Wyniki 1-4 spośród 4 dla zapytania: authorDesc:"JOANNA KARBOWSKA-BERENT"

ZNACZENIE PROMIENIOWCÓW W BIODETERIORACJI ZABYTKÓW


  W pracy wymieniono zabytki, na których często spotyka się promieniowce, szczególnie Streptomyces spp. - malowidła ścienne, zarówno w środowisku nadziemnym jak i podziemnym, rysunki naskalne, malowidła olejne, zabytki ze skóry, w tym skórzane wyroby z wykopalisk archeologicznych, dokumenty i księgi na pergaminie. Przedstawiono objawy zniszczenia tych zabytków przez promieniowce oraz omówiono przystosowania wyodrębnionych szczepów do rozkładu zawartych w nich składników - klejów, spoiw, płótna, kolagenu - a także do wzrostu w obecności pigmentów stosowanych w malarstwie. Słowa kluczowe: Promieniowce, Streptomyces, skóra zabytkowa, pergamin, malowidła ścienne, rysunki naskalne The Role of Actinomycetes in the Biodeterioration of Cultural Heritage Abstract In this paper historic items are mentioned where actinomycetes, especially streptomycetes, have often been encountered - mural paintings, as well in overground as in underground environment, rock paintings, oil paintings, historic items of leather, including leathery products from archeological excavations, documents and old books of parchment. The signs of deterioration of these items by actinomycetes were presented and the adaptations of the isolates to the degradation of the compounds contained in these items - glues, binders, canvas, collagen - as well as to the growth in the presence of pigments used in paintings are discussed. Key words: Actinomycetales, Streptomyces, historic leather, parchment, mural painting, rock paintings 1. Wstęp Promieniowce (łac. Actinomycetales) to rząd obejmujący 48 rodzin, w których znajduje się 259 rodzajów Gram(+) bakterii [1]. Głównym środowiskiem życia większości promieniowców jest górna, natleniona warstwa gleby, ale są one izolowane także z ludzi, zwierząt, ścieków, produktów żywnościowych, kamieni, budynków i dzieł sztuki. Na zabytkach przeważnie występują przedstawiciele kilku rodzajów promieniowców, przeważnie Streptomyces, rzadziej Nocardia, Ar[...]

Zabytki na podłożu papierowym jako środowisko życia owadów DOI:10.15199/54.2016.2.2


  Owady stanowią dla dziedzictwa kulturowego na podłożu papierowym znaczące zagrożenie, podobnie jak mikroorganizmy. W artykule omówiono charakterystykę zniszczeń w tej grupie zabytków powodowanych przez owady oraz najistotniejsze dane o ich rozwoju. W zabytkowych księgozbiorach lub zasobach archiwalnych znajdują się liczne obiekty, w których widoczne są korytarze wydrążone przez larwy chrząszczy uznawanych jako typowe szkodniki magazynów z produktami spożywczymi: żywiaka chlebowca Stegobium paniceum, pustosza wypuklaka Niptus hololeucus lub pustosza kradnika Ptinus fur. Niekiedy papierowy blok książek niszczą larwy chrząszczy zazwyczaj żerujących w drewnie: kołatka domowego Anobium punctatum lub tykotka pstrego Xestobium rufovillosum. Wieloletnie żerowanie larw wymienionych owadów może doprowadzić dawne książki i archiwalia do prawie całkowitego zniszczenia, jednak obecnie rzadko już spotyka się aktywne żerowiska tych chrząszczy. Inne zagrożenie dla obiektów papierowych stanowi rybik cukrowy - pospolity owad bezskrzydły, wszystkożerny, występujący często w łazienkach. W zawilgoconych książkach można spotkać psotniki należące do gryzków. Nie powodują one uszkodzeń papieru, ponieważ żywią się strzępkami grzybni, natomiast ich obecność wskazuje na zawilgocenie zbioru i zagrożenie atakiem grzybów strzępkowych. Słowa kluczowe: papier, dziedzictwo kulturowe, owady As is the case with microorganisms, insects constitute a significant threat to paper-based cultural heritage items. In historic book or archival collections there are numerous items where tunnels bored by beetles’ larvae known as typical grocery warehouse pests, such as drugstore beetle (Stegobium paniceum), golden spider beetle (Niptus hololeucus) or whitemarked spider beetle (Ptinus Wprowadzenie Owady stanowią duże zagrożenie dla stanu zachowania zabytkowego papieru, podobnie jak mikroorganizmy. Co prawda różnorodność gatunkowa owadów niszczących papier jest dużo [...]

