profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

BĄDŹ NA BIEŻĄCO -
Zamów newsletter!

Imię
Nazwisko
Twój e-mail

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
ELEKTRONIKA, ENERGETYKA, ELEKTROTECHNIKA »

WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE


(ang. ELECTROTECHNICAL NEWS)

Czasopismo Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP)
rok powstania: 1933
Miesięcznik

Artykuły publikowane w czasopiśmie WIADOMOŚCI ELEKTROTECHNICZNE w rankingu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego otrzymują 6 punktów. Tematyka:
Artykuły przeglądowe, problemowe i dyskusyjne (ze szczególnym zwróceniem uwagi na aspekty praktyczne) ze wszystkich podstawowych działów współczesnej elektrotechniki silnoprądowej: akumulatory i ogniwa, aparaty i urządzenia, automaty... więcej »

Artykuły naukowe zamieszczane w czasopiśmie są recenzowane.

Procedura recenzowania

Formularz recenzji

Prenumerata

Dear Customer! Order an annual subscription (PLUS version) and get access to other electronic publications of the magazine (year 2004-2013), also from March - year 2014.
Take advantage of the thousands of publications on the highest professional level.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 466,56 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 419,90 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 378,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 189,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 94,50 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

2012-12

zeszyt-3526-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-12.html

 
W numerze m.in.:
Widoczność kolejowych semaforów świetlnych w następstwie planowanej zmiany usytuowania maszynisty w kabinie (Wojciech Żagan, Dariusz Czyżewski)
Problem zasygnalizowany w tytule wynika z zamiaru wprowadzenia do ruchu kolejowego w Polsce lokomotyw, w których stanowisko maszynisty z prawej strony (nad główką prawej szyny) zostanie przeniesione na lewą stronę, tj. nad główkę lewej szyny. To przemieszczenie w poziomie (1435 mm) zmienia geometrię pola widzenia maszynisty, lepiej widoczna będzie lewa półprzestrzeń, ale jednocześnie zmienią się warunki geometryczne obserwacji sygnałów i znaków kolejowych, które wykonane zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami, są dedykowane położeniu maszynisty z prawej strony. Kluczowe jest więc pytanie, jak zmiana warunków obserwacji sygnału dochodzącego z semaforów wpłynie na kwestię ich widoczności. Jest to tym bardziej istotny problem, że dotychczasowy sposób "ustawiania geometrycznego" (regulacji) tych semaforów był przeznaczony dla maszynisty siedzącego po prawej stronie. Cechy identyfikacji sygnałów świetlnych Sygnał świetlny docierający do odbiorcy charakteryzuje się cechami, które jednoznacznie go identyfikują: - światłość (luminancja), - barwa, - kształt (kontur), - wielkość kątowa, - położenie w polu widzenia obserwatora, - charakterystyczny sposób emisji (taktowanie, kodowanie). Wymienionych sześć cech sygnału świetlnego oznacza również, że każda z nich samodzielnie może decydować o rozróżnialności sygnału. Jeśli bowiem mówi się o dwóch sygnałach świetlnych w pewnym systemie sygnalizacji (np. o sygnale hamowania i sygnale pozycyjnym pojazdu) to wystarczy, aby różniły się one przynajmniej jedną cechą, a zapewni to poprawną interpretację każdego z sygnałów. Najczęściej jednak, aby zapewnić jednoznaczność interpretacji sygnału, do jego rozróżniania wykorzystuje się więcej niż jedną cechę. Zwykle w układach sygnalizacji pierwszoplanową cechą pozwalającą na rozróżnianie jest barwa sygnału. Kształt też może być cechą charakterystyczną sygnału pozwalającą na jego odróżnianie, ale pod warunkiem, że odbiór informacji zawartej w ... więcej»

Badania układów stykowych w rozbieralnej komorze próżniowej (Krzysztof Krasuski, Henryk Sibilski, Andrzej Dzierżyński)
Artykuł zawiera opis stanowiska oraz wyniki badań łączeniowych styków wytwarzających osiowe pole magnetyczne (AMF) oraz styków wytwarzających radialne pole magnetyczne (RMF). Liczne patenty i publikacje opracowane w różnych ośrodkach dowodzą, że rozkład pola magnetycznego na powierzchni styków ma wpływ na równomierność rozkładu łuku dyfuzyjnego na całej powierzchni nakładek stykowych. Optymalny kształt układów stykowych powoduje zwiększenie zdolności wyłączeniowej komory, a jednocześnie pozwala na zmniejszenie jej gabarytów. Skupienie łuku w centralnej części elektrod jest przyczyną intensywnej erozji styków i powoduje obniżenie trwałości łączeniowej komory próżniowej [1-4]. Instytut Elektrotechniki przy współpracy z Instytutem Tele- i Radiotechnicznym prowadzi badania zwarciowe układów stykowych w rozbieralnej komorze próżniowej opracowanej w ramach projektu badawczego. Przeprowadzono próby otwierania styków przy prądzie od 2 do 16 kA - przy częstotliwości przemysłowej. Badania łączeniowe wykonano przy użyciu układu drgającego LC, korzystając z baterii kondensatorów i układu dławików wielkoprądowych. Zdjęcia poddano obróbce numerycznej w celu określenia rozkładu plamek katodowych na powierzchni nakładek stykowych. Celem pomiarów jest zbadanie wpływu kształtu nacięć na nakładkach stykowych na postać łuku pomiędzy stykami. Wyniki badań posłużą do zaprojektowania nowych modeli styków. Stanowisko badawcze Bazując na doświadczeniach zdobytych podczas badań komór próżniowych różnych producentów opracowano założenia do budowy rozbieralnej komory próżniowej [6]. Instytut Tele- i Radiotechniczny wykonał model rozbieralnej komory próżniowej zgodnie z dokumentacją opra... więcej»

Roczny spis treści 2012r.
I. AUTOMATYKA ELEKTROENERGETYCZNA buchta j.: Uruchamianie bloku energetycznego z jednostki pracującej na potrzeby własne w warunkach awarii systemowej. 9, 85 cierny j., posp ÍŠil j.: Modernizacja systemu sterowania i zabezpieczeń małych elektrowni wodnych. 9, 98 CZIP-PRO firmy Relpol SA Zakład POLON - zespół do obsługi pól rozdzielni SN. 3, 44 Historia budowy systemu energetycznego Nowego Jorku - W. Bobrowski. 6, 57 HORISZNY J., CZYŻAK M., SMYK R.: Analiza widmowa w czasie rzeczywistym prądów udarowych transformatora z zastosowaniem procesora FFT w technologii FPGA. 12, 59 IDZIK J.: Nowa złączka TOPJOB®S do przekładników prądowych. 9, 102 JM-TRONIK - 30 lat doświadczeń w EAZ - M. Radziszewski, D. Rybak. 6, 43juszczyk a.: Nowe funkcje w zespołach zabezpieczeń MiCOM platformy P10. 9, 74 KLIMOWICZ A., KOCHEL Z.: Rozwój usług oraz urządzeń i układów automatyki elektroenergetycznej, energoelektroniki oraz systemów sterowania i nadzoru w perspektywie 20 lat działalności Energotestu w elektroenergetyce. 12, 35 KLIMPEL A., LIPKO K.: Czy burze magnetyczne są groźne dla krajowej elektroenergetyki? (Cz. II). 6, 37 KLUCZNIK J., LUBOŚNY Z.: Weryfikacja nastawień zabezpieczeń od utraty wzbudzenia na przykładzie elektrociepłowni przemysłowej. 3, 32 KOCHEL Z., MELECKI T., TALAGA M., KAŹMIERCZAK m.: System rejestracji i analizy zdarzeń, zakłóceń oraz trendów. 6, 60 komendera l.: TSL-11 - nowe zabezpieczenia szyn zbiorczych dla jednosystemowych rozdzielni 110 kV. 9, 81 kRASUSKI K., SIBILSKI H., DZIERŻYŃSKI A.: Badania układów stykowych w rozbieralnej komorze próżniowej. 12, 55 KULSKI K.: Trójkątna charakterystyka pracy architektur cyfrowych podstacji. 12, 64 KURAN Z.: Przekazywanie sygnałów dwustanowych w obwodach EAZ. 6, 52 KURAN Z., SKRODZKI S.: Praktyczne wskazówki doboru przekładników prądowych do zabezpieczeń różnicowych. 12, 49 LUBOŚNY Z., WRÓBLEWSKA S., DYTRY H.: Zabezpieczenia elektroenergetyczne bloku w początkowym okresie o... więcej»

Praktyczne wskazówki doboru przekładników prądowych do zabezpieczeń różnicowych (Zygmunt Kuran, Sławomir Skrodzki)
Początkowo rdzenie przekładników prądowych wykonywane były ze zwykłych blach transformatorowych i zasadniczo dla tych rdzeni została opracowana norma IEC-185 - obecnie PN-EN-60044-1:2000. Ponad 30 lat temu zaczęto stosować w przekładnikach toroidalne rdzenie zwijane z krzemowych blach zimnowalcowanych. Pomimo bardzo dobrych parametrów tych blach pojawiły się problemy z pracą przekładników, przed którymi powyższa norma nie zabezpieczała. Sprawę rozwiązały dopiero nowe normy PN-EN-60044-6:2000 i PN-EN-60044-1:2000/A1:2003. W krajowej energetyce problem ten do dzisiaj nie jest rozwiązany. Można zauważyć utrwalającą się opinię, że problemy z doborem przekładników prądowych przestają istnieć z kilku powodów. Maleje zapotrzebowanie na moc ze strony zabezpieczeń, ponieważ mamy lepsze materiały magnetyczne, niektórzy producenci zabezpieczeń szyn bardzo zaniżają te wymagania. Takiemu myśleniu chcielibyśmy się przeciwstawić, bo: - przekładniki prądowe mają bardzo często prąd wtórny o wartości 5 A i to na przewodach jest główna strata mocy, a nie w zabezpieczeniu, - materiały magnetyczne są dobre, ale dla przekładników pomiarowych, a dla zabezpieczeniowych nie zawsze, - specyfika działania zabezpieczeń różnicowych transformatorów jest inna niż zabezpieczeń szyn i nie można sobie pozwolić na tak drastyczne ograniczenie wymagań. Przebiegi zwarciowe zapisane w zabezpieczeniu różnicowym RRTC Wprowadzając na rynek własne rozwiązania zabezpieczeń różnicowych transformatorów RRTC-1 i RRTC-2 nie opracowaliśmy żadnych wytycznych doboru przekładników prądowych. Wychodziliśmy z założenia, że zabezpieczenia cyfrowe będą dobrze pracowały z przekładnikami dobranymi przez projektantów wg dotychczas stosowanych zasad. Sprzyjającą okolicznością jest mały pobór mocy zabezpieczeń cyfrowych i duża elastyczność nastawień, dzięki której można uodporniać zabezpieczenia na nasycanie się przekładników prądowych. Dzięki rejestratorom zawartym w zabezpieczenia... więcej»

XIV Międzynarodowe Warsztaty Doktoranckie OWD (Krzysztof Kluszczyński)
Październikowe XIV Międzynarodowe Warsztaty Doktoranckie OWD zgromadziły w tym roku rekordową liczbę doktorantów (140) oraz profesorów- ekspertów (40) z wielu krajów Europy (m.in. z Polski, Niemiec, Francji, Czech, Słowacji, Słowenii, Węgier, Ukrainy i Białorusi). Zorganizowane zostały przez Polskie Towarzystwo Elektrotechniki Teoretycznej i Stosowanej - PTETiS, Wydział Elektryczny Politechniki Śląskiej (Katedra Mechatroniki), Komitet Elektrotechniki PAN, Centrum Edukacji w Mechatr... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-11

zeszyt-3492-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-11.html

 
W numerze m.in.:
WYDAWNICTWA
Silniki elektryczne w praktyce elektronika.Jacek Przepiórkowski: Silniki elektryczne w praktyce elektronika. Wydanie II, poprawione i uzupełnione, Wydawnictwo BTC, Warszawa 2012.Książka jest poradnikiem-przewodnikiem po nowoczesnych silnikach elektrycznych małej mocy. Autor zawarł w niej wiele praktycznych informacji na temat zasad działania i budowy elektronicznych sterowników do silników (…) w tym rozwiązań opartych na mikrokontrolerach. W poszczególnych rozdziałach Autor omawia następujące zagadnienia: Informacje podstawowe - podział silników elektrycznych, parametry silników, Zasady elektronicznego sterowania silników, elementy wykonawcze - metody załączania i sterowania silników, pojedynczy klucz tranzystorowy, mostek tranzystorowy typu H, układy z triakami, zasady łączenia elementów wykonawczych z mikroprocesorami, Silniki komutatorowe DC - b... więcej»

Ryby elektryczne (Stefan Gierlotka)
Jednym z pierwszych, dostrzeżonych poza piorunem zjawisk elektrycznych, a znanych człowiekowi już w starożytności były ryby elektryczne. Pierwszy hieroglificzny dokument opisujący elektrycznego suma pochodzi ze starożytnego Egiptu i datuje się na 4000 lat p.n.e. W starożytnym Rzymie elektryczność ryb była wykorzystywana w medycynie. W 46 r. Scribonius Largus - lekarz na dworze cesarza Klaudiusza stosował w leczeniu podagry czarną płaszczkę z rodziny Torpedinidae, którą kładł pacjentowi pod stopy. Pacjent stał na wilgotnym brzegu, aby woda obmywała jego stopy. Obecnie w lecznictwie stosuje się terapię wykorzystującą podobne zjawiska, ale już nie z użyciem elektrycznych ryb, a za pomocą specjalnego generatora impulsów. Narządy elektryczne u ryb Niektóre gatunki ryb należące do rodzin: drętwy, strętwy, mruki i sum elektryczny, wyewoluowały niezależne narządy elektryczne. Ryby te należą do gromad chrzęstno- i kostnoszkieletowych. Napięcie elektryczne wytwarzane u tych ryb służy do obezwładniania zdobyczy lub odstraszania napastników. Niektóre ryby swe narządy elektryczne wykorzystują do elektrolokacji i orientacji w środowisku. Największe węgorze elektryczne zdolne są do wytworzenia rażeniowego prądu elektrycznego o napięciu 600 V, sumy do 350 V, a drętwa brunatna do 200 V i natężeniu ok. 30 A. Ryby wykorzystują prąd rażeniowy zarówno do polowania i obrony. Ryby wytwarzające pole elektryczne do elektrolokacji generują napięcie do 5 V, które służy do rozpoznania środowiska w mętnej wodzie. Do tych ryb należą: mrukowate, strętwokształtne i raje. Do wytworzenia napięcia elektrycznego ryby wykorzystują czynnościowe prądy elektryczne powstające w mięśniach, nerwach i innych tkankach. Generowany prąd elektryczny płynie tylko w jednym kierunku. Wytworzona energia jest uzależniona od rozmiarów narządu elektrycznego. Wyładowania następują seriami impulsów, po czym na krótki czas ustają, aby ten narząd mógł się zregenerować. Narządy wytwa... więcej»

