Wyniki 1-10 spośród 13 dla zapytania: authorDesc:"Agnieszka Stradecka"

BIOREMEDIACJA - nowatorska metoda oczyszczania środowiska DOI:


  Bioremediacja to zbiór metod poprawy jakości środowiska za pomocą bakterii, grzybów i roślin. Mimo swoich licznych zalet jest stosunkowo mało znana w Polsce. W niniejszym artykule zostaną omówione niektóre spośród metod bioremediacyjnych oraz sposoby ich wykorzystania w praktyce. Słowa kluczowe: bioremediacja, fitoremediacja, oczyszczanie środowiska Abstract: Bioremediation is a concept of improving the quality of the environment by using bacteria, fungi and plants. Despite its numerous advantages it is still relatively unknown in Poland. The following article will summarise some of the existing bioremediation methods and explain how they can be applied practically. Keywords: bioremediation, phytoremediation, pollutant removal.Wykorzystanie organizmów żywych do usuwania zanieczyszczeń kojarzy się głównie z oczyszczaniem ścieków. Rośliny i bakterie są powszechnie stosowane do zmniejszenia obciążenia, jakim jest dla środowiska zrzut ścieków, zarówno w zakładach komunalnych, jak i w oczyszczalniach przydomowych. Dość mało znane są natomiast metody zastosowania bakterii, grzybów i roślin do unieszkodliwienia odpadów i zanieczyszczonych gleb oraz poprawy jakości wód. Z uwagi na ich liczne zalety, metody te zyskują coraz większą popularność na świecie. CO TO ZA METODA? Procesy detoksykacji zanieczyszczeń przez żywe organizmy nazywamy bioremediacją [1]. W warunkach naturalnych bioremediacja przebiega samorzutnie i jest jednym z mechanizmów samooczyszczania środowiska. Kiedy jednak nasilenie BIOREMEDIACJA - nowatorska metoda oczyszczania środowiska Bioremediation - a new and interesting method of pollutant removal Streszczenie: Bioremediacja to zbiór metod poprawy jakości środowiska za pomocą bakterii, grzybów i roślin. Mimo swoich licznych zalet jest stosunkowo mało znana w Polsce. W niniejszym artykule zostaną omówione niektóre spośród metod bioremediacyjnych oraz sposoby ich wykorzystania w praktyce. Słowa kluczowe: bior[...]

Grzyby w bioremediacji - przegląd DOI:


  W poprzednim artykule pisałam o różnych metodach bioremediacji - oczyszczania środowiska za pomocą żywych organizmów. Metody te, choć różniące się między sobą, łączy skuteczność, prostota i bezawaryjność. Teraz chciałabym się skupić na dokładniejszym omówieniu kwestii wykorzystania grzybów jako bioremediantów. Grzyby są ciekawą grupą organizmów, których zastosowanie do oczyszczania środowiska przynosi zaskakujące efekty. CZYM CHARAKTERYZUJĄ SIĘ GRZYBY W BIOREMEDIACJI? Jak poprzednio wspominałam, wybór odpowiedniego gatunku do bioremediacji zależy od wielu czynników. Część z nich, między innymi odporność na nagłe zmiany pogodowe czy przystosowanie do warunków klimatycznych, dotyczy wszystkich grup organizmów. Ze względu na swój specyficzny metabolizm, grzyby podlegają kilku dodatkowym kryteriom [1]. Pierwszym z nich jest możliwość pozyskiwania składników odżywczych. Enzymy trawienne grzybów wydzielane są do środowiska; związki pokarmowe przenikają do strzępek grzyba już rozłożone. W zależności od miejsca występowania organizmu (gleba, wody, martwe drewno itd.) enzymy trawienne różnią się siłą. Pozyskiwanie makro- i mikroelementów z gleby jest znacznie łatwiejsze niż z twardego drewna. Mimo różnic w mocy, enzymy trawienne grzybów są niespecyficzne [2]. Jest to jedna z cech wskazujących, które gatunki nadają się do wykorzystania w bioremediacji. Enzymy trawienne grzybów nadrzewnych, [...]