Ochrona zabytków na podłożu papierowym pr zed mikroorganizmami i owadami DOI:10.15199/54.2016.6.2


  Ochrona zabytków na podłożu papierowym przed biodeterioracją polega przede wszystkim na zapewnieniu prawidłowych warunków ich przechowywania, a w szczególności odpowiedniego mikroklimatu (RH 35-50%, 14-18°C, częstotliwość wentylacji: 0,2 wymiany na godzinę, częstotliwość cyrkulacji powietrza: 2 wymiany na godzinę) oraz porządku i czystości w magazynach. Konieczna jest troska o stan techniczny budynku i eliminacja źródeł jego zawilgocenia. Odkurzanie zbiorów powinno odbywać się co 5 lat przy użyciu odkurzaczy z filtrami HEPA. Stężenia aerozoli grzybowych w magazynach książek lub archiwaliów nie powinny przekraczać 200 jtk/m3. W artykule podane są metody oceny aktywności mikroorganizmów i żerowisk owadów oraz aktualnie polecane sposoby walki z nimi, takie jak stosowanie atmosfer ubogich w tlen, pułapki monitorujące, liofilizacja i in. Słowa kluczowe: papier, zabytki, grzyby strzępkowe, owady The protection of paper-based cultural heritage against biodeterioration consists mainly in providing proper conditions of preservation, especially appropriate microclimate (RH 35-50%, 14-18°C, ventilation rate: 0,2 air change per hour, air circulation rate: 2 changes per hour) as well as order and cleanliness in repositories. The attention should be given to the technical state of the building and to elimination of the sources of its humidification. The cleaning of the collections should be held every 5 years using vacuum cleaners with HEPA filters. The concentration of fungal aerosols in the repositories preserving books and archives should not exceed 200 cfu/m3. The article presents methods of estimation of the microorganisms’ and insects’ activity as well as currently recommended procedures of fighting against them, such as anoxia, insect monitoring traps, freeze-drying and others. Keywords: paper, cultural heritage, filamentous fungi, insects Występowanie i rozwój mikroorganizmów oraz owadów na zabytkach na podłożu papierow[...]

Proste testy chemiczne służące do wykrywania tiosiarczanu sodu w papierach fotograficznych DOI:10.15199/54.2015.10.2


  W artykule omówiono możliwości zastosowania prostych testów chemicznych w celu wykrycia pozostałości tiosiarczanu sodu (utrwalacza) w papierach fotograficznych. Pozostałość utrwalacza jest niebezpieczna dla trwałości odbitek fotograficznych. W ramach badań przetestowano skuteczność: nadmanganianu potasu, chlorku żelaza i azotanu srebra. Wykazały one różną efektywność na próbkach papierów testowych. Za najbardziej efektywny odczynnik uznano azotan srebra. Słowa kluczowe: papier fotograficzny, konserwacja, tiosiarczan sodu, żółknięcie fotografii, azotan srebra, siarczek srebra Possibilities of application of simple chemical tests to determine remains of fixer (sodium thiosulphite) in photographic papers presented. The fixer remains is very harmful for the pergmanence of photographic prints. Efficacy of application of potassium permanganate, ferric chloride and silver nitrate were tested within the project. They indicated different effectiveness on paper samples and the silver nitrate estimated the most effective. Keywords: photographic paper, conservation, sodium thiosulphate, photographs yellowing, silver nitrate, silver sulfide Wprowadzenie Klasyczne papiery fotograficzne z halogenkami srebra, poddawane standardowej obróbce chemicznej w ciemni (wywołaniu, przerywaniu, utrwalaniu, płukaniu i suszeniu) są do dziś stosowane w pracowniach fotograficznych. Co więcej, w ciągu ostatnich kilkunastu lat obserwuje się zwiększone zainteresowanie najstarszymi technikami, stosowanymi od XIX wieku. Zainteresowani są nimi konserwatorzy fotografii (dla celów badawczych) i artyści ze względu na niezwykłe walory tych odbitek. W kontekście podjętego tematu, ważna jest jednak nie tylko znajomość technik fotograficznych, ale również zagadnienie trwałości odbitek. Decyduje o tym przede wszystkim pozostałość utrwalacza w papierach (tiosiarczanu sodu: Na2S2O3,), głównego czynnika odpowiedzialnego za żółknięcie i płowienie odbitek (powstawanie Ag2S)[...]

 Strona 1