników energetycznych. Czego dokładnie one dotyczyły? Podjęliśmy się rozwiąz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-8

zeszyt-3394-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-8.html

 
W numerze m.in.:
Wpływ małej elektrowni na sieć (Bogusław Karolewski)
Ważnym etapem budowy elektrowni, której właściciel chce sprzedawać energię do systemu elektroenergetycznego jest ocena oddziaływania przyłączanego źródła na istniejącą sieć zasilającą. Uzyskanie od dostawcy energii warunków przyłączenia elektrowni o większej mocy (> 5 MW) wymaga opracowania przez inwestora ekspertyzy oceniającej wpływ elektrowni na sieć. Ale również dla elektrowni o mniejszych mocach trzeba ocenić wpływ nowej elektrowni na poziomy napięć, przeanalizować warunki pracy generatorów, dobrać nastawienia zabezpieczeń, ocenić możliwość powstania migotania światła czy generowania harmonicznych. Zagadnienia wpływu elektrowni na sieć są dość często poruszane w publikacjach [1-5, 7-9, 11-12], ale z reguły są traktowane w sposób ogólny. W artykule przedstawiono zagadnienie na przykładzie niewielkiej elektrowni wodnej, przyłączonej do sieci nN. Parametry układu Obiektem analizy jest mała elektrownia wodna (MEW) przepływowa, w której zamontowano 2 turbiny - śmigłową i Francisa. Jako generatory pracują 2 silniki indukcyjne o parametrach zebranych w tab.Schemat wycinka układu sieci, do której będzie włączona MEW, przedstawiono na rys. 1. Elektrownia będzie połączona z siecią nN linią napowietrzną Le 4×35 mm2, łączącą złącze kablowe ZK-1, umiejscowione na ścianie budynku MEW, ze słupem nr 4 istniejącej linii napowietrznej L-2 o przewodach 4×70 mm2. Linia ta wychodzi ze stacji R-1, w której pracuje transformator T2 20/0,4 kV o mocy 250 kVA (u z% = 4,67%, ΔPFe = 750 W, ΔPCu = 4816 W). Transformator jest połączony linią L-1 o długości 5600 m ze stacją S-1, którą zasila transformator T1 110/20 kV, o mocy 25 MVA (u z% = 13,01%, ΔPFe = 16 360 W, ΔPCu = 147 249 W), połączony z systemem elektroenergetycznym.Moc zwarciowa po stronie pierwotnej transformatora T1 wynosi Sk = 992 MVA. Pozostałe linie przyłączone do rozdzielni 20 kV stacji S-1 zastąpiono odbiorem pobierającym moc S1. Odejścia od linii L-1 zastąpiono j... więcej»

"Rekordowe" osiągnięcia energetyki wiatrowej
A. Mogilenko: (Energetyka wiatrowa: nowe rekordy). Energetika i Promyszlennost' Rossii 4/2012. Opracował - Piotr Olszowiec. Mimo kryzysu gospodarczego i finansowego na świecie trwa nieprzerwany rozwój energetyki wiatrowej. W 2012 r. przyrosty nowych mocy w światowej energetyce wiatrowej wyniosą 46 GW. Dobra passa ma być podtrzymana również w przyszłości - w ciągu najbliższych czterech lat światowy potencjał wytwórczy tego segmentu ma wzrosnąć aż o 255 GW. Doskonałym wynikom ekonomicznym towarzyszy nieustanny postęp techniczny w budowie farm wiatrowych. Jednym ze światowych liderów jest niemiecka firma Enercon. Dotychczas największe turbiny wiatrowe tego producenta typu E-126/6 dawały przy znamionowej mocy 6 MW n... więcej»

WYDAWNICTWA
Elektryczne i elektroniczne czujniki temperatury Mariusz R. Rząsa, Bolesław Kiczma: Elektryczne i elektroniczne czujniki temperatury. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 2005. W słowie Od autorów czytamy: Niniejszą książkę poświęcono wyłącznie pomiarom temperatury z wykorzystaniem metod elektrycznych, a w szczególności cyfrowym czujnikom elektronicznym. Podano w niej podstawowe informacje na temat budowy i zasady działania podstawowych typów czujników temperatury, jednak w podstawowej części skupiono się na opisaniu znanych i produkowanych obecnie czujników temperatury. (…) Do książki dołączono płytę CD-ROM, która zawiera pełne dane katalogowe prezentowanych układów. Autorzy omawiają następującą problematykę: Wiadomości wstępne, Bezstykowe metody pomiaru temperatury - pirometr: monochromatyczny z zanikającym włóknem, dwubarwowy, fotoelektryczny, fotoelektryczny monochromatyczny, fotoelektryczny pasmowy, radiacyjny, radiacyjny soczewkowy, radiacyjny zwierciadłowy, radiacyjny ze światłowodem, Rezystancyjne czujniki temperatury - czujniki rezystancyjne metalowe, termistory, półprzewodnikowe rezystancyjne czujniki temperatury serii KTY, układy połączeń czujników rezystancyjnych, linearyzacja układem rezystorów, linearyzator z kluczami diodowymi, Półprzewodnikowe czujniki tem... więcej»

Racjonalizacja gospodarki remontowej elektrowni węglowych w ujęciu probabilistycznym (Andrzej Oziemski)
Ocena niezawodności procesu wytwarzania energii elektrycznej wymaga znajomości wskaźników niezawodnościowych elementów składowych bloku energetycznego oraz całej jednostki, będącej z kolei elementem składowym elektrowni. Stosowane na ogół analityczne metody oceny niezawodności bloków, oparte na procesach Markowa, w których wskaźniki niezawodnościowe dla całej jednostki określa się na podstawie znajomości wskaźników niezawodnościowych znaczących układów i elementów bloku, mają jeden istotny mankament, jakim jest brak wystarczająco licznej populacji analizowanych zdarzeń dla większości rozpatrywanych elementów. Dla złożonych obiektów cieplno-mechanicznych, jakimi są bloki energetyczne, występują ponadto bardzo często przypadki parametrycznych uszkodzeń elementów, które mogą powodować wyłączenia bloków lub - w zależności od decyzji personelu ruchu obserwującego rozwój awarii oraz aktualną sytuację w całym systemie elektroenergetycznym - bloki mogą pozostawać przez ograniczony czas w stanie pracy. Świadczy to o tym, że pod względem niezawodności jest to urządzenie wielostanowe, a nie dwustanowe (stan zdatności lub uszkodzenia całkowitego), jak zdecydowana większość elementów układów przesyłu i rozdziału energii elektrycznej [1]. Zużywanie się poszczególnych elementów i wynikająca stąd konieczność prowadzenia częstych i licznych prac konserwacyjnych urządzeń powodują, że bloki energetyczne muszą być poddawane okresowo remontom i przeglądom planowym. Skutki gospodarcze odstawień bloków do remontów zależą głównie od długości cykli międzyremontowych, czasu trwania poszczególnych remontów oraz terminów rozpoczynania ich realizacji. Bardzo ważnym zagadnieniem jest więc optymalizacja wartości tych wielkości. Analiza niezawodności bloków energetycznych prowadzona jest od wielu lat praktycznie we wszystkich przemysłowo rozwiniętych krajach, a jej wyniki są wykorzystywane zarówno na etapie eksploatacji (racjonalizacja gospodarki remon... więcej»

Kontrola pracy systemu elektroenergetycznego z wykorzystaniem elementów teorii bifurkacji (Olgierd Małyszko)
W ostatnich latach, dzięki rozwojowi techniki cyfrowej i metod numerycznych, pojawiły się możliwości praktycznego zastosowania skomplikowanych metod matematycznych do kontroli i analizy stanu pracy systemu elektroenergetycznego (SEE). Na przykład, w teorii bifurkacji i chaosu, znane są metody umożliwiające badanie dynamiki układów nieliniowych, w tym analiza bifurkacji punktów stałych i okresowych. Wielkie awarie systemowe, takie jak np. utrata stabilności napięciowej, charakteryzują się właśnie zanikiem punktów stałych. Jedną z metod teorii bifurkacji i chaosu jest analiza wykładników Lapunowa. W artykule - na przykładzie modelu generator-sieć sztywna - pokazano, że wartość największego wykładnika Lapunowa jest skorelowana ze współczynnikiem zapasu stabilności i dąży do zera w miarę jak badany układ zbliża się do punktu utraty stabilności. W związku z tym, wartość największego wykładnika Lapunowa może być użyta jako wskaźnik zapasu stabilności. Jako drugi przykład wykorzystania wykładników Lapunowa przedstawiono metodę pomiaru on-line impedancji i mocy zwarciowej SEE. Aktualnie parametry te są obliczane teoretycznie, natomiast w czasie pracy systemu nie są już kontrolowane. Od mocy zwarciowej zależy koszt urządzeń, tym samym koszt budowy, napraw i modernizacji systemu. W rzeczywistym systemie wartości tych parametrów ulegają zmianom wskutek rozbudowy i modernizacji, jak również w wyniku planowych lub awaryjnych wyłączeń urządzeń. Proponowana metoda umożliwia ciągły monitoring wartości impedancji i mocy zwarciowej systemu w warunkach ruchowych. Wykładniki Lapunowa Wykładniki Lapunowa są miarą wrażliwości układu na warunki początkowe i reprezentują średnie tempo rozbiegania się bliskich trajektorii (startujących od dwóch początkowo bliskich sobie punktów) na atraktorze. Przedstawiono to na rys. 1. Jeśli układ ewoluuje od dwóch bliskich warunków początkowych X0 i X0+Δx0 to po czasie t rozbieżność można w przybliżeniu op... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-7

