Wyniki 1-7 spośród 7 dla zapytania: authorDesc:"Andrzej PAULO"

WSPÓŁCZESNE ŹRÓDŁA GÓRNICZE CYNKU DOI:10.15199/67.2019.3.1


  WPROWADZENIE Rychłe zakończenie wielowiekowego wydobycia rud cynkowo- ołowiowych na ziemiach polskich wraz z likwidacją ostatniej kopalni, Pomorzany [17], oraz pomysł głównego geologa kraju, by zaopatrywać przemysł krajowy w rudę wydobywaną z nieodkrytych jeszcze złóż na dnie Atlantyku [18] skłaniają do analizy wystarczalności taniej osiągalnych zasobów. Analizę tą ograniczono do zasobów rud cynku. ZAPOTRZEBOWANIE NA CYNK Cynk jest jednym za najbardziej użytkowanych metali nieżelaznych zajmując 3. miejsce po miedzi i aluminium. W ostatniej dekadzie XX w. zużywano rocznie ponad 7 mln t cynku rafinowanego, natomiast po 2013 r. zużycie w tej formie przewyższa 13 mln t, a zapotrzebowanie na rok 2025 jest prognozowane w granicach 20,8 [3] do 21,5 mln t (ILZSG). Średnie tempo wzrostu produkcji i zużycia cynku w okresie 1970-1995 wynosiło 2,3%/rok [16], a w ostatnim 20-leciu wzrosło do 2,8%. Jest więc niemal dwukrotnie większe od wskaźnika przyrostu globalnej populacji. Indeks średniego wzrostu przemysłowego wyrównuje kilkuletnie cykle koniunkturalne, w tym okresy spadku popytu i gromadzenia nadmiernych zapasów. Wiązało się z tym rozchwianie rynku, wahania cen (nawet 4-krotne) prowadzące do zamykania i reaktywacji niektórych kopalń. Od roku 2016 pojawił się trwały deficyt zaopatrzenia przez czynne kopalnie i źródła wtórne [3, 20] (rys.1). W perspektywie lat 2020 i 2025 przewiduje się wzrost zapotrzebowania odpowiednio do 18 i ok. 21 mln t oraz rosnący niedobór metalu do 4,3-8,5 mln t, zależnie od realnego tempa wzrostu gospodarczego. Rys.1. Ewolucja światowego popytu i zaopatrzenia w cynk przez górnictwo; dane według [3, 22]: 1 - produkcja górnicza cynku na świecie, 2 - produkcja górnicza cynku w Chinach, 3 - łączna zdolność produkcyjna kopalń na świecie, 4 - produkcja cynku rafinowanego na świecie, 5 - prognoza światowego zapotrzebowania na cynk Fig. 1. Evolution of global demand for zinc and its mine supplies. Data sets [3, 2[...]

ZŁOŻE RUD CYNKU I OŁOWIU POMORZANY PO 36 LATACH EKSPLOATACJI ZMIENNA WIZJA WYSTARCZALNOŚCI ZASOBÓW


  Pomimo upływu 50 lat od geologicznego udokumentowania złoża Pomorzany i ponad 36 lat rozpoznania eksploatacyjnego, zasoby i kres działania kopalni nie są definitywnie określone. Przedstawiono postępy rozpoznania złoża, zmiany poglądów na wystarczalność jego zasobów oraz analizę czynników wpływających na te zmiany. Ubytki wskutek zmniejszenia obszaru dokumentacji, eksploatacji i zaostrzenia kryteriów bilansowości były mniejsze od przyrostów w trakcie rozpoznania kopal‐nianego i zanotowano wzrost zasobów. Wynika on z geometryzacji złoża i objęcia eksploatacją uboższej rudy poza kontu‐rem bilansowości oraz reinterpretacji materiałów wiertniczych z niskim uzyskiem rdzenia, w których opisywano megasko‐powo rudę, lecz analizy chemiczne nie wykazywały wystarczających zawartości metali. Obecnie wokół wielu otworów uznanych za negatywne stwierdza się występowanie rud o wartości przemysłowej. Zasoby wydobyte wraz ze straconymi na skutek mechanizacji wydobycia oraz udokumentowanymi zasobami na przyszłość wynoszą ok. 81 mln Mg rudy, tj. ok. 27 % więcej od udokumentowanych przed podjęciem decyzji o budowie zakładu górniczego. Pomorzany okazały się jednym z największych złóż rud cynku i ołowiu na świecie, lecz posiadającym stosunkowo ubogą rudę. Długotrwała tendencja przy‐rostu zasobów przemysłowych na skutek szczegółowego rozpoznania złoża i reinterpretacji materiałów wiertniczych daje nadzieję na przyrost zasobów o co najmniej 5 mln Mg w okresie najbliższych 5 lat. Przy założeniu wielkości wydobycia na obecnym poziomie i utrzymania się korzystnych cen rynkowych cynku i ołowiu, kopalnia Pomorzany dysponuje zasobami wystarczającymi do roku 2016÷2018. Wcześniej przewidywano wyczerpanie zasobów w okresie 1999÷2006. Słowa kluczowe: kopalnia Pomorzany, rudy cynku i ołowiu, wystarczalność zasobów, rozpoznanie eksploatacyjne 36 YEARS OF EXPLOITATION OF POMORZANY ZINC AND LEAD ORE DEPOSIT CHANGING VISION OF MINERAL RESERVES SUFFICIENCY Despite the pa[...]

