Wyniki 1-10 spośród 10 dla zapytania: authorDesc:"Beata Ślaska-Grzywna"

Chemical properties of cold-pressed vegetable oils Właściwości chemiczne ekologicznych olejów roślinnych tłoczonych na zimno DOI:10.15199/62.2015.10.12


  Seeds of oilseed rape (Brassica napus L.) varieties Adriana, fiber flax (Linum usitatissimum L.) varieties Luna, hemp (Cannabis sativa L.) varieties Beniko, blue poppy (Papaver somniferum L.) varieties Major, garden cress (Lepidium sativum L.), fennelflower (Nigella sativa L.) were analyzed for fat content and cold-pressed (room temp.) to det. the oil extn. efficiency. The oils were characterized by acid no., peroxide value and oxidative stability. All the seeds (except for cress) had a similar fat content to 30-40%. The oils met the quality requirements but showed low oxidative stability except for rapeseed oil. Przeprowadzono tłoczenie na zimno oleju z nasion rzepaku ozimego (Brassica napus L.) odmiany Adriana, lnu włóknistego (Linum usitatissimum L.) odmiany Luna, konopi włóknistych (Cannabis sativa L.) odmiany Beniko, maku niebieskiego (Papaver somniferum L.) odmiany Major, rzeżuchy ogrodowej (Lepidium sativum L.) i czarnuszki siewnej (Nigella Sativa L.). W nasionach oznaczono zawartość tłuszczu. Obliczono wydajność tłoczenia oleju. W olejach oznaczono liczbę kwasową (LK), liczbę nadtlenkową (LN) oraz stabilność oksydatywną. Wszystkie użyte do badań nasiona charakteryzowały się zbliżoną zawartością tłuszczu wynoszącą 30-40%, z wyjątkiem rzeżuchy (13,4%). Uzyskane oleje speł-niały normy jakościowe pod względem wartości LK, ale charakteryzowały się małą stabilnością oksydatywną (wyjątek stanowił olej rzepakowy). Jednym z najważniejszych czynników wpływających na zdrowie i dobre samopoczucie człowieka jest dieta. Konsumenci wybierają coraz częściej żywność funkcjonalną, tj. o właściwościach prozdrowotnych1). Oleje roślinne są podstawowym składnikiem pożywienia człowieka. Dostarczają organizmowi cennych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), witamin rozpuszczalnych w tłuszczach i nie zawierają cholesterolu2, 3). Oleje tłoczone na zimno, ze względu na zawarte w nich antyoksydanty (tokoferole, związki polifenolowe, karot[...]

Wpływ karnozolu oraz kwasów karnozolowego i rozmarynowego na właściwości chemiczne wybranych olejów tłoczonych na zimno DOI:10.15199/62.2017.10.5


  Związki fenolowe stanowią ważną grupę przeciwutleniaczy występujących w żywności pochodzenia roślinnego, a powszechność ich występowania w świecie roślin sprawia, że są nierozłącznymi składnikami pożywienia. Ich cząsteczki składają się z pierścienia aromatycznego, który zawiera grupę hydroksylową oraz grupę karboksylową lub metoksylową. Pod względem struktury podstawowego szkieletu węglowego można je bardzo ogólnie podzielić na kwasy fenolowe i flawonoidy1). Kwasy fenolowe to hydroksylowe pochodne kwasu benzoesowego oraz cynamonowego. W zależności od liczby atomów węgla w łańcuchu bocznym rozróżnia się proste kwasy benzoesowe, kwasy fenylooctowe i cynamonowe. Kwasy fenolowe i ich pochodne budzą zainteresowanie jako składniki wzbogacające, prekursory substancji nadających smak i zapach oraz jako związki biologicznie aktywne poprawiające jakość żywności. Jednym z lepiej przebadanych związków tej grupy jest kwas rozmarynowy (rys. 1) (depsyd kwasu kawowego z kwasem α-hydroksydihydrokawowym), który po raz pierwszy wyodrębniono z liści rozmarynu lekarskiego (Rosmarinus officinalis)3, 4). Rozmaryn można stosować w postaci świeżych lub suszonych liści oraz olejku eterycznego z liści i kwiatów. Skład chemiczny olejku rozmarynowego zależy od fenotypu chemicznego rośliny (kamforowy, 1,8-cyneolowy). W chemotypie kamforowym zawartość 1,8-cyneolu i kamfory wynosi po ok. 30%, a w chemotypie 1,8-cyneolowym odpowiednio 50 i 10%. Ogólna liczba zidentyfikowanych składników obecnych w olejku rozmarynowym5) wynosi 15. Główne składniki olejku eterycznego to 1,8-cyneol (17-50%), pinen (15-25%), terpineol (12-24%), kamfora (10-25%), borneol (8-20%), kamfen (5-10%), estry borneolu (2-7%) oraz werbenon (1-8%)2). Wyciągi z rozmarynu zawierają też inne związki, takie jak kwas karnozolowy i karnozol (do 4,6%), kwas ferulowy (10,0-11,0 mg/g), kwas rozmarynowy (1,2 mg/g), kwas kawowy (0,1-0,2 mg/g), apigenina (0,45 mg/g), luteolina (0,26 mg/g) i kwas 9[...]