zeszyt-3366-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-7.html

 
W numerze m.in.:
Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce. Część IV. Najbardziej prawdopodobne lokalizacje elektrowni jądrowych w Polsce (Władysław Kiełbasa)
W 2009 r. Ministerstwo Gospodarki, w porozumieniu z samorządami, dokonało aktualizacji propozycji lokalizacyjnych elektrowni jądrowych rozważanych do 1990 r.: Żarnowiec, Klempicz, Kopań, Nowe Miasto, Wyszków, Małkinia, Chotcza i Gościeradów. Spośród ww. lokalizacji, jedynie dla dwóch pierwszych: Żarnowiec oraz Warta-Klempicz, wykonano pełen zakres pomiarów, badań i analiz lokalizacyjnych oraz przeprowadzono całą procedurę zatwierdzania lokalizacji zgodnie z ówcześnie (tj. w latach 70. i 80. ub.w.) obowiązującymi przepisami. Lokalizacja Żarnowiec została ustalona decyzjami Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z 19 grudnia 1972 r. oraz 2 czerwca 1979 r. (aktualizacja decyzji z 1972 r.), zaś lokalizacja Warta-Klempicz decyzją tejże Komisji Planowania z 5 czerwca 1987 r. Budowa EJ "Żarnowiec" (4 × 464 MWe) została rozpoczęta na mocy uchwały Nr 10/82 Rady Ministrów PRL z 1 stycznia 1982 r. Roboty ziemne rozpoczęto w kwietniu 1982 r., a 11 listopada 1985 r. inwestor otrzymał zezwolenie prezesa PAA na budowę I etapu elektrowni (2 × 465 MWe), z punktu widzenia bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, zaś 10 grudnia 1985 r. rozpoczęto betonowanie płyty fundamentowej budynku reaktorów I i II bloku. Budowa elektrowni została zaniechana przy ok. 40-procentowym zaawansowaniu I etapu - na mocy uchwały rządu RP z 4 września 1990 r., zaś niedokończone obiekty główne zostały porzucone i - po wyłączeniu odwodnień - częściowo zatopione, zasadniczo bez rozbiórki - jeśli nie liczyć zezłomowania elementów metalowych, które można było stosunkowo łatwo wymontować lub wyciąć. Natomiast, na terenie lokalizacji EJ "Warta" w latach 1988-1989 wykonano prace przygot... więcej»

Wyznaczanie rezystancji zastępczej obwodów elektrycznych z wykorzystaniem obliczeń ewolucyjnych (Mirosław Gajer)
Rezystancja zastępcza obwodu elektrycznego rozumiana jest jako wartość rezystancji opornika, którym można zastąpić układ połączeń innych elementów rezystywnych, stanowiących rozpatrywany obwód, nie zmieniając przy tym wartości płynącego w nim prądu [1]. W przypadku szeregowego połączenia N oporników, ich rezystancja zastępcza równa jest sumie rezystancji poszczególnych oporników składowych, zgodnie ze wzorem (1) Analogicznie w przypadku równoległego połączenia N oporników odwrotność ich rezystancji zastępczej równa jest sumie odwrotności rezystancji poszczególnych oporników składowych, zgodnie ze wzorem (2) W przypadku równoległego połączenia jedynie dwóch oporników wzór (2) można przekształcić do postaci pozwalającej na bezpośrednie wyznaczenie ich rezystancji zastępczej za pomocą następującej zależności (3) Podobnie w przypadku równoległego połączenia trzech oporników, ich rezystancja zastępcza wyraża się wzorem (4) Oprócz szeregowego lub równoległego połączenia oporników występować mogą także układy mieszane, w przypadku których rezystancję zastępczą można wyznaczyć jako kombinację odpowiednich połączeń równoległych bądź szeregowych ich oporników składowych [2]. = = N i R Ri 1 i R = = N i i R 1 R 1 1 1 2 1 2 R R R R R + = 1 2 1 3 2 3 1 2 3 R R R R R R R R R R + + = wiedniej kombinacji połączeń szeregowych i równoległych [3]. Przykład takiego układu połączeń oporników został przedstawiony na rys. 2. W takim wypadku rezystancję zastępczą można wyznaczyć jedynie korzystając z definicji pojęcia rezystancji, która mówi, że rezystancja obwodu jest to stosunek napięcia U panującego na jego zaciskach do wartości płynącego przez niego prądu i. Dr inż. Mirosław Gajer - AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział EAIiE, Katedra Automatyki, Kraków Rys. 1. Układ połączeń oporników stanowiący kombinację połączeń szeregowych i równoległych Rys. 2. Układ połączeń oporników, którego nie można sprowadzi... więcej»

HVDC jutra (Łukasz Nogal, Piotr Kacprowicz)
W ostatnich latach można zaobserwować znaczny wzrost realizacji projektów wykorzystujących technologię HVDC do przesyłu energii elektrycznej. Wynika to z różnych przesłanek: ekonomicznych, środowiskowych, technicznych. Faktem jest, iż układy wysokonapięciowego prądu stałego dzięki swoim licznym zaletom będą stosowane coraz częściej i z jeszcze większym rozmachem. Technologia ta jest obecna na rynku energetycznym od ponad 50 lat. Warto więc zaznajomić się z nią bliżej, ponieważ już niedługo może nam ona towarzyszyć w jeszcze większym zakresie. Niniejszy artykuł został poświęcony nowatorskim przedsięwzięciom związanym z wykorzystaniem HVDC. Trochę historii W dzisiejszych czasach energia elektryczna generowana jest niemal wyłącznie jako energia prądu przemiennego. Warto jednak przypomnieć, iż energią po raz pierwszy wygenerowaną w celach komercyjnych była energia elektryczna prądu stałego, której to prekursorem był Thomas Alva Edison. Ponadto pierwsza elektroenergetyczna sieć przesyłowa również została zbudowana w oparciu o prąd stały. Jednakże technologia, którą dysponowano ponad sto lat temu, nie pozwalała na wykorzystanie prądu stałego niskiego napięcia do przesyłu energii na duże odległości, co spowodowało rozpowszechnienie alternatywnego sposobu, jakim był wysokonapięciowy prąd przemienny. Dopiero dzięki znacznemu rozwojowi w dziedzinie energoelektroniki, m.in. zaworów wysokiego napięcia (zbudowanych z lamp rtęciowych lub tyrystorów), przesył prądu stałego na duże odległości stał się możliwy, powodując wzrost wykorzystania tej technologii w systemie elektroenergetycznym. Pierwsze ćwierć wieku wysokonapięciowego prądu stałego, poczynając od 1954 r. do połowy lat 70., opierało się głównie na lampach rtęciowych. Przez kolejne 25 lat, do 2000 r., dominowała technologia wykorzystująca przekształtniki tyrystorowe. Obecna technologia wykorzystuje głównie tzw. self-commutated converters, czyli przekształtniki samoistnie komutują... więcej»

Konkurs o tytuł najaktywniejszego koła SEP w 2011 r.
Komisja konkursowa pod przewodnictwem Andrzeja Klaczkowskiego (Oddział Zagłębia Węglowego SEP ) podsumowała rywalizację kół w 2011 r. W konkursie uczestniczyło 36 kół z 13 oddziałów. W poszczególnych kategoriach zwyciężyły następujące koła: Grupa A (koła do 30 członków) Koło Oddział Lokata Koło SEP nr 16 przy Wydziale EAI iE AG H, Kraków Krakowski I Ko... więcej»

VII Lubuska Konferencja Naukowo-Techniczna Innowacyjne Materiały i Technologie w Elektrotechnice Nauka dla przemysłu – Przemysł dla nauki i–MITEL 2012 (Krzysztof Woliński)
W dniach 18-20 kwietnia 2012 r. Oddział Gorzowski Stowarzyszenia Elektryków Polskich wspólnie z Instytutem Inżynierii Elektrycznej Uniwersytetu Zielonogórskiego, przy współudziale: Wydziału Elektrycznego Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Instytutu Elektrotechniki, ENEA Operator Sp. z o.o., PTET iS Oddział w Szczecinie i Oddział w Zielonej Górze zorganizował Konferencję i-MITEL 2012 w Przyłęsku k. Gorzowa Wlkp. Konferencja została zorganizowana pod patronatem honorowym Wiceprezesa Rady Ministrów Ministra Gospodarki, Wojewody Lubuskiego oraz Prezesa SEP i pod patronatem naukowym Komitetu Elektrotechniki PAN oraz Komisji Nauk Elektrycznych PAN Oddział w Poznaniu. W Konferencji wzięło udział 150 osób. Na otwarcie Konferencji i-MITEL 2012 przybyli: przedstawiciel Ministerstwa Gospodarki - Maciej Sokołowski, dyrektor Departamentu Taryf Urzędu Regulacji Energetyki - dr Tomasz Kowalak, wicewojewoda lubuski - Jan Świrepo, wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Lubuskiego - Tomasz Wontor, radny Sejmiku Województwa Lubuskiego - Bogusław Andrzejczak, wiceprzewodnicząca Rady Miasta Gorzów Wlkp. - Grażyna Wojciechowska, wiceprezydent Gorzowa Wlkp. - Ewa Piekarz, Honorowy Przewodniczący Komitetu Elektrotechniki Polskiej Akademii Nauk i Honorowy Przewodniczący Komitetu Naukowego Konferencji i-MITEL - prof. Kazimierz Zakrzewski, przewodniczący Komitetu Elektrotechniki Polskiej Akademii Nauk - prof. An... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-6

