Wyniki 1-5 spośród 5 dla zapytania: authorDesc:"Bogumiła Winid"

Brine of the Fore-Sudetic Monocline as a source of magnesium Solanki monokliny przedsudeckiej jako źródło magnezu DOI:10.15199/62.2017.5.11


  The chem. comns. of 52 Permian brines of the Fore-Sudetic Monocline were revised. Any significant relationships between the content of Mg ions in brines and hydrogeol. conditions of the region were not observed. Magnez jest pierwiastkiem zaliczonym przez Unię Europejską do surowców krytycznych. Na świecie pozyskiwany jest z solanek i wody morskiej, złóż dolomitów, magnezytów, soli karnalitowych oraz surowców wtórnych. W Polsce magnez metaliczny nie jest produkowany, choć może być pozyskiwany z powszechnie występujących i łatwo dostępnych dolomitów. Inne jego potencjalne źródło mogą stanowić wysokozmineralizowane wody o podwyższonych zawartościach magnezu, występujące m.in. na obszarze monokliny przedsudeckiej. Scharakteryzowano warunki geologiczne oraz hydrogeologiczne utworów występujących na monoklinie przedsudeckiej oraz omówiono skład chemiczny solanek występujących w tych utworach, ze szczególnym uwzględnieniem stężeń magnezu. Gospodarki wszystkich krajów są zależne od dostępności surowców, i to zarówno paliw kopalnych, jak i surowców nieenergetycznych. Dla Unii Europejskiej niedobór minerałów, a zwłaszcza minerałów metalicznych (których produkcja w UE wynosi zaledwie 3% produkcji światowej), stanowi ważny problem1). Polska, podobnie jak inne kraje UE, nie ma złóż surowców warunkujących wszechstronny rozwój nowoczesnych gałęzi przemysłu. Komisja Europejska w 2008 r. zainicjowała działania zmierzające do stworzenia wspólnej polityki surowcowej UE (EU Raw Materials Initiative). Inicjatywa ta stanowi integralną część strategii Europa 2020, której priorytetami są inteligentny i zrównoważony rozwój2). W ramach działań związanych z tworzeniem europejskiej polityki surowcowej w 2010 r. ogłoszono listę surowców krytycznych dla Unii Europejskiej, które są podstawą rozwoju gospodarki Wspólnoty, wzrostu liczby miejsc pracy oraz poprawy jakości życia. Lista ta zawierała 14 surowców mineralnych, które zostały scharakteryzowane j[...]

Występowanie jodu oraz bromu w solankach monokliny przedsudeckiej DOI:10.15199/62.2018.6.17


  Wody zasolone i solanki występujące w głębokich strukturach geologicznych oprócz wysokich stężeń składników podstawowych, takich jak sód, potas, magnez i chlor charakteryzują się również podwyższonymi, w stosunku do zwykłych wód podziemnych, stężeniami mikroskładników. Na świecie z wód zasolonych pozyskiwane są m.in. brom i jod. W Polsce zasolone wody podziemne, do których należą wody złożowe, są problemem dla zakładów eksploatujących kopaliny, w tym węglowodory. Możliwości ich zagospodarowania są przedmiotem zainteresowania zarówno naukowców, jak i technologów zakładów górniczych1-4). Celem artykułu było przeanalizowanie zawartości jonów jodkowych i bromkowych w wodach występujących w utworach permu i mezozoiku monokliny przedsudeckiej, jednostki geologicznej rozpoznanej dużą ilością odwiertów5-7). Zawartość tych dwóch pierwiastków była analizowana pod kątem możliwości ich pozyskiwania. Perspektywiczne dla przemysłu chemicznego są wody zawierające brom w ilości przekraczającej 200 mg/L, a także wody zawierające jod w ilości co najmniej 15 mg/L8). Na obszarze monokliny przedsudeckiej występują solanki o różnej genezie i zróżnicowanym stopniu przeobrażenia9, 10).Charakteryzują się one podwyższoną mineralizacją, która w niektórych rejonach przekracza 300 g/L, podwyższonymi stężeniami jodu (do kilku mg/L) i bromu (do ponad 2 tys. mg/L) oraz innych mikroskładników7, 11). Na monoklinie przedsudeckiej działały i działają zakłady górnicze. Odwierty, którymi prowadzi się eksploatację węglowodorów, jak i te, w których została ona zaniechana mogłyby by+ć wykorzystane do pozyskiwania wód o podwyższonej zawartości cennych mikroskładników. Otrzymywanie i wykorzystanie bromu i jodu Brom jest pierwiastkiem wykorzystywanym w różnorodnych gałęziach przemysłu, m.in. farmaceutycznym, chemicznym, spożywczym, elektronicznym, w rolnictwie, a także w wiertnictwie. Brom ma zastosowanie w produkcji środków obniżających palność BFR (brominated flame reta[...]

Agresywność korozyjna wód podziemnych w województwie małopolskim DOI:10.15199/62.2019.5.17