Wpływ dodatku oregano na właściwości chemiczne oleju rzepakowego tłoczonego na zimno DOI:10.15199/62.2018.11.29


  Polifenole to wtórne metabolity roślinne, które odgrywają istotną rolę w kształtowaniu cech sensorycznych żywności. Jest to grupa związków bardzo zróżnicowana pod względem chemicznym, której skład zależy przede wszystkim od gatunku rośliny, jej odmiany oraz warunków klimatycznych uprawy. Najszerszą grupą naturalnych polifenoli są związki fenolowe, których cząsteczki składają się z pierścienia aromatycznego połączonego z grupą hydroksylową oraz karboksylową lub metoksylową. Do grona tych związków zalicza się flawonoidy, kwasy fenolowe oraz taniny. Jedną z najważniejszych funkcji polifenoli jest stabilizacja tłuszczów, a w tym opóźnianie jełczenia oksydacyjnego. Jest to obecnie najlepiej przebadana grupa związków, pełniąca funkcję naturalnych przeciwutleniaczy1, 2). Ze względu na wyniki badań toksykologicznych, stosowanie antyoksydantów syntetycznych jest bardzo ograniczone. Bogatym źródłem antyoksydantów są zioła i rośliny przyprawowe, takie jak rozmaryn, tymianek, majeranek oraz szałwia. Ich działanie antyoksydacyjne jest porównywalne, a niejednokrotnie nawet wyższe niż przeciwutleniaczy syntetycznych. Ponadto korzystny wpływ dodatków ziołowych jest połączony z sensorycznym wzbogaceniem żywności3, 4). Oregano to potoczna nazwa lebiodki pospolitej (Origanum vulgare L.). Ziele lebiodki jest bogatym źródłem substancji biologicznie aktywnych o właściwościach antyoksydacyjnych, do których należą fenole (1406-2221 mg/100 g), kwas L-askorbinowy (4,2-23,1 mg/100 g) oraz karotenoidy (25,5-51,0 mg/100 g). Ilość tych związków zależy od postaci surowca. W suchym materiale jest więcej związków fenolowych, zaś w świeżym dominują kwas L-askorbinowy oraz karotenoidy5- 7). Dominującym związkiem fenolowym lebiodki pospolitej jest kwas rozmarynowy (0,12-6,8%), którego zawartość w ekstrakcie z kwiatów wynosi 0,99-9,65 mg/g, z liści 1,11-7,42 mg/g, a z łodyg 0,53-0,77 mg/g. Ponadto w surowcu lebiodki wykazano obecność kwasu ursolowego (3,80 mg/g),[...]