Analiza wykresów obciążeń odbiorców przemysłowych (Wiktoria Grycan, Bogumiła Wnukowska, Zbigniew Wróblewski)
W ostatnich latach nastąpiła poważna zmiana uwarunkowań rozwoju energetyki na świecie, Europie, a także w Polsce. Znacząca zmiana w odniesieniu do elektroenergetyki była spowodowana m.in. zmianami ustrojowymi w kraju. Przejście z gospodarki planowanej na wolnorynkową wskazało na znaczenie gospodarki energetycznej w przedsiębiorstwach. Po przyjęciu zobowiązań dotyczących pakietu klimatycznoenergetycznego oraz w wyniku dostosowywania stanu energetyki do wymagań wynikających z dyrektyw Unii Europejskiej zauważyć można w Polsce zmiany ekologiczno-ekonomiczne dotyczące użytkowania energii elektrycznej. Wzrosło znaczenie inwestowania w energooszczędne technologie oraz świadomego zarządzania popytem na energię. Zwłaszcza umiejętne kształtowanie obciążeń w poszczególnych obszarach wydaje się szczególnie interesujące. Jest to bowiem stosunkowo niedrogi sposób ograniczenia zużywanej energii elektrycznej, pozwalający odciążyć system w szczytowych okresach. W związku z tym szczególnie ważne jest poznanie odbiorcy końcowego, tzn. określenie jego wpływu na całkowite zużycie w danym obszarze i określenie czynników wpływających na wielkość zapotrzebowania na energię oraz poznanie, w jakim stopniu odbiorca jest zainteresowany zarządzaniem swojego zapotrzebowania. W artykule scharakteryzowano odbiorców przemysłowych działających na terenie województwa dolnośląskiego. Opisano obszar geograficzny, na którym odbiorcy funkcjonują. Przedstawiono charakterystykę energetyczno-gospodarczą danego terenu, a następnie podjęto próbę oceny, w jakim stopniu oddziałuje on na odbiorców i ich zachowania. Charakterystyka badanego obszaru Analizowane podmioty działają na obszarze województwa dolnośląskiego. W energię zaopatruje ich operator P. Obszar działania operatora to 27 330 km2, z liczbą prawie 1,7 mln zasilanych odbiorców. W latach 1999-2008 na obszarze Dolnego Śląska można było zauważyć rosnącą tendencję wielkości zużycia energii elektrycznej. Została ... więcej»

Kto jest właścicielem danych pomiarowych? (Krzysztof Billewicz)
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/72/WE dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 2003/54/WE w zakresie wdrożenia systemu inteligentnego opomiarowania mówi, że: wdrożenie inteligentnych systemów pomiarowych może być uzależnione od ekonomicznej oceny wszystkich długoterminowych kosztów i korzyści dla rynku oraz indywidualnego konsumenta lub od oceny, która z form inteligentnego pomiaru jest uzasadniona z ekonomicznego punktu widzenia, najbardziej opłacalna oraz w jakim czasie wdrożenie tych rozwiązań jest wykonalne. Ocena ma być przeprowadzona do 3 września 2012 r. Oczywiście dyrektywa ta nie obliguje państw członkowskich do wprowadzenia (do 2020 r.) zaawansowanej infrastruktury pomiarowej AMI (advanced metering infrastructure) niewłaściwie utożsamianej z wdrożeniem u odbiorców zaawansowanych funkcjonalnie, zdalnie odczytywanych i konfigurowanych, elektronicznych liczników, zwanych inteligentnymi licznikami. Dyrektywa UE decyzję takiego wdrożenia pozostawia krajom członkowskim, które powinny ją podjąć na podstawie przesłanek ekonomicznych. Wraz z wprowadzeniem AMI pojawia się kwestia pozyskania i przetwarzania ogromnej ilości danych pomiarowych pochodzących z takich liczników. Definicja danych pomiarowych Dane pomiarowe to wirtualne byty - informacje, wartości liczbowe, które aby istnieć muszą być gdzieś przechowywane. Jest to uporządkowany zbiór wartości liczbowych informujący o wartościach wielkości zmierzonej, zarejestrowanych przez określone urządzenie pomiarowe. Dane pomiarowe są to dane rzeczywiste uzyskane z licznika energii elektrycznej, zawier... więcej»

System elektroenergetyczny jako fabryka bezludna Część I. Model rozwoju na przykładzie systemu testowego IEEE RTS (Jerzy Tchórzewski)
Badania nad modelem fabryk bezludnych (unmanned manufactory) rozpoczęto pod koniec XX w. - najpierw w Japonii i Tajwanie, a następnie w Chinach i w Korei Południowej. Na początku XXI w. wysoce zintegrowanej i zrobotyzowanej produkcji krajów azjatyckich zaczynają dorównywać kraje Unii Europejskiej, w których zainteresowanie fabrykami bezludnymi podyktowane jest głównie procesem starzenia się społeczeństwa oraz koniecznością potanienia masowej produkcji [1-5, 15-17]. Z drugiej strony w literaturze przedmiotu od dłuższego czasu występuje pojęcie superinfrastruktury, którą tworzy system elektroenergetyczny (system EE lub SEE) zintegrowany w bardzo znacznym stopniu z teleinformatyką (PCC - power communication and computer), w wyniku czego m.in.: wzrasta niezawodność, efektywność i bezpieczeństwo dostawy mocy i energii elektrycznej do odbiorców [3, 17]. W zakresie zwiększenia niezawodności systemu EE w kategoriach rozwoju systemów technicznych w kierunku fabryk bezludnych podstawowym celem są m.in. badania odporności systemów na awarie katastrofalne oraz metody zapobiegania tym awariom, co wiąże się z potrzebą wdrażania elastycznych systemów sterowania w sieciach elektroenergetycznych (FACTS) [1-3]. W ramach badań podjęto próbę włączenia się w ten nowy kierunek nauki, opracowując model rozwoju SEE z punktu widzenia wykorzystania go w poszukiwaniu prawidłowości zmian strukturalnych i parametrycznych w kategoriach fabryk bezludnych. W związku z tym na bazie danych systemu testowego IEEE RTS 1) zaproponowano nowy sposób badania rozwoju systemu EE w kierunku fabryki bezludnej, wyróżniając w rozwoju zmiany parametryczne i zmiany strukturalne [2, 14-16]. Śledzenie rozwoju systemu EE na przykładzie zmian elementów wielomianów modelu arx (wielomiany A(q) i B(q)) lub elementów macierzy występujących w modelu sterowania w przestrzeni stanów (macierze A, B, C i D) pokazuje tendencje rozwojowe systemu EE, a szczególnie zmiany jego zagregowany... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-10

zeszyt-3462-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-10.html

 
W numerze m.in.:
Przeciwdziałanie rozrzutowi napięć w szeregowych łańcuchach bateryjnych (Andrzej Binkiewicz)
Baterie akumulatorów kwasowo-ołowiowych często zestawia się nie z pojedynczych ogniw, lecz z bloków składających się zwykle z 3 lub 6 ogniw. Wobec rozrzutu napięć ogniw, jest oczywiste, że także napięcia bloków wykazują rozrzut. W artykule przedstawiono sposób określenia krzywej rozkładu aproksymującej ten rozrzut, a także rozstrzygnięto kwestię - czy właściwe jest wyrównywanie napięć bloków w łańcuchu szeregowym. Baterie akumulatorów, używane często jako rezerwowe źródła energii w systemach zasilania, składają się z wielu szeregowo połączonych ogniw, dla uzyskania dostatecznie wysokiej wartości napięcia. Ogniwa te mogą być zgrupowane w bloki. Napięcia ogniw w połączeniu szeregowym wykazują naturalny rozrzut napięć, co uwydatnia się szczególnie w długich łańcuchach. Napięcia te układają się zgodnie z krzywą rozkładu normalnego. Berndt [1] podaje wartość odchylenia standardowego δ tego rozkładu dla baterii VRLA jako 33 mV/ogn. Zastrzec przy tym należy, że krzywa ta jedynie przybliża rozkład rzeczywisty, który jest dyskretny, w przeciwieństwie do rozkładu normalnego. Rozrzut napięć w łańcuchach szeregowych jest niekorzystny ze względu na możliwość niedoładowania ogniw, których napięcia są niższe od napięcia równowagi elektrochemicznej. Długotrwale utrzymujący się stan niedoładowania prowadzi do trwałego ubytku pojemności ogniw. Aby temu zapobiec można zastosować dwie metody: - podnieść napięcie łańcucha tak, aby jego wartość w przeliczeniu średnio na ogniwo, była znacząco wyższa od napięcia równowagi elektroch... więcej»

Analiza wymagań w oświetleniu drogowym w świetle najnowszych zaleceń CIE (Dariusz Czyżewski)
Właściwie zaprojektowane, a następnie zrealizowane oświetlenie drogowe w porze nocnej powinno zapewnić użytkownikowi komfort widzenia oraz bezpieczeństwo. Pewne wymagania i zalecenia związane z wykonywaniem projektów oświetleniowych zostały ujęte w ramy normalizacyjne oraz raporty techniczne. W maju 1998 r. Europejski Komitet Normalizacji (CEN) w ramach wyspecjalizowanej agendy, zajmującej się normalizacją w elektrotechnice (CENELEC) opracował i opublikował 4-częściowy projekt normy prEN 13201. W latach 2003-2004 zostały opracowane (przez CEN) końcowe wersje poszczególnych części normy europejskiej EN 13201 Road lighting. Ponieważ od 1 stycznia 2004 r. Polska stała się pełnoprawnym członkiem Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN), zostaliśmy zobowiązani do przyjęcia nowej normy bez żadnych zmian na zasadach ustalonych przez CEN. Dlatego już 15 marca 2005 r. norma PN-76/E-02032 została wycofana ze zbioru Polskich Norm i zastąpiona przez przyjętą do normalizacji polskiej (na zasadzie uznania) normę europejską EN 13201 Oświetlenie dróg. Ze względu na krótki okres wprowadzenia normy, została przetłumaczona tylko strona tytułowa poszczególnych części normy europejskiej. Ostatecznie normę PN-EN 13201 przetłumaczono i opublikowano w 2007 r. W 2010 r. Międzynarodowa Komisja Oświetleniowa (CIE) opracowała raport techniczny CIE 115:2010 (2nd) poświęcony oświetleniu drogowemu. Raport został opracowany przez komitet techniczny 4-44 Dywizji 4 CIE. Raport wprowadza zalecenia związane z oświetleniem drogowym. W raporcie są poruszane tematy dotyczące: - celu oświetlenia drogowego, - oświetlenia drogowego dla zmotoryzowanych, - warunków widzenia kierowców (warunki miejskie, podmiejskie, pogodowe, wiek, zadanie wzrokowe, prowadzenie wzrokowe), - kryteriów i klas oświetlenia (wybór klas dla oświetlenia podstawowego oraz adaptacyjnego), - wymagań oświetleniowych dla zmotoryzowanych (kryterium luminancyjne, prowadzenie wzrokowe), - s... więcej»

Przewody ACSS jako alternatywa dla tradycyjnych konstrukcji AFL (Krzysztof Kaleta, Henryk Kubik, Paweł Dyraga)
Przyszłość polskiej energetyki została określona w załączniku do uchwały Rady Ministrów nr 202/2009 z 10 listopada 2009 r. "Polityka energetyczna Polski do 2030 roku". Założone cele w zakresie poprawy efektywności energetycznej to: zmniejszenie wskaźnika strat sieciowych w przesyle i dystrybucji, poprzez m.in. modernizację obecnych i budowę nowych sieci, wymianę transformatorów o niskiej sprawności oraz rozwój generacji rozproszonej. Szczegółowymi celami w zakresie wytwarzania i przesyłania energii elektrycznej oraz ciepła są: - budowa nowych mocy w celu zrównoważenia krajowego popytu na energię elektryczną i utrzymania nadwyżki dostępnej operacyjnie w szczycie, mocy osiągalnej krajowych konwencjonalnych i jądrowych źródeł wytwórczych na poziomie min. 15% maksymalnego krajowego zapotrzebowania na moc elektryczną, - budowa interwencyjnych źródeł wytwarzania energii elektrycznej, wymaganych ze względu na bezpieczeństwo pracy systemu elektroenergetycznego, - rozbudowa krajowego systemu przesyłowego umożliwiająca zrównoważony wzrost gospodarczy kraju, jego poszczególnych regionów oraz zapewniająca niezawodne dostawy energii elektrycznej (szczególnie zamknięcie pierścienia 400 kV oraz pierścieni wokół głównych miast Polski), jak również odbiór energii elektrycznej z obszarów o dużym nasyceniu planowanych i nowo budowanych jednostek wytwórczych, ze szczególnym uwzględnieniem farm wiatrowych, - rozwój połączeń transgranicznych skoordynowany z rozbudową krajowego systemu przesyłowego i z rozbudową systemów krajów sąsiednich, pozwalający na wymianę co najmniej 15% energii elektrycznej zużywanej w kraju do 2015 r., 20% do 2020 r. oraz 25% do 2030 r., - modernizacja i rozbudowa sieci dystrybucyjnych, pozwalająca na poprawę niezawodności zasilania oraz rozwój energetyki rozproszonej wykorzystującej lokalne źródła energii, - modernizacja sieci przesyłowych i sieci dystrybucyjnych, pozwalająca obniżyć do 2030 r. czas awaryjnych przerw w... więcej»

