» Synteza i właściwości zapachowe estrów dimetylopodstawionych cykloheksenoli
|
|
KATARZYNA WIŃSKA  JÓZEF KULA CZESŁAW WAWRZEŃCZYK
Przedstawiono wyniki syntezy racemicznych
i enencjomerycznie wzbogaconych dimetylopodstawionych
cykloheksenoli oraz ich estrów.
Na podstawie przeprowadzonej porównawczej
analizy zapachowej otrzymanych związków
stwierdzono, że wprowadzenie ugrupowania
gem-dimetylowego do pierścienia cykloheksenowego
wpływa znacząco na właściwości
zapachowe. Najbardziej korzystna pod względem
właściwości zapachowych jest obecność
tego ugrupowania w -pozycji do podwójnego
wiązania i -pozycji w stosunku do grupy funkcyjnej.
Stwierdzono również, że zapachy enancjomerów
S, w większości porównywanych
enancjomerycznych par, charakteryzowały się
przyjemniejszymi woniami. Bardziej intensywne
były natomiast zapachy enancjomerów R.
Three geminal Me2-substituted racemic cyclohex-2-en-1
-ols (I) were synthesized by conversion of resp. dimethylcyclohex-
1,3-dions with EtOH in presence of TsOH and
following redn. with LiAlH4, enriched in particular R and
S-enantiomers by enzymatic esterification and following
hydrolysis, esterified with AcCl or EtCOCl to I acetates or
propionates, resp., and then tested for odors. The I esters
with geminal Me groups in -position to the double bond
and in -position the ester groups showed the best odoriferous
properties. Odors of most I ester S-enantiomers
were more pleasant than the analog R-enantiomers but
less intensive.
Badania skadników olejków eterycznych wykazay, e zwizki
z ukadem alkilopodstawionego cykloheksenu stanowi integraln
cz wielu z nich. Ze wzgldu na ich waciwoci zapachowe s
one wykorzystywane w przemyle kosmetycznym i spoywczym1-3).
Równie syntetyczne pochodne alkilopodstawionego cykloheksenu
s powszechnie stosowane do tworzenia nowych, czsto fantazyjnych
kompozycji za[...]
więcej»
w zeszycie
PRZEMYSŁ CHEMICZNY 2010/4
|
|
|
» Laktony. Część XXXVIa). Synteza chlorowcolaktonów z podstawnikiem metoksyfenylowym
|
|
Marcelina Mazur Witold Gładkowski Czesław Wawrzeńczyk
Przedstawiono pięcioetapową syntezę chemiczną
jodo-, bromo- i chlorolaktonów z podstawnikiem
metoksyfenylowym. W wyniku przeprowadzonych
doświadczeń otrzymano nieopisane
wcześniej w literaturze nienasycony kwas 5
oraz pochodne laktonowe aldehydu anyżowego
(6-13). W pierwszym etapie syntezy w wyniku
krzyżowej kondensacji aldolowej aldehydu anyżowego
(1) z acetonem otrzymano nienasycony
keton 2 (wydajność 97%), który redukowano
do α,β-nienasyconego alkoholu 3 (wydajność
94%). Alkohol allilowy poddano przegrupowaniu
Claisena metodą ortooctanową, w wyniku czego
otrzymano ester 4 (wydajność 78%), hydrolizowany
następnie w środowisku zasadowym do
nienasyconego kwasu 5 (wydajność 88%), który
był substratem w reakcjach chlorowcolaktonizacji.
Jako produkty jodolaktonizacji otrzymano
cis-(6) oraz trans δ-jodo-γ-lakton (7) z wydajnościami
odpowiednio 42 i 2%. Z mieszaniny
produktów bromolaktonizacji wydzielono cis-
(8) i trans δ-bromo-γ-lakton (9) oraz γ-bromo-
δ-lakton (10) z wydajnościami kolejno 32%,
5% oraz 10%. Analogiczne produkty otrzymano
również w reakcji chlorolaktonizacji z wydajnościami
14%, 8% oraz 18% odpowiednio dla cis
δ-chloro-γ-laktonu 11, trans δ-chloro-γ-laktonu 12
oraz γ-bromo-δ-laktonu 13.
New p-MeOC6H4CH(CH2COOH)CH=CHMe acid (I) (m.p.