Obrót produktami chemicznymi zgodnie z Systemem Badania Bezpieczeństwa i Jakości SQAS DOI:10.15199/62.2015.11.1


  Przedstawiono istotę i założenia Systemu Badania Bezpieczeństwa i Jakości SQAS. Zaproponowano procedurę procesu oceny w ramach SQAS oraz wskazano główne korzyści z wdrożenia takiego systemu w zakładach chemicznych. Przeprowadzono ponadto analizę rynku badań SQAS w Polsce i w Europie. Szczególną uwagę zwrócono na aspekt przemieszczania ładunków chemicznych w ramach międzynarodowej umowy ADR. Postępujący rozwój cywilizacyjny oraz techniczno-technologiczny spowodował, że substancje i produkty chemiczne w coraz większym stopniu są obecne, a niejednokrotnie wręcz niezbędne w życiu człowieka i działalności przedsiębiorstw. Szybkie tempo zmian w gospodarce oraz rosnąca konkurencja dynamizowana procesami globalizacyjnymi determinuje konieczność wprowadzania innowacyjnych rozwiązań zarówno w obszarze produkcji, jak i obrotu produktami chemicznymi1). Przemysł chemiczny w Polsce i w Europie w znacznym stopniu korzysta z usług logistycznych w zakresie magazynowania, przeładunku i transportu surowców, półproduktów i gotowych produktów chemicznych, oferowanych przez strony trzecie. Około 7% wolumenu wszystkich przemieszczanych towarów różnymi środkami transportu to ładunki chemiczne, w tym towary niebezpieczne i wysokiego ryzyka. Takie zjawisko może stwarzać różnego rodzaju zagrożenia dla pracowników, okolicznych mieszkańców, całego społeczeństwa, jak i środowiska naturalnego. W związku ze wzrostem zainteresowania problemami ochrony środowiska naturalnego, na przestrzeni ostatnich lat pojawiło się wiele różnych sposobów ograniczania negatywnego wpływu substancji i produktów chemicznych, np. nakładanie obowiązków i egzekwowanie prawa (ADR/RID/ADN), stosowanie dobrych i sprawdzonych praktyk produkcyjnych, dystrybucyjnych, transportowych, uszczelnienie łańcucha dostaw od producenta do końcowego odbiorcy i stałą kontrolę wszystkich jego ogniw2), czy też stosowanie technik zarządzania środowiskiem (np. ślad ekologiczny, LCA, MIP,[...]

Recovery of fatty substances from post-frying waste materials by extraction with hexane Odzysk substancji tłuszczowej przez ekstrakcję heksanem z posmażalniczych produktów odpadowych w aspekcie produkcji substytutu oleju napędowego DOI:10.12916/przemchem.2014.649


  Post-frying waste oil was extd. with hexane at 20-60°C for 15-45 min to recover the fatty substances. The extn. yield was 56-70%. The exts. showed higher acid and peroxide nos. than allowed for food. They can be however used as raw material for prodn. of biofuels. Zbadano przydatność heksanu jako rozpuszczalnika do odzysku substancji tłuszczowej z produktów odpadowych procesu smażenia w punktach małej gastronomii. W badaniach wykorzystano typowy surowiec odpadowy pozyskany z punktu małej gastronomii. Poddano go ekstrakcji heksanem w dziewięciu wariantach, w zakresie temp. 20-60°C przez 15-45 min. W każdej z wyekstrahowanych prób tłuszczu, po odparowaniu rozpuszczalnika, oznaczono liczbę kwasową i liczbę nadtlenkową. Liczby te były kilkakrotnie większe niż te dopuszczone normami dla tłuszczu spożywczego. Wyniki te jednak nie dyskwalifikują odzyskanego tłuszczu jako surowca do produkcji estrów metylowych wyższych kwasów tłuszczowych stanowiących substytut oleju napędowego. Ostatnio nastąpił powrót do produkcji paliw z surowców odnawialnych. Tendencję tę w Unii Europejskiej sankcjonują dyrektywy 2009/28/WE i 2009/30/WE wymuszające wprowadzenie biokomponentów do paliw transportowych. Wytyczono również kierunki rozwoju technologii wytwarzania biopaliw, za jeden z ważniejszych uznano produkcję biodiesla1). Istotną barierą w rozwoju produkcji biodiesla, jak i innych biopaliw, są wysokie koszty surowca. Wydaje się, że zastosowanie do tego celu tłuszczów posmażalniczych stanowi istotny przełom w dotychczasowych badaniach, rozwiązując jednocześnie uciążliwy problem zagospodarowania tego produktu odpadowego2). Tłuszcz posmażalniczy przeznaczony do transestryfikacji wymaga najczęściej odwodnienia, po którym następuje właściwy etap estryfika- Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Marek Szmigielski*, Wiesław Piekarski, Dariusz Andrejko, Beata Ślaska-grzywna, A[...]