Toksykologia in silico - teoria i możliwości wykorzystania DOI:


  Artykuł omawia metody badań toksykologicznych in silico. Opisane zostały w nim modele badań oparte na zasadzie zależności struktura-aktywność (SAR) oraz inne przykłady wykorzystania modelowania matematycznego do oceny toksyczności substancji chemicznych. Słowa kluczowe: in silico, SAR, QSAR Abstract: The following article gives examples of in silico methods used in modern toxicology. Described are models based on structure-activity relationships (SARs) and other uses of mathematical modeling used for assessing the toxicity of the compound. Keywords: in silico, SAR, QSAR.Wśród wielu ludzi hasło "badania toksykologiczne" wywołuje nieprzyjemne skojarzenia. Nic dziwnego - przez wiele lat ich osią były testy na zwierzętach wykonywane bez poszanowania dobrostanu i dobrej praktyki laboratoryjnej. Obecnie coraz rzadziej stosuje się pełnowymiarowe testy na zwierzętach, wykorzystując zamiast tego tkanki, linie komórkowe oraz inne metody. Poniższy artykuł będzie dotyczył możliwości zastosowania modelowania matematycznego i chemicznego do zwiększenia dokładności badań toksykologicznych. Rozwój metod toksykologicznych Stosowane niegdyś na masową skalę testy na zwierzętach (łac. in vivo, "w żywym") pełnią w nowoczesnej toksykologii dość ograniczoną rolę. Ze względu na mnogość substancji, które należy poddać testom toksykologicznym, przeprowadzanie pełnych badań in vivo jest niemożliwe ze względów finansowych i czasowych [1]. Ponadto ważnym czynnikiem przemawiającym za ich ograniczeniem jest dobrostan zwierząt laboratoryjnych. Ograniczenie ilości organizmów żywych wykorzystywanych do testów oraz regulowanie wielkości dawek badanej substancji umożliwia uzyskanie dokładniejszych wyników przy jednoczesnym zmniejszeniu cierpienia zwierząt [2]. Jakkolwi[...]

Toksykologia substancji psychoaktywnych DOI:


  W artykule przedstawione zostały podstawowe informacje na temat toksykologii związków psychoaktywnych. Opisuje on mechanizmy absorpcji, przemian i wydalania, a także sposoby działania wybranych substancji. Artykuł opisuje ponadto typy działań ubocznych, które wywołują związki psychoaktywne. Słowa kluczowe: substancje psychoaktywne, toksykokinetyka, toksykodynamika Abstract: The following article introduces principles of toxicology of psychoactive substances. It describes mechanisms of absorption, metabolism and excretion of selected compounds, as well as their mode of action. The article also describes side effects of psychoactive substance administration. Keywords: psychoactive substances, toxicokinetics, toxicodynamics.Wiele substancji o działaniu toksycznym dostaje się do organizmu przez przypadek lub powstaje z innych związków chemicznych w wyniku przemian metabolicznych. Czasami jednak do ekspozycji dochodzi świadomie. Dotyczy to również substancji psychoaktywnych, często zażywanych w celach leczniczych lub rekreacyjnych. Niniejszy artykuł przybliży działanie tych środków z toksykologicznego punktu widzenia. O SUBSTANCJACH PSYCHOAKTYWNYCH Substancje psychoaktywne (lub psychotropowe) to szeroki termin obejmujący wiele grup związków chemicznych, które po zażyciu wywołują natychmiastowe lub prawie natychmiastowe zmiany nastroju, zachowania lub stanów świadomości. Związki te mogą pochodzić z naturalnych źródeł (najczęściej roślin lub grzybów) lub być syntezowane laboratoryjnie. Do organizmu trafiają najczęściej przez układ pokarmowy lub oddechowy, rzadziej przez skórę, pozostałe błony śluzowe lub w formie zastrzyku (dożylnego lub domięśniowego). Najprostszy podział środków psychoaktywnych zależy od efektów, jakie wywołuje ich przyjęcie. Wyróżnia się cztery klasy substancji odurzających: depresanty o działaniu hipnotyczno- -uspokajającym, zwiększające aktywność mózgu stymulanty, wywołujące halucynacje i redukcję odczuwania bólu[...]

