Wyniki 1-10 spośród 158 dla zapytania: proso

Proso uprawiane w różnych regionach świata DOI:


  Nazwa proso (niem. Hirse, ang. millet) używana jest nie tylko w odniesieniu do prosa zwyczajnego lub właściwego (Panicum miliaceum) najbardziej znanego w E uropie, ale także występuje w nazwach zwyczajowych innych roślin uprawianych w różnych krajach. U zyskuje się z nich drobne, niezawierające glutenu ziarniaki. Proso zwyczajne (1) wykorzystywane było na terenie obecnej Austrii jako żywność już w czasach neolitu. Wzmianki o nim pojawiają się często w źródłach średniowiecznych. Oczyszczone i obłuskane ziarno prosa określane jest w handlu jako "złote proso".Proso włoskie nazywane też ber lub włośnica ber (Setaria italica) uprawiane jest w E uropie i na Wschodzie (m.in. w Chinach). Obecnie w krajach europejskich wykorzystywane jest jako karma dla ptaków. Podgatunek tej rośliny - mohar (Setaria italica subsp. moharia) znany jest jako roślina pastewna. W języku niemieckim człon "-hirse" (proso) występuje też w nazwie zwyczajowej sorgo (Sorghum bicolor), chociaż roślina ta ma większe ziarno i jest bardziej spokrewniona z kukurydzą. Sorgo uprawiane jest nie tylko w krajach tropikalnych. W Austrii wykorzystywane jest jako roślina paszowa. Powierzchnia jego upraw w tym kraju wynosi 2265 ha, co stanowi 1/3 powierzchni zajmowanej przez proso zwyczajne. W rejo[...]

Wartość odżywcza i wykorzystanie prosa


  Proso należy do roślin jednorocznych z rodziny wiechlinowatych. Gatunkiem typowym jest Panicum miliaceum L. Jest jednym z najdłużej znanych ludzkości zbóż. Wzmianki o jego uprawie pochodzą z czasów starożytnych Chin. W E uropie uprawiano je powszechnie przed drugą wojną światową. Teraz zaś uprawy są rzadziej spotykane. Proso uprawia się najczęściej w R osji, Azji oraz w I ndiach, Chinach i Japonii. W Polsce proso jest zbożem mało popularnym, najwięcej prosa uprawia się w województwach świętokrzyskim i lubuskim. Warto rozpowszechniać uprawianie prosa, gdyż istnieje możliwość jego uprawy na glebach lekkich, na których inne zboża plonują gorzej. Poza tym proso ma krótki okres wegetacji, można więc uprawiać je w formie plonu wtórnego, jako poplonu ścierniskowego i po wymarzniętych i przeoranych oziminach. Zależnie od budowy kwiatostanów (luźnej lub bardziej zwartej) wyróżniamy proso rozpierzchłe oraz proso skupione. Jak dotychczas są zarejestrowane są dwie odmiany prosa - Gierczyckie i Jagna. Proso Gierczyckie ma wiechę rozpierzchłą W odróżnieniu od niego, proso odmiany Jagna posiada zwartą wiechę, a rośliny są nieco wyższe od odmiany Gierczyckie i odporne na wyleganie. Ziarna prosa są małe, a ich wielkość z[...]

Proso właściwe (Panicum miliaceum L.) Cz. II. Znaczenie ekonomiczne DOI:


  Kolejna odsłona cyklu dotyczącego prosa właściwego poświęcona jest jego odmianom, uprawie oraz znaczeniu. Ponieważ zebrane dane są różne w zależności od regionu upraw, postanowiłam je zestawić w celu lepszego porównania, które ma za zadanie nie tylko wykazać różnice, ale też uwypuklić kwestię wielkiej różnorodności odmian oferującej ogromne możliwości ich wykorzystania w różnych warunkach klimatycznych, geograficznych, społecznych, zarówno jako roślinę zbożową, jak też paszową, w uprawie tradycyjnej, ekologicznej i na szeroką komercyjną skalę, wziąwszy pod uwagę, jak duże właściwości adaptacyjne posiada zarówno roślina Panicum miliaceum L., jak i człowiek, który zamierza ją uprawiać. Przemysłowe metody przetwarzania ziarna prosa nie są jeszcze rozwinięte w takim stopniu jak w przypadku pszenicy czy ryżu. Istnieją też inne czynniki marginalizujące wartość prosa. Kukurydza, bardziej wydajna i bardziej pożywna, wyparła uprawę prosa na większości gruntów gorszej jakości, metody uprawy prosa w krajach południowych są jednymi z najstarszych, ale i najbardziej archaicznych, płytki system korzeniowy rośliny nie spełnia wymogów głębokiej orki ani intensywnego nawadniania. W skali produkcji światowej i ze względu na potencjalną przydatność do żywienia ludności na skalę masową, szczególnie na obszarach gęsto zaludnionych miast, a nie tylko obszarach wiejskich, proso jest słabo dostępne. To powinno się jednak zmienić, głównie dzięki badaniom prowadzonym nad technologiami przemiału, w tym wpływem przemiału ziaren prosa na ich wartość odżywczą. Naukowcy z różnych krajów i instytucji (w tym Haryana Agricultural University, Indie) badający tę kwestię osiągnęli bardzo obiecujące wyniki. Stwierdzili, że po zmieleniu ziarna prosa na mąkę razową i półrazową (semi- -refined) mąka półrazowa miała bardzo podobny skład do razowej, z wyjątkiem obniżonej zawartości tłuszczów, 1,3%. Kolejnym krokiem powinno być rozwinięcie i praktyczn[...]

Proso właściwe (Panicum miliaceum L.) Cz. III. Możliwości wykorzystania w produkcji żywności oraz karmy i pasz DOI:


  W wielu krajach świata proso właściwe jest uznawane za cenną roślinę zbożową. Przetworzone ziarno prosa zawiera 12-13% białek, 81% skrobi, 3,5-4% tłuszczu, 0,15% cukru, sole mineralne i pierwiastki śladowe takie jak cynk, jod, brom i chlor. Ilość witamin z grupy B (tiaminy i ryboflawiny) jest 2 razy większa niż w przypadku innych zbóż chlebowych, wit. A zaś zawiera w formie karotenów. Choć zawartość białka w ziarnie prosa właściwego jest porównywalna do pszenicy, jest ona wyższa niż w ryżu i kaszy gryczanej. Udział aminokwasów, leucyny, izoleucyny, metioniny, jest tu znacznie wyższy niż w pszenicy. Proso jest bogate w błonnik i magnez. Bardzo dokładną listę składników odżywczych podają Souci S.W., Fachmann W., Kraut H. Ziarno prosa właściwego wykazuje więc znaczące właściwości prozdrowotne. Jest bezglutenowe i uważane za najmniej alergenne i najłatwiej strawne dostępne ziarno. Odznacza się dobrą przyswajalnością białka, 85%, tłuszczów, 90% i węglowodanów, 98%. Zawarte w nim składniki powodują, że ma silne działanie antyoksydacyjne, przyczyniając się do prewencyjnej walki z chorobami nowotworowymi oraz chorobami układu krążenia, zmniejszają ryzyko wystąpienia guzów, chorób serca, obniżają poziom cholesterolu oraz wchłanialność tłuszczów. Spożycie prosa właściwego wspomaga również diabetyków w walce z chorobą, dzięki dużej zawartości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w ziarnie. Wysoka zawartość wapnia wpływa na wzmocnienie kości i zdrowie jamy ustnej. Znaczna zawartość lecytyny i choliny sprawia, że ziarno to szczególnie nadaje się dla osób prowadzących siedzący tryb życia, związany z pracą umysłową oraz dla rekonwalescentów i kobiet w ciąży. Proso właściwe nie powinno być spożywane w dużych ilościach przez osoby mające problemy z tarczycą, gdyż zawiera związki niekorzystnie wpływające na metabolizm jodu, przez co osłabia działanie peroksydazy, enzymu biorącego udział w syntezie hormonów tarczycy. Wp[...]

Proso właściwe (Panicum miliaceum L.) Cz. I. Charakterystyka upraw DOI:


