Kwalifikacje instalatorów pomp ciepła

Zgodnie z wymaganiami Dyrektywy 2009/28/EC o odnawialnych źródłach energii (tzw. Dyrektywa OZE), do 31 grudnia 2012 r. kraje unijne mają obowiązek wprowadzenia certyfikacji (lub innego systemu potwierdzania kwalifikacji) dla instalatorów pomp ciepła.

Promocja pomp ciepła w Europie

W wielu krajach Europy dostrzeżono potencjał pomp ciepła w zakresie oszczędności energii, redukcji emisji CO2 i realizacji Dyrektywy OZE, np.:

* we Włoszech wprowadzono dopłaty do całkowitego kosztu pomp ciepła (do 55% w formie ulg podatkowych);

* w Austrii otrzymuje się dofinansowanie, jeśli instalację przeprowadzi wykonawca mający odpowiednie uprawnienia;

* w Niemczech wprowadzono obniżone opłaty za energię elektryczną potrzebną do zasilania pomp ciepła;

* w Wielkiej Brytanii wprowadzono schemat mikrogeneracji (MGS), obejmujący pompy ciepła; dostępne są dopłaty zarówno za efektywne energetycznie produkty, jak i wykwalifikowanych wykonawców, zgodnie z certyfikacją według standardów MGS;

* w Portugalii od urządzeń wykorzystujących energię odnawialną płaci się podatek 12% (dla urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych wynosi on 20%).

Należy zwrócić uwagę na bardzo ważne zagadnienie, dostrzeżone przez prawodawcę austriackiego:

Pompy ciepła są energooszczędnymi urządzeniami chłodniczymi.

W urządzeniach tych wykorzystywane są czynniki chłodnicze, a ich zasada działania opiera się na prawach fizyki rządzących typowymi obiegami chłodniczymi. Dlatego pełne wykorzystanie zalet pomp ciepła jest możliwe tylko wtedy, gdy projektem, instalacją, serwisem i konserwacją zajmą się osoby szkolone i kompetentne w zakresie chłodnictwa i klimatyzacji.

Zasady szkoleń, kwalifikacji i certyfikacji dla osób i firm upoważnionych do pracy z instalacjami zawierającymi nowe, proekologiczne czynniki chłodnicze HFC określa europejskie Rozporządzenie o F-gazach (nr 842/2006). Według AREA, jednym z celów tego Rozporządzenia jest wspieranie najwyższych standardów zawodowych wśród firm chłodniczych. AREA zaprzeczałaby własnym celom ochrony środowiska naturalnego, gdyby jako minimalne wymagania dla instalatorów pomp ciepła wskazała zalecenia inne niż Rozporządzenia F-gazowego (pomijając przypadki najprostsze).

Fachowy montaż i serwis – rzeczywista energooszczędność

Obecnie bardzo podkreśla się znaczenie pomp ciepła w budownictwie mieszkaniowym, szczególnie w kontekście niwelowania problemów z energią w tych regionach, gdzie dostępna jest tylko energia elektryczna. Niektóre urządzenia domowe opierają się na modelu klimatyzatora typu split i wówczas podlegają Rozporządzeniu F-gazowemu. Montaż i serwis urządzeń kompaktowych nie wymaga udziału wykwalifikowanych instalatorów chłodnictwa i klimatyzacji – chyba, że konieczna jest ingerencja w układ chłodniczy. Odpierając błędne twierdzenie, że Rozporządzenie F-gazowe miałoby mieć zastosowanie tylko do układów o napełnieniu powyżej 3 kg, należy wskazać, że w Europie pracuje coraz większa liczba indywidualnych pomp ciepła o napełnieniu poniżej 3 kg. Pozbawienie takiej „masy” urządzeń fachowego nadzoru może w znacznym stopniu przyczynić się do niepożądanej emisji czynników chłodniczych.

Jednak znaczenie pomp ciepła w oszczędności energii dotyczy także zastosowań komercyjnych i przemysłowych. Optymalną pracę tego typu większych systemów zapewni fachowy projekt i dobór urządzeń, wykonany przez specjalistę w zakresie chłodnictwa i klimatyzacji.

Instalacja i rozruch pomp ciepła oznacza pracę z podzespołami zawierającymi F-gazy, zatem powinny być przeprowadzane przez osoby kompetentne z punktu widzenia Rozporządzenia F-gazowego.

Niektóre pompy ciepła pracują na naturalnych czynnikach, np. przy wykorzystaniu dwutlenku węgla. Rozwiązań tych nie dotyczy regulacja F-gazowa, cechują się one jednak specjalnymi wymaganiami bezpieczeństwa (np. wyższymi ciśnieniami roboczymi), o których wiedzieć będą tylko specjaliści z zakresu chłodnictwa i klimatyzacji.

Rekomendacje

Krajowe Forum Chłodnictwa rekomenduje zatem co następuje:

* Prawo krajowe regulujące certyfikację w zakresie pomp ciepła wynikającą z Dyrektywy OZE powinno być jak najbliższe wymaganiom określonym w Rozporządzeniu F-gazowym. Dzięki temu uniknie się dublowania lub niespójności prawa. Wystarczyłby zapis w ustawie regulującej certyfikację, mówiący, że wymagania dla instalatorów pomp ciepła zawarte są w ustawie F-gazowej.

* Ponieważ w krajach członkowskich UE istnieje wiele różnych rozwiązań krajowych dotyczących szkolnictwa zawodowego lub promujących stosowanie pomp ciepła, należy zwrócić uwagę, by nie wprowadzać wielu dodatkowych, uciążliwych wymagań dla specjalistów.

Dyrektywa OZE to szansa na zmniejszenie emisji CO2 w Europie, a jej praktyczną realizacją jest m. in. fachowy montaż i serwis odpowiedzialnych za tę redukcję pomp ciepła. Krajowe Forum Chłodnictwa, jako organizacja członkowska AREA zorientowana w kluczowych niuansach technicznych, jest gotowe wesprzeć władze krajowe w dążeniu do stworzenia prawa rzeczywiście wspomagającego osiągnięcie tego celu.