Wybrane aspekty projektowania iluminacji obiektów zabytkowych (Piotr Cierzniewski, Grzegorz Marciniszyn)
We współczesnym świecie rozwój techniki oświetleniowej sprawił, że oświetlenie jako środek kształtowania i aranżacji, stał się coraz częściej dostrzeganym i wykorzystywanym elementem w iluminacji obiektów architektonicznych. Odpowiednio wykonane oświetlenie potrafi poprawić estetykę każdego miejsca. Nocna iluminacja jest w stanie wykreować wyjątkowy efekt wizualny. Dzięki odpowiednio dobranej grze światła i cienia, jasności i koloru, oświetlenie kształtuje nastrój, tworząc niepowtarzalny, nocny wizerunek miasta [1]. Operując sztucznym światłem można wyeksponować najbardziej interesujące elementy budynku oraz wydobyć te, które w ciągu dnia są niewidoczne. Można również ukryć elementy, które są zniszczone lub mało reprezentatywne. Ważnym aspektem iluminacji jest to, aby oświetlany budynek współgrał z otaczającymi go innymi obiektami, często intensywnie oświetlonymi, np. parkami czy ulicami oraz intensywną iluminacją obiektów handlowych i biurowców, z powodu której zabytkowe budynki pozbawione iluminacji nikną w mroku [2]. Coraz więcej miast stara się, poprzez odpowiednią iluminację obiektów zabytkowych, przywrócić ich obraz znany z dziennej panoramy miasta. Dlatego obecnie na świecie są tworzone integralne plany oświetlenia całych miast. Przykładem takiego miasta może być Lyon (Francja), gdzie projekt ten realizowany jest od 1989 r., a obecnie w mieście jest ponad 250 odpowiednio iluminowanych miejsc. Należy pamiętać, że iluminacja jest również formą prezentacji danego obiektu i musi uwzględniać jego styl, rangę oraz funkcję. Bardzo ważnym elementem iluminacji jest także odpowiednie prowadzenie przewodów oraz umieszczanie opraw na obiektach. Należy to wykonywać w taki sposób, aby w jak najmniejszym stopniu ingerować w elewacje budynku. Iluminacja w dzisiejszych czasach musi również sprostać jeszcze jednemu bardzo ważnemu wymaganiu, jakim jest energooszczędność. Obecnie producenci opraw i źródeł światła tworzą coraz nowsze i ... więcej»

WYDAWNICTWA
Podstawy technologii montażu dla elektroników.Ryszard Kisiel: Podstawy technologii montażu dla elektroników. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo BTC, Legionowo 2012.W książce przedstawiono przegląd technologii oraz uwarunkowania materiałowe związane z ekologicznym montażem nowoczesnych podzespołów elektronicznych (…). Autor przedstawił także zagadnienia związane z projektowaniem obwodów drukowanych, ich myciem, naprawami i testowaniem, różne metody łączenia elementów i modułów wchodzących w skład kompletnych urządzeń. Książka adresowana jest do konstruktorów, studentów wyższych uczelni technicznych oraz elektroników - hobbystów, którym zależy na poznaniu podstawowych zasad projektowania współczesnych urządzeń elektronicznych. W poszczególnych rozdziałach książki Autor prezentuje następujące zagadnienia: Wprowadzenie, Charakterystyka konstrukcyjna urządzeń elektronicznych - poziom montażu, moduł podstawowy, blok, zespół bloków, system, unifikacja i normalizacja konstrukcji nośnych, Połączenia elektryczne w urządzeniach elektronicznych - przewody, właściwości i podstawowe rodzaje, okablowanie i jego rozwiązania konstrukcyjne, systematyka połączeń elektrycznych w sprzęcie elektronicznym, kryteria wyboru połączeń, Konstrukcja i sposoby montażu modułów podstawowych - czynniki decydujące o wymiarach m... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-9

zeszyt-3423-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-9.html

 
W numerze m.in.:
Uszkodzenie wyłącznika zagrożeniem dla systemu elektroenergetycznego
R. Sandoval, J. Eternod: Evaluation of methods for breakerflashover protection. Archiwum firmy SEL. Opracował - Piotr Olszowiec. Przebicie bieguna jednej z faz wyłącznika stanowi przykład dość rzadkiej, lecz bardzo groźnej awarii w sieciach WN. Skutki takich zakłóceń są porównywalne z konsekwencjami zwarć jednofazowych lub pozostawienia załączonego jednego bieguna wyłącznika po wyłączeniu obu pozostałych. Ich wynikiem może być uszkodzenie generatora lub naruszenie stabilności pracy systemu elektroenergetycznego. W artykule omówiono okoliczności powstawania tych zakłóceń oraz środki zaradcze stosowane za granicą. Przebicie przerwy izolacyjnej bieguna wyłącznika Niektóre produkty rozkładu gazu zachodzącego pod działaniem łuku elektrycznego w warunkach roboczych mogą osadzać się na wewnętrznych powierzchniach komór wyłącznika. Bez wykonywania regularnej konserwacji zjawisko to może powodować wewnętrzne przebicie. Kilka innych czynników takich jak wewnętrzne lub zewnętrzne zanieczyszczenie, niskie ciśnienie gazu i jego wilgotność, również bywają przyczyną przeskoków między stykami otwartego wyłącznika. Przebicie przerwy międzystykowej może teoretycznie wystąpić w każdym wyłączniku znajdującym się pod napięciem, jednak prawdopodobieństwo takiej awarii jest znacznie wyższe w wyłącznikach używanych do synchronizacji generatorów lub sieci z systemem elektroenergetycznym. W procesie synchronizacji przesunięcie fazowe napięć po obu stronach bieguna wyłącznika zmienia się w granicach 0-360°, zaś różnica tych napięć (czyli... więcej»

Srebrny Jubileusz Przedsiębiorstwa Badawczo-Wdrożeniowego OLMEX SA - 25 lat współtworzenia polskiego systemu elektroenergetycznego
Z dyrektorem generalnym, prezesem zarządu PBW OLMEX SA, dr. inż. Przemysławem Chojnowskim rozmawia Aleksander Dudkowski.Panie Prezesie, mija już ćwierć wieku odkąd OLMEX jako prywatna firma rozpoczął działalność na naszym rynku elektroenergetycznym. To piękny jubileusz zważywszy, że firma jako jedna z pierwszych w Polsce rozpoczęła prywatną działalność po transformacji ustrojowej. Proszę powiedzieć kilka słów o początkach OLMEX-u. Jan Parandowski w "Mitologii" pisze, że na początku był Chaos. Ja mogę stwierdzić, że na początku naszego istnienia był zapał. Pojawiły się sprzyjające warunki do podjęcia działalności gospodarczej w nieznanych jeszcze w Polsce warunkach wolnego rynku. To wyzwoliło w ludziach energię i chęć stworzenia czegoś nowego. W 1987 r., z inicjatywy pracowników naukowych ówczesnej Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie, zostało założone w Olsztynie Przedsiębiorstwo Badawczo-Wdrożeniowe OLME X Sp. z o.o. Przedmiot działalności obejmował prace projektowe, pomiarowe, badawcze, wdrożeniowe, montażowe i instalatorskie z zakresu gospodarki energetycznej w zakładach przemysłowych, ze szczególnym uwzględnieniem przedsięwzięć związanych z racjonalizacją i ograniczeniem zużycia czynników energetycznych. Idea rozwiązywania problemów na podstawie badań naukowych oraz praktycznych doświadczeń zdobytych w przemyśle towarzyszyła naszej firmie od samego początku i trwa aż do dziś. Wspomniał Pan o przedsięwzięciach związanych z racjonalizacją i ograniczeniem zużycia czynników energetycznych. Czego dokładnie one dotyczyły? Podjęliśmy się rozwiąz... więcej»

Nowoczesne przekształtniki energoelektroniczne przeznaczone do odnawialnych źródeł energii (Tomasz Tarczewski)
Energoelektronika jest obecnie gwałtownie rozwijającą się dziedziną nauki i techniki. Oferowane elementy półprzewodnikowe charakteryzują się coraz większymi wartościami znamionowymi prądów i napięć, wysokimi częstotliwościami przełączeń, spadkiem strat mocy podczas przełączania i przewodzenia, a także coraz bardziej przystępnymi cenami [1]. Obecnie koszt półprzewodnikowych łączników energoelektronicznych każdego roku maleje o ok. 2-5% [2]. Rozwój półprzewodnikowych łączników energoelektronicznych umożliwia konstruowanie nowoczesnych przekształtników energoelektronicznych, charakteryzujących się dużą sprawnością oraz ograniczonym wpływem na odkształcanie parametrów sieci energetycznej. Powszechnie stosowane w odnawialnych źródłach energii (OZE ) przekształtniki przyczyniają się do zwiększania ich wpływu na system energetyczny [3]. Przekształtniki energoelektroniczne są bardzo istotnymi elementami systemu energetycznego i pełnią funkcję interfejsu pomiędzy OZE a siecią elektryczną [3, 4]. Zazwyczaj konieczne jest dopasowanie wytwarzanej przez OZE energii do parametrów sieci. Również w przypadku pracy OZE "na wyspę" wymagane jest zapewnienie pożądanych parametrów wytwarzanej energii elektrycznej, umożliwiające zasilanie lokalnych odbiorników lub magazynowanie generowanej energii. Na przestrzeni ostatnich 30 lat masa i rozmiary przekształtników energoelektronicznych stosowanych w napędach elektrycznych o regulowanej prędkości uległy 20-krotnemu zmniejszeniu. W tym samym przedziale czasu zanotowano zmniejszenie liczby komponentów oraz 10-krotny wzrost funkcjonalności omawianych urządzeń [3]. Efektywne przekształtniki energoelektroniczne współpracujące z OZE stają się ważnym elementem współczesnego systemu energetycznego [4]. Elektrownie wiatrowe są drugim po biomasie, najbardziej znaczącym odnawialnym źródłem energii w Polsce [5]. Z tego względu topologie obecnie stosowanych przekształtników energoelektronicznych zostaną omówion... więcej»

Modernizacja układu elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej w elektrowni szczytowo-pompowej Żarnowiec (Maciej Łosiński)
Elektrownia Wodna Żarnowiec jest szczytowo-pompową elektrownią systemową, wyposażoną w cztery hydrozespoły odwracalne. Została oddana do eksploatacji w 1983 r. i stanowi jeden z najważniejszych obiektów regulacyjnych mocy czynnej i biernej w krajowym systemie elektroenergetycznym (KSE). Elektrownia dysponuje zakresem regulacyjnej mocy czynnej o wartości ok. 1500 MW - od 800 MW pobieranych w czasie pracy silnikowej (pompowej) do 720 MW w trybie pracy generacyjnej (turbinowej). Ponadto Elektrownia Wodna Żarnowiec jest znaczącym źródłem mocy biernej w północnej części KSE . Przy pracy kompensacyjnej czterech hydrozespołów możliwości generacji mocy biernej wynoszą od -400 do 700 Mvar. W latach 2007-2011, po 25 latach eksploatacji, przeprowadzony został proces modernizacji elektrowni. Prace modernizacyjne na czterech hydrozespołach objęły: - przezwojenie generatora (wymiana uzwojenia stojana HZ 3 i HZ 4), - remont części mechaniczno-przepływowej (zawór motylowy, aparat kierowniczy, pokrywa turbiny, spirala, rura ssąca, łożyska), - wymianę wirników turbin na hydrozespołach nr 1 i 3, - remont rozdzielni potrzeb własnych 0,4 kV, - wymianę układu wzbudzenia wraz z regulatorem napięcia, - modernizację systemu zabezpieczeń elektrycznych oraz układu rejestracji zakłóceń. Dotychczasowy układ elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej Układ zabezpieczeń hydrozespołu zawierającego generator/silnik, transformator wzbudzenia, transformator blokowy oraz silnik rozruchowy był podzielony na dwie rezerwujące się grupy A i B. Do realizacji układu zabezpieczeń elektrycznych zastosowano przekaźniki półprzewodnikowe, elektromechaniczne szwedzkiej firmy ASEA , montowane w systemie Combiflex. System ten charakteryzował się możliwością mechanicznego programowania sterowania awaryjnego poszczególnych zabezpieczeń oraz wygodną w eksploatacji możliwością testowania poszczególnych zabezpieczeń w ruchu, dzięki specjalnemu systemowi testowania Combit... więcej»

