|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
» Wody podziemne zlewni Gwdy - struktura wykorzystania i zagrożenia
|
|
Tomasz Kotowski  Stefan Satora
Obszar zlewni Gwdy jest przedmiotem licznych projektów
badawczych i opracowań z zakresu geologii i geomorfologii.
Zainteresowanie hydrogeologów obszarem tej zlewni dotychczas
ograniczało się głównie do prac badawczych podczas
realizacji ogólnokrajowych opracowań kartograficznych oraz
w przypadku dokumentowania ujęć wód podziemnych. W obszarze
zlewni Gwdy ujęcia wód podziemnych są podstawowym
źródłem wody pitnej i wody do celów produkcyjnych/bytowych.
Analiza możliwości wykorzystania zasobów wód podziemnych
wymaga dobrej znajomości warunków hydrodynamicznych
i hydrogeochemicznych systemów krążenia wód podziemnych.
Występowanie zwykłych (słodkich) wód podziemnych rozpoznano
w osadach plejstocenu, paleogenu i neogenu oraz dolnej
jury. Szczególnie wody podziemne występujące w głębokich
poziomach wodonośnych stanowią, relatywnie słabo rozpoznaną,
strukturę wodonośną o znaczących zasobach wód słodkich
dobrej jakości. Dlatego też, istotnego znaczenia nabiera
kompleksowe rozpoznanie warunków hydrogeochemicznych,
współwystępowania i krążenia wód podziemnych w strefie aktywnej
wymiany.
Charakterystyka obszaru
Uwzględniając regionalizację hydrogeologiczną Polski
(Paczyński, Sadurski, 2007) obszar zlewni Gwdy znajduje się
w całości w północnej części nizinnego subregionu Warty. Ponadto
cały obszar badań znajduje się w granicach GWB nr 28
(Ground Water Body), który został wydzielony w granicach
zlewni Gwdy, zgodnie z zaleceniami Ramowej dyrektywy
wodnej (Dyrektywa 2000/60/EC). W obszarze zlewni zlokalizowane
są dwa główne zbiorniki wód podziemnych (GZWP)
wydzielone pod kierunkiem Kleczkowskiego (1990). Są to:
GZWP 127 w południowej części zlewni oraz GZWP 133 przy
wschodniej granicy zlewni.
Generalnie, słodkie wody podziemne o mineralizacji poniżej
1 g/l, występują do głębokości 150-200 m, w południowej części
zlewni (rejon Piły i Krajenki) i do głębokości 300-350 m,
w części północnej zlewni Gwdy. W pobliżu zachodniej granicy
obszar[...]
więcej»
w zeszycie
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA 2012/2
|
|
|
» Stężenia jonów wapnia i magnezu w zwykłych wodach podziemnych województwa małopolskiego
|
|
|
Stefan Satora Tomasz Kotowski
Wapń i magnez są pierwiastkami bardzo pospolitymi w skorupie
ziemskiej. Biorą one udział w biologicznym obiegu materii
i są najpowszechniej występującymi metalami w żywych organizmach
oraz w naturalnych wodach podziemnych. Głównym źródłem
jonów wapnia w wodach podziemnych są produkty wietrzenia
chemicznego powszechnie występujących minerałów skał osadowych
zawierających wapń: kalcytu i aragonitu CaCO3, dolomitu
CaMg(CO)3, gipsu CaSO4
.2H2O i anhydrytu, natomiast magnezu
oprócz ostatnio wymienionych minerałów skał osadowych także
w wyniku wietrzenia skał krystalicznych, magmowych zasadowych
Stężenia jonów wapnia i magnezu w zwykłych wodach
podziemnych województwa małopolskiego
Stefan Satora, Tomasz Kotowski*)
*) Stefan Satora, Tomasz Kotowski - Uniwersytet Rolniczy w Krakowie,
Katedra Inżynierii Sanitarnej i Gospodarki Wodnej
zawierających np. oliwiny, pirokseny, amfibole, biotyty, a ponadto
chloryty, serpentynity, magnezyty i in. Jony wapnia i magnezu są
główną przyczyną występowania twardości wody. W wodach zwykłych
o mineralizacji poniżej 1000 mg. dm-3 jony wapnia zwykle
występują w stężeniach wielokrotnie wyższych niż stężenia jonów
magnezu. Wskaźnik hydrochemiczny Ca2+/Mg2+ najczęściej wynosi
2-6 [1, 2, 3]. Wraz ze zbliżaniem się do stanu nasycenia wody
węglanami proporcja ta zmienia się na korzyść magnezu, natomiast
wraz ze wzrostem ogólnej mineralizacji zauważa się słabą tendencję
do zmniejszania się jego wartości [4].