Poprawa jakości powietrza w pomieszczeniach DOI:


  Niniejszy artykuł dostarcza podstawowych informacji na temat jakości powietrza w pomieszczeniach. Przedstawione są w nim źródła i rodzaje zanieczyszczeń występujących w powietrzu wewnętrznym oraz związane z nimi zagrożenia dla zdrowia ludzkiego. Omówione zostały również metody poprawy jakości powietrza wewnątrz budynków. Słowa kluczowe: powietrze wewnętrzne, lotne związki organiczne (LZO), pyły, filtracja, fitoremediacja Abstract: The following article introduces the subject of indoor air quality. Described are sources and types of pollutants commonly found in indoor air as well as their influence on human health and wellbeing. Furthermore, methods of indoor air quality improvement are given and discussed. Keywords: indoor air, volatile organic compounds (VOC), particulate matter (PM), filtration, phytoremediation.W dzisiejszych czasach człowiek spędza w pomieszczeniach znaczną część swojego życia. Szacuje się, że wśród pracowników biurowych wartość ta wynosi około 80-90% długości doby. Nietrudno zauważyć, że jakość powietrza wewnątrz budynku wpływa na zdrowie i samopoczucie w znaczącym stopniu. W niniejszym artykule omówione zostaną niektóre czynniki wpływające na powietrze wewnętrzne oraz sposoby poprawy jego jakości. ŹRÓDŁO ZANIECZYSZCZEŃ Pojęcie "zanieczyszczenie powietrza" najczęściej kojarzone jest z powietrzem atmosferycznym. Szkodliwe i uciążliwe substancje lotne występują jednak nie tylko w okolicach ciągów komunikacyjnych lub obszarów przemysłowych. Zanieczyszczenia powietrza w domach, mieszkaniach i budynkach użyteczności publicznej mają jednak inny charakter niż te na zewnątrz. Wynika on ze specyficznych interakcji wnętrza budynku z warunkami panującymi na zewnątrz [1]. W pomieszczeniach samoistnie wytwarza się swoisty mikroklimat, na który składają się warunki termiczno-wilgotnościowe oraz higieniczne [2]. Na jego kształtowanie wpływa wiele czynników, takich jak działalność człowieka, typ i stan techniczny wentylacji [...]

Organizmy ekstremofilne w biotechnologii DOI:


  Artykuł przedstawia zagadnienie wykorzystanie organizmów ekstremofilnych w biotechnologii. Ekstremofile - zróżnicowana grupa drobnych organizmów przystosowanych do życia w skrajnie niekorzystnych warunkach środowiskowych - są chętnie badane pod kątem przydatności dla człowieka. Artykuł opisuje wybrane gatunki i sposoby ich wykorzystywania w celach medycznych i przemysłowych oraz w ochronie środowiska. Słowa kluczowe: ekstremofile, termofile, psychrofile, bioremediacja, produkcja enzymów Abstract: The following article presents the role of extremophilic organisms in biotechnology. Extremophiles - a diverse group of microorganisms resistant or tolerant to extreme environmental conditions - are often researched as potentially useful in science and industry. The article describes selected species and methods of their application for medical, industrial and environmental uses. Keywords: extremophiles, thermophiles, psychrophiles, bioremediation, enzyme production.We wszystkich siedliskach na Ziemi można znaleźć ślady życia. Nawet te o skrajnie nieprzyjaznych warunkach bytowania mają swoich mieszkańców: bakterie, archeony lub mikroalgi. Ze względu na zdolność przetrwania w ekstremalnych środowiskach organizmy te nazywane są ekstremofilami. Mechanizmy tolerancji ekstremofilów na warunki środowiska są przedmiotem licznych badań, w tym tych dotyczących wykorzystania ich w medycynie, przemyśle i ochronie środowiska. PARĘ SŁÓW O EKSTREMOFILACH Jak wspomniano na wstępie, pojęcie “organizmy ekstremofilne" obejmuje niezwykle zróżnicowaną [...]