Quality of biomass briquettes as stock for thermochemical conversion and syngas production Jakość brykietów z biomasy jako surowca do termochemicznego przetwarzania i produkcji gazu syntezowego DOI:10.12916/przemchem.2014.1986


  Com. straw briquettes from 6 Polish plants from their prodn. lines were studied for d., humidity, ash, S, K and N contents and calorific values by std. methods. They met both the std. quality requirements and emission limits and can be used as solid fuel. Zbadano wybrane wyróżniki jakości brykietów wytworzonych za pomocą linii technologicznej do brykietowania słomy znajdującej się w przedsiębiorstwie Ursus S.A. Skład chemiczny brykietów ze słomy był typowy dla innych brykietów z biomasy. Jakość badanych brykietów odpowiada standardom i umożliwia ich zastosowanie do termochemicznej konwersji lub produkcji gazu syntezowego. Produkcja roślinna może być niewyczerpanym źródłem odnawialnych surowców dla różnych gałęzi przemysłu. Ostatnie lata przyniosły wzrost zainteresowania energetyki biomasą pochodzącą z leśnictwa, rolnictwa i przemysłu przetwarzającego ich produkty. Zwiększenie wykorzystania biomasy w procesach energetycznych leży w interesie wszystkich obywateli, ponieważ oszczędza surowce kopalne oraz zmniejsza emisję ditlenku węgla wydzielanego w procesach spalania oraz przerobu węgla kamiennego i brunatnego lub ropy naftowej. Użytkowanie surowców roślinnych poszerza rynki zbytu i daje pracę licznej rzeszy rolników, może również stanowić niewyczerpalne źródło surowców stosowanych w przemyśle chemicznym, uzyskanych metodą konwersji chemicznej (zgazowanie i synteza z gazu syntezowego) lub biochemicznej (procesy fermentacyjne)1). Dlatego też uprawa roślin na cele energetyczne zyskała w wielu krajach specjalne preferencje prawne i finansowe. W warunkach Unii Europejskiej przykładem takich preferencji był system dopłat do roślin energetycznych, który obowiązywał w latach 2007-2009, na mocy Rozporządzenia Rady (WE) Nr 2012 z 19 grudnia 2006 r. Energetyczne wykorzystanie biomasy wspierane jest przez wiele wspólnotowych przepisów, które są transponowane do ustawodawstwa krajów członkowskich. W polskim prawie znajduje to odzwierci[...]

Wpływ dodatku oleożywic na właściwości chemiczne oleju rzepakowego tłoczonego na zimno DOI:10.15199/62.2018.5.24


  Oleje roślinne służą głównie do bezpośredniego spożycia, ale wykorzystuje się również do produkcji biopaliw1, 2) oraz środków smarowych3). Znalazły one także zastosowanie w przemyśle kosmetycznym, gdzie mogą zastępować bazy syntetyczne w kremach4). W przemyśle spożywczym są one stosowane m.in. do produkcji emulsji. Oleje wykorzystywane są także w chemicznej lub enzymatycznej syntezie tłuszczów piekarskich i cukierniczych. Mogą służyć jako substrat do syntezy triacylogliceroli spełniających specyficzne wymagania żywieniowe, np. do otrzymywania substytutu tłuszczu mlecznego5). Podczas przetwarzania i przechowywania lipidów mogą zachodzić zmiany obniżające ich jakość. Jako estry ulegają one hydrolizie do wolnych kwasów tłuszczowych i glicerolu. Proces ten może zachodzić pod wpływem wody, temperatury i enzymów z klasy lipaz znajdujących się w tkankach roślinnych. Tłuszcze ulegają także utlenieniu. Reakcje utleniania lipidów są bardzo złożone i mogą przebiegać wg różnych mechanizmów6). Najpopularniejszym zabiegiem, który pozwala na ograniczenie procesu utleniania jest stosowanie przeciwutleniaczy. Niegdyś były to głównie związki syntetyczne, jednak w ostatnich latach, ze względu na ich toksyczne oddziaływanie na organizm człowieka, dąży się do zastępowania ich składnikami pochodzenia naturalnego, np. ziołami, żywicami i innymi dodatkami roślinnymi7, 8). W żywicach z drzew z rodziny Burseraceae, np. Boswelia serrata, Boswellia carteri, Commiphora wightii występują mono- i diterpeny, a także octan etylu, octan oktylu oraz metyloanizol. Wśród terpenów występujących w tych żywicach największą aktywność biologiczną wykazują kwasy bosweliowe9, 10). Zalicza się je do triterpenów pentacyklicznych charakteryzujących się obecnością pięciu sześciowęglowych lub jednego pięcio - i czterech sześciowęglowych pierścieni (rys. 1). Po przebadaniu wybranych triterpenów metodami in vitro i in vivo na organizmach myszy Uniwersytet Przyrodniczy w Lublin[...]