Nowatorska konstrukcja rozdzielnicy SN - aspekty bezpieczeństwa (Aneta Szydłowska)
Firma Eaton przeprowadziła w ostatnich latach szczegółowe badania rynkowe w Europie w celu określenia wymagań stawianych rozdzielnicom pierścieniowym XXI w. Po przeanalizowaniu potrzeb przedsiębiorstw energetycznych, zajmujących się przesyłem i rozdziałem energii elektrycznej stwierdzono konieczność uwzględnienia takich aspektów technicznych, jak: - rosnące obciążenie sieci elektrycznej, - wprowadzenie prostych i ekonomicznych wyłączników próżniowych, które nie wymagają konserwacji, - prosta i bezpieczna obsługa, - optymalizacja przepływu energii, - niskie wymagania konserwacyjne lub - jeszcze lepiej - całkowity ich brak, - kompaktowa konstrukcja, ale na tyle wygodna, aby umożliwiała przeprowadzanie właściwej obsługi, - konstrukcja przyjazna dla środowiska naturalnego (umożliwiająca łatwą utylizację po zakończeniu okresu eksploatacji), - systematycznie malejące koszty zapewnienia komunikacji i przesyłania informacji. Wychodząc naprzeciw tym wymaganiom, firma Eaton wprowadziła na rynek nowatorską konstrukcję rozdzielnicy SN typu XIRIA. Jest to konstrukcja, która spełnia wszystkie oczekiwania klienta, począwszy od kompaktowych wymiarów, braku konserwacji poprzez wymagania ekologiczne, na bezpieczeństwie kończąc. Obszarem zastosowań nowej rozdzielnicy pierścieniowej (rys. 1) jest stacja transformatorowa w sieci rozdzielczej średniego napięcia. Aspekty bezpieczeństwa Bardzo ważnym aspektem konstruowania współczesnej aparatury łączeniowej jest bezpieczeństwo obsługi. Ze względu na bezpieczeństwo rozdzielnice SN są wyposażone w blokady uniemożliwiające niepożądany dostęp do elementów będących pod napięciem lub wykonywanie katastrofalnych czynności łączeniowych, takich jak otwieranie znajdującego się pod obciążeniem odłącznika. Bardzo ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-8

zeszyt-3394-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-8.html

 
W numerze m.in.:
Wpływ małej elektrowni na sieć (Bogusław Karolewski)
Ważnym etapem budowy elektrowni, której właściciel chce sprzedawać energię do systemu elektroenergetycznego jest ocena oddziaływania przyłączanego źródła na istniejącą sieć zasilającą. Uzyskanie od dostawcy energii warunków przyłączenia elektrowni o większej mocy (> 5 MW) wymaga opracowania przez inwestora ekspertyzy oceniającej wpływ elektrowni na sieć. Ale również dla elektrowni o mniejszych mocach trzeba ocenić wpływ nowej elektrowni na poziomy napięć, przeanalizować warunki pracy generatorów, dobrać nastawienia zabezpieczeń, ocenić możliwość powstania migotania światła czy generowania harmonicznych. Zagadnienia wpływu elektrowni na sieć są dość często poruszane w publikacjach [1-5, 7-9, 11-12], ale z reguły są traktowane w sposób ogólny. W artykule przedstawiono zagadnienie na przykładzie niewielkiej elektrowni wodnej, przyłączonej do sieci nN. Parametry układu Obiektem analizy jest mała elektrownia wodna (MEW) przepływowa, w której zamontowano 2 turbiny - śmigłową i Francisa. Jako generatory pracują 2 silniki indukcyjne o parametrach zebranych w tab.Schemat wycinka układu sieci, do której będzie włączona MEW, przedstawiono na rys. 1. Elektrownia będzie połączona z siecią nN linią napowietrzną Le 4×35 mm2, łączącą złącze kablowe ZK-1, umiejscowione na ścianie budynku MEW, ze słupem nr 4 istniejącej linii napowietrznej L-2 o przewodach 4×70 mm2. Linia ta wychodzi ze stacji R-1, w której pracuje transformator T2 20/0,4 kV o mocy 250 kVA (u z% = 4,67%, ΔPFe = 750 W, ΔPCu = 4816 W). Transformator jest połączony linią L-1 o długości 5600 m ze stacją S-1, którą zasila transformator T1 110/20 kV, o mocy 25 MVA (u z% = 13,01%, ΔPFe = 16 360 W, ΔPCu = 147 249 W), połączony z systemem elektroenergetycznym.Moc zwarciowa po stronie pierwotnej transformatora T1 wynosi Sk = 992 MVA. Pozostałe linie przyłączone do rozdzielni 20 kV stacji S-1 zastąpiono odbiorem pobierającym moc S1. Odejścia od linii L-1 zastąpiono j... więcej»

Seminarium szkoleniowe "Problemy eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych" ELSEP 2012 (Krzysztof Woliński)
24 maja 2012 r. w auli Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej odbyło się X seminarium szkoleniowe kadry inżynieryjno-technicznej poświęcone tym razem zagadnieniom eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych. Organizatorami seminarium byli: Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP, PGE Dystrybucja SA Oddział Białystok, Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej oraz Podlaska Okręgowa Izba Inżynierów Budownictwa (POIIB). W seminarium wzięło udział ponad 200 osób, które reprezent... więcej»

Seminarium "Automatyka w Elektrowniach Wodnych" (Andrzej Dobroczek)
Komitet Automatyki Elektroenergetycznej SEP po raz 12. zorganizował seminarium tematyczne poświęcone współpracy elektrowni wodnych z systemem elektroenergetycznym oraz pracy automatyki elektroenergetycznej zainstalowanej w małych elektrowniach wodnych. Patronat honorowy sprawowała PGE Energia Odnawialna SA. Seminarium odbyło się w dniach 23-25 maja 2012 r. w Międzybrodziu Żywieckim w Ośrodku Szkoleniowo-Wypoczynkowym "Trójka" El. Jaworzno III. Ośrodek położony jest na zboczu gó... więcej»

Wykorzystanie światła dziennego alternatywą dla oświetlenia elektrycznego
J. Sielianin: Nowy sposób oświetlenia pomieszczeń światłem dziennym. Energosowiet 6/2010. Opracował - Piotr Olszowiec. Światło słoneczne jest niezbędne dla zapewnienia fizycznego i psychicznego zdrowia człowieka. Ryzyko zachorowania wzrasta przy niedostatecznej ekspozycji człowieka na poszczególne części widma słonecznego. Czas przebywania w warunkach naturalnego oświetlenia wpływa na długość życia. Według badań prowadzonych w USA, wydajność pracy przy oświetleniu dziennym jest o 7% większa niż przy sztucznym. W naturalnych warunkach wzrasta koncentracja umysłu i wolniej narasta zmęczenie, przy sztucznym oświetleniu łatwiej o znużenie, rozdrażnienie i stany depresyjne. Przy niedostatecznej ilości światła słonecznego stosowanie sztuczn... więcej»

Racjonalizacja gospodarki remontowej elektrowni węglowych w ujęciu probabilistycznym (Andrzej Oziemski)
Ocena niezawodności procesu wytwarzania energii elektrycznej wymaga znajomości wskaźników niezawodnościowych elementów składowych bloku energetycznego oraz całej jednostki, będącej z kolei elementem składowym elektrowni. Stosowane na ogół analityczne metody oceny niezawodności bloków, oparte na procesach Markowa, w których wskaźniki niezawodnościowe dla całej jednostki określa się na podstawie znajomości wskaźników niezawodnościowych znaczących układów i elementów bloku, mają jeden istotny mankament, jakim jest brak wystarczająco licznej populacji analizowanych zdarzeń dla większości rozpatrywanych elementów. Dla złożonych obiektów cieplno-mechanicznych, jakimi są bloki energetyczne, występują ponadto bardzo często przypadki parametrycznych uszkodzeń elementów, które mogą powodować wyłączenia bloków lub - w zależności od decyzji personelu ruchu obserwującego rozwój awarii oraz aktualną sytuację w całym systemie elektroenergetycznym - bloki mogą pozostawać przez ograniczony czas w stanie pracy. Świadczy to o tym, że pod względem niezawodności jest to urządzenie wielostanowe, a nie dwustanowe (stan zdatności lub uszkodzenia całkowitego), jak zdecydowana większość elementów układów przesyłu i rozdziału energii elektrycznej [1]. Zużywanie się poszczególnych elementów i wynikająca stąd konieczność prowadzenia częstych i licznych prac konserwacyjnych urządzeń powodują, że bloki energetyczne muszą być poddawane okresowo remontom i przeglądom planowym. Skutki gospodarcze odstawień bloków do remontów zależą głównie od długości cykli międzyremontowych, czasu trwania poszczególnych remontów oraz terminów rozpoczynania ich realizacji. Bardzo ważnym zagadnieniem jest więc optymalizacja wartości tych wielkości. Analiza niezawodności bloków energetycznych prowadzona jest od wielu lat praktycznie we wszystkich przemysłowo rozwiniętych krajach, a jej wyniki są wykorzystywane zarówno na etapie eksploatacji (racjonalizacja gospodarki remon... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-7

zeszyt-3366-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-7.html

 
W numerze m.in.:
Właściwości piezoelektryczne niejednorodnych laminatów z polipropylenu (Ryszard Kacprzyk, Anna Kisiel)
Badania nad naturą zjawiska piezoelektrycznego występującego w różnych materiałach wykazały, że może ono być wynikiem działania kilku mechanizmów [1-2]. Wśród nich wyróżnia się efekt piezoelektryczny związany z niejednorodnością własności mechanicznych struktury dielektrycznej, przy jednoczesnym występowaniu w niej ładunku przestrzennego [1-3]. Struktury niejednorodne, wykonane z dielektryków wykazujących dobre właściwości elektretowe, mogą stanowić podstawę do opracowania materiałów wykazujących silne i trwałe własności piezoelektryczne. Materiały takie mogą znaleźć zastosowanie w budowie wszelkiego rodzaju czujników i przetworników wykorzystywanych, np. do konwersji energii z otoczenia w energię elektryczną (tzw. harvesterów). Największy wpływ na zastosowanie harvestera ma wybór odpowiedniego materiału piezoelektrycznego do jego budowy [4-5]. Analiza właściwości piezoelektrycznych dostępnych folii elektromechnicznych, jak również warstwowych struktur niejednorodnych [6-8] wskazuje na możliwość wykorzystania ich, np. w konstrukcji mikrogeneratorów energii wykorzystujących ciśnienie fali akustycznej oraz naprężenia ściskające. Elastyczne folie i ... więcej»

Pojazdy elektryczne i systemy ładowania (Stefan Wójtowicz)
W pierwszych pojazdach liczył się sam fakt, że jeździły. Pojazd parowy Nicolasa Cugnota z 1770 r. osiągał prędkość 4 km/h. Michael Faraday w 1827 r. wynalazł silnik elektryczny a Tomasz Alva Edison w 1830 r. otworzył w Nowym Jorku elektrownię. Zaczęły powstawać pierwsze pojazdy napędzane silnikiem elektrycznym. Na przełomie XIX i XX w. w najbardziej rozwiniętych krajach dominowały pojazdy parowe i elektryczne. Benzynowych było dużo mniej. Wszystkich razem w Stanach Zjednoczonych było ok. 4 tys. Pierwszy samochód z silnikiem spalinowym skonstruował w Niemczech w 1836 r. inż. Brackenburg. Silnik zasilany był mieszaniną wodoru i tlenu. Trudności związane z instalacją wodorową nie pozwoliły na rozwój tej technologii. W 1835 r. Thomas Davenport zbudował pierwszy samochód napędzany silnikiem elektrycznym. Teorię silnika czterosuwowego podał w 1862 r. Alphonse Bean de Rochas. Na tej podstawie Nicolaus Otto skonstruował prototyp silnika. Pierwszy pojazd napędzany silnikiem czterosuwowym został zaprezentowany w 1875 r. w Wiedniu. Jego konstruktorem był Siegfried Marcus. Carl Friedrich Benz i spółka inżynierów: Wilhelm Maybach oraz Gottlieb Wilhelm Daimler zbudowali pierwsze pojazdy z silnikami benzynowymi. W latach 80. XIX w. Francuz Jeantaud rozwinął konstrukcje pojazdów elektrycznych. W tym czasie doskonalone były także elementy mechaniczne pojazdów. Powstały: skrzynia biegów i układ kierowniczy. Firma Siemens&Halske założyła w Berlinie w 1892 r. próbną linię trolejbusową. Belgijski inżynier elektryk i kierowca wyścigowy, Camille Jenatzy, jadąc autem elektrycznym, ustanowił rekord prędkości dla automobili i osiągając 105,876 km/h, przekroczył jako pierwszy barierę 100 km/h. W 1913 r. Henry Ford uruchomił linię produkcyjną. Zaczęło się panowanie silnika spalinowego, które trwa do dziś. Wzrost zainteresowania pojazdami elektrycznymi wynika ze stopniowego przełamywania barier rozwojowych zasobników energii elektrycznej i układów elek... więcej»

Wizualizacja i sterowanie urządzeniami w Laboratorium Zarządzania i Integracji Systemów Automatyki Budynków Politechniki Gdańskiej (Stanisław Czapp, Szymon Czekoński, Krzysztof Dobrzyński, Michał Porzeziński)
Laboratorium Zarządzania i Integracji Systemów Automatyki Budynków powstało na Wydziale Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej w ramach jednego z zadań projektu "Sieć certyfikowanych laboratoriów oceny efektywności energetycznej i automatyki budynków" (POIG.02.02.00-00-018/08) współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej. Projekt realizowały trzy wyższe uczelnie: Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica, Politechnika Gdańska oraz Politechnika Poznańska należące do zawiązanego w 2007 r. Ogólnopolskiego Konsorcjum Naukowo-Przemysłowego Energooszczędnych Technologii Budynkowych Instalacji Elektrycznych [1]. Proces budowy laboratorium rozpoczął się w czerwcu 2009 r., a zakończył w czerwcu 2011 r. W laboratorium zbudowano cztery współpracujące ze sobą stanowiska laboratoryjne (rys. 1):Rys. 1. Rzut pomieszczenia laboratorium wraz z rozmieszczeniem stanowisk laboratoryjnych Z+C SL 1 Z+C UM 1 UM 64 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 SO 1 Linia główna Linia 1 Linia 15 Z+C SO 2 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 Linia 15 Linia główna SO 15 SL 15 Z+C UM 1 UM 64 Linia 15 Linia główna Linia obszarowa Rys. 2. Struktura instalacji w systemie KN X: Z+C - zasilacz z cewką, SL - sprzęgło liniowe, SO - sprzęgło obszarowe, UM - urządzenie magistralne - stanowisko 1 - z systemem KN X, - stanowisko 2 - z systemem LonWorks, - stanowisko 3 - z systemem BAC net, - stanowisko 4 - zarządzania i integracji systemów. W każdym przypadku na stanowisko składają się urządzenia pracujące w danym systemie oraz odpowiednie dla każdego systemu oprogramowanie, pozwalające tworzyć projekty i w szerokim zakresie współpracować z urządzeniami. W laboratorium tym przewiduje się prowadzenie prac badawczorozwojowych w zakresie: - opracowywania nowych urządzeń pozwalających na integrację różnych standardów systemów automatyki budynku, Podstawowym elementem jest urządzenie magistralne UM, które instaluje się w linii magistralnej. Każda linia powinna być w... więcej»