  Proso jest niezwykle interesującym zbożem. Niestety, choć wykazuje dużą odporność na suszę, cechuje się krótkim okresem wegetacji (w porównaniu z innymi zbożami) i niskim zapotrzebowaniem na wilgoć, nadaje się do produkcji żywności lub paszy, tam, gdzie inne zboża się nie udają, jest bogate w wartości odżywcze i jest bezglutenowe, nadal nie jest wykorzystywane przez przemysł na skalę masową. Proso właściwe osiąga 0,3-1 m, ale może przekraczać 1,5 m [18], przy czym źródła północnoamerykańskie podają 0,2-2,1 m [25], a rosyjskie 0,4-2 m lub więcej [10]. Wiązkowy system korzeniowy [22] przenika glebę do głębokości 0,4-0,5 m lub 1,5 m [10] i rozkłada się w poprzek na 1-1,2 m [10]. Większość korzeni wyrasta przed pojawieniem się wiechy. Łodygi są grube, zdrewniałe, puste, okrągłe lub spłaszczone (o grubości 6-8 mm) u nasady, pokryte włoskami [12], długie na 30-120 cm, ale zwykle do 60 cm [12], 50-70 cm [21, 22]. Liście są naprzemienne 18-65 cm długości i 1-4 cm szerokości [12] lub 15-40 cm długości [3]. Liczba i wielkość liści są bardzo zróżnicowane, w zależności od cech danej odmiany i warunków uprawy [10]. Wiechy mierzą 10-60 cm długości [10]. W zależności od odmiany, mogą zwisać (zamknięte) lub utrzymywać się pionowo (szeroko otwarte) [4]. Pojedynczy kwiat prosa zwyczajnego jest długi na 3,5 mm i szeroki na 2,5 mm, ma gładką, błyszczącą powierzchnię z 5 jasnymi nerwami [7]. Wiecha składa się z głównej osi i 1-5 gałązek w rzędzie. Na czubku każdej znajduje się kłosek długi na 3-6 mm. Każdy kłosek zawiera jedno ziarno. Kłoski z dwoma nasionami są niezwykle rzadkie [10]. Dojrzały ziarniak jest szerokojajowaty [22], tak więc płaski z jednej strony, ale może być okrągły lub owalny [27], długości 3 mm i szerokości 2 mm. Ma małą owalną bliznę liściową i duży zaokrąglony zalążek, stanowiący połowę wielkości ziarna [7]. Ziarno jest zamknięte w twardej, błyszczącej plewie i plewce [21], które mogą być czerwone, żół[...]

Proso - charakterystyka, uprawa, wykorzystanie DOI:


  Słowo "proso" (z ang. millet) pochodzi od francuskiego słowa "tysiąc", czyli "mille" i oznacza, że garść prosa zawiera tysiące ziaren [32]. Proso jest jednym z najstarszych zbóż, uprawianych przez człowieka. Zajmuje szóste miejsce wśród upraw zbożowych w zakresie światowej produkcji rolnej. Roślina ta występuje w tropikalnych, półpustynnych regionach świata, głównie w Indiach, Chinach oraz krajach afrykańskich. W porównaniu do pozostałych roślin zbożowych, proso jest najlepiej przystosowane do warunków klimatycznych, jakie panują na tych terenach [11]. Znane są dwie główne odmiany prosa, które różnią się od siebie wyglądem, wielkością rośliny, kształtem, barwą ziaren oraz okresem wymaganym do uzyskania pełnej dojrzałości. Pierwsza odmiana to tzw. główne lub nadrzędne proso (z ang. major millet), którego światowa produkcja jest znacząco wyższa w porównaniu z drugą odmianą, tzw. mniejszym lub drugorzędnym prosem (z ang. minor millet). Do pierwszej odmiany zalicza się proso perłowe (niegdyś Pennisetum glaucum, obecnie Cenchrus americanus), włoskie (Setaria italica), zwyczajne (Panicum miliaceum) oraz afrykańskie (Eleusine coracana). Druga odmiana obejmuje proso, które nie jest w Polsce znane (stąd nie ma polskich odpowiedników w nazwie). Wśród tej odmiany wyróżnić można m.in. gatunki Echinochloa spp., Sorghum spp., Paspalum scrobiculatum, Panicum sumatrense, Brachiaria deflexa, Urochloa ramose, Eragrostis tef, Digitaria exilis, Coix lacrima-jobi [1]. Obecnie próżno szukać prosa na liście najpopularniejszych roślin zbożowych w krajach północnoamerykańskich lub europejskich. Na tych obszarach zboże to wciąż nie jest doceniane, pomimo faktu, że zawiera cenne składniki odżywcze, które m.in. zapobiegają chorobom serca. W państwach azjatyckich i afrykańskich proso stanowi podstawę diety, będąc głównym składnikiem tradycyjnych potraw [7, 8, 9]. Najbardziej popularnym gatunkiem prosa jest proso zwyczajne (P. milia[...]

