Wyniki 1-6 spośród 6 dla zapytania: authorDesc:"Maciej Balawejder"

Wykorzystanie ozonu w przechowywaniu ziarna zbóż (cz. 1) DOI:


  Ozon jest substancją o silnym działaniem utleniającym. W związku z tą właściwością może mieć zastosowanie w przechowywaniu ziarna zbóż, jako czynnik skutecznie eliminujący rozwój mikroorganizmów i insektów, które odpowiedzialne są za pogorszenie jakości składowanego surowca. Ponadto, w porównaniu z innymi środkami ochrony nie pozostawia po sobie żadnych szkodliwych produktów ubocznych. W pierwszej części artykułu przedstawiono aktualny stan wiedzy na temat zalet włączenia techniki ozonowania do przechowywania ziarna zbóż, uwzględniając jego silne działanie dezynfekcyjne i dezynsekcyjne, a także obniżające poziom mikotoksyn. Słowa klucze: ozon, przechowywanie ziarna, mikotoksyny, insekty.The use of ozone in the preservation of grain (part 1) Abstract Ozone is a substance with a strong oxidative activity. In connection with this attribute it can be used in preserving the grain, as a factor efficiently eliminating the growth of microorganisms and insects which are responsible for quality deterioration of the stored grain. Moreover, ozone does not leave any harmful side-products when comparing with other disinfectants. In the first part of the article the current state of knowledge on advantages of including the ozonization technology in the preservation of grain was presented, taking into consideration its strong disinfecting and disinsecting activity as well as reducing the level of mycotoxins in the grain. Keywords: ozone, grain storage, mycotoxins, insects.Rośliny zbożowe spełniają wiele funkcji w gospodarce. Stanowią surowiec w wielu branżach przemysłu spożywczego, paszowego, a także farmaceutycznego, tekstylnego, chemicznego, czy budowlanego. Według danych GUS z 2015 roku, powierzchnia zasiewów zbóż ogółem wynosiła 7,5 mln ha i była wyższa w porównaniu z latami ubiegłymi, zajmując naczelne miejsce wśród roślin uprawianych w Polsce. Ponadto zboża są głównym źródłem pożywienia człowieka. W zależności od stopnia przetworzenia zawie[...]

Całkowita zdolność antyoksydacyjna i wybrane metody jej wyznaczania w produktach roślinnych DOI:10.15199/64.2017.5.2


  Total antioxidant activity of plant-derived products is principally formed by carotenoids, tocopherols, ascorbic acid, and polyphenolic compounds. A properly high supply of antioxidants in a diet protects the body against the occurrence of illnesses related to oxidative stress and improves the luxury of life. In connection with the above, the search of sources of antioxidants is necessary, and application of proper analytic approach is indispensable for that purpose. In the article the most frequently applied methods of evaluation of total antioxidant capacity, the influence of array components on the final result as well as the necessity of method standardisation were discussed. Całkowita zdolność antyoksydacyjna produktów pochodzenia roślinnego kształtowana jest głownie przez zawartość karotenoidów, tokoferoli, kwasu askorbinowego oraz związków polifenolowych. Odpowiednio duża podaż przeciwutleniaczy w diecie zabezpiecza organizm przed wystąpieniem chorób wywoływanych stresem oksydacyjnym i poprawia komfort życia. Dlatego konieczne jest poszukiwanie nowych źródeł przeciwutleniaczy, a niezbędne do tego celu jest zastosowanie odpowiednich technik analitycznych. W artykule omówiono najczęściej stosowane metody oceny całkowitej zdolności antyoksydacyjnej, a także wpływ składników matrycy na wynik analizy oraz potrzebę standaryzacji metod. Wstęp Z doniesień naukowych wynika, że przyczyną starzenia się organizmu i powstawania wielu chorób cywilizacyjnych jest brak równowagi między generacją wolnych rodników a jego naturalnymi zdolnościami antyoksydacyjnymi. Tworzenie wolnych rodników jest intensyfikowane przez wiele czynników zewnętrznych, związanych głównie ze stylem życia, tj. spożywaniem alkoholu, paleniem papierosów, stresem, promieniowaniem UV, zbyt intensywnym wysiłkiem fizycznym, niewłaściwą dietą czy stanami zapalnymi w organizmie. W momencie, kiedy organizm nie jest w stanie nadążyć za gwałtownym i długotrwałym tworzeniem wol[...]