Analiza numeryczna zagrożenia piorunowego urządzeń zasilanych z instalacji elektrycznej bez ochrony przeciwprzepięciowej (Tomasz Kuczyński)
Podczas bezpośredniego wyładowania piorunowego w urządzenie piorunochronne obiektu budowlanego źródłem zagrożenia jest przede wszystkim działanie rozpływającego się prądu pioruna [1, 7, 8] oraz przepięcia indukowane [6] przez ten prąd w instalacjach niskonapięciowych ułożonych wewnątrz obiektu. Oceniając zagrożenie piorunowe przyłączy zasilania urządzeń w obiekcie budowlanym przeanalizowano przypadek instalacji elektrycznej, w której nie zainstalowano układów urządzeń do ograniczania przepięć. Analizę numeryczną przeprowadzono wykorzystując pakiet oprogramowania CDEGS [5]. Oprogramowanie to do obliczeń zagrożenia piorunowego wykorzystuje teorię pola elektromagnetycznego, a urządzenia mogą być modelowane w postaci pojedynczych przewodów lub konstrukcji przestrzennych układu przewodów. Modelowanie zagrożenia piorunowego urządzeń Zagrożenie piorunowe przyłączy zasilania urządzeń analizowano w modelu przestrzennym przedstawionym na rys. 1. W modelu opracowanym w pakiecie oprogramowania CDEGS uwzględniono urządzenie piorunochronne, instalację elektryczną wraz z urządzeniami, linię elektroenergetyczną oraz uziom stacji transformatorowej. Urządzenie piorunochronne zostało zamodelowane dla hali przemysłowej o wymiarach: 40 × 40 × 20 m (długość × szerokość × wysokość). Uziom otokowy obiektu umieszczono w ziemi na głębokości 0,6 m w odległości 1 m od budynku. Do obliczeń przyjęto rezystywność gruntu równą 100 Ωm oraz odległość pomiędzy obiektem a stacją transformatorową wynoszącą 50 m. Napowietrzną linię elektroenergetyczną ... więcej»

Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii w budownictwie (Waldemar Dołęga)
Racjonalne wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych stanowi ważny element zrównoważonego rozwoju kraju przynoszący wymierne efekty ekologiczno-energetyczne. Dlatego jednym z podstawowych celów polskiej polityki energetycznej jest m.in. osiągnięcie 15% udziału energii ze źródeł odnawialnych w strukturze energii finalnej brutto w 2020 r. [6]. Wymaga to obok intensywnego rozwoju rozproszonych źródeł energii odnawialnych również znacznego zwiększenia udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w budownictwie. Zagadnienie to jest szczególnie ważne w kontekście celów polityki unijnej w tym obszarze ukierunkowanej na podejmowanie skutecznych i efektywnych działań umożliwiających uzyskanie znacznych oszczędności energii w budynkach. Przyjmuje się, że w przyszłości nowe budynki powinny być głównie zaopatrywane w energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych, wytwarzaną w budynku lub w jego pobliżu. Krajowe regulacje prawne Kluczowe krajowe regulacje prawne w obszarze budownictwa obejmują znowelizowaną ustawę - Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. [1] wraz ze szczegółowymi aktami wykonawczymi w formie rozporządzeń, opracowanymi przez Ministra Infrastruktury. W ustawie [1] nie określa się minimalnych poziomów wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych i nie nakłada się obowiązku instalowania i użytkowania odnawialnych źródeł energii (w skrócie OZE ) w nowo budowanych lub w modernizowanych budynkach. Nie określa się również jakichkolwiek wskaźników udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w budownictwie. Krajowe regulacje prawne wprowadzają jedynie: ułatwienia w instalowaniu OZE w budynkach, instrumenty służące promocji wykorzystania OZE w budownictwie oraz wymaganie dokonania analiz wykorzystania OZE na etapie projektowania budynku. Ułatwienia w instalowaniu OZE w budynkach dotyczą małych, wolno stojących instalacji solarnych i fotowoltaicznych, w stosunku do których istnieje możliwość stosowania uproszczonej, specjalne... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-6

zeszyt-3337-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-6.html

 
W numerze m.in.:
Silniki klatkowe do długich lub często powtarzanych rozruchów, załączane bezpośrednio na sieć (Maciej Bernatt)
Rozruch silnika klatkowego średniej lub dużej mocy, realizowany przez bezpośrednie załączenie na pełne napięcie sieci jest okresem największych narażeń podczas całej eksploatacji [5]. Współczesne zakłady przemysłowe mają zwykle sieci o wystarczająco dużej mocy zwarciowej, pozwalającej na rozruch bezpośredni. Szacuje się, że prawidłowo zaprojektowany i poprawnie wykonany silnik klatkowy średniej i dużej mocy w wersji standardowej znosić powinien do 5000 rozruchów bezpośrednich. Taką trwałość swych wyrobów deklaruje obecnie większość znanych producentów maszyn elektrycznych. Do eksploatacji przy wielkiej liczbie załączeń lub przy rozruchach długotrwałych (powyżej 30 s) zamiast silników standardowych należy stosować ich wersje specjalne, przystosowane już na etapie projektowania do określonych warunków rozruchowych. Z przepływem prądu rozruchowego, którego natężenie w stanie ustalonym jest kilkakrotnie większe od natężenia przy obciążeniu znamionowym związane są efekty termiczne i efekty dynamiczne działające niszcząco na strukturę silnika [1, 2]. Przepływ prądu rozruchowego oddziałuje na uzwojenie stojana i uzwojenie (klatkę) wirnika. Termiczne efekty przepływu prądu (prędkość narastania temperatury w uzwojeniu) proporcjonalne są do drugiej potęgi gęstości prądu. W wirnikach silników klatkowych wyst... więcej»

Początki rozwoju zabezpieczeń ziemnozwarciowych 100% stojana generatora
W. Schossig: Stator Ground-Fault with unit-connected Transformer. PAC 2/2011. Opracował - Piotr Olszowiec. Zapewnienie skutecznej ochrony od zwarć z ziemią 100% uzwojeń stojana maszyn elektrycznych dużych mocy należy do najważniejszych zadań elektroenergetycznej automatyki zabezpieczeniowej. Generatory w elektrowniach blokowych są przyłączane do systemu elektroenergetycznego przez transformatory podwyższające napięcie. Uzwojenia stojana generatora, szynoprzewody i uzwojenia niższego napięcia transformatora blokowego tworzą galwanicznie połączone obwody dolnego napięcia (DN) bloku. Podstawową metodą wykrywania zwarć z ziemią po stronie DN bloku jest pomiar składowej zerowej napięć fazowych maszyny. Napięcie to uzyskuje się z ... więcej»

Badania technologii jednoprzewodowego przesyłu energii elektrycznej
Eniergosbieriegajuszczaja i riesursosbieriegajuszczaja tiechnołogija pieriedaczi eliektriczieskoj energii na bolszije rasstojanija" (Energo- i materiałooszczędna technologia przesyłu energii elektrycznej na duże odległości). Ekołogiczieskije Sistiemy 2/2011. http://esco-ecosys.narod.ru/journal/journal110. htm. Opracował - Piotr Olszowiec. Jednym z głównych problemów współczesnej elektroenergetyki jest występowanie znacznych strat przesyłu energii w sieciach elektrycznych. Ich radykalne ograniczenie może okazać się realne przy użyciu nowatorskiej technologii jednoprzewodowego przesyłu energii elektrycznej nawiązującej do eksperymentów Nikoli Tesli z końca XIX w. Rozwijana w Rosji koncepcja jest kolejną odmianą jednoprzewodowych lub wręcz bezprzewodowych układów przesyłu elektryczności. Po udanych próbach wynalazek t... więcej»

XV Seminarium Energotestu "Automatyka elektroenergetyczna - problematyka eksploatacji i modernizacji" (Sylwia Wróblewska)
W dniach 25-27 kwietnia br. odbyło się w Wiśle XV Seminarium Energotestu z okazji jubileuszu 20-lecia firmy. Seminarium otworzył dyrektor Energotestu mgr inż. Arkadiusz Klimowicz. Pierwszego dnia obrady seminaryjne prowadził mgr inż. Zbigniew Kochel. Tego dnia wygłoszono następujące referaty: - Dorobek i możliwości Energotestu z perspektywy dwudziestu lat działalności inżynierskiej firmy w elektroenergetyce (mgr inż. Arkadiusz Klimowicz, mgr inż. Zbigniew Kochel), - Wyzwan... więcej»

Ogólnopolska inauguracja Roku Michała Doliwo-Dobrowolskiego w Szczecinie (Krzysztof Woliński)
13 kwietnia 2012 r. w 150. rocznicę urodzin twórcy systemu trójfazowego odbyła się w Szczecinie ogólnopolska inauguracja Roku Michała Doliwo-Dobrowolskiego. Organizatorem uroczystości byli Ogólnopolski Komitet ds. Promocji Osoby i Dzieła Michała Doliwo-Dobrowolskiego pod przewodnictwem dr. inż. Piotra Szymczaka, Stowarzyszenie Elektryków Polskich z prezesem Jerzym Barglikiem oraz Oddział Szczeciński SEP im. Michała Doliwo- Dobrowolskiego z prezesem Adamem Borguńskim. Patronat honorowy sprawowali: wojewoda zachodniopomorski - Marcin Zydorowicz, marszałek województwa zachodniopomorskiego - Olgierd Geblewicz, JM Rektor Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego (ZUT) w Szczecinie - Włodzimierz Kiernożycki oraz dyrektor Oddziału Zespołu Elektrowni Dolna Odra Polskiej Grupy Energetycznej Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna SA - Wojciech Dobrak. Mecenat nad obchodami inauguracji objęło miasto Szczecin. Inaugurację otworzyła konferencja prasowa nt. programu Roku Michała Doliwo-Dobrowolskiego i stanowiska SEP w sprawie kierunków rozwoju energetyki polskiej, która odbyła się w sali konferencyjnej rektora ZUT. Konferencję prowadzili: rzecznik prasowy ZUT - Stanisław Heropolitański, rzecznik prasowy Ogólnopolskiego Komitetu Roku MDD - Krzysztof Woliński, rzecznik prasowy Szczecińskiego Komitetu Roku MDD - Mar... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-5

zeszyt-3306-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-5.html

 
W numerze m.in.:
Kontrola izolacji odbiorników odłączonych od napięcia (Maciej Sałasiński)
Jednym z podstawowych wyznaczników jakości sieci elektrycznych zarówno zasilających, jak i odbiorczych jest stan jej izolacji. To właśnie od tego parametru zależy zarówno pewność zasilania poszczególnych elementów, jak i bezpieczeństwo użytkowania całej sieci. Projektanci, wykonawcy i użytkownicy instalacji elektrycznych muszą mieć zawsze świadomość konieczności spełnienia dwóch podstawowych warunków, jakie każda sieć elektryczna musi spełniać: ● być pewna, czyli bezprzerwowo dostarcza energię elektryczną i zasila odbiorniki, a w przypadku sieci sterowniczych aktywować lub dezaktywować elementy wykonawcze, ● być bezpieczna, czyli zapewnić ochronę, gwarantującą bezpieczeństwo ludzi, urządzeń i stosowanych procedur, jak również ochronę przeciwpożarową. W poszczególnych obiektach i w różnych rodzajach sieci obie te funkcje: zasilania, a więc pewności i ochrony, czyli bezpieczeństwa muszą być zrealizowane na najwyższym uzasadnionym ekonomicznie poziomie. Poziom ten zależny jest od ważności sieci i odbiorników... więcej»

emwise - prosty system zarządzania energią w zakładach przemysłowych (Jacek Popławski, Andrzej Górczak)
Tendencje w świecie energetyki wskazują, że ważnym teraz i w przyszłości tematem jest proces oszczędzania energii elektrycznej i, co za tym idzie, kwestia technologii potrzebnej do realizacji tego przedsięwzięcia. Modnymi pojęciami stają się ostatnio: smart grid, smart metering oraz grid monitoring, wszystkie należące do sfery optymalizacji zużycia energii elektrycznej, czy pomiaru wyeksploatowania, np. linii WN. Artykuł opisuje niewielki tylko element globalnej polityki oszczędzania energii, dotyczący jednak zarówno przedsiębiorstw, zakładów przemysłowych, jak i gospodarstw domowych. Koszty energii elektrycznej powodują głośną debatę na temat tego, w jaki sposób należałoby oszczędzać. Przy obecnych stawkach nie jest więc dziwne, że tak wielu przedsiębiorców, a nawet osób prywatnych zainteresowanych jest technologią pozwalającą na bieżący monitoring zużycia energii. Systemy analizujące są jednak często skomplikowane i wielkoskalowe, co oznacza, że dostęp do nich mają jedynie duże zakłady przemysłowe i przedsiębiorstwa. Dla odbiorców prywatnych lub właścicieli niewielkich firm i zakładów takie systemy są najczęściej nieosiągalne. System emwis e jest propozycją dla tych przedsiębiorstw, które stoją wobec poszukiwań oszczędności i optymalizacji zużycia energii oraz kontroli jej jakości tak, aby chronić swoje inwestycje i bezpiecznie je rozbudowywać. Poszukiwania strat wymagają wysiłku i dodatkowych nakładów finansowych w tym kierunku. Należy podkreślić, że nieświadomość codziennych strat i ich przyczyn bywa bardzo kosztowna. Im dłużej zwlekamy, tym są one praktycznie... więcej»

Analiza asymetrii napięć w terenowych sieciach elektroenergetycznych średniego napięcia (Ryszard Skliński, Grzegorz Hołdyński, Zbigniew Skibko)
W obliczeniach sieci elektroenergetycznych przyjmuje się zazwyczaj założenie symetrii impedancji wzdłużnych oraz symetrii prądów odbiorów i napięć zasilających. Przyjęcie tego założenia w znacznym stopniu ułatwia wykonanie obliczeń. Jednak w rzeczywistości uzyskanie całkowitej symetrii napięć we wszystkich węzłach systemu elektroenergetycznego w stanach normalnych nie jest w praktyce możliwe z uwagi na niesymetryczne odbiory, a przede wszystkim odbiorniki 1-fazowe, występujące głównie w sieciach niskiego napięcia. Powodują one przepływ niejednakowych prądów fazowych (asymetria prądów) przez sieć elektroenergetyczną i powstawanie na elementach tej sieci niesymetrycznych strat napięcia. Konsekwencją tego jest utrata symetrii napięcia w węzłach sieci - czyli asymetria napięć. Asymetria napięć Asymetrią napięć nazywa się stan, w którym spełniony jest przynajmniej jeden z warunków: wartości napięć fazowych nie są sobie równe, kąty między kolejnymi napięciami fazowymi także nie są sobie równe (120o). Niesymetryczne układy napięć lub prądów można analizować rozkładając je na składowe układy symetryczne: zgodny, przeciwny i zerowy. Składowe układy symetryczne w literaturze dość często nazywa się skrótowo składowymi symetrycznymi. Oznaczając wielkości fazowe napięć w układzie trójfazowym odpowiednio UA, UB, UC, otrzymuje się równania umożliwiające obliczenie składowych symetrycznych układu trójfazowego [1]: (1) gdzie: U 0, U1, U2 - składowe symetryczne kolejności zerowej, zgodnej i przeciwnej, UA, UB, UC - wielkości fazowe napięcia, a - operator obrotu opisany równaniem: ... więcej»

