Wyniki 1-10 spośród 12 dla zapytania: authorDesc:"Małgorzata Rebeniak"

Ołów i arsen w żywności DOI:10.15199/65.2015.9.9


  W artykule przedstawiono aktualny stan prawny w zakresie zanieczyszczenia żywności ołowiem i arsenem oraz planowane od stycznia 2016 r. zmiany w ustawodawstwie w tym zakresie i wprowadzenie nowych wymagań. Szczegółowo omówiono zmiany w ustawodawstwie UE oraz "Ogólnej normie kodeksowej dotyczącej zanieczyszczeń i toksyn w żywności i paszach" (GSCTFF) w świetle prac Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa żywności (EFSA), Komitetu Ekspertów Komisji Europejskiej ds. Środowiskowych i Przemysłowych Zanieczyszczeń Żywności, Połączonego Komitetu Ekspertów ds. Dodatków do Żywności oraz Komitetu Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO ds. Zanieczyszczeń Żywności w odniesieniu do ołowiu i arsenu nieorganicznego.Ostatnie oceny ryzyka dokonane przez międzynarodowe organizacje, tj. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz Połączony Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Dodatków do Żywności (JECFA), dotyczące ołowiu i arsenu przyczyniły się do wprowadzenia stopniowych zmian legislacyjnych odnoszących się do zanieczyszczenia żywności tymi toksycznymi pierwiastkami [8-13]. Prace nad wprowadzeniem wymagań dotyczących arsenu nieorganicznego oraz weryfikacja istniejących wymagań w zakresie ołowiu i objęcie wymaganiami nowych grup środków spożywczych zostały podjęte niemalże równolegle przez Komisję Europejską oraz Komisję Kodeksu Żywnościowego. Dawki tolerowanego pobrania tych metali uznawane dotychczas za bezpieczne zostały wycofane i zastąpione nowymi dawkami referencyjnymi. Na podstawie zebranych nowych danych dotyczących zanieczyszczenia żywności ołowiem i arsenem zidentyfikowano środki spożywcze wnoszące istotny wkład do całkowitego pobrania tych toksycznych pierwiastków. Niezależnie od grupy wiekowej konsumentów wg EFSA największy udział w pobraniu ołowiu z żywnością mają zboża, produkty zbożowe, warzywa i ich produkty, mleko i produkty mleczne, napoje bezalkoholowe oraz woda [9, 10]. W przypadku arsenu nieorganicznego głównymi śro[...]

Nieoczekiwane zmiany w pracach legislacyjnych Zanieczyszczenie żywności rtęcią DOI:

Czytaj za darmo! »

Na łamach "Przemysłu Spożywczego" nr 12 z grudnia 2016 r. w artykule pt. "Rtęć w żywności - planowane zmiany legislacyjne" opisano zmiany ustawodawstwa, które z początkiem 2017 r. miały wejść w życie. Podczas ostatniego spotkania Komitetu Ekspertów ds. Zanieczyszczeń Środowiskowych i Przemysłowych w lutym br. nieoczekiwanie Komisja Europejska przedstawiła uczestniczącym w spotkaniu przedstawicielom państw członkowskich opinię prawną, w świetle której nie będzie możliwe wprowadzenie wszystkich zaplanowanych pierwotnie zmian. Dyskutowany od dwóch lat projekt rozporządzenia zmieniający rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych oraz rozporządzenie (WE) [...]