zeszyt-3337-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-6.html

 
W numerze m.in.:
Bezpieczeństwo elektrowni jądrowych z reaktorami III generacji oferowanych Polsce Część III. Podstawowe cechy bezpieczeństwa rozwiązań projektowych jądrowych bloków energetycznych oferowanych Polsce (Władysław Kiełbasa)
Inwestorowi pierwszych elektrowni jądrowych w Polsce - spółce PGE SA - oferowane są obecnie dwa rodzaje jądrowych bloków energetycznych generacji III+ wyposażonych w reaktory lekkowodne - dwa z reaktorami typu PWR (EPR i AP 1000) oraz jeden z reaktorem typu BWR (ESBWR). Wszystkie zapewniają wysoki poziom bezpieczeństwa jądrowego. Podstawowe cechy bezpieczeństwa reaktora EPR Reaktor EPR (european pressurized reactor) reprezentuje tzw. "linię ewolucyjną" rozwoju reaktorów energetycznych, jego rozwiązania projektowe wywodzą się z 40-letnich doświadczeń w konstrukcji i eksploatacji francuskich i niemieckich reaktorów wodnociśnieniowych, a zwłaszcza ich najnowszych modeli: "N4" (firmy Framatome - obecnie AREVA) i "Konvoi" (firmy Siemens). Moc elektryczna netto jądrowego bloku energetycznego z reaktorem EPR wynosi ok. 1600 MWe. Zastosowano w nim wiele rozwiązań zapewniających bezpieczeństwo nie tylko przy normalnej eksploatacji i podczas awarii projektowych, ale i w razie akcji terrorystycznych, a także zabezpieczających przed uszkodzeniem obudowy bezpieczeństwa w przypadku ciężkich awarii związanych ze stopieniem rdzenia reaktora. Główne cechy bezpieczeństwa reaktora EPR schematycznie przedstawiono na rys. 17, są to: - dwupowłokowa obudowa bezpieczeństwa z układami wentylacji przestrzeni pomiędzy dwiema powłokami, - strefa rozpływu stopionego rdzenia (tzw. łapacz rdzenia), zabezpieczająca obudowę bezpieczeństwa przed uszkodzeniem w razie przetopienia zbiornika reaktora przez stopiony rdzeń, - układy bezpieczeństwa o poczwórnej redundancji, - układ chłodzenia (zraszania) obudowy bezpieczeństwa o podwójnej redundancji, - duży zbiornik wodny w obudowie bezpieczeństwa (zapas wody służący do przeładunku paliwa i dla układów bezpieczeństwa). Rozwiązania projektowe zastosowane w EPR zapewniają: ● Praktyczne wykluczenie sytuacji mogących skutkować dużymi wczesnymi uwolnieniami substancji promieniotwórczych do środowiska, jak: ... więcej»

Możliwości wykorzystania zasobników energii na potrzeby operatora systemu przesyłowego (Mieczysław Kwiatkowski)
Zgodnie z obowiązującymi w kraju regulacjami prawnymi, podmiotem odpowiedzialnym za pełnienie funkcji operatora systemu przesyłowego (OSP) jest spółka PSE Operator SA. Odpowiada ona m.in. za eksploatację oraz za rozwój elektroenergetycznej sieci przesyłowej najwyższych napięć, za integralność całego krajowego systemu elektroenergetycznego (KSE) oraz za administrowanie rynkiem bilansującym. Jednym z najważniejszych wyzwań, przed którym stoi aktualnie OSP jest integracja z systemem elektroenergetycznym źródeł wytwórczych energii elektrycznej wykorzystujących energię odnawialną (OZE). Dotyczy to w pierwszej kolejności źródeł wiatrowych. Aktualna polityka energetyczna do 2030 r. [1] przewiduje uruchomienie do 2015 r. ok. 3400 MW, natomiast do 2020 r. - ok. 6100 MW mocy elektrycznej w źródłach wiatrowych. Szybki planowany rozwój energetyki wiatrowej został podtrzymany w opublikowanym w 2010 r. "Krajowym planie działania w zakresie energii ze źródeł odnawialnych" [2], gdzie przewiduje się uruchomienie 6650 MW mocy zainstalowanej w farmach wiatrowych do 2020 r. i osiągnięcie w tym samym roku rocznej produkcji energii elektrycznej z tych źródeł wytwórczych na poziomie ok. 15,2 TWh. Biorąc pod uwagę możliwość zrealizowania cytowanych wyżej planów, należy się liczyć z tym, że w 2020 r. źródła wiatrowe stanowiłyby ok. 14% całkowitej mocy zainstalowanej w KSE. Zgodnie z informacjami Agencji Rynku Energii [3], na koniec 2011 r. moc zainstalowana w tych źródłach wynosiła ok. 1580 MW. Źródła odnawialne, wykorzystujące energię wiatru mają w stosunku do źródeł cieplnych konwencjonalnych, dominujących w kraju odmienną specyfikę pracy polegającą na: - przypadkowości produkcji energii elektrycznej (jest ona uzależniona od bieżącej siły wiatru), - możliwości szybkich zmian mocy wprowadzanej do sieci elektroenergetycznej, co jest także uzależnione od nagłych zmian siły wiatru, - niskiej przewidywalności pracy w dłuższych okresach czasowych plan... więcej»

Przekazywanie sygnałów dwustanowych w obwodach EAZ (Zygmunt Kuran)
W powszechnej opinii to "rynek" kreuje rzeczywistość, lecz często skuteczniej robią to specyfikacje techniczne. Błąd w specyfikacji technicznej może powodować rozwiązania gorsze kosztem lepszych. Obiektywna ocena poszczególnych rozwiązań nie jest łatwa. Artykuł zawiera obszerną analizę zagadnień dotyczących przekazywania sygnałów dwustanowych EAZ w dużych sieciach 220 V DC, z uwzględnieniem aspektów historycznych, praktycznych i teoretycznych oraz sugestie wprowadzenia zmian w zapisach specyfikacji technicznych. Rola przekaźników pomocniczych w EAZ była fundamentalna, bo wszystkie funkcje logiczne realizowane były przy ich użyciu. Gdy w latach 70. ub.w. przychodziłem do pracy w Zakładzie Automatyki Sieciowej Instytutu Energetyki, to problem zakłóceń w obwodach wtórnych zasadniczo nie istniał. Moce pobierane przez te przekaźniki były na tyle duże, że stanowiły dostateczną ochronę przed zakłóceniami w ich obwodach. Był to okres intensywnej pracy nad elektronicznymi analogowymi zabezpieczeniami dla polskiej energetyki. Najaktywniejszymi ośrodkami w tej dziedzinie były Instytut Energetyki i REFA Świebodzice. Oba ośrodki, pomimo prób w tym kierunku, nie ustaliły wspólnej płaszczyzny sprzętowej. Nastąpił podział: Instytut opracowywał zabezpieczenia dla sieci WN i elektrowni, a REFA dla sieci średnich napięć. Tylko Instytut miał możliwość zetknąć się z problemem zakłóceń, bo dotyczy on obiektów rozległych. Technika elektroniczna chciała zaoszczędzić na energii związanej z przekazywaniem sygnałów dwustanowych, a obiekty energetyczne w tym czasie rozrastały się, co pogłębiało tylko problem. W Instytucie Energetyki, przy opracowywaniu konstrukcji pierwszych elektronicznych zabezpieczeń, od początku przyjęta została obowiązująca do dzisiaj zasada, że do zespołów zabezpieczeń wprowadzamy wszystkie dwustanowe informacje o obiekcie, a uzależnienia logiczne niezbędne do pracy obiektu realizuje elektronika. Z tego wynikła konieczność wprowa... więcej»

AUTOMATICON 2012 - Automatyka, Pomiary, Elektronika (Krzysztof Woliński)
dniach 20-23 marca 2012 r. w Warszawskim Centrum Targowym EXPO XXI odbyły się XVIII Międzynarodowe Targi Automatyki i Pomiarów. Organizatorami targów były: Przemysłowy Instytut Automatyki i Pomiarów PIAP oraz MVM Sp. z o.o. Targi AUTOMATICON ® są od 18 lat imprezą wystawienniczą, która umoż... więcej»