Profesor Marian Cegielski (1925-2012) (Zbigniew Lubczyński, Jerzy Hickiewicz)
14 stycznia 2012 r. w godzinach południowych odprowadziliśmy na miejsce wiecznego spoczynku na cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu naszego Profesora, Kolegę, Przyjaciela, Członka Honorowego Stowarzyszenia Elektryków Polskich, Polskiego Towarzystwa Eletrotechniki Teoretycznej i Stosowanej oraz Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, wybitnego uczonego - prof. zw. Mariana Cegielskiego. W kaplicy cmentarnej pożegnali Go: w imieniu rektora i Senatu Politechniki Wrocławskiej prorektor - Zbigniew Sroka, w imieniu Wydziału Elektrycznego dziekan Wydziału - Marian Sobierajski i prof. Andrzej Wiszniewski, a w imieniu Stowarzyszenia Elektryków Polskich członek honorowy - kol. Bohdan Synal, wiceprezes Oddziału Wrocławskiego SEP oraz członek ZG SEP - kol. Eugeniusz Kaczmarek z listem prezesa Stowarzyszenia do Rodziny śp. Zmarłego. W pogrzebie uczestniczyli również: przewodniczący Wrocławskiego Oddziału PTETiS - prof. Ignacy Dudzikowski oraz prezes WTN - prof. Andrzej Mulak. Chorążymi pocztu sztandarowego byli członkowie Koła Akademickiego SEP. Uroczystości pogrzebowej przewodniczył ks. Andrzej Brodawka - proboszcz parafii, w której mieszkał śp. Zmarły - w asyście duchownego obrządku unickiego. O godzinie 9.00 w kościele świętych Doroty, Wacława i Stanisława została odprawiona msza św. w intencji Profesora. W czasie mszy św. celebrans, ks. proboszcz, w krótkiej homilii przedstawił curriculum vitae Profesora. Marian Cegielski urodził się 29 lipca 1925 r. w Tarnopolu. Do 1939 r. ukończył szkołę powszechną i dwie klasy gimnazjalne. W 1941 r. ukończył klasę ósmą szkoły radzieckiej. W trakcie niemieckiej okupacji przerabiał materiał klas licealnych. Od lipca 1944 r. do czerwca 1945 r. był na przymusowych robotach w Niemczech, skąd przybył do Wrocławia. Tu złożył egzamin z zakresu gimnazjum przed Komisją Weryfikacyjną Kuratorium Okręgu Wrocławskiego. W 1946 r. zgłosił się i został przyjęty na rok wstępny na Politechnice Wrocławskiej, który uk... więcej»

Ograniczanie oddawania mocy biernej pojemnościowej w liniach kablowych SN (Ryszard Skliński, Wojciech Dzienis)
W liniach kablowych SN, szczególnie słabo obciążonych lub pracujących jałowo może występować oddawanie mocy biernej pojemnościowej do sieci OSD. Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku znacznego przewymiarowania przekrojów poprzecznych żył roboczych linii kablowych z punktu widzenia obciążalności prądowej. Natomiast z punktu widzenia wytrzymałości cieplnej zwarciowej jest niezbędne. Równie często sytuacja może mieć miejsce w przypadku odbiorców sezonowych, np. kopalnie surowców mineralnych. W okresie zimowym zaprzestają wydobycia, a zapotrzebowanie na energię wynika jedynie z bieżącego utrzymania obiektu. Podobna sytuacja występuje w przypadku stacji rozdzielczych SN zasilanych dwiema liniami, gdzie linia rezerwowa pracuje jałowo. Wbrew wymaganiom rozporządzenia w zakresie współczynnika tgφ, takie źródła mocy biernej są pożądane w sieci dystrybucyjnej, ponieważ wspomagają one pracę baterii kondensatorów SN w rejonowych punktach rozdzielczych (RPZ). Powstaje tu swoisty konflikt pomiędzy wymaganiami rozporządzenia [3] a rzeczywistym zapotrzebowaniem na moc bierną w stacjach typu RPZ. Z jednej strony w tych stacjach instaluje się baterie kondensatorów [1], z drugiej natomiast żąda się, aby nie wprowadzać do sieci SN mocy biernej pojemnościowej. Dr hab. inż. Ryszard Skliński, prof. ndzw. PB - Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania, dr inż. Wojciech Dzienis - PKP Energetyka SA Centrala, Warszawa L3 3xYHAKXS (1x120 mm2) d . 955 ł mb ST_A L2 3xYHAKXS (1x70 mm2) dł. 2850 mb SEE pomiar ST-3 L1 3xYHAKXS (1x70 mm2) dł. 1900 mb ST-1 ST-2 Rys. 1. Układ zasilania stacji ST_A: SEE - system elektroenergetyczny, ST_A, ST-1, ST-2, ST-3 - stacje transformatorowe, L1, L2, L3 - linie kablowe SN, pomiar - miejsce pomiarów ST_B L1 3xYHAKXS (1x240 mm2 ) d . 3000 mb ł SEE pomiar 1 pomiar 2 L2 3xYHAKXS (1x240 mm2 ) d . 3000 mb ł Rys. 2. Układ zasilania stacji ST_B: SEE - system elektroenergetyczny, ST_B - stacja rozdzielcz... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-4

zeszyt-3276-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-4.html

 
W numerze m.in.:
Liczniki przedpłatowe a zmiana sprzedawcy (Krzysztof Billewicz)
Odbiorcy energii elektrycznej (gospodarstwa domowe) rozliczani są za zużycie energii na podstawie wskazań konkretnego licznika. Niektórzy z nich nieterminowo opłacają faktury za energię lub nawet znacznie zalegają z opłatami. Dodatkowo również są i tacy, u których wykryto i udowodniono im nielegalne pobieranie energii elektrycznej. Zazwyczaj u takich odbiorców ich dotychczasowe liczniki wymieniane są na tzw. przedpłatowe. W dużym uproszczeniu odbiorcy ci najpierw płacą za określoną ilość energii, a dopiero później mogą ją zużyć. Techniczna realizacja przedpłat Zgodnie z ustawą Prawo energetyczne (art. 6.a.), przedsiębiorstwo energetyczne może zainstalować u odbiorcy licznik przedpłatowy, jeżeli: - gospodarstwo domowe jest użytkowane w sposób uniemożliwiający cykliczne sprawdzanie licznika energii, - korzystający z mieszkania nie ma tytułu prawnego do nieruchomości, - odbiorca co najmniej dwukrotnie w ciągu kolejnych 12 miesięcy zwlekał z zapłatą za energię przez okres co najmniej 1 miesiąca. Odmowa przez odbiorcę instalacji takiego licznika może skutkować wstrzymaniem dostaw albo rozwiązaniem umowy na dostawę energii elektrycznej. Taki odbiorca powinien mieć zainstalowany u siebie przedpłatowy licznik energii, który ma wprowadzony określony limit zużycia energii. Po wykończeniu tego limitu licznik automatycznie odłącza instalację odbiorczą klienta. Aby można było ją ponownie załączyć o... więcej»

Czy burze magnetyczne są groźne dla krajowej elektroenergetyki? (cz. I ) (Adam Klimpel, Krzysztof Lipko)
Jednym z obowiązków państwa jest zapewnienie ciągłości pracy najważniejszych systemów: dostarczających energię, finansowych, komunikacyjnych itp. Państwo musi nadzorować ich sprawność oraz ustalać stopień ich zabezpieczenia przed różnymi niekorzystnymi zdarzeniami. We współczesnym świecie społeczeństwa nie są w stanie funkcjonować bez osiągnięć techniki zastosowanych do budowy całych systemów i ich codziennej obsługi. Awarie towarzyszą funkcjonowaniu rozległych systemów infrastrukturalnych i nie sposób ich zupełnie wyeliminować. Należy jednak czynić wszystko, aby zmniejszyć częstość ich występowania, rozległość i skutki. Takie zadanie ma ochrona infrastruktur krytycznych. W analizach dotyczących infrastruktur krytycznych jest podkreślana współzależność między poszczególnymi typami infrastruktur - uszkodzenie jednej z nich może lawinowo rozszerzyć się na inne. W ostatnich latach w Stanach Zjednoczonych i w wielu krajach Europy Zachodniej podjęto prace mające na celu analizę zależności między infrastrukturami krytycznymi. W literaturze rozróżnia się cztery kategorie współzależności: fizyczną, cyberelektroniczną, geograficzną i logiczną. System elektroenergetyczny jest uznawany za infrastrukturę najbardziej krytyczną, ponieważ wszystkie pozostałe są w pełni od niego zależne. Jednocześnie systemy elektroenergetyczne i infrastrukturę telekomunikacyjną uważa się za infrastruktury najbardziej podatne na sabotaż, ataki na drodze elektronicznej, na zjawiska atmosferyczne - w tym pogodę kosmiczną. Międzynarodowe elektroenergetyczne stowarzyszenia techniczne od lat były informowane o wpływie burz słonecznych (zwanych też burzami magnetycznymi) na funkcjonowanie systemów elektroenergetycznych. Informacje o pierwszych rozległych awariach systemowych, spowodowanych tymi zjawiskami, nadeszły z Kanady w 1989 r. Początkowo naukowcy twierdzili, że incydenty mogą się zdarzać jedynie w nocy w szczycie aktywności cyklu słonecznego i że mogą mieć... więcej»

WYDAWNICTWA
90 lat Oddziału Radomskiego SEP.Stanisław Bajson: 90 lat Oddziału Radomskiego Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Wyd. VII, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji, Radom 2011.Stanisław Bajson tak pisze w Słowie wstępnym: Niniejsza kronika zawiera głównie historię i działalność całego Oddziału. Promocja kół i ich zakładów patronackich objęła w kronice tylko te koła, które informacje na temat swojej działalności przekazały do Komisji Historycznej Oddziału. Oprócz historii Oddziału Radomskiego SEP opracowanie niniejsze przedstawia również w skrócie najważniejsze dane o powstaniu, organizacji i rozwoju energetyki i telekomunikacji w regionie. W poszczególnych rozdziałach kroniki Autorzy prezentują następujące zagadnienia: Wprowadzenie - początki elektryki i twórcy jej podstaw, powstanie szkolnictwa technicznego na terenach polskich, organizacje i stowarzyszenia techniczne. Zjazd założycielski SEP, Pierwsze 30-lecie Oddziału Radomskiego SEP w latach 1921-1950 - powstanie Radomskiego Koła SEP, zmiany organizacyjne SEP i rozwój ilościowy. Początki szkolnictwa technicznego w regionie, historia elektryki w rejonie radomsko-kieleckim, powstanie i osiągnięcia spółki ZEORK, działalność członków SEP w latach 30., działalność teletechników polskich przed 1939 r., historia elektryki w regionie radomsko- kieleckim w latach okupacji (1939-1945), działalność konspiracyjna SEP-owców, konspiracyjna działalność teletechników w latach 1939-1945, odbudowa zniszczonych urządzeń teletechnicznych i energetycznych po wyzwoleniu (1945-1950), działalność Oddziału Radomsko-Kieleckiego SEP w latach 1945-1950, Drugie 30-lecie Oddziału Radomskiego SEP w latach 1951-1980 - nowa struktura organizacyjna SEP w latach 1951-1956, rozwój działalności SEP w latach 1956-1970, działalność SEP w dekadzie 1971-1980, organizacja energetyki zawodowej w regionie w latach 1951-1980, Trzecie 30-lecie Oddziału R... więcej»

W Niemczech brakuje inżynierów
Blau J.: Germany Faces a Shortage of Engineers. Even loosening immigration won`t fill the gap, say experts. IEEE Spectrum (US) 2011 September. Opracował - Witold Bobrowski. Niemcy stoją przed koniecznością rozwiązania problemu rosnącej liczby wolnych miejsc pracy dla inżynierów - w jaki sposób je zapełnić - aby utrzymać w ruchu ogromną machinę produkcyjną i zapewnić możliwości jej dalszego rozwoju? W czerwcu 2011 r. niemieckie stowarzyszenie inżynierów (VDI) podało, że jest wolnych 76 400 miejsc pracy dla inżynierów i ta liczba stale rośnie. Roczna pł... więcej»

Technologie uzyskiwania najsilniejszych pól magnetycznych
Na podstawie materiałów dostępnych na stronie internetowej http://www.hzdr.de/. Opracował - Piotr Olszowiec. W czerwcu 2011 r. w drezdeńskim laboratorium silnych pól magnetycznych uruchomiono największą w świecie baterię kondensatorów, która posłużyła do uzyskania pola magnetycznego o rekordowej indukcji. Skonstruowana kosztem 10 mln euro bateria jest dziełem specjalistów z fabryki Rheinmetall Waffe Munition. Układ może zgromadzić 50 MJ energii elektrycznej, a następnie oddać ją cewkom w postaci krótkotrwałych impulsów. Wspomniane laboratorium, należące do Centrum Badawczego Rossendorf, wytwarza najsilniejsze w świecie pulsujące pole magnetyczne, które wykorzystuje się do badań własności licznych materiałów. Pola magnetyczne o wielkiej indukcji okazały się bardzo... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-3

zeszyt-3238-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-3.html

 
W numerze m.in.:
Rozwój energetyki na Filipinach (Stefan Gierlotka)
Filipiny są państwem wyspiarskim w Azji Południowo- Wschodniej (w zachodniej części Oceanu Spokojnego). Największymi wyspami Filipin są Mindanao i Luzon. Powierzchnia kraju jest porównywalna z wielkością Polski i wynosi 300 tys. km. Bogactwa naturalne stanowią: ropa naftowa, nikiel, kobalt, srebro, złoto i miedź. Wyspy filipińskie zostały odkryte przez Ferdynanda Magellana w 1521 r. W 1542 r. rozpoczęła się hiszpańska kolonizacja i wyspy nazwano Filipinami od imienia króla Filipa II. Hiszpanie panowali na Filipinach ponad 330 lat, a od 1898 r. znalazły się pod panowaniem Stanów Zjednoczonych. Dopiero od 1946 r. stały się niezależną republiką. Na Filipinach jest 14 czynnych wulkanów. Większość z nich charakteryzuje się wysokim wskaźnikiem eksplozywności. Wybuch wulkanu Pinatubo ... więcej»

