Wyniki 1-5 spośród 5 dla zapytania: authorDesc:"Małgorzata Czarny-Działak"

Rola edukacji ekologicznej na rzecz poprawy jakości powietrza DOI:10.15199/62.2017.11.2


  Na podstawie przeglądu literatury pokazano rolę edukacji ekologicznej w działaniach podejmowanych na rzecz poprawy jakości powietrza. Liczne badania wskazują na małą świadomość społeczną negatywnego wpływu pyłów zawieszonych na zdrowie człowieka. Jest ona konsekwencją nieodpowiedniej edukacji ekologicznej. Działania na rzecz czystego powietrza są podejmowane przez ludzi tym chętniej, im wyższe jest ich wykształcenie. Celem artykułu było przedstawienie roli edukacji ekologicznej (formalnej i nieformalnej) w kształtowaniu postaw koniecznych do podejmowania działań prowadzących do zmniejszenia emisji pyłów oraz ograniczenia ich wpływu na zdrowie i życie człowieka. Rozwój społeczno-gospodarczy na przełomie XX i XXI w. obfitował w zdarzenia potwierdzające, że edukacja ekologiczna społeczeństwa stanowi jeden z najważniejszych czynników wpływających na świadomość ekologiczną społeczeństwa dotyczącą jakości powietrza, którym oddychamy. Człowiek jako jednostka społeczna w ciągu swego rozwoju przejawia określoną aktywność oraz podlega wpływom oddziaływania środowiska, w którym żyje. Jedną z form jego działalności jest edukacja, której wynikiem jest określony poziom i charakter świadomości jednostki ludzkiej oraz jej kultury1). Edukacja ekologiczna rozumiana jest jako koncepcja kształcenia i wychowywania społeczeństwa na rzecz kształtowania i ochrony środowiska przyrodniczego. Skuteczna i właściwa ochrona powietrza atmosferycznego uzależniona jest od poziomu wiedzy społeczeństwa i od preferowanych przez nie stylów życia. Edukacja ekologiczna umożliwia łączenie wiedzy przyrodniczej z postawami humanistycznymi. Edukacja jest to system kształcenia, nabywania postaw, umiejętności i wiedzy. Definicję edukacji ekologicznej podano w deklaracji z Tbilisi jako proces mający na celu rozwijanie ludzkiej populacji. Rozwój powinien obejmować wiedzę, postawy, umiejętności, motywacje, a także obowiązek pracy indywidualnej i grupowej sk[...]

Zagrożenia zdrowotne związane z zanieczyszczeniami wody pitnej. Zalety i wady doczyszczania DOI:10.15199/62.2018.7.17


  Woda jest najcenniejszym bogactwem naturalnym, czynnikiem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jest środowiskiem, w którym przebiegają wszystkie procesy życiowe, służy do transportu składników odżywczych i metabolitów, jest nośnikiem i rozpuszczalnikiem składników mineralnych, bierze udział w procesach termoregulacji. Dorosły człowiek może przeżyć bez wody zaledwie od 3 do 5 dni, bowiem dla zapewnienia prawidłowego przebiegu procesów życiowych niezbędne jest stałe dostarczanie płynów do organizmu na poziomie co najmniej 1,5 L dziennie. Szczególną wartością żywieniową charakteryzują się naturalne wody mineralne, stanowiąc cenne źródło makro- i mikroskładników mineralnych. Coraz więcej konsumentów wybiera wody butelkowane, w przekonaniu, że zawierają niezbędne dla organizmu związki mineralne, oraz że ich jakość i walory smakowe nie budzą tylu wątpliwości co woda wodociągowa. Intensywny rozwój cywilizacji, postępująca degradacja środowiska naturalnego, w tym ekosystemów wodnych, oraz wzrost zanieczyszczeń fizycznych, chemicznych i mikrobiologicznych, przyczyniają się do obniżenia walorów użytkowych wody w codziennym życiu człowieka, w tym również wody pitnej. Następstwem zanieczyszczenia wody jest obecność w jej składzie różnych związków chemicznych (metali ciężkich i związków organicznych) jak również wirusów, zarodników patogennych grzybów, zjadliwych bakterii i form inwazyjnych pasożytniczych pierwotniaków. Pogorszenie walorów użytkowych wody wodociągowej, czyli jej smaku, zapachu, barwy i stopnia twardości może być spowodowane wieloma czynnikami i często Ewa Ochwanowskaa,*, Małgorzata Czarny-Działaka, Edyta Laurman-Jarząbekc, Magdalena Florek- -Łuszczkid, Barbara Gworekb, Jarosław Chmielewskib 1124 97/7(2018) Dr hab. n. o zdr. Magdalena FLOREK-ŁUSZCZKI ukończyła studia z zakresu socjologii na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, tam też uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych. W 2016 r. [...]