Nikiel w środkach spożywczych DOI:10.15199/65.2016.8.6


  W artykule przedstawiono informacje dotyczące zagrożenia dla zdrowia związanego z obecnością niklu w żywności i wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi w świetle ostatniej opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) z 2015 r. Ustawodawstwo Unii Europejskiej nie podaje limitów zawartości niklu w środkach spożywczych, jednak Komisja Europejska opracowała zalecenie dotyczące monitoringu niklu w żywności, które ma być realizowane w latach 2016-2018.W styczniu 2015 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował opinię naukową dotyczącą niklu w żywności i wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Na podstawie przeprowadzonej oceny ryzyka określono dawkę tolerowanego dziennego pobrania (TDI - Tolerable Daily Intake) na poziomie 2,8 μg/kg masy ciała. Określono również najniższą dawkę wyznaczającą (Benchmark Dose Lower Confidence Limit) - BMDL związaną z wywoływaniem zapaleń skórnych. Nikiel jest pierwiastkiem wywierającym szkodliwe działanie na organizm człowieka. Jego pobranie w krajach Unii Europejskiej kształtuje się na różnym poziomie, zależnie od nawyków żywieniowych oraz związanego z tym średniego spożycia poszczególnych grup środków spożywczych. Główne źródło pobrania tego pierwiastka z dietą stanowią produkty pochodzenia roślinnego. Ocena ryzyka dokonana przez EFSA dotycząca niklu przyczyniła się do podjęcia przez Komisję Europejską prac zmierzających do określenia właściwych kierunków zarządzania ryzykiem w obszarze bezpieczeństwa żywności, związanych z narażeniem na ten pierwiastek. Zebrane dotychczas przez EFSA dane dotyczące zanieczyszczenia żywności niklem pozwoliły na określenie środków spożywczych wnoszących istotny wkład do całkowitego pobrania tego pierwiastka z dietą. Wciąż jednak istnieje potrzeba gromadzenia danych obejmujących całą Unię, które mogą ukierunkować dalsze prace Komisji Europejskiej w tym zakresie [3]. ŹRÓDŁA NARAŻENIA na nikiel i jego związ[...]

Rtęć w żywności planowane zmiany legislacyjne DOI:10.15199/65.2016.12.3


  W artykule przedstawiono aktualne prace Komisji Europejskiej dotyczące zanieczyszczenia żywności rtęcią oraz planowaną w związku z tym zmianę i ujednolicenie ustawodawstwa. Omówiono również ostatnie opinie Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności na temat korzyści i ryzyka związanego ze spożyciem ryb oraz prace ekspertów FAO/WHO, które przyczyniły się do podjęcia działań z tego zakresu. Przedstawiono również powiadomienia z okresu 2013-2015 w ramach systemu RASFF dotyczące rtęci w żywności.Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował w ostatnich latach kilka opinii, które w sposób bezpośredni przyczyniły się do podjęcia przez Komisję Europejską prac z zakresu zarządzania ryzykiem zmierzających do działań legislacyjnych w obszarze zanieczyszczenia środków spożywczych rtęcią. Obecnie wymagania dotyczące dopuszczalnych limitów zawartości rtęci dla niektórych środków spożywczych są zawarte w ustawodawstwie dotyczącym zanieczyszczeń żywności - rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. ze zmianami. Wymagania dla tego pierwiastka są również określone dla wielu kategorii środków spożywczych na poziomie niższym od tła pochodzącego ze źródeł środowiskowych w rozporządzeniu (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. ze zmianami dotyczącym pozostałości środków ochrony roślin. Z uwagi na zakaz stosowania od ponad 30 lat pestycydów rtęcioorganicznych w państwach członkowskich UE, aktualnie obecność tego pierwiastka w środkach spożywczych powinna być traktowana jako zanieczyszczenie, a nie jako pozostałość środków ochrony roślin. Komisja Europejska w swoich pracach rozważała różne podejścia do zmian i ujednolicenia ustawodawstwa. Ostatecznie zadecydowano o przeprowadzaniu przeglądu obecnie obowiązujących limitów zawartości rtęci w środkach spożywczych oraz zamieszczeniu wymagań względem wartości najwyższych dopuszczalnych poziomów dla rtęci w rozporządze[...]

Pierwiastki szkodliwe dla zdrowia człowieka w świetle prac Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO DOI:10.151.99/65.2018.10.8