Wpływ zmian napięcia na pracę różnych rodzajów źródeł światła (Krzysztof Chmielowiec)
Zgodnie z rozporządzeniem Komisji Europejskiej żarowe źródła światła są wycofywane ze sprzedaży na rynku europejskim. Ich pozycję stopniowo zajmują świetlówki kompaktowe (CFL) oraz - od nie tak dawna - lampy LED, produkowane również z gwintem E27, czyli takim który pozwala na wykorzystanie ich jako zamienników tradycyjnej żarówki. Liczne publikacje [2-4] dowodzą co najmniej 5-krotnie większej skuteczności świetlnej nowych źródeł światła w porównaniu z ich żarowymi odpowiednikami. Wciąż nie brakuje jednak głosów krytycznych podważających zasadność odejścia od tradycyjnej żarówki. Artykuł prezentuje wyniki badań prowadzonych na różnych typach źródeł światła w celu oceny jednego z aspektów ich pracy - odporności na wahania napięcia zasilającego. Przegląd obecnie stosowanych źródeł światła Obecnie do produkcji światła stosuje się różnorodne rodzaje lamp elektrycznych (tab. I). Promieniowanie widzialne powstaje w nich na wiele różnych sposobów, tj. poprzez wytworzenie wysokiej temperatury (lampy żarowe), jako rezultat wyładowań elektrycznych (lampy wyładowcze) lub na skutek rekombinacji nośników ładunku elektrycznego (lampy LED). Z powodu istotnych różnic w zasadach działania różnią się one między sobą również własnościami wytwarzanego strumienia świetlnego. Procedura badań Mierzone obiekty Do badań wykorzystano 21 źródeł światła (tab. II), reprezentujących różnych producentów oraz wybranych losowo z partii produktów przeznaczonych do sprzedaży. Każdemu z mierzonych obiektów przyporządkowano oznaczenie identyfikujące jego rodzaj oraz numer. Mgr inż. Krzysztof Chmielowiec - AGH Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki, Katedra Automatyki Napędu i Urządzeń Przemysłowych TABELA I. Opis działania różnych źródeł światła Źródło światła Zasada działania Tradycyjna żarówka Wykorzystuje emisję promieniowania widzialnego po podgrzaniu ciała, zazwyczaj... więcej»

Normy dotyczące systemu sterowania LonWorks w inteligentnych budynkach (Mirosław Parol)
Systemy sterowania są nieodłącznym elementem składowym inteligentnych budynków. Istotnym czynnikiem pozwalającym na ocenę różnych możliwych do stosowania systemów sterowania jest spełnianie przez nie obowiązujących w tym zakresie tematycznym norm. System LonWorks jest jednym z powszechnie stosowanych systemów sterowania w inteligentnych budynkach. W artykule zostały przedstawione wymagania zawarte w normach, które dotyczą tego systemu. Od wielu już lat obserwuje się proces powstawania (budowy) coraz większej liczby nowoczesnych budynków - zwanych inteligentnymi. W budynkach tych są instalowane różne instalacje i systemy sterowania. Zazwyczaj obejmują one takie obszary zastosowań jak: bezpieczeństwo, sterowanie komfortem klimatycznym oraz zarządzanie zapotrzebowaniem na energię. Stosowanie zaawansowanych technologicznie i informatycznie systemów sterowania pozwala poprawić funkcjonalność inteligentnych budynków, zwiększyć bezpieczeństwo ich użytkowania, a także zmniejszyć zużycie wykorzystywanych nośników energii. W rezultacie przyczynia się także do zmniejszenia szeroko rozumianego zanieczyszczenia środowiska naturalnego. Szczególną pozycję w systemach automatyki budynkowej zajmują tzw. otwarte systemy sterowania. Cechy charakterystyczne tych systemów zostały przedstawione m.in. w [1, 2]. Wśród otwartych systemów sterowania najbardziej znane to: system KNX, system LonWorks oraz systemy oparte na protokole komunikacyjnym BACnet. Ważnym czynnikiem pozwalającym na ocenę różnych systemów sterowania inteligentnych budynków, obok kwestii funkcjonalnych, technicznych i ekonomicznych, jest spełnianie przez nie obowiązujących w tym zakresie tematycznym regulacji prawnych, w tym również norm. W artykule [2] zostały przedstawione rozwiązania normatywne, które dotyczą systemu KNX. Z kolei w tym artykule zostały scharakteryzowane normy, które dotyczą systemu LonWorks. System LonWorks LonWorks jest systemem rozproszonym wykorzystywanym do... więcej»

Weryfikacja nastawień zabezpieczeń od utraty wzbudzenia na przykładzie elektrociepłowni przemysłowej (Jacek Klucznik, Zbigniew Lubośny)
W artykule przedstawiono rozważania dotyczące działania zabezpieczeń reaktancyjnych od utraty wzbudzenia generatorów synchronicznych, pracujących w elektrociepłowni przemysłowej. Pokazano możliwości niewłaściwego działania zabezpieczenia od utraty wzbudzenia, wskazując że dobór nastawień powinien każdorazowo wykorzystywać badania modelowe. Przyjmowanie nastawień typowych zgodnych z wiedzą inżynierską może być przyczyną niewłaściwego działania tego typu zabezpieczeń, prowadząc w najgorszym przypadku do pracy asynchronicznej generatorów, w sytuacji gdy generatory w obiektach przemysłowych rozważanego typu nie są wyposażane w zabezpieczenia od poślizgu biegunów. Przedmiotem rozważań zawartych w artykule jest zakład przemysłowy, którego rozdzielnię główną SN (6 kV) oraz powiązanie z systemem elektroenergetycznym WN (110 kV) przedstawiono na rysunku 1. Rozdzielnia SN zakładu powiązana jest z siecią WN za TG1: Ur = 0,74·Un, tp = 2 s, X1 = 0 Ω, X2 = -9,52 Ω, X3 = -150 Ω, tpn = 2 s, tw = 8 s. TG2: Ur = 0,7·Un, tp = 2 s, X1 = 0 Ω, X2 = -1,2 Ω, X3 = -25,2 Ω, tpn = 2 s, tw = 8 s. Działanie zabezpieczenia jest następujące: podstawą jest człon impedancyjny (40) określający, czy mierzona na podstawie pomiaru prądu i napięcia generatora impedancja, znajduje się w strefie działania, tj. w obszarze określonym przez okrąg i prostą (rys. 2). Jeżeli zmierzony wektor impedancji znajdzie się w obszarze określonym przez chara... więcej»

XIV Ogólnopolskie Sympozjum "Podstawowe Problemy Energoelektroniki, Elektromechaniki i Mechatroniki" PPEEm 2011 oraz zakończenie obchodów Jubileuszu 50-lecia PTETiS (Krzysztof Kluszczyński)
XIV Ogólnopolskie Sympozjum PPEEm, odbywające się pod patronatem Komitetu Elektrotechniki PAN w Wiśle w dniach 9-12 grudnia 2011 r., zgromadziło szerokie grono uczestników, reprezentujących wszystkie uczelnie techniczne oraz najważniejsze instytuty naukowo-badawcze w Polsce. Sympozjum potwierdziło swój status konferencji interdyscyplinarnej, podejmującej szeroką tematykę z zakresu elektrotechniki teoretycznej, elektroenergetyki konwencjonalnej i odnawialnej (energetyka wiatrowa i fotowoltaiczna), elektroniki i energoelektroniki, automatyki i teorii sterowania, maszyn elektrycznych i napędu, elektromechaniki niekonwencjonalnej (aktuatory o wielu stopniach swobody, wyrzutnie elektromagnetyczne, aktuatory z materiałami SMA), metrologii i sensoryki, elektrotechniki i elektroniki samochodowej, elektrotechniki i nawigacji okrętowej, materiałoznawstwa elektrotechnicznego i mechatroniki. Podczas 7 sesji tematycznych wygłoszono 44 referaty. W sposób szczególny cieszy to, że w gronie autorów i prelegentów znalazło się wielu młodych, a nawet początkujących badaczy. Ich pracom wnikliwie przyglądało się Jury Konkursu Naukowego, działające pod przewodnictwem prof. Andrzeja Demenki (przewodniczącego Komitetu Elektrotechniki PAN). Celem tej wnikliwej analizy, prowadzonej w porozumieniu z przewodniczącymi poszczególnych sesji, było wyłonienie kandydatów do nagród PTETiS. Jednomyślnym werdyktem przyznano 4 nagrody za referaty: Infrastruktura ładowania pojazdów elektrycznych jako element sieci Smart Grid (Marcin Jarnut - Uniwersytet Zielonogórski, Instytut Inżynierii Elektrycznej), Wybrane problemy modelowania komputerowego baterii słonecznych (Mariusz Kocęba - Politechnika ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-2

zeszyt-3212-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-2.html

 
W numerze m.in.:
Analiza pracy wybranych farm wiatrowych w Polsce Część I. Efektywność produkcji energii elektrycznej (Krzysztof Chmielowiec, Andrzej Firlit, Krzysztof Piątek)
Obserwowany w ostatnim dwudziestoleciu dynamiczny rozwój energetyki wiatrowej w Europie Zachodniej dotarł również do Polski. Inwestorzy coraz częściej występują o pozwolenia na budowę nowych farm wiatrowych (FW), natomiast gminy położone na obszarach o dostatecznie dobrych warunkach wiatrowych, świadome możliwości zysku z zielonej energii, starają się takich inwestorów pozyskać. Na podstawie danych Urzędu Regulacji Energetyki wg stanu z 6 września 2011 r., łączna moc zainstalowana wszystkich elektrowni wiatrowych w Polsce wynosi ok. 1489 MW, na którą składają się 484 koncesjonowane źródła [6]. Z roku na rok odnotowuje się ciągły przyrost produkcji energii elektrycznej z energii wiatru oraz rośnie udział generacji wiatrowej w krajowym zużyciu energii elektrycznej (rys. 1). Jednak cały czas w Polsce ilość energii elektrycznej pochodzącej z energetyki wiatrowej w przeliczeniu na jednego mieszkańca należy do najniższych w Europie i wynosi 0,012 kW, natomiast biorąc pod uwagę powierzchnię obszaru lądowego na km2 przypada 1,44 kW [6]. Jak wskazują wyniki badań przeprowadzonych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej możliwości rozwoju energetyki wiatrowej w Polsce są obiecujące. Podstawą tego wniosku jest (wykonana na podstawie wieloletnich obserwacji kierunków i prędkości wiatru) mapa stref energetycznych wiatru w Polsce. Wynika z niej, że ok. 60% kraju ma warunki określane jako korzystne dla zainstalowania elektrowni wiatrowych - oczywiście przy spełnieniu dodatkowo warunków lokalnych, które mogą tą sytuację pogorszyć lub polepszyć. Uprzywilejowanymi w Polsce rejonami pod względem zasobów wiatru są następujące regiony: najbardziej wysunięte na północ części wybrzeża, rejon wyspy Wolin, Suwalszczyzna, środkowa Wielkopolska i Mazowsze, Beskid Śląski i Żywiecki oraz Bieszczady i Pogórze Dynowskie. Natura energetyki wiatrowej jest taka, że nie ma możliwości przewi... więcej»

XIV Sympozjum z cyklu "Współczesne urządzenia oraz usługi energetyczne, telekomunikacyjne i informatyczne" pt. "Aktualne problemy budowy i eksploatacji sieci oraz instalacji elektrycznych" (Ryszard Niewiedział)
W dniach 23 i 24 listopada 2011 r. w Poznaniu odbyło się XIV Sympozjum z cyklu "Współczesne urządzenia oraz usługi elektroenergetyczne, telekomunikacyjne i informatyczne". Sympozja te - zgodnie ze swoją wieloletnią tradycją - stanowią forum wymiany doświadczeń między specjalistami szeroko pojętej elektryki: elektrotechników, energetyków, elektroników, teletechników, automatyków, informatyków. Bieżąca edycja Sympozjum nosiła tytuł: "Aktualne problemy budowy i eksploatacji sieci oraz instalacji elektrycznych". Tematyka XIV Sympozjum obejmowała następujące zagadnienia: - projektowanie i eksploatacja sieci rozdzielczych i dystrybucyjnych, - projektowanie i eksploatacja instalacji w obiektach inteligentnych, - zarządzanie obiektem inteligentnym, - wybrane zagadnienia zasilania obiektów energią elektryczną. logicznych stosowanych w sieciach i instalacjach elektrycznych, zarówno w obiektach tradycyjnych jak i inteligentnych: mieszkalnych, użyteczności publicznej, przemysłowych. Sympozjum stanowiło forum umożliwiające zdynamizowanie wymiany doświadczeń oraz wdrażania wyników badań naukowych do praktyki projektowej, wykonawczej i eksploatacyjnej w obszarze sieci i instalacji elektrycznych. Zakres tematyczny XIV Sympozjum obejmował w sposób kompleksowy i kompetentny problematykę pojawiającą się - wskutek integracji sieci i instalacji technicznych obiektów - w fazach: projektowej i technologicznej, a zwłaszcza w warstwie informatycznej. Efektywne zastosowanie technik informatycznych przynosi zdecydowane efekty ekonomiczne również w obszarze instalacji i sieci elektrycznych. Tym samym tematyka Sympozjum wpisuje się w aktualne kierunki ... więcej»