Substytucyjny pomysł na korupcję (Krzysztof Billewicz)
Obecnie w Polsce coraz więcej liczników jest zdalnie odczytywanych za pomocą różnych technologii komunikacyjnych. Oprócz wielu zalet takiego rozwiązania ich wspólną wadą jest problem z odczytem niektórych urządzeń pomiarowych. Licznik jednak przechowuje dane pomiarowe tylko przez określony czas, np. przez miesiąc. W przypadku niemożności odczytania danych z takiego urządzenia, w określonym czasie może dojść do bezpowrotnej ich utraty. W przypadku bezpowrotnej utraty danych część z nich, na potrzeby rozliczeń, można dość dokładnie odtworzyć. Jednak zapis w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnych, które są dość jednoznaczne, nie gwarantuje najdokładniejszego sposobu odtworzenia brakujących danych. Co więcej, w niektórych przypadkach taki mechanizm może zachęcać do manipulowania odczytami danych, co w konsekwencji doprowadzi do pomysłów korupcyjnych. Substytucja danych W przypadku, gdy nie można pozyskać danych ani z licznika rozliczeniowego, ani kon... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-5

zeszyt-3306-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-5.html

 
W numerze m.in.:
Rozłączniki napowietrzne 24 kV wyposażone w próżniowe komory rozłącznikowe - prace badawczo-rozwojowe w IE-ZD Białystok (Stanisław Kiszło, Andrzej Frącek)
W latach 2010-2011 Instytut Energetyki - Zakład Doświadczalny w Białymstoku prowadził nowe prace nad zastosowaniem próżniowych komór rozłącznikowych w rozłącznikach napowietrznych średniego napięcia 24 kV, w celu uzyskania większej zdolności łączeniowej rzędu (do 400 A). Założenia do I etapu pracy Założenia pracy obejmowały: - prace koncepcyjno-projektowe zespołu gaszenia łuku, z umiejscowieniem na odłącznikach typu SON-24, - kompatybilność do rozłączników typu SRN-24, - uzyskanie nowej wersji rozłącznika o zdolności łączeniowej do 400 A. Pierwsza część pracy obejmowała m.in.: - zaprojektowanie zespołu gaszenia łuku, - wykonanie prototypu zespołu gaszenia łuku, - sprawdzenie poprawności działania mechanicznego, - próby konstr... więcej»

Analiza asymetrii napięć w terenowych sieciach elektroenergetycznych średniego napięcia (Ryszard Skliński, Grzegorz Hołdyński, Zbigniew Skibko)
W obliczeniach sieci elektroenergetycznych przyjmuje się zazwyczaj założenie symetrii impedancji wzdłużnych oraz symetrii prądów odbiorów i napięć zasilających. Przyjęcie tego założenia w znacznym stopniu ułatwia wykonanie obliczeń. Jednak w rzeczywistości uzyskanie całkowitej symetrii napięć we wszystkich węzłach systemu elektroenergetycznego w stanach normalnych nie jest w praktyce możliwe z uwagi na niesymetryczne odbiory, a przede wszystkim odbiorniki 1-fazowe, występujące głównie w sieciach niskiego napięcia. Powodują one przepływ niejednakowych prądów fazowych (asymetria prądów) przez sieć elektroenergetyczną i powstawanie na elementach tej sieci niesymetrycznych strat napięcia. Konsekwencją tego jest utrata symetrii napięcia w węzłach sieci - czyli asymetria napięć. Asymetria napięć Asymetrią napięć nazywa się stan, w którym spełniony jest przynajmniej jeden z warunków: wartości napięć fazowych nie są sobie równe, kąty między kolejnymi napięciami fazowymi także nie są sobie równe (120o). Niesymetryczne układy napięć lub prądów można analizować rozkładając je na składowe układy symetryczne: zgodny, przeciwny i zerowy. Składowe układy symetryczne w literaturze dość często nazywa się skrótowo składowymi symetrycznymi. Oznaczając wielkości fazowe napięć w układzie trójfazowym odpowiednio UA, UB, UC, otrzymuje się równania umożliwiające obliczenie składowych symetrycznych układu trójfazowego [1]: (1) gdzie: U 0, U1, U2 - składowe symetryczne kolejności zerowej, zgodnej i przeciwnej, UA, UB, UC - wielkości fazowe napięcia, a - operator obrotu opisany równaniem: ... więcej»

Kompensacja mocy biernej w instalacjach przemysłowych i sieciach dystrybucyjnych SN (Marek Iwanicki)
W systemie elektroenergetycznym prądu przemiennego występuje zapotrzebowanie na moc bierną indukcyjną, konieczną do wytworzenia pola elektromagnetycznego, głównie w silnikach elektrycznych i transformatorach. Pole to jest warunkiem działania tych maszyn. Moc bierną pobierają również linie elektroenergetyczne, zużywając ją także na wytworzenie pola elektromagnetycznego. Zapotrzebowanie na moc bierną występuje zarówno u odbiorców energii elektrycznej (w pierwszym rzędzie u odbiorców przemysłowych), jak również u dostawców energii elektrycznej, tj. w energetyce zawodowej. Do wytwarzania mocy biernej służą: - generatory synchroniczne, - kompensatory synchroniczne, - silniki synchroniczne, - baterie kondensatorów (kondensatory). Kondensatory są zwykle najekonomiczniejszym - z przedstawionych powyżej - źródłem mocy biernej. Mają przy tym wiele cennych zalet, jak: - możliwość instalacji praktycznie w dowolnym punkcie sieci, - łatwość dostosowania instalacji do występującego zapotrzebowania, - bardzo niskie straty mocy czynnej, - prosty montaż i mało pracochłonna obsługa. Wymienione zalety kondensatorów umożliwiają instalowanie ich w pobliżu odbiorów jako źródeł dostosowanych do występującego zapotrzebowania mocy biernej w danym punkcie sieci. Unikając zatem praktycznie przesyłu mocy biernej, można zrealizować korzystną ekonomicznie ideę lokalnego wytwarzania tej mocy w dużej liczbie rozproszonych źródeł mocy biernej, którymi są kondensatory, instalowane zarówno w zakładach przemysłowych, jak i w sieciach energetyki zawodowej. Gospodarka mocą bierną w zakładach przemysłowych Zmiana sposobu rozliczania nieskompensowanej mocy biernej oraz okresowe podwyżki cen energii elektrycznej sprawiły, że w ciągu ostatnich lat znacznie wzrosło zainteresowanie kompensacją mocy biernej. Optymalizacja kosztów to nie jedyny powód, dla którego należy mieć sprawny układ kompensacji. Utrzymanie zadanego współczynnika mocy tgφ na poziomie poniż... więcej»

Praktyczna realizacja testów odbiorczych farm wiatrowych (Franciszek Głowacki, Henryk Koseda)
Zróżnicowania w rozkładzie ciśnienia atmosferycznego, na skutek różnic termicznych pomiędzy niskimi i wysokimi szerokościami geograficznymi, są przyczyną ruchu mas powietrza (powstawania wiatru). Mimo że tylko 1-2% energii promieniowania słonecznego jest zamieniane na energię kinetyczną mas powietrza, energia wiatru stanowi olbrzymie źródło energii niekonwencjonalnej (odnawialnej). Potencjał energii wiatru nie jest tak olbrzymi jak energii promieniowania słonecznego, jednak mimo tego, moc poruszających się mas powietrza jest bardzo duża i sięga ok. 2700 TW. Odejmując moc wiatrów wiejących nad otwartym morzem (gdzie występują problemy z instalacją siłowni wiatrowych), powierzchnią lądów, na której nie istnieje możliwość zainstalowania siłowni wiatrowych oraz wiatrów wiejących na dużych wysokościach, wciąż pozostaje potencjał energetyczny o mocy rzędu 40 TW. Potencjał śródlądowej energii wodnej szacowany jest na ok. 4 TW. Energia wiatru, obok spalania drewna, była najwcześniej eksploatowaną przez człowieka energią odnawialną. Pierwsze wiatraki były wykorzystywane do pompowania wody czy mielenia ziarna. Pierwszy opis wykorzystania wiatru do pompowania wody powstał w Indiach 400 lat p.n.e. Na początku naszej ery wiatraki pojawiły się w Chinach oraz krajach basenu Morza Śródziemnego. Jednak zainteresowanie wykorzystaniem energii wiatru na cele energetyczne wyraźnie wzrosło dopiero po kryzysie paliwowym lat 70. ub.w. W Polsce warunki wietrzne na tle Europy należą do umiarkowanych. Najwyższe średnie prędkości wiatru występują na środkowym Pomorzu, gdzie średnia prędkość roczna na wysokości 10 m nad powierzchnią ziemi sięga 5 m/s. Mimo tych niezbyt sprzyjających warunków wietrznych oraz wielu innych trudności, dyrektywy Unii Europejskiej oraz praktyczna realizacja mechanizmów wsparcia energetyki odnawialnej zaowocowały w Polsce wzrostem zainstalowanych mocy energetyki wiatrowej z 725 MW w końcu 2009 r. do 1180 MW na koniec 2010 r.... więcej»