Chemiczne właściwości oleju tłoczonego na zimno z nasion sezamu DOI:10.15199/62.2018.5.27


  Oleje roślinne pełnią ważną funkcję w żywieniu człowieka ze względu na ich dużą wartość energetyczną oraz obecność w nich niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach1). Wzrasta zainteresowanie olejami tłoczonymi na zimno, ponieważ zawierają one znacznie więcej składników bioaktywnych niż oleje rafinowane, dzięki czemu korzystniej wpływają na zdrowie człowieka. Wśród substancji towarzyszących lipidom obecne są składniki bardzo cenne, np. polifenole, tokoferole czy karotenoidy, ale także te niekorzystne, np. produkty autooksydacji i pestycydy2-4). Na jakość olejów tłoczonych na zimno mają wpływ przede wszystkim warunki ich przechowywania: temperatura, dostęp tlenu i światła oraz rodzaj opakowania1). Spośród najczęściej użytkowanych w Polsce olejów jadalnych dominują produkty przerobu nasion rzepaku i słonecznika, również te uzyskane w wyniku tłoczenia na zimno. Coraz częściej jednak można spotkać oleje z innych surowców roślinnych, w tym m.in. z nasion sezamu. Olej uzyskany z nasion sezamu (Sesamum L.) ma łagodny, lekko orzechowy zapach i smak oraz zmienną barwę (od jasnej przez słomkową po brązową). Ze względu na swe liczne właściwości odżywcze, olej ten znalazł zastosowanie kulinarne, a także w lecznictwie i kosmetyce. Zawiera on wiele nienasyconych kwasów tłuszczowych (41-43% kwasu oleinowego, 41-43% kwasu linolowego), które jako NNKT odgrywają kluczową rolę w metabolizmie organizmu człowieka. Ilość nasyconych kwasów tłuszczowych, podobnie jak w oleju słonecznikowym, jest tu stosunkowo niewielka (ok. 14%). Olej sezamowy jest też bogatym źródłem naturalnych fitosteroli i przeciwutleniaczy, takich jak sezamol, który jest niezbędny do prawidłowej pracy serca, a także zmniejsza ryzyko powstawania niektórych nowotworów (m.in. rak piersi, rak prostaty)5-7). Oprócz walorów smakowych olej ten pozytywnie wpływa na organizm, pomagając dodatkowo w zwalczaniu niektórych chorób cywilizacyjnyc[...]