Byli wojskowi zasilają kadry energetyki USA
Farrell T.F.: Troops to energy jobs. Electric Perspectives (US) 2011 July/August. Opracował - Witold Bobrowski. W nadchodzących latach wielu wysoko wykwalifikowanych wojskowych w Stanach Zjednoczonych zakończy swoją karierę w wojsku. Mają cechy pożądane u pracowników i mogą pomóc rozwiązać problem przewidywanego odpływu fachowców z przemysłu energetycznego w najbliższych latach. Szacuje się, że w ciągu najbliższych pięciu lat ok. 40% pracowników energetyki w USA może przejść na emeryturę Byli wojskowi... więcej»

120 lat pracy elektroenergetycznego trójfazowego systemu przesyłowego w Europie (Stefan Molęda)
Ponad 2500 lat temu powstało słowo "elektron-elektryczność", ale praktyczny wymiar osiągnęło w początkach XIX w. Dla uzmysłowienia przebiegu procesu historycznego niżej podaję kilka nazwisk twórców, którzy mieli znaczący wpływ na rozwój nauki i techniki związany z elektrycznością. Są to m.in.: - Tales z Miletu - odkrył elektryczność statyczną (625-546 r. p.n.e), - Wiliam Gilbert - w 1600 r. prowadził pierwsze badania właściwości elektrycznych ciał przy użyciu versorium igły magnetycznej, - Nollet - w 1747 r. zbudował elektroskop do pomiaru ilości ładunku elektrycznego, - pierwszą książką w całości poświęconą elektryczności "Experiments and Observations on Electricity" napisał Benjamin Franklin w Londynie w 1769 r., - autorem pierwszej polskiej książki o elektryczności "Fizyka doświadczeń potwierdzona" był znakomity nauczyciel ks. Józef H. Osiński. Powstała w 1777 r. Jeden z rozdziałów nosił tytuł "Elektryczność". Jego staraniem został założony pierwszy piorunochron na Zamku Królewskim w lipcu 1785 r., - ogniwo galwaniczne jako źródło prądu stałego odkryte zostało przez Aleksandra Volta w 1800 r., - wykorzystanie prądu elektrycznego do celów gospodarczych rozpoczęło się od telegrafu opracowanego przez Samuela Morsa w 1837 r. wraz z uruchomieniem pierwszej linii telegraficznej w 1844 r. między Waszyngtonem a odległym od niego o 63 km miastem Baltimore. Wkrótce linie telegraficzne zaczęto budować w innych krajach, - Humphry Davy - odkrył zasady działania lampy łukowej w 1808 r., ale jej praktyczne zastosowanie do oświetlenia ulic nastąpiło dopiero w 1841 r., - A.G. Bell - wynalazł słuchawkę elektroakustyczną w 1876 r., która jednocześnie była używana jako mikrofon, a w 1882 r. przeprowadzono po linii napowietrznej pierwszą rozmowę międzynarodową między Paryżem a Brukselą (odległość 300 km), - Tomasz Edison - skonstruował żarówkę w 1879 r. Pierwszym obiektem oświetlonym przy zastosowaniu żarówki był statek-parowiec Columbia w... więcej»

Zastosowanie algorytmu pattern search do minimalizacji kosztu energii w mikrosieci (Rafał Frącz)
Na całym świecie obserwuje się wzrost zastosowania odnawialnych źródeł energii. Są wśród nich zarówno duże jednostki wytwórcze o mocy kilku MW, jak i źródła mniejsze o mocy do kilkuset kW. Zastosowanie mniejszych jednostek wytwórczych, zarówno konwencjonalnych, jak i odnawialnych, sprzyja rozwojowi tzw. generacji rozproszonej, czyli zastosowaniu wielu niewielkich źródeł na danym obszarze. Naturalną konsekwencją rozwoju tego typu źródeł było powstanie koncepcji mikrosieci, w której wiele małych urządzeń wytwórczych różnego typu wraz z zasobnikami energii i rozproszonymi odbiorami jest łączonych razem. Sterowanie centralne i rozproszone W literaturze [1-5] szeroko omawiane są dwie koncepcje sterowania mikrosiecią. Pierwsza z nich zakłada, że układy sterujące powinny być rozproszone w obrębie mikrosieci i zintegrowane z urządzeniami w niej zainstalowanymi. Do głównych zalet tej koncepcji należą: łatwość dodawania dużej liczby urządzeń od mikrosieci, brak rozbudowanej komunikacji między urządzeniami, szybka reakcja na zmiany lokalne, np. w stanach awaryjnych. W założeniu każdy z elementów w tak sterowanej mikrosieci dąży do jak najbardziej efektywnego funkcjonowania z jego punktu widzenia, co może przełożyć się na efektywną pracę całej sieci. Przeciwną koncepcję stanowią systemy pracujące z centralnym układem sterującym. Wg [4] systemy pracujące na zasadzie lokalnej optymalizacji w poszczególnych źródłach jako całość nie osiągają najlepszego możliwego rezultatu. Dzieje się tak, gdyż nie są one w stanie uwzględnić wpływu poszczególnych elementów systemu na siebie. Do głównych zalet tej koncepcji należą: uproszczona współpraca z systemem elektroenergetycznym (łatwość planowania), łatwość w dokonywaniu poprawek w algorytmie sterującym, możliwość zastosowania bardziej zaawansowanych algorytmów obliczeniowych, kompleksowa reakcja w sytuacjach awaryjnych, możliwość uwzględnienia odbiorów sterowalnych, których użycie jest uwzględniane ... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

2012-1

zeszyt-3181-wiadomosci-elektrotechniczne-2012-1.html

 
W numerze m.in.:
Badanie rozwoju stacji transformatorowo-rozdzielczej 110 kV/SN w warunkach losowych (Jerzy Marzecki)
Badanie rozwoju sieci rozdzielczej w okresie T = 5-15 lat ze względu na nowoczesne rozwiązania stacji elektroenergetycznych (miniaturyzacja urządzeń rozdzielczych, postęp w technice transformatorowej, prefabrykacja), nowe przekroje sieci SN i 110 kV oraz optymalną lokalizację stacji 110 kV/SN jest słuszne i uzasadnione. Niepewność określenia obciążenia stacji transformatorowo-rozdzielczych 110 kV/SN ma największy wpływ na wyniki prognozowania rozwoju sieci rozdzielczej i dlatego opracowana metoda badania rozwoju stacji eksponuje ten problem. Formalny model zadania optymalnego rozwoju GPZ (RPZ) Badania ogranicza się do typowej struktury stacji transformatorowo- rozdzielczej 110 kV/SN dwutransformatorowej jako modelu podstawowego. Przyjmuje się, że struktura stacji w roku t jest określona przez a(t) = a (v, m, n), gdzie m, n są typami zainstalowanych transformatorów, v - etap rozwoju. Ze względu na ograniczoną liczbę produkowanych (różnych w sposób istotny) typów transformatorów zamiast typu transformatora używa się jego mocy znamionowej. Zbiór możliwych struktur stacji (N = 13) wygląda następująco (podaje się moce znamionowe transformatorów 110 kV/SN w MVA): (0, 16), (16, 16), (16, 20), (20, 20), (20, 25), (25, 25), (25, 31,5), (31,5, 31,5), (32, 32), (32, 40), (40, 40), (40, 63), (63, 63). Dopuszczalne struktury sieci numeruje się w kolejności rosnącej sumy znamionowych mocy transformatorów i dalej strukturę oznacza się używając tego numeru (oznaczenie a(t)), który jednoznacznie określa moce znamionowe i inne parametry struktury. Zmienną decyzyjną jest wektor (1) gdzie: ti - moment i-tej wymiany transformatora, ai (t) - numer struktury po i-tej wymianie. Ze względu na założenie, że struktura stacji może być wymieniona tylko na strukturę o wyższej mocy, wygodniejszy jest następujący (równoważny) opis zmiennej decyzyjnej (2) gdzie: tu - moment wymiany struktury stacji (u - 1) na strukturę u, jeśli np. tu = tu +1, oznacza to... więcej»

Seminarium szkoleniowe kadry inżynieryjno-technicznej "Budowa oraz nowe kierunki rozwoju urządzeń SN i nN" (Krzysztof Woliński)
Komisja Szkoleniowa Oddziału Białostockiego SEP zorganizowała 29 listopada 2011 r. spotkanie kadry inżynieryjno-technicznej poświęcone nowościom technicznym w budowie urządzeń stosowanych w rozdzielniach średniego i niskiego napięcia. Obrady seminarium odbyły się w Białymstoku. W seminarium uczestniczyło 60 osób, które reprezentowały energetykę zawodową i przemysłową, biura projekt... więcej»

Michał Doliwo-Dobrowolski (1862-1919) (Romuald Nowakowski, Piotr Szymczak)
Michał Doliwo-Dobrowolski urodził się 2 stycznia 1862 roku w Gatczynie pod Petersburgiem. Jego ojciec Józef Dobrowolski herbu Doliwa (jest to zarówno nazwa polskiego herbu rodowego jak i nazwisko) pełnił funkcję dyrektora szkoły zawodowej. W roku 1872 Michał Doliwo-Dobrowolski zamieszkał z rodzicami w Odessie, gdzie w 1878 roku ukończył szkołę realną. Mając 16 lat, podjął studia na cieszącym się uznaniem Wydziale Chemii politechniki w Rydze. Językiem wykładowym w tej prywatnej uczelni był niemiecki, a jedną z najliczniejszych grup etnicznych stanowili Polacy z Łotwy, Estonii i Litwy. W 1883 roku został nagrodzony za ogniwo galwaniczne eksponowane na Międzynarodowej Wystawie Elektrotechnicznej w Wiedniu. Certyfikat tej nagrody podpisał wybitny fizyk - prof. Josef Stefan. W 1881 roku wyjechał do Niemiec, gdzie podjął studia w Wyższej Szkole Technicznej w Darmstadt w Hesji. Uczelnia ta - zaliczana do najstarszych i czołowych politechnik europejskich - cieszyła się wówczas (także obecnie) zasłużoną sławą, toteż znaczny procent jej studentów stanowili cudzoziemcy, w tym obywatele Cesarstwa Rosyjskiego, a także wielu Polaków. W 1884 roku Dobrowolski ukończył na tej politechnice (utworzony jako pierwszy w świecie) Wydział Elektryczny, zorganizowany przez prof. Erazmusa Kittlera. Po studiach przez trzy lata pracował jako jego asystent, prowadząc wykłady z elektrochemii w zastosowaniach do galwanoplastyki i metalurgii. Wykłady te cieszyły się dużym uznaniem studentów. Bezpośrednio po rezygnacji z pracy u prof. Kittlera wyjechał w 1887 roku do Odessy, gdzie zawarł związek małżeński z Greczynką Kornelią Tumba. Po powrocie do Niemiec (z polecenia prof. Kittlera) podjął pracę w Deutsche Edison-Gesellschaft fűr angewandte Elektricität - DEG, przemianowan... więcej»

Analiza porównawcza zamiany opraw sodowych na oprawy LED w oświetleniu drogowym (Wiesława Pabjańczyk, Zbigniew Gabryjelski, Przemysław Markiewicz, Roman Sikora)
Obecnie na rynku krajowym występuje wiele różnych typów opraw LED przeznaczonych do oświetlenia drogowego. Oferowane są one jako energooszczędne zamienniki dla tradycyjnych opraw drogowych do wysokoprężnych lamp sodowych. Producenci podkreślają zalety opraw LED, takie jak: duża trwałość (sięgająca nawet 100 tys. godzin), coraz wyższa skuteczność świetlna diod LED, możliwość uzyskania światła białego o barwie ciepłej i chłodnej, niewrażliwość na wstrząsy, uzyskiwanie pełnego strumienia świetlnego zaraz po włączeniu, brak wrażliwości na częste włączanie i wyłączanie, uzyskiwanie światła kierunkowego bez konieczności stosowania odbłyśników itp. Rzadziej mówi się o wadach opraw LED, m.in. o zależności skuteczności świetlnej od warunków środowiskowych, a szczególnie od temperatury zewnętrznej [3] oraz niekorzystnym oddziaływaniu na sieć zasilającą w postaci generacji wyższych harmonicznych prądu. Coraz częściej spotyka się już oprawy LED o akceptowalnym poziomie zaburzeń generowanych do sieci zasilającej, co wynika głównie z poprawy jakości zasilaczy, stanowiących integralną część opraw. Ponadto cena takich opraw jest wyższa od cen tradycyjnych opraw drogowych. W artykule przedstawiono analizę porównawczą parametrów oświetleniowych na określonej drodze z oprawami sodowymi i różnymi typami opraw LED, dostępnych na rynku krajowym. Analizę przeprowadzono na podstawie obliczeń symulacyjnych oświetlenia w programie DIALux, wykorzystując bryłę fotometryczną określoną dla tych opraw w Laboratorium Fotometrycznym Instytutu Elektroenergetyki Politechniki Łódzkiej. Porównano również wyniki badań parametrów elektrycznych dla rozważanych opraw, pomierzonych za pomocą analizatora jakości energii elektrycznej TOPAS 1000. Analiza parametrów oświetleniowych Przyjęt... więcej»

II Konferencja naukowo-techniczna "Jakość energii i efektywność energetyczna" (Krzysztof Woliński)
W dniach 17-18 listopada 2011 r. odbyła się konferencja naukowo-techniczna poświęcona wymianie doświadczeń z zakresu jakości energii elektrycznej oraz rejestracji i analizie zjawisk w sieciach elektroenergetycznych. Celem konferencji było upowszechnienie wiedzy o technicznych i ekonomicznych aspektach poprawy jakości energii elektrycznej, przegląd rynku w zakresie urządzeń i systemów służących monitorowaniu jakości energii oraz poprawa efektywności energetycznej. Uczestnicy spotkali się w Trzebieszowicach (w Kotlinie Kłodzkiej). Organizatorem konferencji była firma PROCOM SYSTEM z Wrocławia. Instytucjami współpracującymi były: Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie, Wydział Elektryczny Politechniki Wrocławskiej oraz Komitet Naukowo-Techniczny SEP ds. Jakości Energii Elektrycznej. W konferencji uczestniczyło ok. 80 osób, które reprezentowały: pracowników przedsiębiorstw dystryb... więcej»

Zobacz wszystkie publikacje »

Czasowy dostęp

zegar Wykup czasowy dostęp do tego czasopisma.
Zobacz szczegóły»