  Komisja Kodeksu Żywnościowego (Codex Alimentarius Commission - CAC) została powołana w 1963 roku przez Organizację ds. Wyżywienia i Rolnictwa Narodów Zjednoczonych (Food and Agriculture Organization of the United Nations - FAO) oraz Światową Organizację Zdrowia (World Health Organization - WHO). Główną misją tej organizacji jest zapewnienie ochrony zdrowia konsumentów oraz zapewnienie uczciwych praktyk w międzynarodowym handlu żywnością. Aktualnie w skład Komsji wchodzi 189 państw członkowskich, w tym Unia Europejska. Polska jest państwem członkowskim Komisji Kodeksu Żywnościowego od poczatku jej istnienia. Komisja Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO jest największym forum międzynarodowym zajmującym się bezpieczeństwem i jakością żywności, które gromadzi naukowców, ekspertów technicznych, przedstawiceli rządowych, jak również reprezentantów międzynarodowych organizacji konsumenckich oraz przemysłu. Głównym zadaniem Komisji jest opracowywanie norm z zakresu bezpieczeństwa i jakości żywności. Normy te nie mają charakteru obligatoryjnego, aczkolwiek stanowią wytyczne dla wielu państw nieposiadajacych swojego krajowego ustawodawstwa lub też mogą one być podstawą do opracowania krajowych aktów prawnych. Stanowią również odniesienie w przypadku sporów rozstrzyganych przez Światową Organizację Handlu (WTO). W ramach Komisji Kodeksu Żywnościowego działa 10 komitetów ogólnych, 12 komitetów branżowych, 6 regionalnych komitetów koordynacyjnych oraz Grupa Zadaniowa Ad Hoc, pracujących w poszczególnych obszarach związnych z funkcjonowaniem Komitetu. W skład komitetów ogólnych wchodzą: ?? Komitet KKŻ FAO/WHO ds. Zasad Ogólnych (CCGP) ?? Komitet KKŻ FAO/WHO ds. Substancji Dodatkowych do Żywności (CCFA) ?? Komitet KKŻ FAO/WHO ds. Higieny Żywności (CCFH) ?? Komitet KKŻ FAO/WHO ds. Znakowania Żywności (CCFL) ?? Komitet KKŻ FAO/WHO ds. Metod Analiz i Próbkobrania (CCMAS) ?? Komitet KKŻ FAO/WHO ds. Pozostałości Pestycydów (CCPR) ?? Komitet [...]

Wodorosty morskie źródło pobrania pierwiastków szkodliwych dla zdrowia DOI:10.15199/65.2018.12.5


  Rosnąca popularność żywności minimalnie przetworzonej, bogatej w składniki mineralne i witaminy sprawia, że coraz częściej na naszych stołach goszczą produkty spożywcze dotychczas nieobecne w diecie lub też obecne w niewielkiej ilości, np. wodorosty morskie. Historia kulinarna wodorostów sięga tysięcy lat. Te wodne wielokomórkowe rośliny są bogatym źródłem składników odżywczych, m.in. żelaza, wapnia, jodu, fosforu, sodu, potasu, magnezu, cynku, miedzi oraz witamin, głównie z grupy B, witaminy C, E, beta-karotenu, a także polisacharydów, białka i wielonienasyconych kwasów tłuszczowych [15]. Rośliny te stanowią podstawę diety makrobiotycznej i są chętnie spożywane przez wegetarian. Szczególnie wysokie spożycie stwierdza się w krajach azjatyckich, tj. Japonii, Chinach, Korei, Wietnamie. Na przestrzeni ostatnich lat coraz bardziej wzrosło znaczenie kulinarne wodorostów w diecie Europejczyków, w tym również Polaków. Szacuje się, że w Japonii dzienne spożycie wodorostów wynosi 5,3 g/os./dzień, podczas gdy w większości krajów europejskich jest ono znacznie niższe i wynosi 0,1 g/os./dzień [10, 26]. Stwierdzono, że te wodne rośliny z uwagi na niską zawartość tłuszczu i niewielką wartość kaloryczną mogą przyczynić si do zapobiegania chorobom żołądkowo-jelitowym oraz sercowo-naczyniowym [15, 20]. Niektóre badania wskazują, że duży udział wodorostów, zwłaszcza z gatunku listownic, w diecie Japonek ma wpływ na niski wskaźnik zachorowań na nowotwory piersi [21]. Poza wykorzystaniem wodorostów morskich jako składników różnego rodzaju dań, takich jak sałatki, sushi, zupy, używa się ich również do produkcji suplementów diety. Ponadto niektóre gatunki są stosowane do produkcji substancji dodatkowych zastępujących żelatynę, tj. agar czy karagen pozyskiwany z krasnorostów. Pomimo wielu drogocennych właściwości wodorosty mogą stanowić źródło zanieczyszczenia m.in. pierwiastkami szkodliwymi dla zdrowia takimi jak: arsen (arsen nieorganiczny),[...]

