Wyniki 1-10 spośród 21 dla zapytania: authorDesc:"Jacek Postupolski"

Aktywne i inteligentne materiały w nowoczesnych opakowaniach żywności


  Nowe trendy na rynku opakowań żywności, wynikające m.in. z wymagań stawianych przez konsumentów, zmierzają do stosowania opakowań funkcjonalnych, takich jak opakowania aktywne i inteligentne, które mogą w przyszłości zastępować tradycyjne materiały opakowaniowe. Opakowania aktywne mają za zadanie już nie tylko ochronę produktu przed czynnikami zewnętrznymi, ale przede wszystkim oddziaływanie z przechowywanym środkiem spożywczym w taki sposób, aby wydłużyć jego okres przydatności do spożycia, czy też poprawić zalety smakowe lub wygląd. Inteligentne materiały mają na celu monitorowanie warunków przechowywania zapakowanej żywności lub jej otoczenia. Nie wszystkie jednak opakowania wpływające na przechowywaną w nich żywność można uznać za aktywne. Należy rozróżnić materiały, które mają naturalne właściwości do absorbowania substancji np. celuloza lub też ich uwalniania np. drewno od tych, które zostały celowo zaprojektowane w taki sposób, aby ich składniki oddziaływały z kontaktującą się z nimi żywnością. Podstawową funkcją tradycyjnych opakowań żywności jest zabezpieczenie mechaniczne i ochrona środków spożywczych przed zewnętrznymi zanieczyszczeniami oraz czynnikami środowiska, takimi jak światło, ciepło, obecność tlenu, wilgoć, enzymy, mikroorganizmy, owady, kurz, emisja gazów itp. Wszystkie te czynniki mogą powodować pogorszenie cech organoleptycznych produktów spożywczych, jak również wpływać niekorzystnie na ich trwałość. Opakowania powinny zapewniać bezpieczeństwo przechowywanej w nich żywności, utrzymanie jakości oraz trwałości przez cały okres jej przechowywania. Wydłużenie okresu przydatności środka spożywczego do spożycia jest możliwe w przypadku zredukowania liczby mikroorganizmów oraz zmniejszenia ilości reakcji biochemicznych i enzymatycznych zachodzących w przechowywanej żywności. W tym celu wskazane jest monitorowanie przebiegających reakcji za pomocą np. kontroli wilgotności oraz temperatury środowiska otacz[...]

Aktywne i inteligentne materiały do kontaktu z żywnością


  Zauważalny w ostatnich latach postęp w obszarze opakowań funkcjonalnych stanowi istotny kierunek rozwoju branży opakowaniowej. Aktywne i inteligentne materiały należą do nowych, innowacyjnych rodzajów materiałów, które są coraz częściej stosowane do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością. W przeciwieństwie do tradycyjnych materiałów opakowaniowych nie są one obojętne w stosunku do kontaktującej się z nimi żywności. Substancje aktywne wchodzące w ich skład mogą występować w różnych postaciach. Mogą wchodzić w skład opakowania żywności, np. być włączone w strukturę lub powierzchnię tworzywa sztucznego, z którego produkowane są butelki lub folie, albo też stanowić odrębne elementy, niepołączone z samym opakowaniem, np. w postaci saszetki lub podkładki. Aktywne materiały mają na celu przedłużenie okresu przydatności danego środka spożywczego do spożycia lub też zachowanie lub poprawę jego stanu. Zostały one celowo zaprojektowane w taki sposób, aby zawarte w nich składniki uwalniały substancje do opakowanej żywności lub jej otoczenia, lub też je absorbowały. Inteligentne materiały mają za zadanie monitorować stan opakowanej żywności lub jej otoczenia. Materiały aktywne i inteligentne w celu zapewnienia ochrony zdrowia konsumenta muszą spełniać wymagania przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej. Ponieważ materiały te zostały celowo zaprojektowane w taki sposób, aby oddziaływać z kontaktującą się żywnością lub monitorować jej stan, przepisy określają szczegółowe wymagania zarówno w odniesieniu do gotowych materiałów, jak i składników aktywnych oraz substancji tworzących takie składniki. WYMAGANIA OGÓLNE Rozporządzenie ramowe (WE) nr 1935/2004, które określa wymagania jakie muszą spełniać materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością, dopuszcza wprowadzenie do obrotu na terenie Unii Europejskiej aktywnych i inteligentnych materiałów [8]. Artykuł 3 tego rozporządzenia stanowi, że wszystkie materiały i wy[...]