Proso właściwe (Panicum miliaceum L.) Część IV. Zagadka udomowienia i aspekt historyczny DOI:


  Do dnia dzisiejszego nie udało się precyzyjniej ustalić, gdzie zostało udomowione proso właściwe, jedna z najstarszych uprawnych roślin zbożowych na Ziemi, oraz który dziki gatunek prosa jest przodkiem udomowionego prosa właściwego. Nad zagadnieniem pochylają się archeobotanicy i genetycy, którzy wysunęli kilka hipotez i choć wszystkie są wysoce prawdopodobne, żadna nie jest wiążąca, w dużej mierze ze względu na brak wystarczającej liczby danych. Dlaczego? Mowa jest o bardzo rozległych terenach Eurazji, reprezentujących różne kultury, zarówno z przeszłości, jak i współcześnie, a to wiąże się z nierównym natężeniem i różnorodnością technik badawczych. W większości przypadków nauka jest w stanie określić dla danej udomowionej rośliny zbożowej gatunek stanowiący jej dzikiego przodka. Niestety przodek prosa właściwego nie został jeszcze zadowalająco zidentyfikowany. Chwastowe formy prosa porastają Azję Środkową, obejmując rozległy obszar od wschodu Morza Kaspijskiego po Xinjiang w Chinach i Mongolię i jest prawdopodobne, że te półpustynne obszary są miejscem pochodzenia dzikich form P. miliaceum. Różne dzikie formy znaleziono na neolitycznych stanowiskach w Gruzji, 5000-4000 p.n.e, w H adersleben k. Lipska w Niemczech, na stanowisku reprezentującym kulturę ceramiki wstęgowej rytej, 5500-4900 p.n.e. oraz na stanowiskach kultury rolniczych wiosek Yangshao na wschodzie Chin. Jedną z nich jest P. miliaceum subspecies ruderale pochodząca z tego regionu Chin, która nadal jest obecna w całej Eurazji. Znaleziska Nie przebadano jeszcze wielu stanowisk, ich liczba jest ogromna, ale w dotychczasowych badaniach terenowych pojawiła się kwestia określenia statusu P. miliaceum jako uprawy lub chwastu, co wyraża się dużym kontrastem w liczbie znalezisk z poszczególnych stanowisk. Ogólnie jako przybliżone centra początków rolnictwa i rozprzestrzeniania się prosa właściwego w prehistorii określa się Żyzny Półksiężyc, Dorzecza Ja[...]

Dietetyczne hity (część 1) DOI:


  Istnieje bardzo wiele produktów spożywczych, które określamy mianem zdrowe. Pojawia się jednak często pytanie: co wybierać do komponowania codziennego menu, aby było jeszcze zdrowiej, jeszcze smaczniej i jeszcze bardziej korzystnie dla całej rodziny? Oto kilka naszych dietetycznych faworytów. Orkisz Orkisz to zboże, któremu przypisuje się bardzo wiele dobrego działania na organizm człowieka - zarówno podczas choroby, jak w i w okresie rekonwalescencji, czy po prostu w okresie pełnego zdrowia. Już św. Hildegarda z Bingen rekomendowała spożywanie orkiszu na bardzo wiele chorób, a także dla ogólnego wzmocnienia organizmu. Obecnie na rynku mamy wiele produktów orkiszowych - od pieczywa, przez makarony po napoje á la mleko orkiszowe. W handlu dostępne są także mąki jasne i całoziarnowe wytworzone właśnie z orkiszu. Na pewno w jadłospisach warto zwiększać udział tego zboża, a zmniejszać ilości białej mąki pszennej.Proso Proso, znane bardziej pod [...]

Zasiewy zbóż w Polsce

Czytaj za darmo! »

GUS opublikował wyniki Powszechnego Spisu Rolnego 2010 "Uprawy rolne i wybrane elementy metod produkcji roślinnej". W ogólnej liczbie gospodarstw rolnych zajmujących się uprawą zbóż liczba gospodarstw prowadzących poszczególne uprawy przedstawiała się następująco:  pszenicę ozimą uprawiało 533,0 tys. gospodarstw rolnych, tj. 41,1 % ogólnej liczby gospodarstw rolnych uprawiających zboża,  pszenicę jarą uprawiało 140,8 tys., tj. 10,9 %,  żyto uprawiało 416,8 tys., tj. 32,1 %,  jęczmień ozimy uprawiało 96,1 tys., [...]

 Strona 1  Następna strona »