Ocena strefy karbonatyzacji betonu metodami elektrooporowymi (Paweł Woliński)
Karbonatyzacja jest to zespół przemian fizykochemicznych betonu pod wpływem długotrwałego oddziaływania dwutlenku węgla. Dwutlenek węgla jest stale obecny w powietrzu atmosferycznym, a także w atmosferze wewnętrznej obiektów budowlanych. W atmosferze objętościowa zawartość CO2 w powietrzu wynosi ok. 0,03% (są wyraźne różnice w okresie letnim i zimowym, w wyniku naturalnych procesów życiowych roślin zielonych, które w okresie wegetacji zużywają atmosferyczny CO2 do fotosyntezy), ale w rejonach przemysłowych bądź w ciągach komunikacyjnych może wynosić 0,3%, a lokalnie nawet więcej, tak więc w betonie nieosłoniętym powierzchniowo proces karbonatyzacji może następować w sposób ciągły [1, 2] Głównym mechanizmem sprawczym karbonatyzacji jest reakcja wodorotlenku wapniowego, stanowiącego jeden z produktów hydratacji cementu z atmosferycznym dwutlenkiem węgla CO2, który w pierwszej fazie uwadnia się do kwasu węglowego, a następnie tworzy z portlandytem węglan wapnia i wodę Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3 + H2O Karbonatyzacja betonu to proces o złożonym wpływie na beton i jego właściwości. Głównym negatywnym efektem jest obniżenie alkaliczności betonu, powodujące utratę ochronnych właściwości otuliny betonowej w stosunku do zbrojenia. Wynika ono z przereagowania zasadowego wodorotlenku wapniowego i powstawania obojętnego węglanu wapnia. Efektem procesu karbonatyzacji jest także tzw. skurcz karbonatyzacyjny, którego przyczyną jest rozpuszczanie kryształów wodorotlenku wapniowego. Oprócz wymienionych efektów stwierdza się także, że karbonatyzacja intensyfikuje negatywny wpływ chlorków na korozję zbrojenia. Badanie karbonatyzacji betonu Ocena zasięgu strefy skarbonatyzowanej jest ważnym elementem diagnostyki konstrukcji żelbetowych, koniecznym zarówno do prognozowania trwałości elementu, jak i do podjęcia decyzji o naprawie. Do badania zasięgu strefy skarbonatyzowanej można wykorzystać takie metody badań, jak: - różnicowa analiza termicz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-4

zeszyt-3276-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-4.html

 
W numerze m.in.:
"Złoty Inżynier 2011" (Ewa Micyk)
Bez kultury technicznej nie byłoby nowoczesnej Polski - tymi słowami redaktor naczelna Przeglądu Technicznego i prezes Zarządu Głównego FSNT-NOT Ewa Mańkiewicz-Cudny powitała 2 marca 2012 r. gości zebranych na gali "Złoty Inżynier 2011". Podczas słowa wstępnego prezes Mańkiewicz-Cudny przypomniała krótko początki konkursu, którego pierwsza edycja odbyła się w roku 1994, a także podkreśliła rolę inżynierów w rozwoju gospodarczym kraju oraz budowaniu stosunków społecznych. Wśród zebranych gości byli m.in.: sekretarz stanu w kancelarii prezydenta RP - Olgierd Dziekański (który odczytał list gratulacyjny od prezydenta Bronisława Komorowskiego), podsekretarz sta... więcej»

VII Lubuska Konferencja Naukowo-Techniczna Innowacyjne Materiały i Technologie w Elektrotechnice i-MITEL 2012 Nauka dla przemysłu - Przemysł dla nauki (Franciszek Narkun, Edward Cadler)
Siódmy raz Oddział Gorzowski Stowarzyszenia Elektryków Polskich wspólnie z Instytutem Inżynierii Elektrycznej Uniwersytetu Zielonogórskiego, przy współudziale: Wydziału Elektrycznego Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Instytutu Elektrotechniki, ENEA Operator Sp. z o.o. - Sponsor Główny, PTETiS Oddział w Szczecinie i Zielonej Górze organizuje Konferencję i-MITEL 2012. Konferencja odbędzie się w dniach 18-20 kwietnia 2012 r. w Przyłęsku i obejmie całokształt zagadnień związanych z innowacyjnymi materiałami i technologiami elektrotechnicznymi, w tym również z jakością zasilania urządzeń elektroenergetycznych, przetwarzaniem i przesyłaniem energii elektrycznej, i... więcej»

Czy burze magnetyczne są groźne dla krajowej elektroenergetyki? (cz. I ) (Adam Klimpel, Krzysztof Lipko)
Jednym z obowiązków państwa jest zapewnienie ciągłości pracy najważniejszych systemów: dostarczających energię, finansowych, komunikacyjnych itp. Państwo musi nadzorować ich sprawność oraz ustalać stopień ich zabezpieczenia przed różnymi niekorzystnymi zdarzeniami. We współczesnym świecie społeczeństwa nie są w stanie funkcjonować bez osiągnięć techniki zastosowanych do budowy całych systemów i ich codziennej obsługi. Awarie towarzyszą funkcjonowaniu rozległych systemów infrastrukturalnych i nie sposób ich zupełnie wyeliminować. Należy jednak czynić wszystko, aby zmniejszyć częstość ich występowania, rozległość i skutki. Takie zadanie ma ochrona infrastruktur krytycznych. W analizach dotyczących infrastruktur krytycznych jest podkreślana współzależność między poszczególnymi typami infrastruktur - uszkodzenie jednej z nich może lawinowo rozszerzyć się na inne. W ostatnich latach w Stanach Zjednoczonych i w wielu krajach Europy Zachodniej podjęto prace mające na celu analizę zależności między infrastrukturami krytycznymi. W literaturze rozróżnia się cztery kategorie współzależności: fizyczną, cyberelektroniczną, geograficzną i logiczną. System elektroenergetyczny jest uznawany za infrastrukturę najbardziej krytyczną, ponieważ wszystkie pozostałe są w pełni od niego zależne. Jednocześnie systemy elektroenergetyczne i infrastrukturę telekomunikacyjną uważa się za infrastruktury najbardziej podatne na sabotaż, ataki na drodze elektronicznej, na zjawiska atmosferyczne - w tym pogodę kosmiczną. Międzynarodowe elektroenergetyczne stowarzyszenia techniczne od lat były informowane o wpływie burz słonecznych (zwanych też burzami magnetycznymi) na funkcjonowanie systemów elektroenergetycznych. Informacje o pierwszych rozległych awariach systemowych, spowodowanych tymi zjawiskami, nadeszły z Kanady w 1989 r. Początkowo naukowcy twierdzili, że incydenty mogą się zdarzać jedynie w nocy w szczycie aktywności cyklu słonecznego i że mogą mieć... więcej»

Recykling odpadów źródłem metali ziem rzadkich
Messenger B.: Recycling: Rarely so Critical. Waste Management World 5/2011. Opracował - Piotr Olszowiec. Narastające problemy bezpiecznego zagospodarowania odpadów przemysłowych zmuszają do coraz powszechniejszego ich recyklingu. Utylizacja tych materiałów może dodatkowo przyczynić się do rozwiązania trudności z zaopatrzeniem w wartościowe materiały i komponenty. Przykładem opłacalnego, a ostatnio wręcz koniecznego recyklingu odpadów tego rodzaju - jest pozyskiwanie metali ziem rzadkich. Metale ziem rzadkich (MZR) są rodziną siedemnastu pierwiastków chemicznych (tab.). Mimo swej nazwy stanowią ok. 15% wszystkich pierwiastków występujących w przyrodzie, gdzie spotykane są zazwyczaj w formie związków chemicznych. Duże znaczenie praktyczne w wielu gałęziach przemysłu (zwłaszcza w elektrotechnice) sprawiło, że od pewnego czasu problem ich dostaw niepokoi coraz bardziej przywódców największych krajów. Metale te w niskich stężeniach występują praktycznie wszędzie, lecz niewiele jest złóż, z których wydoby... więcej»

Impedancja udarowa urządzeń powszechnego użytku (Jarosław Wiater)
Impedancja urządzeń powszechnego użytku mierzona w warunkach statycznych zdecydowanie różni się od impedancji tego samego urządzenia w warunkach dynamicznych. Duża szybkość narastania prądów udarowych powoduje wzrost wartości impedancji. W artykule zaprezentowano wyniki pomiarów impedancji udarowej urządzeń takich jak: wiertarka o mocy 750 W, odbiornik telewizyjny, odbiornik radiowy, żarówka o mocy 100 W, odbiornik telewizji satelitarnej, drukarka laserowa, stacjonarny komputer osobisty. Pomiary zostały przeprowadzone podczas normalnej pracy badanych urządzeń. Udar napięciowo-prądowy (1,2/50-8/20 μs) wprowadzano do instalacji elektrycznej podczas wykonywania pomiarów. W dobie rosnącego uzależnienia od energii elektrycznej istotnym czynnikiem staje się jej jakość. Wymusza to w sposób naturalny konieczność pomiaru, rejestracji i sygnalizacji zaburzeń. Od kilkudziesięciu lat są podejmowane próby oceny występującego zagrożenia urządzeń elektronicznych powszechnego użytku podczas bezpośrednich wyładowań piorunowych w różnorodne obiekty budowlane. Kluczowe w tej analizie są informacje niezbędne do matematycznego odwzorowania impedancji udarowych przyłączy zasilania analizowanych urządzeń. Dotychczas bazowano na modelach składających się tylko z elementów biernych. Impedancja urządzeń powszechnego użytku mierzona w warunkach statycznych zdecydowanie różni się od impedancji tego samego urządzenia przy wymuszeniu w postaci udaru napięciowo-prądowego. Duża szyb... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-3