Gazy anestetyczne. Zastosowanie, narażenie środowiskowe i sposoby zmniejszenia ryzyka zagrożenia DOI:10.15199/62.2018.10.25


  Postęp nauk medycznych przyniósł nie tylko wygodę codziennego życia zawodowego personelu medycznego, ale również wiele różnego rodzaju zagrożeń. Nowe technologie i techniki medyczne oraz nowe środki farmakologiczne stwarzają nieznane dotąd zagrożenia zdrowotne. Należy do nich narażenie zawodowe na gazy anestetyczne stosowane w medycynie. Pracownik w środowisku pracy narażony jest na działanie jednocześnie wielu czynników szkodliwych, które występują w różnych stężeniach. Skutki zdrowotne narażenia środowiskowego są różnorodne i objawiają się w postaci przejściowych lub trwałych zaburzeń funkcjonalnych, rzadziej w postaci ewidentnych chorób. Dlatego tak ważna jest dbałość o zapewnienie bezpiecznych warunków zdrowotnych w miejscu pracy1). Pierwszych korelacji warunków wykonywania pracy z negatywnym wpływem na zdrowie można doszukać się już w dziełach Hipokratesa i Pliniusza Starszego. Pierwszy opisał zatrucie ołowiem górników rud metali, drugi zaś pylice występujące wśród pracowników rzemieślniczych2). W 1700 r. uznawany za ojca medycyny pracy włoski lekarz Bernardino Ramazzini w książce zatytułowanej Rozważania o chorobach rzemieślników zdefiniował i usystematyzował objawy wielu chorób zawodowych występujących wśród pracowników służby zdrowia. Pod względem występowania ryzyka zawodowego wyróżnił je na drugim miejscu po zawodach związanych z górnictwem. W 1877 r. F.F. Erisman wydał pierwszy podręcznik higieny pracy, w którym ukazał wpływ oraz znaczenie warunków pracy na zdrowie pracowników3). Czynniki występujące w środowisku pracy, na które eksponowani są pracownicy, mogą prowadzić do powstania zaburzeń zdrowia i chorób zawodowych. Stan środowiska pracy, który może doprowadzić do powstania choroby wymaga czasu ekspozycji odpowiedniego do wystąpienia przekroczenia dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników4). Jako wynik ekspozycji ludzi na szkodliwe czynniki środowiska pracy wymienia się takie skutki zdrowotne, jak nowotwory, uc[...]

Zawodowe i środowiskowe narażenie narządu słuchu na toksyczne działanie metali ciężkich DOI:10.15199/62.2018.12.34


