|
|
|
|
|
|
|
|
|
» Mobilność metali ciężkich w osadach ściekowych kondycjonowanych chemicznie
|
|
Jarosław Gawdzik 
Terminem "mobilność pierwiastków" określamy zdolność pierwiastka,
lub którejś z jego form chemicznych, do przemieszczania
się w środowisku.
Określanie mobilności jest ważne przy ocenie ryzyka wiążącego
się z wprowadzeniem do środowiska substancji zawierających
składniki niebezpieczne, np. metali ciężkich.
Mobilność metali ciężkich wiąże się z pojęciem frakcjonowania.
Pojęcie to określa proces rozdziału analitu lub grupy analitów z danej
próbki według właściwości fizycznych (np.: rozmiar cząstek)
lub chemicznych (np.: reaktywność chemiczna).
2. Metody analityczne
Większość metod chemii analitycznej nie ma wystarczającej
czułości, by były użyte do analizy specjacyjnej. Problem polega
na tym, iż w tych badaniach oznaczamy poszczególne formy pierwiastków
- o wartościach (udziałach) śladowych.
Główne przyczyny trudności w takich analizach to [1]:
● zanieczyszczenia przy pobieraniu próbki;
● nietrwałość i zmienność form pierwiastków - między pobraniem
próbki, a momentem jej analizowania, forma pierwiastka może
ulec samoistnym zmianom;
● bardzo nieznaczna różnica sygnałów analitycznych poszczególnych
form specjacyjnych tego samego pierwiastka;
● możliwość zakłóceń pierwotnej formy występowania pierwiastków
w trakcie operacji analitycznych;
● występowanie w próbie wielu form specjacyjnych tego samego
pierwiastka o bardzo podobnych właściwościach i budowie.
Najpopularniejszą metodą uzyskiwania próbek do badań specjacji
metali jest ekstrakcja sekwencyjna, która polega na ługowaniu
z próbki różnych form metali przy pomocy specjalnych procedur.
Istnieje kilka sposobów przeprowadzania tego procesu. Różnią się
one rodzajem użytych odczynników, czasem reakcji czy też temperaturą
dodawanych ekstrahentów. W tab. 1 przedstawiono ogólne
zalecenia dla dwóch metod ekstrakcji, będących modyfikacjami
opracowanej w 1979 r. metody Tessier’a [7].
Problem specjacji jest istotny z punktu widzenia oszacowania
[...]
więcej»
w zeszycie
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA 2010/5
|
|
|
» Specjacja metali ciężkich w komunalnych osadach ściekowych na przykładzie wybranej oczyszczalni ścieków
|
|
Jarosław Gawdzik
Wpływ substancji chemicznych na organizmy żywe zależy nie
tylko od całkowitej zawartości tych substancji w środowisku, ale
przede wszystkim od form i postaci, w której się znajdują. Zróżnicowane
formy fizyczne i chemiczne danego pierwiastka nazywamy
specjacją, zaś analiza specjacyjna to identyfikacja tych form i ich
ilościowe oznaczanie w badanym obiekcie. Nowoczesne techniki
analityczne umożliwiają obecnie precyzyjne określenie stężenia
form mobilnych - które migrują z osadu do nawożonej gleby bądź
rekultywowanego gruntu, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia
oceny ryzyka skażenia [2]. Uzasadnione jest również oznaczenie
niemobilnych form metali ciężkich, nie mających istotnego
znaczenia w aspekcie toksykologicznym (w określonych warunkach
środowiskowych). W literaturze fachowej można znaleźć
liczne prace z zakresu badań nad sekwencyjną ekstrakcją metali
ciężkich z gleb, osadów ściekowych i rzecznych (morskich) oraz
z kompostów. Przykłady tych prac przedstawiono w załączonym
spisie piśmiennictwa [4-6,15].
Problematyka specjacyjna pojawiła się wówczas, gdy stwierdzono,
że różne związki tego samego pierwiastka mogą mieć odmienne
oddziaływanie na organizm ludzki. Świadomość tego faktu
spowodowała szersze zainteresowanie analizą specjacyjną zarówno
w środowiskach naukowych, jak i tych związanych z przemysłem
i gospodarką. Obecnie specjację wykorzystuje się przede wszystkim
do [14]:
określenia toksycznego działania poszczególnych pierwiastków,
a zwłaszcza metali ciężkich na ekosystem,
badań naukowych nad problematyką obiegu i przemian pierwiastków
w przyrodzie, co wykorzystuje się do opracowania
odpowiednich modeli, np.: migracji zanieczyszczeń,
przebiegu procesów technologicznych, których wydajność
i efektywność zależna jest od obecności odpowiedniej formy
metalu.
Ekstrakcja sekwencyjna (tab. 1) jest bardzo często stosowaną
metodą frakcjonowania
gleb, osadów oraz odpadów.
Posiada ona również wa[...]
więcej»
w zeszycie
GAZ, WODA I TECHNIKA SANITARNA 2011/1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Strona 1
|
Twój Profil
Twój koszyk