zeszyt-3238-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-3.html

 
W numerze m.in.:
Zabezpieczenia serii MiCOM w ofercie firmy Schneider Electric (Krzysztof Burek)
W artykule przedstawiono wszystkie typy cyfrowych zabezpieczeń serii MiCOM, które znajdują się w ofercie firmy Schneider Electric Energy Sp. z o.o. ze Świebodzic (dawna REFA). W tabelarycznej formie pokazano typy oferowanych zabezpieczeń oraz opisano nowe funkcje, rozwiązania sprzętowe i programowe oraz interesujące aplikacje, które stały się standardem na rynku elektroenergetycznym w Polsce i poza granicami. Wytyczając kierunki rozwoju w automatyce zabezpieczeniowej firma Schneider Electric dysponuje w swojej ofercie pełną gamą zabezpieczeń serii MiCOM. Obok innowacyjnych konstrukcji zabezpieczeń autonomicznych serii MiCOM Px10, których produkcja zlokalizowana jest w Świebodzicach, w ofercie znajdują się specjalistyczne konstrukcje zabezpieczeń serii MiCOM Px30 i MiCOM Px40 do zastosowań w energetyce zawodowej i przemysłowej. Popularną serię MiCOM Px20, która jest dedykowana głównie dla rozdzielni SN, możemy spotkać w przemyśle petrochemicznym, górniczym oraz stoczniowym. Na szczególne uznanie zasługuje seria MiCOM Px30, która dodatkowo znalazła szerokie zastosowanie w europejskiej energetyce przy ochronie obiektów stacji zasilania farm wiatrowych, farm fotowoltaicznych, linii wyprowadzenia mocy oraz wszelkich obiektów lokalnej generacji rozproszonej włączanej do sieci dystrybucyjnej. Ważnym uzupełnieniem w ofercie stanowią zabezpieczenia serii MiCOM Px40. Zabezpieczenia odcinkowe typu P54x, linii przyłącza i generatorów typu P34x, silników typu P24x czy też zabezpieczenia ZS i LRW typu P74x na stałe już wpisały się w typowe układy zabezpieczeń na stacjach elektroenergetycznych - ale i też bardziej wymagających rozdzielniach przemysłowych. Tak duży wachlarz różnego typu urządzeń nie miałby szans na tak dynamiczną ekspansję i popularyzację, gdyby nie kadra techniczna, która od lat bierze czynny udział w rozwoju zabezpieczeń serii MiCOM, ale co najważniejsze stanowi pomost wiedzy pomiędzy dynamicznie rozwijającą się technologi... więcej»

Koła zamachowe stabilizują częstotliwość sieci w USA
Fairley P.: Flywheels keep the grid in tune. Spinning masses face off against big batteries in the half-billion-dollar market for grid stability. IEEE Spectrum (US) 2011 July. Opracował - Witold Bobrowski. Jeżeli zapotrzebowanie na energię elektryczną przekracza aktualną moc, turbiny elektrowni zwalniają obroty i następuje obniżenie częstotliwości. Natomiast turbiny przyspieszają, gdy moc dostarczana jest w nadmiarze. Regulatory częstotliwości powodują odpowiednie zwiększenie lub zmniejszenie mocy, tak aby uzyskać równowagę. Tradycyjna me... więcej»

Układy wielonapędowe z przetwornicami Danfoss serii VLT AutomationDrive FC 302 w produkcji mleka w proszku nadzorowane magistralą Profibus
Firma Danfoss należy do niekwestionowanych liderów branży napędowej. Od lat nazwa VLT® określa przetwornice częstotliwości i softstarty o najlepszych parametrach technicznych, najwyższej niezawodności i funkcjonalności. Napędy VLT® pracują w aplikacjach na całym świecie, a Danfoss oferuje najlepszych i najbardziej doświadczonych specjalistów i partnerów z zakresu techniki napędowej. W artykule zaprezentowano aplikację sterowania złożonym procesem technologicznym w zakładzie przetwórstwa spożywczego. Oferentem aplikacji jest firma Schulz Infoprod, która jako autoryzowany dystrybutor współpracuje z firmą Danfoss od ponad 5 lat. Schulz Infoprod na życzenie Klienta realizuje kompleksową obsługę od projektu aż po realizację i uruchomienie. Stosowanie układów napędowych o regulowanej wydajności w automatyce przemysłowej staje się dziś standardem. Podyktowane jest to względami zarówno ekonomicznymi (optymalizacja zużycia energii) jak i możliwościami, jakie stwarzają przetwornice częstotliwości. Popularność komunikacyjnych sieci polowych w obecnych rozwiązaniach sterowania procesów przemysłowych powoduje, iż projektanci większych systemów coraz częściej stosują urządzenia wykonawcze, np.: przetwornice częstotliwości, siłowniki zaworów, przetworniki pomiarowe wyposażone w moduł komunikacyjny. Upraszcza to znacząco okablowanie obiektowe, zmniejsza liczbę wejść/wyjść analogowych i cyfrowych w sterowniku oraz daje łatwość obsługi z poziomu interfejsu operatora HMI. Upraszcza także diagnostykę usterek i prowadzenie działań serwisowych. wych. Stąd zapadła decyzja o sterowaniu falownikami ... więcej»

PSS SINCAL - oprogramowanie modelowania i symulacji pracy sieci
Aplikację budowy modelu i symulacji pracy sieci PSS®SINCAL (Siemens Network Calculation - obliczenia sieciowe Siemensa) opracowano do celów analizy sieci elektroenergetycznych i rurociągowych oraz do wizualizacji i dokumentowania rezultatów symulacji. Oprogramowanie PSS®SINCAL jest dobrze dostosowane do potrzeb zarówno firm branżowych (elektroenergetyka zawodowa) oraz firm użyteczności publicznej (dostawcy mediów), firm dystrybucyjnych i przesyłowych, operatorów zakładów przemysłowych i elektrowni, jak również firm inżynieryjnych i konsultingowych. Oprogramowanie PSS®SINCAL zapewnia wysoko wydajne narzędzia medelowania, symulacji i projektowania sieci zasilających dla wszystkich głównych sieci infrastrukturalnych: elektroenergetycznych, gazowych, wodnych i ciepłowniczych. Z tego też względu jest wyjątkowo przydatne dla wielobranżowych firm użyteczności publicznej, obsługujących infrastrukturę zróżnicowanych mediów. PSS®SINCAL wspomaga sprawne i ekonomiczne planowanie i eksploatację wzajemnie zależnej infrastruktury sieciowej, wykorzystując synergię wynikającą z używania tego samego interfejsu użytkownika i systemów przetwarzania i wymiany danych dla różnych infrastruktur. Profesjonalne budowanie modelu... więcej»

Nowy paradygmat bezpieczeństwa sieci energetycznych (smart power grids) (Marek Wąsowski)
Wokół problematyki cyberbezpieczeństwa systemów energetycznych narosło wiele mitów, a energetycy podzielili się na dwa skrajne obozy - pesymistów, czyli osoby uznające zagrożenia informatyczne sieci energetycznych za krytyczny czynnik rozwoju smart grids oraz optymistów traktujących tematykę cybersecurity z chłodnym dystansem. Należy zatem przyjrzeć się faktom. Realny atak cybernetyczny na infrastrukturę krytyczną państwa zakończony, m.in. penetracją sieci energetycznej miał miejsce w czasie wojny rosyjsko-gruzińskiej w 2008 r. Strona rosyjska przygotowała i przeprowadziła cyberatak na infrastrukturę budynku Ministerstwa Obrony Gruzji. Atak został przeprowadzony przez oddział cybernetyczny działający na terenie Rosji oraz kilku innych państw. W jego wyniku zostały zniszczone systemy telekomunikacyjne ministerstwa, a cybernapastnicy przejęli kontrolę nad dostawami wody i elektryczności do budynku ministerstwa. Zaatakowane zostały także inne obiekty w stolicy Gruzji - Tbilisi. Dla dalszych rozważań istotna jest metoda ataku. Osoby przygotowujące tę operację uruchomiły witrynę StopGeorgia, która podawała listę adresów gruzińskich instytucji i zachodnich ambasad oraz instrukcje potrzebne do przeprowadzenia ataku DDOS za pomocą udostępnionego programu Start- Flooding. Na podkreślenie zasługuje fakt, że do tego cyberataku mógł się przyłączyć każdy, kto miał dostęp do Internetu. W ten sposób doktryna wojny partyzanckiej "na tyłach przeciwnika" zyskała nowy, praktyczny wymiar. W działaniach militarnych przeciwko obcemu państwu uczestniczyły setki internautów nazwanych później "cybernetyczną partyzantką". Budynek ministerstwa musiał zostać ewakuowany. Zaistnienie nieznanej dotąd formy działań militarnych uznane zostało przez wiele państw za sygnał, że należy rozpocząć intensywne prace nad środkami ochrony przed cybernetycznymi zagrożeniami infrastruktury krytycznej, do której zgodnie z nomenklaturą przyjętą w ustawie o zarządzaniu kryzy... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-2