Antyoksydacyjne właściwości płatków zbożowych różnego pochodzenia DOI:


  Wzrost świadomości żywieniowej konsumentów sprawia, że coraz bardziej zwracają uwagę na właściwości odżywcze i prozdrowotne żywności. Obserwuje się obecnie zwiększenie zainteresowania żywnością, która poza dostarczeniem podstawowych składników odżywczych, charakteryzuje się także wysokim potencjałem antyoksydacyjnym. Przeciwutleniacze mają zdolność do neutralizowania wolnych rodników, których nadmiar w organizmie jest przyczyną stresu oksydacyjnego, a w konsekwencji starzenia się organizmu i powstawania wielu chorób cywilizacyjnych, w tym nowotworów, chorób układu krążenia i neurodegeneracyjnych. Dlatego też, istotne jest spożywanie żywności bogatej w antyoksydanty, a ich głównym źródłem powinna być żywność pochodzenia roślinnego [1]. Przetwory zbożowe, szczególnie wyprodukowane z całego ziarna, powinny stanowić ważny element diety człowieka. Poza tym, że są zasobne w białko, błonnik pokarmowy, sole mineralne, witaminy to zawierają pewne ilości związków, które przyczyniają się do ochrony struktur molekularnych przed reaktywnymi formami tlenu (RFT), tj. karotenoidy, tokoferole, kwasy fenolowe oraz flawonoidy. Należy jednak dodać, że poziom tych związków jest uzależniony od gatunku i odmiany zboża, a przede wszystkim stopnia przetworzenia. Jak podają Piątkowska i wsp. [9], największą zawartość związków polifenolowych obserwuje się w zewnętrznych częściach okrywy owocowo-nasiennej, co jest także silnie skorelowane z wysoką aktywnością przeciwutleniającą. Z kolei najmniejszy poziom związków bioaktywnych notuje się w mąkach, szczególnie o wysokim stopniu oczyszczenia [1, 6, 11, 16]. Płatki zbożowe należą do przetworów o minimalnym stopniu przetworzenia. Technologia otrzymywania płatków opiera się głównie na oczyszczaniu ziarniaków, parowaniu, obłuszczaniu, ewentualnie krajaniu i płatkowaniu. W zależności od zastosowanych warunków poszczególnych operacji technologicznych wyróżnia się płatki zwykłe, które wymaga[...]

Charakterystyka profilu kwasów tłuszczowych płatków zbożowych różnego pochodzenia DOI:


  Tłuszcze stanowią najbardziej skoncentrowane źródło energii w pożywieniu. Stwierdzono, że w ich skład wchodzi ponad 400 kwasów tłuszczowych różniących się między sobą nie tylko strukturą ale także właściwościami biologicznymi [6]. Kwasy tłuszczowe w żywności dzieli się na nasycone (SFA, ang. Saturated Fatty Acids), jednonienasycone (MUFA, ang. Monounsaturated Fatty Acids) oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe (PUFA, ang. Polyunsaturated Fatty Acids). W wielu badaniach udowodniono, że dieta obfitująca w tłuszcze, których profil kwasów tłuszczowych dominuje w kwasy nasycone, jest główną przyczyną chorób sercowo-naczyniowych, ale także nowotworowych oraz neurodegeneracyjnych. Według zaleceń żywieniowych spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych powinno być niższe od 10% dziennej podaży energii [1, 2, 6, 7]. Nienasycone kwasy tłuszczowe uczestniczą w wielu procesach regulacyjnych na poziomie komórek, tkanek i całego organizmu. Są składnikami budulcowymi komórek, a także substratami w syntezie eikozanoidów - biologicznie aktywnych substancji o charakterze hormonów tkankowych (prostaglandyny, prostacykliny, tromboksany, leukotrieny, lipoksyny). Ponadto odgrywają istotną rolę w transporcie i metabolizmie cholesterolu, powodując jego obniżenie w osoczu krwi, a także wykazują działanie obniżające ciśnienie krwi oraz antynowotworowe. W diecie człowieka, dobrym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych, w tym najcenniejszych - długołańcuchowych, wielonienasyconych są rośliny oleiste, ryby, orzechy, a także zboża i przetwory zbożowe [2, 3, 4, 7, 10]. Płatki zbożowe należą do produktów zbożowych o minimalnym stopniu przetworzenia. Technologia otrzymywania płatków opiera się głównie na oczyszczaniu ziarniaków, parowaniu, obłuszczaniu, ewentualnie krajaniu i płatkowaniu. W zależności od zastosowanych warunków operacji technologicznych, wyróżnić można płatki zwyk[...]