Bezpieczeństwo wyrobów gumowych przeznaczonych do kontaktu z żywnością


  W artykule omówiono rodzaje elastomerów, w tym gumy silikonowej i elastomerów termoplastycznych, stosowanych w produkcji wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Przedstawiono obecny stan prawny w zakresie wyrobów elastomerowych przeznaczonych do kontaktu z żywnością oraz zwrócono uwagę, jakie badania powinny być wykonane w celu zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego tego rodzaju wyrobów.Od wielu lat na świecie obserwuje się coraz większe zapotrzebowanie na tworzywa polimerowe oraz związany z tym wzrost produkcji. Tworzywa polimerowe mają istotne znaczenie w produkcji materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Coraz częściej zastępują one materiały wyprodukowane z surowców naturalnych, takie jak papier, karton, drewno czy szkło. Tworzywa polimerowe elastomerowe, np. guma, guma silikonowa oraz elastomery termoplastyczne, są wykorzystywane na szeroką skalę w produkcji materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, w tym jako elementy maszyn stosowanych w zakładach przemysłu spożywczego. WŁAŚCIWOŚCI ELASTOMERÓW Guma jest produktem wulkanizacji kauczuku naturalnego lub syntetycznego. Charakteryzuje się dużą elastycznością oraz zdolnością do dużych odwracalnych odkształceń sprężystych, przekraczających nawet 1000%. Właściwości gumy zmieniają się w zależności od rodzaju kauczuku, ilości i rodzaju pozostałych składników mieszanki kauczukowej, sposobu jej przygotowywania oraz warunków wulkanizacji. Praktycznie więc dobierając odpowiednio składniki mieszanki i stosując różne parametry technologiczne można otrzymywać wiele gatunków gum o zróżnicowanych właściwościach. Mieszanki gumowe, które z uwagi na swoje właściwości znalazły zastosowanie w przemyśle spożywczym to: kauczuk butadienowo-fluorowy (FPM), kauczuk butadienowo- akrylonitrylowy (NBR) oraz kauczuk et[...]

Formaldehyd i inne substancje potencjalnie rakotwórcze DOI:10.15199/65.2015.1.6


  W artykule omówiono zagrożenia dla zdrowia wynikające z uwalniania się z opakowań żywności substancji małocząsteczkowych, potencjalnie rakotwórczych dla człowieka. Przykładami takich substancji są: formaldehyd oraz pierwszorzędowe aminy aromatyczne, takie jak 4,4--oksydianilina, 4,4- -metylenodianilina, 2,4-toluenodiamina, 3,3--dimetylobenzydyna. Szczególnie duże ryzyko uwalniania do żywności takich substancji występuje w przypadku wyrobów importowanych z Chin i Hong Kongu. Ustanowione w UE przepisy prawne mają na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa zdrowotnego konsumentów, a organy kontrolne (w Polsce - Państwowa Inspekcja Sanitarna) przykładają szczególną wagę do zgodności wyrobów kuchennych wykonanych z poliamidu i melaminy w ramach urzędowej kontroli materiałów do kontaktu z żywnością.Aby opakowania były wystarczająco obojętne w stosunku do żywności i tym samym bezpieczne, muszą odpowiadać wymaganiom odpowiednich przepisów prawnych Unii Europejskiej. Zgodnie z tymi wymaganiami, w skład materiałów, z których są wyprodukowane te opakowania, mogą wchodzić tylko substancje pozytywnie ocenione pod względem toksykologicznym przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz nieuwalniające się do żywności w ilościach przekraczających ustanowione limity. Jednak bardzo często opakowania do żywności oraz przybory kuchenne podczas użytkowania oddziałują z żywnością, uwalniając do niej substancje szkodliwe dla zdrowia człowieka, często o właściwościach potencjalnie rakotwórczych. Do takich substancji można zaliczyć formaldehyd oraz pierwszorzędowe aminy aromatyczne, które są wykorzystywane w produkcji materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością. ZASTOSOWANIE FORMALDEHYDU oraz pierwszorzędowych amin aromatycznych Formaldehyd jest stosowany głównie w produkcji różnego rodzaju żywic fenolo[...]