zeszyt-3212-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-2.html

 
W numerze m.in.:
XIV Sympozjum z cyklu "Współczesne urządzenia oraz usługi energetyczne, telekomunikacyjne i informatyczne" pt. "Aktualne problemy budowy i eksploatacji sieci oraz instalacji elektrycznych" (Ryszard Niewiedział)
W dniach 23 i 24 listopada 2011 r. w Poznaniu odbyło się XIV Sympozjum z cyklu "Współczesne urządzenia oraz usługi elektroenergetyczne, telekomunikacyjne i informatyczne". Sympozja te - zgodnie ze swoją wieloletnią tradycją - stanowią forum wymiany doświadczeń między specjalistami szeroko pojętej elektryki: elektrotechników, energetyków, elektroników, teletechników, automatyków, informatyków. Bieżąca edycja Sympozjum nosiła tytuł: "Aktualne problemy budowy i eksploatacji sieci oraz instalacji elektrycznych". Tematyka XIV Sympozjum obejmowała następujące zagadnienia: - projektowanie i eksploatacja sieci rozdzielczych i dystrybucyjnych, - projektowanie i eksploatacja instalacji w obiektach inteligentnych, - zarządzanie obiektem inteligentnym, - wybrane zagadnienia zasilania obiektów energią elektryczną. logicznych stosowanych w sieciach i instalacjach elektrycznych, zarówno w obiektach tradycyjnych jak i inteligentnych: mieszkalnych, użyteczności publicznej, przemysłowych. Sympozjum stanowiło forum umożliwiające zdynamizowanie wymiany doświadczeń oraz wdrażania wyników badań naukowych do praktyki projektowej, wykonawczej i eksploatacyjnej w obszarze sieci i instalacji elektrycznych. Zakres tematyczny XIV Sympozjum obejmował w sposób kompleksowy i kompetentny problematykę pojawiającą się - wskutek integracji sieci i instalacji technicznych obiektów - w fazach: projektowej i technologicznej, a zwłaszcza w warstwie informatycznej. Efektywne zastosowanie technik informatycznych przynosi zdecydowane efekty ekonomiczne również w obszarze instalacji i sieci elektrycznych. Tym samym tematyka Sympozjum wpisuje się w aktualne kierunki ... więcej»

Generacja wiatrowa a jakość energii elektrycznej (Franciszek Głowacki, Henryk Koseda)
Wiatr należy do odnawialnych źródeł energii, którego światowy potencjał energetyczny szacuje się na poziomie mocy równej 40 TW (dla porównania potencjał śródlądowej energii wodnej szacowany jest na ok. 4 TW). Mimo iż człowiek wykorzystywał energię wiatru od najdawniejszych czasów (latawce, żaglowce, wiatraki) to zainteresowanie energią wiatru do celów energetycznych wyraźnie rozwinęło się dopiero po kryzysie paliwowym lat 70. ub.w. Przyjęcie przez niektóre państwa protokołu z Kioto o ograniczeniu emisji dwutlenku węgla skłoniło rządy i firmy do inwestowania w proekologiczne źródła energii odnawialnej, w tym w energetykę wiatrową i fotowoltaikę. Dyrektywy Unii Europejskiej i praktyczna realizacja mechanizmów wsparcia energetyki odnawialnej mimo wielu trudności zaowocowały wzrostem zainstalowanych w Polsce mocy energetyki wiatrowej z 725 MW w końcu 2009 r. do 1180 MW na koniec 2010 r. i 1489 MW we wrześniu 2011 r. Przyłączanie obiektów generacji wiatrowej do krajowego systemu elektroenergetycznego powoduje konieczność wykonania testów potwierdzających ich prawidłową współpracę z systemem dla różnych sytuacji ruchowych, jakie mogą wystąpić. Właściwości, jakie mają generatory napędzane turbinami wiatrowymi powodują konieczność przeprowadzenia testów nietypowych dla generacji konwencjonalnej. Znalazło to odzwierciedlenie w instrukcjach ruchu i eksploatacji sieci dystrybucyjnej oraz przesyłowej. W obu tych dokumentach poświęcono osobne rozdziały dotyczące wymagań stawianych energetyce wiatrowej oraz testów, jakie należy przeprowadzić po uruchomieniu obiektu. Testy te powinny dotyczyć m.in.: - zachowania się farm wiatrowych (FW) w czasie normalnej pracy oraz podczas programowych uruchomień i odstawień, - zdolności FW do prowadzenia regulacji mocy czynnej w czasie pracy interwencyjnej, - odpowiedniego reagowania FW w przypadku zmian częstotliwości w sieci, - zdolności FW do regulacji generacji mocy biernej przy różnych trybach pr... więcej»

Nowoczesne algorytmy wyznaczania jakości energii (Aleksander Lisowiec)
Jednym z istotnych wskaźników jakości napięcia zasilającego jest zawartość harmonicznych i interharmonicznych. Normy EN 50160, EN 61000-4-7 i EN 61000-4-30 określają algorytmy wyznaczania wartości RMS oraz interharmonicznych przebiegu. Algorytmy te są niekompatybilne z pomiarami parametrów sygnałów prądowych i napięciowych do celów realizacji algorytmów zabezpieczeniowych. W przypadku gdy funkcje pomiaru jakości energii należy zaimplementować w urządzeniu zabezpieczeniowym, pojawia się niekompatybilność wymogów dotyczących algorytmów zabezpieczeniowych i wyznaczania jakości energii. W artykule przedstawiono nowoczesne algorytmy cyfrowej zmiany szybkości próbkowania w dziedzinie cyfrowej, które pozwalają zrealizować z tego samego ciągu próbek sygnału - funkcje pomiaru do celów zabezpieczeniowych jak również na potrzeby wyznaczenia wskaźników jakości energii zgodnie z wymienionymi normami. Międzynarodowe standardy dotyczące pomiaru jakości energii [1, 2] precyzyjnie definiują, które parametry sygnałów prądowych i napięciowych mają być mierzone oraz metody ich pomiaru w celu wyznaczenia wskaźników jakości energii. Zgodnie z wytycznymi analizatory jakości energii w celu prawidłowego wyznaczenia zawartości harmonicznych, stosują metodę synchronizacji częstotliwości próbkującej do wielokrotności częstotliwości podstawowej przebiegu mierzonego. Przedział pomiarowy jest równy dziesięciu okresom częstotliwości podstawowej sieci. Aby móc zastosować transformację FFT do wyznaczenia widma sygnału, liczba próbek na okres przedziału pomiarowego (który powinien być wielokrotnością okresu składowej podstawowej sygnału) musi być równa potędze liczby 2. W przypadku gdy częstotliwość próbkująca jest zsynchronizowana z wielokrotnością częstotliwości sieci, spełnienie tego warunku nie jest równocześnie możliwe dla okresu pomiaru równego jednemu okresowi częstotliwości sieci, gdy wyniki pomiarów są używane do po... więcej»

I Konferencja "Eksploatacja Sieci Elektroenergetycznych w PGE Dystrybucja S.A." (Krzysztof Woliński)
W dniach 8-9 grudnia 2011 r. w Nałęczowie odbyła się I Konferencja "Eksploatacja Sieci Elektroenergetycznych w PGE Dystrybucja S.A.", przygotowana przez Departament Sieci PGE Dystrybucja S.A. W spotkaniu uczestniczyło 80 osób, które reprezentowały służby techniczne wszystkich Oddziałów Spółki. Gośćmi konferencji byli przedstawiciele PGE Polska Grupa Energetyczna S.A.: Hanna Nowicka - dyrektor Departamentu Dystrybucji oraz Adam Łuniewski. Celem konferencji było zapoznanie kadry technicznej Oddziałów z problematyką aktualnie prowadzonych i planowanych prac oraz wymiana doświadczeń w zakresie szeroko rozumianej eksploatacji sieci dystrybucyjnej. Uczestników konferencji powitał oraz przedstawił program i tryb obrad dyrektor Departamen... więcej»

Przyszłość energetyki jądrowej na świecie (cz. II) (Marcin Jaskólski, Agnieszka Kaczmarek)
Wiele krajów zajmuje się badaniami i rozwojem reaktorów małej i średniej mocy. Należą do nich m.in.: Rosja, Japonia, Stany Zjednoczone, Indie, Chiny, Argentyna, Korea Południowa. Z uwagi na wiele zalet, jakie mają tego typu układy - wydają się być ciekawym rozwiązaniem technologicznym - w pewnych warunkach lokalizacyjnych. Reaktory jądrowe małej mocy to reaktory o mocy elektrycznej zainstalowanej do 300 MW, natomiast reaktory średniej mocy charakteryzują się mocą elektryczną w zakresie od 300 do 700 MW. Zalety małych reaktorów jądrowych Reaktory jądrowe małej mocy mają wiele zalet. Zalety te podkreślano w pracach [1-6]. Pierwszą z nich są mniejsze rozmiary komponentów reaktora, co otwiera możliwości przed mniejszymi dostawcami elementów kutych reaktora, w tym firmami krajowymi. Ponadto transport elementów konstrukcji reaktora małej mocy nie ogranicza wyboru lokalizacji głównie do terenów nadmorskich lub wzdłuż dużych rzek. Małe reaktory stwarzają możliwość transportu kolejowego, drogowego, rzecznego (barki), gdyż ich komponenty są znacznie lżejsze. Przy budowie bloku energetycznego istotna jest możliwość wytwarzania wielu elementów małych reaktorów w fabrykach, które podlegają ścisłej kontroli, a ponadto korzystne jest montowanie ich na placu budowy, co nie tylko zmniejsza niepewność związaną z kosztem budowy i jej harmonogramem, ale także zwiększa niezawodność i bezpieczeństwo pracy reaktora. Warto również wziąć pod uwagę fakt, że ilość radionuklidów jest proporcjonalna do mocy reaktora, stąd mniejsze ich ilości w reaktorach małych niż w reaktorach dużej mocy. Przejawia się to możliwością zmniejszenia osłon, wielkości zajmowanej powierzchni oraz wielkości strefy planowania awaryjnego (w USA - EPZ - emergency planning zone - strefa o promieniu 10 mil wokół elektrowni). Zmniejszona ilość radionuklidów w małych i średnich reaktorach przejawia się ograniczeniem wielkości zajmowanego terenu i obszaru tzw. strefy planowania awar... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-1