Wybrane zastosowania ozonu w przemyśle spożywczym DOI:10.15199/65.2019.4.6


  Ozon - tritlen (O3), to alotropowa odmiana tlenu występująca w trzech stanach skupienia. W stanie gazowym ma niebieską barwę oraz charakterystyczny, ostry zapach przypominający zapach chloru [12]. Słowo ozon pochodzi z języka greckiego i w wolnym tłumaczeniu oznacza "pachnący". Ozon w postaci cieczy ma barwę ciemnoniebieską, z kolei jako ciało stałe jest czarnofioletowy. Ma bardzo silne właściwości utleniające, co bezpośrednio wynika z jego wysokiego potencjału oksydacyjno- -redukcyjnego. Potencjał oksydacyjno-redukcyjny ozonu jest dużo wyższy niż innych znanych czynników utleniających stosowanych powszechnie do odkażania (tabela 1). W zależności od stężenia które chce się uzyskać, ozon w formie gazowej może być generowany metodą cichych wyładowań elektrycznych, metodami fotochemicznymi oraz elektrolitycznymi [3]. Wyższe stężenia rzędu kilkunastu procent można uzyskać z tlenu, natomiast z powietrza uzyskuje się stężenia do kilkuset ppm (ang. parts per milion). Gdy cząsteczki tlenu wchodzą w wytworzone pole elektryczne lub wysokoenergetyczne promieniowanie elektromagnetyczne, ulegają pod jego działaniem rozpadowi do bardzo reaktywnych form atomowych (O), które reagują z zachowanym tlenem cząsteczkowym (O2), powodując utworzenie cząsteczki ozonu (O3). Proces ten zachodzi zgodnie z reakcją [11]: O2 → 2O 2O + 2O2 → 2O3 Obecne w powietrzu cząsteczki azotu (N2) tak samo jak cząsteczki tlenu mogą zostać rozłożone do ich reaktywnych atomowych form w polu elektrycznym, a następnie utlenione zgodnie z reakcją: 4N+4O2 → NO+NO2+N2O5 Generowanie ozonu z powietrza jest tańsze, jednak obarczone wadami. Zasadniczą jest niski poziom stężenia ozonu w generowanym strumieniu oraz zanieczyszczenie tlenkami azotu, które mogą po rozpuszczeniu zmieniać pH produktów i podwyższać stężanie azotanów. Ozon jest bardzo skutecznym i silnym utleniaczem. O jego sile może świadczyć fakt, że niszczy on bakterie Escherischia coli od[...]

Wykorzystanie ozonu w przechowywaniu ziarna zbóż (cz. 2) DOI:


  Ziarno przeznaczone do przetworzenia powinno spełniać określone wymagania jakościowe, w zależności od kierunku przerobu. Pod pojęciem jakości ziarna, rozumie się zarówno aspekty związane z jego przydatnością technologiczną, ale także dotyczące zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego. Dlatego też, w ramach kontroli urzędowych, ziarno zbóż poddawane jest ścisłym badaniom pod kątem czynników potencjalnie szkodliwych dla człowieka, tj. obecności mikotoksyn, zawartości metali ciężkich oraz pozostałości pestycydów. Partie ziarna, w których poziomy tych substancji są wyższe od określonych norm, nie mogą być kierowane do przerobu [20]. Ozon w obniżaniu pozostałości pestycydów Pestycydy stanowią liczną grupę związków chemicznych, których stosowanie ma na celu ochronę upraw przed chwastami, owadami, gryzoniami i chorobami grzybowymi, jak również zabezpieczenie ziarna w trakcie przechowywania. Środki te minimalizują straty plonu, zmniejszają ryzyko zakażenia plantacji toksynotwórczymi pleśniami, a także poprawiają zdrowotność ziarna. Jednak mimo stosowania zasad dobrej praktyki rolniczej (GAP), w ziarnie kierowanym do przechowywania lub przetworzenia obserwuje się pozostałości środków ochrony roślin. Udowodniono, że długotrwałe spożywanie żywności zawierającej nawet dopuszczalne ilości pestycydów, może być przyczyną pogorszenia stanu zdrowia człowieka i wystąpienia wielu poważnych chorób, w tym nowotworowych i neurodegeneracyjnych. Dlatego też należy ograniczać możliwie najbardziej stosowanie chemicznych środków ochrony lub zastępować je metodami, których efekt jest porównywalny, a w zabezpieczanym materiale nie będą występować żadne szkodliwe pozostałości [2, 5]. Włączenie gazu ozonowego eliminuje stosowanie syntetycznych środków ochrony na każdym etapie przechowywania ziarna. Procedura ozonowania, w zależności od dawki ozonu, czasu ekspozycji i liczby cykli jest w stanie skutecznie ograniczyć rozwój mikroorgani[...]

 Strona 1