Zagrożenia dla zdrowia, wymagania prawne. Papier i tektura do kontaktu z żywnością DOI:


  W artykule omówiono zagrożenia dla zdrowia wynikające z uwalniania się z papierowych i tekturowych opakowań żywności substancji małocząsteczkowych, szkodliwych dla zdrowia człowieka. Zwrócono szczególną uwagę na bezpieczeństwo opakowań z papieru i tektury wyprodukowanych z wtórnych włókien celulozowych, które mogą zawierać pozostałości farb i tuszów drukarskich. Zawarte w nich składniki, takie jak oleje mineralne czy fotoinicjatory, mogą uwalniać się do żywności. Poruszono problem związany z materiałami opakowaniowymi z papieru i tektury z recyklingu jako istotnego źródła zanieczyszczenia żywności olejami mineralnymi. Przedstawiono również wymagania prawne, jakie muszą spełniać opakowania z papieru i tektury przeznaczone do kontaktu z żywnością, w tym wymagania w zakresie składu i badań Papier i tektura należą do materiałów, które są od wielu lat stosowane w produkcji opakowań do żywności, zwłaszcza żywności suchej i sypkiej, jak np. herbata, cukier, ryż, płatki zbożowe. Są również często stosowane do pakowania kanapek, pizzy czy żywności mrożonej. Natomiast papier powlekany silikonem, w celu zwiększenia odporności na wysoką temperaturę, stosuje się do pieczenia i smażenia żywności. Opakowania kartonowe są powszechnie stosowane jako opakowania transportowe i dystrybucyjne. Z uwagi na fakt, że papier i tektura nie są odpowiednie do pakowania żywności o wysokiej wilgotności, coraz częściej stosuje się opakowania zawierające, oprócz papieru, inne materiały powlekane, które zabezpieczają przed rozpadem papieru w kontakcie z żywnością płynną. Do żywności płynnej, takiej jak soki owocowe, mleko i napoje mleczne, stosuje się opakowania wielowarstwowe, wielomateriałowe (typu Tetra-Pak), które składają się na ogół z 5-7 (a czasem nawet z kilkunastu) warstw materiałów. W opakowaniu typu Tetra-Pak warstwa papieru lub tektury jest powlekana tworzywem sztucznym (polietylenem) zabezpieczającym papier przed nasiąknięciem. W środku[...]

Zanieczyszczenie żywności węglowodorami olejów mineralnych DOI:10.15199/65.2018.1.7


  Węglowodory olejów mineralnych (MOH) to związki chemiczne uzyskiwane głównie z ropy naftowej, ale są produkowane syntetycznie z węgla, gazu ziemnego i biomasy. Węglowodory olejów mineralnych obejmują złożone mieszaniny, głównie prostych i rozgałęzionych, otwartych łańcuchów alkanowych (parafiny), w dużej mierze alkilowane cykloalkany (naften), klasyfikowane łącznie jako nasycone oleje mineralne - węglowodory (MOSH) i węglowodory aromatyczne pochodzenia mineralnego (MOAH). Oleje mineralne złożone są głównie z dwóch odrębnych chemicznie i strukturalnie typów frakcji. Główna frakcja (od 75 do 85%) składa się z MOSH, natomiast druga (od 15 do 25%) - z MOAH. Obie frakcje zawierają łańcuchy węglowe mające mniej niż 25 atomów węgla. MOSH są to węglowodory nasycone o łańcuchu otwartym, rozgałęzione i naftenowe (cykliczne), o niskiej lub średniej lepkości. MOAH zawiera natomiast liczne i zróżnicowane klasy aromatycznych związków węglowodorowych, złożonych najczęściej z jednego do czterech pierścieni, z czego 97% z nich jest alkilowanych. Oleje mineralne zanieczyszczają liczną grupę środków spożywczych przede wszystkim w wyniku nieprawidłowych praktyk produkcyjnych, ale również z powodu zanieczyszczenia środowiska (powietrza, wody), podczas przetwórstwa żywności, stosowania jako: substancji pomocniczych, w tym migracji z materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, substancji pomocniczych w przetwórstwie żywności oraz substytutów tłuszczów w produkcji żywności. W Unii Europejskiej oleje mineralne nie są dopuszczone do stosowania do żywności, jednak w niektórych państwach trzecich (np. USA) są stosowane w przemyśle spożywczym. ŹRÓDŁO OLEJÓW MINERALNYCH w żywności Panel naukowy ds. zanieczyszczeń w łańcuchu żywnościowym (CONTAM) Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zidentyfikował liczne źródła występowania MOH w żywności. Obecność olejów mineralnych w żywności może wynikać z procesu przetwórstwa sp[...]