Ekotoksykologia - podstawowe założenia DOI:


  Artykuł przedstawia zagadnienie ekotoksykologii - nauki o wpływie substancji na ożywione elementy środowiska. Omówione zostały cele, metody oraz podstawy prawne badań ekotoksykologicznych. Artykuł podaje również przykłady metodyki badań. Słowa kluczowe: ekotoksykologia, bioindykacja, monitoring, biotesty Abstract: The following article introduces the concept of ecotoxicology - a science of the interactions between toxicants and living components of the environment. Described are goals, methods and legislation concerning ecotoxicological studies. Moreover, the article gives examples of materials and methods used in practical ecotoxicology. Key words: ecotoxicology, bioindication, monitoring, bioassays.Rzadko zdarza się, aby znajdujące się w środowisku zanieczyszczenia pozostawały nieruchome. Najczęściej wchodzą one w interakcje z innymi nieożywionymi lub żywymi komponentami: przenikają z gleb do wód i odwrotnie, ulegają przemianom chemicznym bądź dostają się do łańcucha pokarmowego. Badaniem wpływu tych interakcji na stan wszystkich składników ekosystemu zajmuje się ekotoksykologia. Niniejszy artykuł przedstawi podstawowe zagadnienia z zakresu tej dziedziny wiedzy. Tezy artykułu zostały przedstawione na: Konferencji z cyklu: "Zagadnienia Surowców Energetycznych i Energii w Gospodarce Krajowej" w październiku 2016 roku w Zakopanem NAUKA PRZEGLĄD TECHNICZNY 1/2017 15 W przeciwieństwie do toksykologii medycznej, która powszechnie kojarzona jest z nagłymi przypadkami zatruć, przedmiotem badań ekotoksykologii jest najczęściej przewlekła, systematyczna ekspozycja organizmów na szkodliwe substancje. Pomijając katastrofy ekologiczne i przypadki ostrych zatruć, związki toksyczne przenikają do organizmu stopniowo. Część ulega biotransformacji i jest wydalana z organizmu, część zaś akumuluje się w tkankach [1]. Dłu[...]

Toksykologia żywności DOI:


  Artykuł przedstawia podstawowe zagadnienia związane z toksykologią żywności. Omówione zostały źródła i rodzaje toksycznych substancji mogących znaleźć się w pożywieniu, a także ich wpływ na zdrowie. Artykuł porusza również tematykę zapobiegania zanieczyszczeniom w produktach spożywczych. Słowa kluczowe: toksykologia żywności, bezpieczeństwo żywności, zanieczyszczenie żywności, dodatki do żywności Abstract: The following article presents an overview of concepts in food toxicology. It describes sources and types of toxic substances that may be present in food, as well as their effects on human health. The article also contains basic information on preventing the contamination of food products. Keywords: food toxicology, food safety, food contaminants, food additives.Żywność jest jednym z najważniejszych czynników wpływających na jakość życia człowieka. Obecność występujących w niej składników odżywczych warunkuje prawidłowy rozwój i funkcjonowanie organizmu ludzkiego. Często zdarza się jednak, że zawarte w niej substancje są szkodliwe lub wręcz niebezpieczne dla zdrowia. Artykuł ten ma za zadanie przybliżenie Czytelnikom podstawowe zagadnienia związane z toksykologią żywności. SUBSTANCJE NIEPOŻĄDANE W ŻYWNOŚCI Oprócz niezbędnych do życia składników, żywność może zawierać substancje niepożądane. Najogólniej dzieli się je na związki obojętne, antyodżywcze i toksyczne. Do substancji obojętnych zalicza się te, które nie mają negatywnego działania na zdrowie lub takie ich działanie nie zostało potwierdzone [1]. Do grupy tej zaliczane są także substancje, które działają jednocześnie szkodliwie i korzystnie. Jedną z nich jest kwas fitowy, występujący naturalnie w produktach roślinnych. Związek ten tworzy silne wiązania z jonami metali, głównie cynku i żelaza. Jeżeli ilość dostarczanego do organizmu kwasu fitowego przekracza Toksykologia żywności Food toxicology NAUKA PRZEGLĄD TECHNICZNY 2-3/2017 27 zawartość tych metali, wówcz[...]