zeszyt-3181-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-1.html

 
W numerze m.in.:
Zastosowanie kompozycji kolorystycznych w iluminacji obiektów architektonicznych (Marek Łasiński)
Obecnie możliwości techniczne opraw oświetleniowych pozwalają na nieograniczoną niczym - poza naszą fantazją - kreację nocnego wizerunku miasta. Obiekty ukryte w nocnym pejzażu aglomeracji stają się jego dominantami, obiekty pozbawione wartości architektonicznych i zaniedbane pozostają w jego cieniu. Już nie tylko rozświetlenie przestrzeni powoduje zmiany - zmiany potęguje wprowadzenie koloru. Akcenty kolorystyczne w iluminacji obiektów przemysłowych o charakterze zabytkowym Jednym z przykładów iluminacji obiektów przemysłowych, wykorzystujących kolor jako dodatkowe narzędzie twórcze, jest instalacja oświetlenia szybu wyciągowego dawnej kopalni "Prezydent" w Chorzowie, z unikatową w Polsce żelbetonową wieżą wyciągową. Szyb Prezydent znajduje się przy ul. Kościuszki. Powstał w 1933 r. Obiekt nazwę zyskał na cześć prezydenta Ignacego Mościckiego. Przestał pracować w 1996 r. Projektowana kompozycja zakładała wprowadzenie trzech zasadniczych części iluminacji. Każda z nich jest podyktowana funkcjonalanością obiektu. Zasadnicza bryła obiektu została podświetlona oprawami o białej barwie źródeł, zespół tych opraw został podzielony na oprawy o ciepłobiałej i zi... więcej»

Kto za to odpowiada?
Brandston H.M.: Opinion: Who is in charge? Lighting Research&Technology 3/2011. Opracował - Piotr Pracki. Jest dla mnie oczywiste, że politycy kierują projektowaniem systemów oświetleniowych. Ludzie odpowiedzialni za oświetlenie, od których jesteśmy zależni, nie są kontrolowani, bo de facto nie doszłoby do zakazu produkcji żarówek przeznaczonych do ogólnych celów oświetleniowych. Ernest Benn, brytyjski publicysta urodzony w 1875 r. powiedział, że: polityka, to sztuka poszukiwania kłopotów, znajdowania ich niezależnie od tego czy istnieją czy nie, niewłaściwego ich diagnozowania i nieodpowiedniego leczenia. Przed dokładnie takim dylematem znajdujemy się także i dzisiaj. Nasze umiejętności wykorzystywania profesjonalnej oceny sytuacji zostały przejęte przez ustawodawców. Niewiele wskazuje na to, że rezultatem będzie redukcja zużycia energii, a z całą pewnością nie zostanie rozwiązany problem globalnego ocieplenia. Globalne ocieplenie, rozwój zrównoważony itp. są w centrum uwagi, by uświadomić nam, że powinniśmy poszukiwać rozwiązania chroniącego naszą planetę. Dyplomatyczne konferencje zwoły... więcej»

System zabezpieczeń stacji elektroenergetyczej WN/SN - cyfrowe terminale UTX (Piotr Zięba)
W artykule zaprezentowano zabezpieczenia do kompleksowego wyposażania stacji elektroenergetyczej WN/SN. Firma Computers&Control jest jedyną polską firmą, która produkuje pełną gamę zabezpieczeń pracujących na stacjach elektroenergetycznych WN/SN. Jako jedyna światowa firma ma wszystkie zabezpieczenia pracujące na stacjach energetycznych WN/SN, komunikujące się poprzez magistralę CAN-Bus/RS-485, używaną na stacjach i podstacjach trakcyjnych. Wszystkie patenty, rozwiązania konstrukcyjne i programowe stosowane w urządzeniach firmy C&C powstały w firmie i są jej wyłączną własnością. Wykorzystując dwudziestoletnie doświadczenie w konstrukcji i produkcji urządzeń automatyki zabezpieczeniowej dla stacji elektroenergetycznych WN/SN firma aktualnie oferuje klientom rodzinę cyf... więcej»

Hybrydowe koewolucyjne podejście do optymalizacji pracy elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych w stanach awarii (Sylwester Filipiak)
Awarie elektroenergetycznych sieci dystrybucyjnych nie zawsze muszą prowadzić do przerw w dostawach energii elektrycznej odbiorcom zasilanym z tych sieci. Czas przywracania dostaw energii w stanach awarii sieci dystrybucyjnych energii elektrycznej zależy od struktury oraz konfiguracji układu sieci oraz wyposażenia w urządzenia rozdzielcze i automatykę sieciową [1, 2]. Jeżeli infrastruktura sieci na to pozwala, operator sieci może dokonać czynności łączeniowych wprowadzających zmiany w konfiguracji pracy sieci. W sytuacji wielu możliwych wariantów zmian w konfiguracji sieci, poszukiwanym wariantem jest ten, który umożliwi przywrócenie dostaw energii dla możliwie jak największej liczby odbiorców sieci w możliwe krótkim czasie. Problem ten można przedstawić jako zadanie wielokryterialnej optymalizacji typu transportowego. Zastosowanie klasycznych metod programowania całkowitoliczbowego do rozwiązania problemu wyznaczania zastępczych poawaryjnych konfiguracji sieci nie jest możliwe ze względu na rozmiar zadania. W literaturze [3-5] można odnaleźć próby wykorzystania do rozwiązania tego zadania metod opartych na heurystycznych algorytmach poszukiwania. Ich wykorzystanie jest jednak ograniczone do obliczeń realizowanych dla sieci o stosunkowo niedużej liczbie węzłów analizowanych sieci. W takich przypadkach mogą być stosowane założenia ograniczające przestrzeń rozwiązań, co redukuje proces obliczeniowy, ale w konsekwencji powoduje odszukiwanie rozwiązań suboptymalnych. W literaturze [3, 5-7] dotyczącej tego rodzaju problematyki można znaleźć próby rozwiązania tego problemu przy wykorzystaniu algorytmów genetycznych i ewolucyjnych. Zaletą zastosowania tego rodzaju algorytmów jest możliwość ich wykorzystania przy dużej liczbie zmiennych decyzyjnych oraz złożonym opisie funkcji celu i warunków ograniczających. Autor zaproponował wykorzystanie do rozwiązania rozpatrywanego problemu metody wykorzystującej hybrydowy algorytm koewolucyj... więcej»

Badanie rozwoju stacji transformatorowo-rozdzielczej 110 kV/SN w warunkach losowych (Jerzy Marzecki)
Badanie rozwoju sieci rozdzielczej w okresie T = 5-15 lat ze względu na nowoczesne rozwiązania stacji elektroenergetycznych (miniaturyzacja urządzeń rozdzielczych, postęp w technice transformatorowej, prefabrykacja), nowe przekroje sieci SN i 110 kV oraz optymalną lokalizację stacji 110 kV/SN jest słuszne i uzasadnione. Niepewność określenia obciążenia stacji transformatorowo-rozdzielczych 110 kV/SN ma największy wpływ na wyniki prognozowania rozwoju sieci rozdzielczej i dlatego opracowana metoda badania rozwoju stacji eksponuje ten problem. Formalny model zadania optymalnego rozwoju GPZ (RPZ) Badania ogranicza się do typowej struktury stacji transformatorowo- rozdzielczej 110 kV/SN dwutransformatorowej jako modelu podstawowego. Przyjmuje się, że struktura stacji w roku t jest określona przez a(t) = a (v, m, n), gdzie m, n są typami zainstalowanych transformatorów, v - etap rozwoju. Ze względu na ograniczoną liczbę produkowanych (różnych w sposób istotny) typów transformatorów zamiast typu transformatora używa się jego mocy znamionowej. Zbiór możliwych struktur stacji (N = 13) wygląda następująco (podaje się moce znamionowe transformatorów 110 kV/SN w MVA): (0, 16), (16, 16), (16, 20), (20, 20), (20, 25), (25, 25), (25, 31,5), (31,5, 31,5), (32, 32), (32, 40), (40, 40), (40, 63), (63, 63). Dopuszczalne struktury sieci numeruje się w kolejności rosnącej sumy znamionowych mocy transformatorów i dalej strukturę oznacza się używając tego numeru (oznaczenie a(t)), który jednoznacznie określa moce znamionowe i inne parametry struktury. Zmienną decyzyjną jest wektor (1) gdzie: ti - moment i-tej wymiany transformatora, ai (t) - numer struktury po i-tej wymianie. Ze względu na założenie, że struktura stacji może być wymieniona tylko na strukturę o wyższej mocy, wygodniejszy jest następujący (równoważny) opis zmiennej decyzyjnej (2) gdzie: tu - moment wymiany struktury stacji (u - 1) na strukturę u, jeśli np. tu = tu +1, oznacza to... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»