BAZA SUROWCOWA METALI NIEŻELAZNYCH NA TLE EWOLUCJI RYNKU W OSTATNIM STULECIU DOI:10.15199/67.2015.10.2


  Przedstawiono ewolucję bazy surowcowej metali nieżelaznych w stuleciu 1913÷2013, od kiedy statystyki gospodarcze są dostępne. W omawianym okresie rynki tych metali na świecie i w Polsce uległy ogromnym zmianom, zarówno po stronie producentów jak i konsumentów. Rozpoczęto bilansowanie produkcji, obrotów handlowych i notowania cen, rozwinęła się współpraca międzynarodowa i technologie pozyskiwania surowców. Weszły do szerokiego użytku nowe metale, ważnym źródłem stały się surowce wtórne. Pomimo ogromnego wzrostu konsumpcji i obaw o wyczerpanie złóż, zapotrzebowanie jest pokrywane z różnych części świata a pojawiające się kryzysy okazują się krótkotrwałymi. W długoterminowej perspektywie rysuje się spadek cen surowców metali nieżelaznych, mierzonych w walucie stałej. Poszerzyła się wiedza o oddziaływaniu poszczególnych metali nieżelaznych i ich związków na organizmy żywe, a wprowadzane przepisy o ochronie zdrowia i środowiska wywarły duży wpływ na przemysł. W połowie omawianego okresu powołano miesięcznik Rudy i Metale Nieżelazne, który rejestruje przede wszystkim postęp i problemy w Polsce w dziedzinie geologii złóż i górnictwa metali nieżelaznych poczynając, przez wzbogacanie mechaniczne i ogniowe, hutnictwo i przetwórstwo metali nieżelaznych, po recykling. W ciągu 60 lat jego wydawania zmieniły się istotnie perspektywy rozwoju różnych sektorów przemysłu metali nieżelaznych. Omówiono ewolucję polityki surowcowej oraz pozorną wystarczalność bazy surowcowej świata i Polski w różnych okresach jej dziejów po I wojnie światowej. Słowa kluczowe: baza zasobowa, bilans surowcowy, metale nieżelazne i rzadkie, rynek metali NON-FERROUS METAL RAW MATERIAL BASE AGAINST MARKET EVOLUTION IN THE LAST CENTURY Evolution of non-ferrous metals base in the century 1913÷2013, when economic statistics were available has been described in the paper. During this period, non-ferrous metals markets in Poland and abroad have changed enormously, both for producers an[...]