Zanieczyszczenia fizyczne: zagrożenia dla ekosystemów śródlądowych DOI:


  Artykuł omawia wpływ zanieczyszczeń fizycznych na stan wód śródlądowych oraz zamieszkujących je populacji zwierząt. Organizmy bytujące w wodach słodkich są wrażliwe na hałas, sztuczne oświetlenie nocą i nadmierne zmętnienie wody. W artykule przedstawione zostały akty prawne normujące poziomy zanieczyszczeń fizycznych w polskich wodach, a także sposoby zmniejszania presji czynników szkodliwych na środowisko. Słowa kluczowe: zanieczyszczenie świetlne, fotozanieczyszczenie, zanieczyszczenie hałasem, wody śródlądowe Abstract: The following article describes the influence of physical pollutants on inland waters and their inhabitants. Studies show that freshwater organisms are susceptible to noise, artificial lighting at night and excess water turbidity. The article presents legal documents containing information on physical pollutant concentration in Polish waters and methods of reducing the negative influence of pollutants on the environment. Keywords: light pollution, photopollution, noise pollution, inland waters.Celem poprzednich artykułów było przybliżenie problematyki zanieczyszczeń fizycznych i ich wpływu na bezpośrednie środowisko życia człowieka. Nie poruszały one natomiast tematu wód śródlądowych, również narażonych na zanieczyszczenia hałasem czy światłem. Czynniki te bowiem inaczej wpływają na środowisko wodne niż na lądowe. W niniejszym artykule przyjrzymy się negatywnemu wpływowi zanieczyszczeń fizycznych na wody słodkie. Przepływ zanieczyszcze ń fizycznyc h w wod ach słodkich Zanieczyszczenia fizyczne trafiają do wód najczęściej w wyniku działalności człowieka. Niekorzystne dźwięki, wibracje lub rozbłyski mogą pochodzić ze źródeł podwodnych lub przedostawać się do środowiska wodnego z powietrza. Zazwyczaj zanieczyszczenia te są produktem ubocznym transportu i rekreacji, jednak w rzadkich przypadkach są one świadomie wprowadzane do środowiska. Przykładem mogą być s[...]

EDC - substancje zaburzające gospodarkę hormonalną DOI:


  Związki chemiczne wpływają na zdrowie człowieka na wiele sposobów. Niektóre powodują ostre zatrucia i gwałtowne uszkodzenia tkanek, niektóre zaś wykazują działanie przewlekłe. W artykule przedstawiona zostanie grupa substancji, które po wniknięciu do organizmu imitują lub zaburzają działanie hormonów. Mogą one wywoływać nieodwracalne zmiany zarówno w pojedynczych organizmach, jak i całych populacjach. CZYM SĄ EDC? Jedną z najgłośniejszych ostatnio grup związków chemicznych są substancje zaburzające gospodarkę hormonalną (ang. endocrine disrupting chemicals, EDC; stosuje się również nazwę endocrine disruptors, ED). Do EDC zalicza się wszystkie związki chemiczne, które po przedostaniu się do organizmu zmieniają naturalne procesy syntezy, wydzielania, transportu, działania i rozkładu hormonów naturalnie produkowanych w gruczołach dokrewnych. Jest to bardzo zróżnicowana wewnętrznie grupa, do której należą zarówno substancje pochodzenia naturalnego, jak i związki antropogeniczne. Są wśród nich środki ochrony roślin, plastiki i plastyfikatory oraz składniki leków [1]. EDC przedostają się do środowiska jako produkty wtórne lub odpadowe. Dotyczy to również środków ochrony roślin i chociaż ich wykorzystanie jest celowe, to ich przeniknięcie do wód gruntowych i powierzchniowych może być uznane za skutek uboczny. Transport może odbywać się na wielką skalę zarówno w środowisku, jak i za sprawą działalności człowieka. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia substancje zaliczane do EDC rozprzestrzeniają się na skalę globalną przez prądy oceaniczne i powietrzne. Spośród antropogenicznych metod transportu najistotniejszy jest międzynarodowy obrót produktami zawierającymi te związki [2]. Po wniknięciu EDC do organizmu substancja jest transportowana do miejsca, w którym staje się aktywna. Mechanizmy działania poszczególnych związków są bardzo różnorodne. Najczęściej zależą od miejsca interakcji EDC z układem dokrewnym: substancje zaburz[...]

 Strona 1  Następna strona »