  Korozja w sieciach wodociągowych stanowi istotny wielopłaszczyznowy problem. Wpływa ona niekorzystnie na jakość wody, powodując jej zanieczyszczenie produktami korozji. Uszkodzenia sieci wodociągowej ograniczają niezawodność i bezpieczeństwo przesyłu, a także mogą powodować poważny ubytek zasobów wodnych. Korozja zwiększa kosztochłonność eksploatacji sieci wodociągowej z uwagi na konieczność usuwania awarii i przeprowadzania remontów. Szacuje się, że korozja niszczy 2-5% produktu światowego brutto1). W takich krajach, jak USA, Australia, Wlk. Brytania i Japonia roczne straty związane z korozją wynoszą 3-4% produktu krajowego brutto2). Koszty korozji w Polsce szacowane są na 6-8% PKB3). Struktura materiałowa sieci dystrybucyjnych w Polsce jest podobna do tej poza granicami kraju. Jest w przewarzającej ilości (ok. 53%) wykonana z żeliwa i stali, czyli materiałów najbardziej wrażliwych na korozję4).W systemach dystrybucji wód (sieciach wodociągowych) produkty korozji wraz ze związkami wytrącającymi się z wody tworzą osady, gromadzące się na wewnętrznych powierzchniach przewodów wodociągowych. Osady charakteryzują się porowatością 40-50% i niejednorodnością. Mogą one być substratami pokarmowymi dla mikroorganizmów, które w sieci dystrybucji tworzą biofilm. Produkty metabolizmu mikroorganizmów zasiedlających biofilm zwiększają szybkość korozji metali5, 6). Na skutek rozwoju biofilmu woda zmienia swoja barwę, wzrasta jej mętność, zanieczyszczenie substancjami organicznymi, azotem amonowym i produktami korozji metali. W przewodach wodociągowych wykonanych z żeliwa i stali wskaźnikiem wtórnego zanieczyszczenia wody jest brunatna barwa i zwiększona mętność. Zapewnienie bezpieczeństwa mikrobiologicznego wody wiąże się w takim przypadku z koniecznością zastosowania większej ilości środka dezynfekującego, co z kolei wpływa na pogorszenie właściwości organoleptycznych wody i wzrost stężenia powstających ubocznych produktów dezynfekcji. Przy[...]

Wpływ prac rekultywacyjnych na zmiany jakościowe wód podziemnych w rejonie składowiska odpadów przemysłowych DOI:10.15199/62.2019.5.21


  Składowiska odpadów przemysłowych wywierają bardzo silny i różnorodny wpływ na środowisko gruntowo-wodne1-3). Dotyczy to głównie składowisk, w których deponowane są odpady powstające przy produkcji nawozów azotowych i tworzyw sztucznych1, 2). Zawierają one znaczne ilości wymywalnych składników organicz-nych i nieorganicznych, które w postaci odcieków przedostają się do wód podziemnych. W Polsce tego typu odpady w wielu przypadkach składowane są na składowiskach, które zostały wykonane jeszcze w połowie XX w. i nie mają żadnych zabezpieczeń przed infiltracją odcieków do środowiska gruntowo-wodnego4). Ponadto takie składowiska zlokalizowane są często w wyrobiskach po eksploatacji kruszyw mineralnych i infiltrujące z nich toksyczne substancje degradują wody podziemne i przemieszczają się wraz z nimi na znaczne odległości5-7). Dla zmniejszenia negatywnego oddziaływania takich składowisk na wody podziemne podejmuje się różnego rodzaju działania zabezpieczające w postaci budowy wokół nich szczelnych ekranów przeciwfiltracyjnych lub ekranów hydraulicznych1, 2). Jednym ze skuteczniejszych sposobów jest również zmiana gospodarki odpadami na składowisku i przyspieszenie wypełnienia niektórych kwater w celu ich zamknięcia, a następnie rekultywacji. Przeprowadzenie prac rekultywacyjnych zgodnie z obowiązującymi standardami pozwala na odcięcie infiltracji wód opadowych do wnętrza zamykanych kwater i znaczne ograniczenie ilości odcieków migrujących do wód podziemnych6). Takie zabiegi pozwalają na szybką poprawę jakości wód podziemnych odpływających z terenu składowisk odpadów przemysłowych. Charakterystyka techniczno-eksploatacyjna składowiska odpadów Składowisko odpadów przemysłowych "za rzeką Białą" zostało zbudowane w latach pięćdziesiątych XX w. w starym meandrze rzeki Białej, który stanowił naturalną nieckę obniżoną o 3,0-4,0 m względem otaczającego terenu po eksploatacji kruszywa3). W pierwszej fazie jego eksploatacji w wyrobiskach p[...]

Wpływ składowiska odpadów chemicznych na zanieczyszczenie wód podziemnych DOI:10.15199/62.2018.6.12


  Zakłady przemysłu chemicznego wywierają bardzo silny i różnorodny wpływ na środowisko naturalne w terenach bezpośrednio do nich przylegających. Jednym z istotniejszych źródeł ich negatywnego oddziaływania jest składowanie odpadów chemicznych, które powstają w różnych procesach technologicznych. Dotyczy to głównie odpadów powstających przy produkcji nawozów azotowych i tworzyw sztucznych, które zawierają znaczne ilości wymywalnych składników organicznych i nieorganicznych1). W Polsce takie odpady składowane są często na składowiskach wykonanych w połowie XX w., które nie mają żadnych zabezpieczeń przed infiltracją odcieków do środowiska gruntowo-wodnego lub są wykonane jako zbiorniki z betonu, glinobetonu i pokryte od góry warstwą lanego asfaltu. Materiały te nie gwarantują jednak szczelności takiego składowiska w długim okresie czasu. W trakcie jego eksploatacji powstają nieszczelności w beto-nowej warstwie uszczelniającej dno i skarpy składowiska głównie z powodu mechanicznych odkształceń takiej konstrukcji oraz nadmiernej korozji betonu, spowodowanej oddziaływaniem agresywnych odcieków. Infiltrujące w ten sposób odcieki do środowiska migrują do wód podziemnych, powodując ich znaczną degradację2-4). Dla zmniejszenia negatywnego oddziaływania takich składowisk na wody podziemne podejmuje się różnego rodzaju działania zabezpieczające w postaci budowy szczelnych ekranów przeciwfiltracyjnych lub ekranów hydraulicznych. Jednym ze skuteczniejszych sposobów jest również zamknięcie składowiska i prawidłowa jego rekultywacj[...]

 Strona 1