METALE NIEŻELAZNE Z DNA OCEANÓW - NOWE ŹRÓDŁO SUROWCÓW DLA POLSKI? DOI:10.15199/67.2019.1.1


  WPROWADZENIE W okresie listopad 2017-wrzesień 2018 odbyło się 13 spotkań konsultacyjnych na temat polityki surowcowej Polski i potrzeb zaopatrzenia gospodarki krajowej w surowce mineralne. Potrzeba jest oczywista, a konsultowany problem został postawiony mało konkretnie, banalnie, jest bowiem w zasadzie rozwiązany. Geolodzy opracowują corocznie "Bilans Zasobów Złóż Kopalin w Polsce", w którym określa się m.in. ilość wyeksploatowaną w ostatnim roku, co pozwala ocenić, na ile lat wystarczy jeszcze zasobów w danym złożu. W cyklu ok. 10-letnim publikowany jest aktualny obraz obszarów i zasobów perspektywicznych wraz z ich oceną surowcową oraz ograniczeniami środowiskowymi i zagospodarowania przestrzennego. Całość informacji zawarta jest w bazie Mapy Geośrodowiskowej Polski w skali 1 : 50 000, znajdującej się w Państwowym Instytucie Geologicznym. Wiemy więc czym dysponujemy realnie, czego w określonej perspektywie nie dostarczą już kopalnie i jakie są przeszkody w wykorzystaniu krajowych bogactw mineralnych. Jednakże rok przed formalną konsultacją, Rada Ministrów podjęła uchwałę w sprawie ustanowienia wieloletniego "Programu Rozpoznania Geologicznego Oceanów" - PRoGeO (http:// monitorpolski.gov.pl/mp/2017/774). W lutym 2018 r. Polska uzyskała prawo do poszukiwań złóż w określonej strefie Atlantyku, a gdyby w ciągu 5-20 lat znalazła odpowiedni obiekt, regulowała zakontraktowane należności i uzyskała pozwolenie środowiskowe oraz pozytywne oceny możliwości i wykonalności, to miałaby pierwszeństwo w staraniach o eksploatację. Autor PRoGeO, Główny Geolog Kraju, wiceminister środowiska Mariusz Orion Jędrysek, uważa, że w ciągu 2 lat mamy szansę przystąpić do eksploatacji zasobów oceanu. Ponieważ "w tej chwili na świecie trwa aktywna działalność badawcza dna morskiego i odbywa się swoiste dzielenie zasobów dna morskiego, Polska musi w tym procesie aktywnie uczestniczyć". "Pozostała do ustalenia kwestia warunków uzyskania koncesji dla [...]

Producenci i dostawcy surowców do produkcji stali na współczesnym rynku światowym DOI:10.15199/24.2019.2.3


  Wstęp. Z początkiem XXI wieku rynki stali i surow􀀐 ców do jej produkcji stały się najbardziej rozbudowanymi i dynamicznymi, a zarazem labilnymi rynkami surowców mineralnych [13]. Ich oddzielne sektory są bieżąco anali􀀐 zowane przez wyspecjalizowane agencje i instytuty, lecz trudno znaleźć syntetyczny przegląd zmian i dokonać pro􀀐 gnozy, choćby krótkoterminowej. Artykuł zmierza do zo􀀐 brazowania rozmiarów, rozmieszczenia i ewolucji rynków podstawowych surowców procesowych stalownictwa oraz pochodnych półproduktów. Przedstawiono producentów i perspektywy trwałych dostaw. Standardy jakości i ceny surowców stali, ewolucję ich wykorzystania oraz perspek􀀐 tywy rynku konsumentów omówiono w oddzielnych publi􀀐 kacjach [12, 15]. Producenci i dostawcy surowców. Istnieje szeroka gama surowców, z których wytwarza się produkty stalowe i buduje urządzenia produkcyjne. Omówiono tylko głów􀀐 ne półprodukty i surowce procesowe: stal surową, surówkę wielkopiecową, rudy i koncentraty żelaza, grudki, złom, węgiel metalurgiczny oraz inne paliwa i reduktory, a tak􀀐 że topniki. Ze względu na ograniczoną objętość artykułu pominięto materiały konstrukcyjne zakładów metalurgicz􀀐 nych, kopalń, urządzeń transportowych i innych, uczestni􀀐 czących w procesach omawianego sektora gospodarki, oraz spieki rud, jako efekt obiegu wewnętrznego surowców, pro􀀐 dukowane z reguły w kombinatach hutniczych. Stal surowa. Zależnie od technologii, surowcami lub półproduktami metalicznymi do otrzymania stali są surów􀀐 ka przeróbcza uzyskiwana z koncentratów rud żelaza (55- 65% Fe), złom stalowy, żelazo otrzymane w procesie bez􀀐 pośredniej redukcji (DRI), spieki (HBI) oraz żelazostopy i metale techniczne (tj. nie rafinowane do wysokiej czysto􀀐 ści). W coraz większym stopniu używa się też hutniczych produktów odpadowych, takich jak pył wielkopiecowy [...]