81-83°C) was synthesized by condensation of p-MeOC6H4CHO
with AcMe to p-MeOC6H4CH=CHCOMe after following redn.
with NaBH4 to p-MeOC6H4CH=CHCH(OH)Me, condensation
with Me3C(OEt)3 at 137°C and hydrolysis with aq. soln. of KOH
(yield 63%) and then converted to resp. lactones II and III (X
= I, Br or Cl). Acid I was reacted with I2/KI in Et2O to a mixt. of
cis-II (X = I) (m.p. 92-95°C, yield 42%) and trans-II (X = I) (oil,
yield 2%), with (CH2CO)2NBr in tetrahydrofurane to a mixt. of
cis-II (X = Br) (m.p. 106-108°C, yield 32%), trans-II (X = Br)
(oil, yield 5%) and III (X = Br) (m.p. 74-77°C, yield 10%), and
wi[...]
więcej»
w zeszycie
PRZEMYSŁ CHEMICZNY 2011/5
|
|
|
» Otrzymywanie izomerów sprzężonego kwasu linolowego (CLA)
|
|
|
Natalia Niezgoda Paweł Mituła Czesław Wawrzeńczyk
Przedstawiono wyniki badań dotyczących
wpływu stężenia reagentów i temperatury procesu
izomeryzacji kwasu linolowego na szybkość
tworzenia i skład uzyskiwanej mieszaniny
izomerów sprzężonego kwasu linolowego
(CLA). Opracowano metodę pozwalającą na
uzyskanie mieszaniny CLA w stosunkowo niskiej
temperaturze (120°C) o niewielkiej (poniżej
2,5%) zawartości izomerów di-cis i di-trans.
Ponadto zbadano wpływ temperatury i stężenia
roztworu estrów metylowych sprzężonego
kwasu linolowego w procesie niskotemperaturowej
krystalizacji z acetonowego roztworu na
wydajność i skład izomeryczny frakcji krystalicznej
i frakcji filtratu. Opracowane parametry
pozwoliły przeprowadzić proces wieloetapowej
krystalizacji w wyniku, której otrzymano
izomery 9c,11t i 10t,12c estrów metylowych
CLA o czystości odpowiednio 84% i 97%.
Linoleic acid was isomerized in (HOCH2)2 or glycerol in
presence of KOH or NaOH at 80-160°C to conjugated I
(CLA) (yield 99.3%) contg. 9-cis,11-trans-I (48.5%) and
10-trans,12-cis-I (48.3%) isomers. The product was esterified
with MeOH in presence of H2SO4 to resp. Me esters of
(CLA). The isomeric (CLA) esters were sepd. by low-temp.
crystn. in AcMe at -75°C to -50°C. The esters were hydrolyzed
to pure isomers of (CLA). The chem. structure of the
intermediates and products was confirmed by NMR spectroscopy.
The optimum conditions for the isomerization
and crystn. were established. The isomeric purity of the
(CLA) Me esters was 84% and 97%, resp.
Terminem CLA (conjugated linoleic acid) określa się grupę
izomerów pozycyjnych i stereoizomerów kwasu oktadekadienowego
(C18:2), zawierających w cząsteczce układ sprzężonych wiązań
podwójnych. Teoretycznie CLA może występować w postaci 14
izomerów pozycyjnych, w których wiązanie podwójne może znaleźć
się w pozycjach od C-2,C-4 do C-15,C-17. Dodatkowo każde z wiązań
podwójnych może przybierać jedną z dwóch konfiguracji cis lub trans,
co daje w sumie 56 izomerów. Mimo tak ogromne[...]
więcej»
w zeszycie
PRZEMYSŁ CHEMICZNY 2011/5
|
|
|
|
|
|
» Izolowanie fosfolipidów z liofilizowanych żółtek jaj kurzych
|
|
|
WITOLD GŁADKOWSKI GRZEGORZ KIEŁBOWICZ ANNA CHOJNACKA BARTŁOMIEJ PISARSKI CZESŁAW WAWRZEŃCZYK
Przedstawiono wyniki analizy składu frakcji
fosfolipidowych wyizolowanych z liofilizowanych
żółtek jaj kurzych i porównano je
z wynikami otrzymanymi dla świeżych żółtek.
Wyższą czystością charakteryzowały się
frakcje otrzymane z żółtek liofilizowanych.