Glin w żywności - czy powinniśmy się obawiać? DOI:10.15199/65.2019.2.7


  W 2008 r. Panel Naukowy ds. Dodatków do Żywności, Aromatów, Substancji Pomagających Przetwarzaniu oraz Materiałów do Kontaktu z Żywnością Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował opinię naukową dotyczącą bezpieczeństwa zdrowotnego związanego z pobraniem glinu z dietą. EFSA na podstawie oceny ryzyka wycofał dotychczas obowiązującą i uznawaną za bezpieczną dawkę tymczasowego tolerowanego tygodniowego pobrania (PTWI) tego pierwiastka ze wszystkich źródeł wynoszącą 7 mg/kg masy ciała (m.c.) i określił wartość tolerowanego tygodniowego pobrania (TWI) na poziomie 1 mg/kg m.c. W 2011 r. Połączony Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Substancji Dodatkowych (JECFA) wyznaczył wartość PTWI dla glinu na poziomie 2 mg/kg m.c. Glin nie jest tak toksycznym pierwiastkiem jak np. ołów, kadm czy rtęć, które są szkodliwe dla zdrowia już w ilościach śladowych. Pobranie glinu w krajach UE charakteryzuje się dużą zmiennością, wynikającą przede wszystkim z różnic w spożyciu poszczególnych środków spożywczych, zawartości glinu w żywności, zwyczajów kulinarnych oraz przygotowywania i przechowywania środków spożywczych. Dla populacji generalnej główne źródło pobrania tego pierwiastka z dietą stanowią zboża, produkty zbożowe, warzywa oraz napoje. Odpowiadają one za powyżej 10% do całkowitego narażenia na ten pierwiastek. W przypadku niemowląt istotnym źródłem pobrania glinu mogą być niektóre preparaty stosowane w ich żywieniu. Glin i jego związki znane były i wykorzystywane już w starożytności, np. uwodniony siarczan glinu stosowany był przez starożytnych Greków jako środek antyseptyczny. Od chwili otrzymania glinu w postaci metalicznej w XIX wieku bardzo szybko stał się on dość popularnym materiałem stosowanym w przetwórstwie żywności. Obecnie, głównie ze względu na swoje właściwości, metal ten wykorzystywany jest w wielu obszarach naszego codziennego życia. Glin (łac. aluminium) z uwagi na niską wytrzymałość mechaniczną najcz[...]

Nowe fakty o ołowiu w środkach spożywczych


  W marcu 2010 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował opinię naukową dotyczącą obecności ołowiu w żywności. W świetle przeprowadzonej oceny ryzyka wskazano na celowość wycofania dotychczas obowiązującej wartości tymczasowego tolerowanego tygodniowego pobrania (PTWI) ołowiu ze wszystkich źródeł, wynoszącej 25 μg/kg masy ciała. Określono najniższe dawki wyznaczające Benchmark Dose Lower Confidence Limit - BMDL związane z wywoływaniem ściśle określonego działania na organizm człowieka. W czerwcu 2010 r. Połączony Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Substancji Dodatkowych (JECFA) zdecydował o wycofaniu dotychczas obowiązującej wartości PTWI uznając, że nie zapewnia ona bezpieczeństwa zdrowotnego. Ołów jest pierwiastkiem stwarzającym obecnie (oprócz kadmu) największe zagrożenie, zwłaszcza w odniesieniu do najbardziej wrażliwych grup populacji, tj. niemowląt, małych dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych. Jego pobranie w krajach Unii Europejskiej kształtuje się na różnym poziomie, zależnie od nawyków żywieniowych oraz związanego z tym średniego spożycia poszczególnych grup środków spożywczych. Główne źródło pobrania tego pierwiastka z dietą stanowią produkty pochodzenia roślinnego. Pierwiastek ten był już znany w starożytności i jest jednym z najwcześniej poznanych metali. Dzięki swoim właściwościom, m.in. odporności na korozję, plastyczności, znalazł rozliczne zastosowania. Starożytni Rzymianie stosowali go m.in. do budowy ówczesnych instalacji wodno-kanalizacyjnych zwanych akweduktami, stosowano go dość powszechnie jako materiał do produkcji naczyń, monet i innych wyrobów, a także do produkcji farb. Stąd [...]

Czy zostaną wprowadzone dopuszczalne poziomy arsenu w żywności?