Współczesny światowy rynek użytkowników stali DOI:10.15199/24.2019.3.3


  Zużycie stali i wyrobów stalowych. W warunkach wolnego rynku oraz braku zagrożeń nieciągłością dostaw surowców i produktów wstępnie przetworzonych, wielkość produkcji jest regulowana przez bieżące zapotrzebowanie na wyroby finalne. Rozmiary rynku stali oraz ogrom dóbr wyprodukowanych na bazie wyrobów stalowych nie pozwalają na gromadzenie istotnych zapasów. Warto zatem przeprowadzić analizę rynku konsumentów pod względem struktury użytkowania, geografii, stadium rozwoju gospodarczego, koniunktury cenowej, prześledzić ewolucję i określić perspektywy rozwoju. Stal stała się jednym z najważniejszych produktó���w� 􀁓p���rze-􀀐􀀐 mysłowych, filarem współczesnej cywilizacji technicznej. Użytkowana jest we wszystkich państwach świata (194- 201, ilość państw na świecie według różnych kryteriów), chociaż stal surową produkuje tylko 70 z nich, a wyroby stalowe niewiele więcej. Ludzkość uzależniła się od dostępu do wyrobów stalowych, a ich zużycie na mieszkańca jest uważane za wskaźnik rozwoju gospodarczego, urbanizacji, transportu i poziomu dobrobytu. Powszechnie wiadomo, że powodem ogromnego wzrostu zużycia stali na świecie jest stosunkowo niska cena, wyjątkowo korzystne właściwości wyrobów z różnych gatunków stali i postęp technologiczny ich wytwarzania. Podstawowe znaczenie dla oceny koniunktury rynkowej ma zużycie produktów finalnych. Wykonuje się je z tysięcy rodzajów stali, różniących się składem chemicznym, obróbką cieplną i mechaniczną, kształtem, związaną z nimi przydatnością itd. Ich klasyfikacja i oznakowanie są niejednolite w skali świata, np. międzynarodowe (ISO) jest inne od stosowanego w Polsce i Unii Europejskiej, Wlk. Brytanii, USA, Indiach, Japonii, Chinach itd. Oznakowania literowo- -liczbowe wg PN-EN dotyczą podstawowego zastosowania i właściwości; ten niezbędny dla specjalistów lecz skomplikowany system nie jest jednak uwzględniany w statys[...]

OCENA ILOŚCI METALI TOWARZYSZĄCYCH WPROWADZANYCH DO ŚRODOWISKA PRZY WYDOBYCIU RUD MIEDZI W LGOM


  Wraz z rudami miedzi w kopalniach LGOM wydobywane są znaczne ilości metali towarzyszących: Ag, As, Co, Hg, Mo, Ni, Pb, Se, V, Zn, oraz raczej umiarkowane Cd, Cr, Sb, Sn, Tl i innych, lecz wśród wymienionych tylko srebro, część ołowiu, niklu i selenu jest przetwarzana na surowce mineralne a reszta przechodzi do odpadów. W odróżnieniu od miedzi i srebra, których rozmieszczenie w złożu rozpoznawane jest z dużą dokładnością, analizy pozostałych metali są nieliczne, a te same miary ich średniej zawartości obarczone dużym błędem, który wynosi 25÷50 %, a nawet więcej. Różnice wielkości średniej arytmetycznej i mediany bywają kilkakrotne. Skutkuje to rozbieżnością danych literaturowych odnośnie zawartości średnich w różnych odmianach rud i różnych oddziałach wydobywczych, różnymi ocenami ilości wydobywanych oraz uwalnianych do środowiska w toku procesów technologicznych. Autorzy zbadali zawartość 15 pierwiastków w 152 próbkach pochodzących z czynnych kopalń i reprezentujących pełny profil złoża. Określono rozkłady zawartości i główne parametry statystyczne. Przedyskutowano uzyskane wyniki i porównano je z danymi literaturowymi dla LGOM oraz podobnych formacji rudonośnych na świecie. Wobec stwierdzonego przeważnie skośnego lub wielomodalnego rozkładu zaproponowano, by do wyliczania wielkości zasobów i ilości wydobytej stosować medianę, a nie jak dotychczas średnie arytmetyczną i geometryczną. W większości przypadków nasze wyniki wskazują na niższe zawartości metali towarzyszących i mniejsze ilości uwalniane do środowiska niż te, które podają oficjalne bilanse. Słowa kluczowe: złoże rud miedzi, metale towarzyszące, ocena średniej zawartości, ilości metali wprowadzane do środowiska Prof. dr hab. Izabela Bojakowska, mgr inż Dariusz Lech — Państwowy Instytut Geologiczny — Państwowy Instytut Badawczy, Centralne Laboratorium Chemiczne, Warszawa, prof. dr hab. inż. Andrzej Paulo — AGH Akademia Górniczo‐Hutnicza, Wydział Geologii, Ge[...]

 Strona 1