W opracowaniu na podstawie kilkuset analiz chemicznych wód
podziemnych pobranych ze studni wierconych na terenie województwa
małopolskiego ujmujących wody z utworów różnego
wieku (czwartorzędowych, mioceńskich, paleogeńskich, kredowych,
jurajskich, triasowych, permskich, karbońskich i dewońskich)
podjęto próbę określenia najczęściej występujących oraz
ekstremalnych wielkości stężeń Ca2+ i Mg2+.
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA ■ LUTY 2012 95
Materiał i metody
Materiał badawczy-geologiczny wykorzys[...]
więcej»
w zeszycie
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA 2012/2
|
|
|
» Zróżnicowanie stężeń jonów żelaza i manganu w ujmowanych zwykłych wodach podziemnych województwa małopolskiego
|
|
Stefan Satora Paweł Satora Tomasz Kotowski
Żelazo i mangan są pierwiastkami bardzo pospolitymi w skorupie
ziemskiej. Biorą one czynny udział w obiegu hipergenicznym
pierwiastków i mają ogromne znaczenie fizjologiczne. Pierwotnym
źródłem jonów żelaza i manganu w wodach podziemnych są produkty
wietrzenia chemicznego powszechnie występujących ciemnych
minerałów skał magmowych m in. amfiboli, piroksenów, oliwinów
i biotytu [1, 2, 3].
W opracowaniu na podstawie kilkuset analiz chemicznych wód
podziemnych pobranych ze studni wierconych na terenie województwa
małopolskiego ujmujących wody z utworów różnego wieku (czwartorzędowych,
mioceńskich, paleogeńskich, kredowych, jurajskich, triasowych,
permskich, karbońskich i dewońskich) podjęto próbę określenia
zmienności, najczęściej występujących oraz ekstremalnych wielkości
stężeń Feog i Mnog.
W budowie geologicznej województwa małopolskiego można wyróżnić
jednostki tektoniczne takie jak: Karpaty (wewnętrzne, Pieniński Pas
Skałkowy oraz zewnętrzne) występujące w jego południowej części i zajmujące
ok. 80% jego powierzchni, zapadlisko przedkarpackie w części
środkowej oraz od strony północnej nieckę miechowską, monoklinę śląsko-
krakowską oraz zapadlisko górnośląskie. Stratygraficznie z fliszowymi
utworami Karpat wewnętrznych związane są podziemne wody w utworach
oligoceńskich, fliszowymi Karpatami zewnętrznymi wody w skałach
kredy górnej i paleogenu, zapadliskiem przedkarpackim wody z utworów
mioceńskich, z niecką miechowską wody z osadów kredy Nidy, monokliną
śląsko-krakowską wody w piętrach jurajskim i triasowym a zapadliskiem
górnośląskim wody w utworach permu, karbonu i dewonu [6].
Materiał i metody
Geologiczny materiał badawczy wykorzystany w opracowaniu
został udostępniony przez Oddział Karpacki Państwowego InstytuGAZ,
WOD A I TECHNIK A SANIT ARN [...]
więcej»
w zeszycie
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA 2011/10
|
|
|
|
Strona 1
|
Twój Profil
Twój koszyk