Opakowania z tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu DOI:10.15199/65.2018.2.6


  Wykorzystanie tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu pozwala na znaczącą redukcję ilości odpadów opakowaniowych i tym samym ochronę środowiska naturalnego. Tworzywa sztuczne rozkładają się bardzo powoli, a spalanie odpadów z tworzyw sztucznych powoduje emisję toksycznych gazów. Zmniejszenie ilości odpadów przez ponowne napełnianie jednorazowych, plastikowych butelek nie jest bezpieczne z uwagi na problemy ze starzeniem się tworzywa, z chemikaliami stosowanymi do czyszczenia oraz często niewłaściwym ich użyciem przez konsumenta. Skuteczniejszym sposobem ograniczającym ilość odpadów opakowaniowych jest recykling mechaniczny, polegający na poddawaniu odpadów z tworzyw sztucznych obróbce, w wyniku której odzyskuje się tworzywa sztuczne. Innym rozwiązaniem może być recykling chemiczny, w wyniku którego tworzywa sztuczne ulegają rozkładowi do monomerów i oligomerów w procesie chemicznej depolimeryzacji. W przypadku obróbki mechanicznej zużyte tworzywa sztuczne są rozdrabnianie do postaci regranulatu nadającego się do ponownego przetworzenia. Recyklingowi mechanicznemu można poddać wszystkie rodzaje tworzyw termoplastycznych, w tym politereftalan etylenu (PET). Aby można było wykorzystywać tworzywa sztuczne pochodzące z recyklingu do kontaktu z żywnością, proces recyklingu musi zapewniać zmniejszenie potencjalnych zanieczyszczeń do poziomu, który nie stanowi zagrożenia dla zdrowia człowieka. Migrację zanieczyszczeń stwierdza się w badaniach obciążeniowych danego procesu recyklingu lub w innych odpowiednich badaniach analitycznych. TWORZYWA SZTUCZNE z recyklingu - zagrożenia Odpady opakowaniowe z tworzyw sztucznych mogą zawierać różne zanieczyszczenia przypadkowe, pozostałe po poprzednich zastosowaniach bądź też pochodzące z tworzywa sztucznego niedopuszczonego do kontaktu z żywnością. Tworzywa sztuczne charakteryzują się różną zdolnością do pochłaniania i uwalniania zanieczyszczeń. Stosowanie tworzyw sztucznych z recykli[...]

Bezpieczeństwo materiałów silikonowych stosowanych w przemyśle spożywczym DOI:10.15199/65.2018.9.4