  Arsen jest pierwiastkiem cechującym się bardzo dużą różnicą toksyczności poszczególnych form specjacyjnych. Stopień utlenienia pierwiastka oraz jego forma chemiczna, poza dawką i czasem narażenia, wpływa w istotny sposób na jego wchłanianie i biodostępność. Brak dostatecznej liczby reprezentatywnych wyników badań zawartości w żywności znacznie bardziej toksycznych nieorganicznych związków arsenu uniemożliwia określenie aktualnego narażenia i dokonanie oceny ryzyka dla zdrowia. Dlatego ustawodawstwo Unii Europejskiej nie podaje dotychczas najwyższych dopuszczalnych poziomów tego pierwiastka w środkach spożywczych. Stwierdzane przypadki wysokiej jego zawartości rzadko zgłaszane są do Systemu Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (RASFF), gdyż nie jest możliwe udowodnienie zagrożenia dla zdrowia przy dysponowaniu wyłącznie danymi dla arsenu całkowitego. OSTATNIE OPINIE EFSA I JECFA W opublikowanej ostatnio opinii naukowej dotyczącej arsenu w żywności [2], EFSA (Panel CONTAM) na podstawie przeprowadzonej oceny ryzyka wskazał, że nie jest właściwe utrzymywanie obowiązującej od 1988 r., ustalonej przez Połączony Komitet Ekspertów FAO/ /WHO ds. Substancji Dodatkowych (JECFA), wartości tymczasowego tolerowanego tygodniowego pobrania (PTWI) arsenu ze wszystkich źródeł, wynoszącej 15 μg/ /kg masy ciała. Nieorganiczne związki tego pierwiastka mogą wywoływać raka płuc, pęcherza moczowego i skóry przy niższych poziomach narażenia. Na podstawie badań epidemiologicznych określono najniższe dawki wyznaczające (Benchmark Dose Lower Confidence Limit) - BMDL01 w zakresie 0,3-8,0 μg/kg m.c./dzień [2]. JECFA zdecydował o wycofaniu PTWI, wskazując do oceny ryzyka dawkę BMDL05 wynoszącą 3 μg/kg m.c./ /dzień, powodującą 0,5-procentowy wzrost zachorowań na raka płuc [20]. Główne źródło pobrania tego pierwiastka to żywność. Produkty pochodzenia morskiego są bogate w znacznie mniej toksyczne organiczne związki ar[...]

Zanieczyszczenie rtęcią środków spożywczych


  Obecność rtęci w środowisku jest spowodowana zarówno uwalnianiem jej ze złóż naturalnych, jak i działalnością człowieka. Rtęć może być obecna w środowisku jako rtęć elementarna Hg0, nieorganiczna Hg2 2+ i Hg2+ oraz pod postacią związków organicznych (głównie jako metylortęć). Podczas cyklu biogeochemicznego może wywierać wpływ na zdrowie roślin, zwierząt i człowieka. Szacuje się, że około połowa rtęci uwalnianej do środowiska pochodzi z krajów azjatyckich, głównie w wyniku procesów spalania węgla [19]. Głównym celem przyjętej w 2005 r. Strategii Wspólnoty Europejskiej dotyczącej rtęci jest obniżenie jej poziomu w środowisku przez ograniczenie i stopniową eliminację emisji oraz ochrona społeczeństwa przed narażeniem na jej działanie [8]. Głównym źródłem narażenia człowieka na ten pierwiastek jest żywność, przede wszystkim pochodzenia morskiego. OPINIE EFSA I JECFA W 2011 r. Komisja Europejska zwróciła się do Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) o opracowanie opinii naukowej dotyczącej ryzyka dla zdrowia ludzi związanego z obecnością nieorganicznej i organicznej rtęci w żywności. Panel EFSA ds. Zanieczyszczeń w Łańcuchu Pokarmowym (CONTAM Panel) rozpatrzył najnowsze prace dotyczące toksyczności związków rtęci w aspekcie ewentualnej weryfikacji wartości tygodniowego pobrania tolerowanego przez organizm (PTWI) podanych przez JECFA [23] w wysokości 1,6 μg/kg masy ciała (m.c.) dla metylortęci i 4 μg/kg m.c. dla rtęci nieorganicznej. Oszacowano również narażenie na pobranie rtęci z dietą, uwzględniając najwrażliwsze grupy populacji. Natomiast w wyniku konsultacji ekspertów FAO/ WHO, które odbyły się w styczniu 2010 r. [5], rekomendowano serię działań, które poszczególne kraje powinny podjąć w celu lepszego oszacowania i zarządzania ryzykiem oraz korzyściami zdrowotnymi wynikającymi ze spożywania ryb i zwiększenia efektywności komunikacji ze społeczeństwem. Ryby stanowią ważne źródło energii, pełnowart[...]

 Strona 1  Następna strona »