Najlepsze wyniki pod kątem wydajności procesu,
czystości frakcji fosfolipidowej i zawartości
w niej cholesterolu otrzymano z zastosowaniem
metanolu jako rozpuszczalnika
ekstrakcyjnego (wydajność 7,7%, zawartość
fosfolipidów 97,6%, zawartość cholesterolu
0,15%). Stwierdzono, że proces strącania
w układzie heksan-zimny aceton jest kluczowy
dla zmniejszania zawartości cholesterolu
w uzyskanych frakcjach. Opisana metoda
może znaleźć zastosowanie m.in. w przemyśle
chemicznym i spożywczym,
Hen egg yolks were lyophilized at -54°C for 18 h, extd.
with Me2CO to remove fats and then extd. 3 times with
MeOH, EtOH or i-PrOH for 10 min to recover phospholipids
(I). The alc. exts. in hexane and the I pptd. with Me2CO
at 4°C. The products were analyzed by liq. chromatog.
for phosphatydylcholine, phosphatydylethanolamine and
cholesterol. The lyophilization resulted in an increase of
the I purity. The best results (yield 7.7% I content 97.6%
cholesterol content 0.15%) were achieved when MeOH
was used as the extn. solvent.
Fosfolipidy, których dominujcym skadnikiem jest fosfatydylocholina
(PC) s szeroko stosowane w przemyle ywnociowym
i chemicznym do wytwarzania kosmetyków i farmaceutyków.
Szacunkowy udzia na rynku produktów zawierajcych w swoim
skadzie fosfolipidy obejmuje margaryny 25-30%, wyroby cukiernicze
25-30%, produkty o charakterze technicznym 10-20%, kosmetyki
3-5% i farmaceutyki 3%1). Najwaniejszym ródem pozyskiwania
fosfolipidów jest soja, z której mieszanin fosfolipidów uzyskuje
si jako produkt uboczny w procesie oczyszczania oleju sojowego[...]
więcej»
w zeszycie
PRZEMYSŁ CHEMICZNY 2010/4
|
|
|
» Synteza i aktywność antyfidantna pochodnych farnezolu
|
|
|
Anna Gliszczyńska Dorota Masłowiec Maryla Szczepanik Jan Nawrot Czesław Wawrzeńczyk
Wychodząc z trans,trans-farnezolu (1) otrzymano
sześć jego pochodnych, w tym trzy
γ-laktony z podstawnikiem izoprenoidowym.
Uzyskane związki poddano testom biologicznym
na aktywność antyfidantną w stosunku do
owadzich szkodników magazynowych: trojszyka
ulca (larwy i chrząszcze), wołka zbożowego
(chrząszcze), skórka zbożowego (larwy) oraz
pleśniakowca lśniącego (larwy i chrząszcze).
Wyniki tych testów wskazują, że farnezol i niektóre
z otrzymanych jego pochodnych mogą
znaleźć zastosowanie do ograniczania populacji
trojszyka ulca.
trans,trans-Farnesol was converted to its 6 derivatives
including 3 γ-lactones with an isoprenoid substituent,
were synthesized and tested for antifeedant activity against
insect storage pests (adults of the grain weevil, adults and
larvae of the confused flour beetle, larvae of the khapra
beetle and adults and larvae of the lesser mealworm). The
studied compds. were good agents for controlling confused
flour beetle population.
Dwa elementy strukturalne są charakterystyczne dla większości naturalnych
deterentów pokarmowych owadów (antyfidantów). Pierwszy
to ich izoprenoidowa struktura, a drugi to obecność w cząsteczce grupy
funkcyjnej w postaci pierścienia laktonowego1, 2). W przeprowadzonych
wcześniej syntezach nowych deterentów pokarmowych starano się
więc, aby końcowe produkty miały zarówno strukturę izoprenoidową,
jak i zawierały pierścień laktonowy. Większość otrzymanych przez
Autorów antyfidantów była syntezowana z naturalnych cyklicznych
związków izoprenoidowych, takich jak limonen3), myrtenol4), pulegon5-
7), (+)-3-karen8, 9). Surowcami w syntezie były również acykliczne
związki terpenowe, jak linalol10), myrcen11) lub też syntetyczny ester
o strukturze izoprenoidowej - ester etylowy kwasu 3,7-dimetylookt-
4-enowego10, 12).
aUniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu; bUniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń; cInstytut Ochrony
Roślin-Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu
Anna Gliszczy[...]
więcej»
w zeszycie
PRZEMYSŁ CHEMICZNY 2011/5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Strona 1
|
Twój Profil
Twój koszyk