Thermochemical and biochemical maize biomass conversion for power engineering Termochemiczna i biochemiczna konwersja biomasy kukurydzy na cele energetyczne DOI:10.15199/62.2015.2.9


  Maize biomass was fermented under lab. conditions to biogas and tested as a solid fuel. The fresh maize biomass was found suitable for biogas prodn. what was confirmed by resp. calculations. The biomass was dried before combustion. The ash showed a decreased fusibility and increased corrosivity. Zbadano parametry biomasy kukurydzy pod kątem jej wykorzystania jako substratu w procesach biochemicznej i termochemicznej konwersji. Badania w laboratorium biogazowym wskazują na dużą przydatność świeżej biomasy kukurydzy do fermentacji beztlenowej, co potwierdzają obliczenia przeprowadzone na podstawie składu chemicznego. Parametry energetyczne wskazują, że roślina ta może być też przydatna do spalania, pod warunkiem zmniejszenia wilgotności biomasy. Biomasa kukurydzy, podobnie jak i innych roślinnych surowców odnawialnych, charakteryzuje się dużą zawartością substancji, które powodują obniżenie topliwości popiołu i korozję urządzeń grzewczych. Rosnące zapotrzebowanie na biomasę w energetyce skłania do poszukiwania nowych roślin uprawnych lub zmiany sposobu zagospodarowania tych roślin, które dotychczas były uprawiane 94/2(2015) 179 Prof. dr hab. inż. Dariusz ANDREJKO w roku 1989 ukończył studia na Wydziale Techniki Rolniczej Akademii Rolniczej w Lublinie. Jest profesorem nadzwyczajnym w Katedrze Biologicznych Podstaw Technologii Żywności i Pasz Wydziału Inżynierii Produkcji Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. Specjalność - budowa i eksploatacja maszyn, technika rolnicza, specjalności: agrofizyka, inżynieria i aparatura przemysłu spożywczego. Prof. dr hab. Józef KOWALCZUK w roku 1973 ukończył studia na Wydziale Techniki Rolniczej w Wyższej Szkole Rolniczej w Nitrze w Czechosłowacji. Jest kierownikiem Katedry Maszyn Ogrodniczych i Leśnych na Wydziale Inżynierii Produkcji Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. Specjalność - maszyny i urządzenia rolnicze i ogrodnicze. Dr hab. inż. Janusz ZARAJCZYK w roku 1998 ukończył [...]

Quality of biomass pellets used as fuel or raw material for syngas production Jakość peletów z biomasy jako paliwa i surowca do produkcji gazu syntezowego DOI:10.15199/62.2015.10.38


  Seven corn straw pellets were studied for humidity, ash, S, C, Mg, K, Na, Ca and calorific value by std. methods. The quality of pellets met the std. requirements, agreed with literature data but showed a high variability. Przedstawiono wyniki badań jakości i zawartości wybranych pierwiastków w peletach ze słomy. Średnie wartości poszczególnych wskaźników mieszczą się w zakresach typowych dla paliw produkowanych z biomasy, ale stwierdzono dużą zmienność zawartości popiołu, siarki oraz pierwiastków tworzących alkaliczne tlenki, powodujące zanieczyszczenie i żużlowanie urządzeń grzewczych. Zgazowanie biomasy o dużej zawartości potasu, sodu, wapnia i magnezu wiąże się z koniecznością oczyszczania gazu syntezowego. Biomasa znajduje coraz szersze zastosowanie w energetyce, ze względu na dostępność, odnawialność i mniejszy wpływ na środowisko w porównaniu z kopalnymi surowcami energetycznymi. Jednak skład chemiczny i cechy fizyczne poszczególnych rodzajów biomasy mogą się znacząco różnić1-4). Skład chemiczny biomasy jest zależny od czynników genetycznych oraz fizjologicznych cech różnych gatunków roślin, a także fazy rozwojowej, organu rośliny, odmiany, nawożenia i ochrony chemicznej, zasobności gleb w składniki pokarmowe, terminu i sposobu zbioru oraz transportu i przechowywania5). Powoduje to, że wyniki badań parametrów biomasy tego samego gatunku są często rozbieżne. Znajomość charakterystyki surowców roślinnych ma duże znaczenie z energetycznego punktu widzenia, gdyż każdy parametr (tabela 1) ma wpływ na przebieg i efektywność spalania biomasy2, 6, 7). Znaczna różnica gęstości biomasy i węgla kamiennego sprawia, że współspalanie tych paliw wymaga starannego doboru zarówno samych surowców, jak i urządzeń, w których taka mieszanina jest współspalana. Dodatek biomasy do węgla kamiennego zmienia czas przeby[...]

 Strona 1