  Silikony i tworzywa sztuczne są bardzo wszechstronnymi grupami polimerów stosowanymi w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością, jednak silikony mają pewne cechy, które odróżniają je od tworzyw sztucznych. Silikony są to wielocząsteczkowe tworzywa krzemoorganiczne, zbudowane z atomów krzemu i tlenu, tworzących siatkę podstawową, oraz z połączonych z atomami krzemu atomów węgla i wodoru. Dwie grupy organiczne są związane z każdym atomem krzemu. Najczęściej spotykanym silikonem jest polidimetylosiloksan (PDMS). W zależności od długości łańcuchów polimeru oraz stopnia i charakteru sieciowania silikony występują w postaci płynów, gum lub żywic. Terminy "silikony" i "siloksany" są często stosowane jako synonimy, przy czym dla oligomerów na ogół korzystne są terminy "siloksan" lub "oligomery siloksanowe", a polimery są najczęściej określane jako "silikony" lub "polisiloksany". Cykliczne i liniowe oligomery siloksanowe są powszechnymi produktami ubocznymi podczas wytwarzania silikonów. Silikony są na ogół odporne na wodę i oleje, przepuszczają gaz i są nierozpuszczalne w wodzie, oleju mineralnym i alkoholach. Połączenie doskonałej termoodporności nieorganicznych związków krzemu z dobrą plastycznością tworzyw organicznych, będących wielkocząsteczkowymi związkami węgla, stało się podstawą utworzenia syntetycznych tworzyw krzemoorganicznych - polisiloksanów, których właściwości charakteryzuje: ??stabilność termiczna do 200°C (może być zwiększona do 300°C); ??wysoka wytrzymałość na rozdarcie i wytrzymałość na rozciąganie; ??dobre właściwości antypoślizgowe i antyadhezyjne; ??niepalność; ??wyjątkowa odporność na starzenie (nawet w ekstremalnych warunkach); ??odporność na wiele czynników chemicznych, w tym na działanie rozpuszczalników, olejów. Właśnie te pożądane właściwości fizyczne i mechaniczne oraz stabilność chemiczna i termiczna pozwoliły na szeroki zakres stosowania silikonów, zwłaszcza w przemyśle spożywczym, k[...]

Escherichia coli w żywności, w tym E. coli O104


  Bakterie Escherichia coli po raz pierwszy zostały wyizolowane z kału dzieci i scharakteryzowane przez wiedeńskiego naukowca Teodora Escherichia w 1885 r. (Bacterium coli). Bakterie Escherichia coli są pałeczkami Gram-ujemnymi, długości ok. 2 μm i średnicy 0,8 μm. Są to względne i w większości ruchliwe beztlenowce. Występują w jelicie ludzi i jelicie zwierząt stałocieplnych oraz w wodzie i glebie. Escherichia coli są składnikami prawidłowej mikroflory przewodu pokarmowego. Większość szczepów tych bakterii występujących w przewodzie pokarmowym pełni funkcję symbiontów. Biorą one udział w rozkładzie substancji pokarmowych i syntetyzują związki egzogenne. Dzięki wytwarzaniu bakteriocyn mogą być konkurentami dla bakterii chorobotwórczych. Istnieje jednak wiele szczepów E. coli, które mają geny odpowiedzialne za wywołanie chorób. Szczepy chorobotwórcze E. coli podzielono na sześć grup: enteropatogenne (EPEC), enterotoksyczne (ETEC), enteroinwazyjne (EIEC), enteroadhezyjne (DAEC), enteroagregacyjne (EAEC) i enterokrwotoczne (EHEC). Przy podziale wzięto pod uwagę obecność czynników wirulencji, mechanizm działania oraz objawy kliniczne. Nazwy większości grup rozpoczynają się od określenia "entero", pochodzącego od słowa greckiego "enterikos", co oznacza jelito. W mikrobiologii żywności najważniejszą rolę odgrywają bakterie enterokrwotoczne, których nazwa pochodzi od krwotocznej biegunki będącej głównym objawem zakażenia. Inna nazwa tych bakterii - Shiga toxin- -producing E. coli (STEC) - pochodzi od podstawowego czynnika chorobotwórczości - cytotoksyn, które swoją budową i działaniem przypominają toksynę shiga wytwarzaną przez Shigella dysenteriae i odpowiadają za powstawanie krwotocznej biegunki [15]. Bakterie te wytwarzają dwa rodzaje toksyn: werotoksynę 1 i werotoksynę 2, które wykazują cytotoksyczne działanie wobec linii komórkowej Vero (stąd nazwa werotoksyny). INFEKCYJNE DAWKI Escherichia coli Werotoksyczne szczepy [...]

 Strona 1  Następna strona »