  Metale ciężkie, których źródłem uwalniania do środowiska, a tym samym stanowiącym bezpośrednie narażenie ludzi na ich oddziaływanie, jest przemysł wydobywczy i przetwórczy, w tym hutniczy, metalurgiczny, chemiczny, nawozów sztucznych, celulozowo- papierniczy i elektrochemiczny. Kolejnym źródłem uwalniania do środowiska toksycznych pierwiastków jest gospodarka odpadami, a szczególnie odpadami niebezpiecznymi. Uwalniane metale ciężkie wykazują toksyczne działanie na zmysł słuchu i wraz z hałasem przyczyniają się do jego poważnego uszkodzenia. Według Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych w 2015 r. zawodowy ubytek słuchu stwierdzono u 148 osób (7,1% wszystkich stwierdzonych chorób zawodowych)1). W ocenie narażenia zawodowego i szkodliwości czynników występujących na stanowisku pracy, działających negatywnie na narząd słuchu, poza stwierdzeniem nadmiernego hałasu pomijane jest współwystępowanie substancji chemicznych, ich działanie addytywne lub synergistyczne oraz osobnicza zmienność genetyczna, które jeszcze mogą pogłębiać problem uszkodzenia słuchu2, 3). Podobnie jest w przypadku ludzi zamieszkujących tereny uprzemysłowione, w tym chemicznie zdegradowane. Ilość opublikowanych danych naukowych o łącznym działaniu na zdrowie człowieka substancji ototoksycznych i hałasu jest uboga4). W literaturze przedmiotu najczęściej wymienianymi metalami wykazującymi negatywne działanie na narząd słuchu są: ołów, rtęć i kadm4-9). Pierwiastki te nie są metabolizowane w organizmie człowieka, przez co w czasie wystąpienia narażenia i wchłonięcia do organizmu kumulują się w tkankach (tkanka tłuszczowa, nerki, kości i zęby) i mogą powodować wystąpienie objawów toksycznego działania. Najważniejszym źródłem narażenia osób dorosłych na metale ciężkie jest przede wszystkim ekspozycja Marta Borońa,*, Maciej Cyranb, Bożena Wójtowiczc, Małgorzata Dziechciażd, Ilona Żeber-Dzikowskae, Barbara Gworekf, Małgorzata Czarny-Działake, Jarosław Chmielewskig 97/12[...]

Oleje odpadowe jako źródło zagrożeń środowiskowych i zdrowotnych DOI:10.15199/62.2019.8.24


  Gospodarka odpadami jest szczegółowo uregulowana prawnie. Jednak jak pokazuje codzienne życie uregulowanie prawne tego zagadnienia nie jest gwarantem prawidłowego postępowania z odpadami. Należy przypuszczać, że zestawienie przepisów prawa z właściwą ich realizacją przez podmioty do tego zobowiązane w połączeniu ze świadomością ekologiczną oraz zmianą mentalności pojedynczych członków społeczeństwa przyniosą zamierzony efekt działań prośrodowiskowych i zdrowotnych, u podstaw których legło wprowadzenie przepisów prawa w tym zakresie. Prezentowane treści artykułu odnoszą się do zagadnień związanych ze zużytymi olejami kwalifikowanymi jako odpadowe i przepracowane. aInstytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa; bUniwersytet Pedagogiczny, Kraków; cUniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce; dInstytut Medycyny Wsi, Lublin Waste oils as a source of environmental and health risks Oleje odpadowe jako źródło zagrożeń środowiskowych i zdrowotnych DOI: 10.15199/62.2019.8.24 Dr hab. Alicja WALOSIK w roku 1979 ukończyła studia na kierunku biologia na Wydziale Geograficzno-Biologicznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. KEN w Krakowie. W 1994 r. uzyskała stopień doktora na tym samym wydziale. Jest biologiem i dydaktykiem biologii, profesorem Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, kierownikiem Zakładu Dydaktyki Nauk Przyrodniczych. Zainteresowania i badania naukowe koncentrują się na tematyce związanej z edukacją ekologiczną i środowiskową oraz problemach dydaktyki biologii, przyrody i ochrony środowiska na wszystkich szczeblach kształcenia przyrodniczego i biologicznego. Jest współautorką programów nauczania, podręczników przyrody i biologii w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum, poradników metodycznych dla nauczycieli oraz podręcznika akademickiego z dydaktyki biologii i ochrony środowiska. Specjalność - biologia, przyroda, dydaktyka biologii, edukacja ekologiczna oraz ochrona śr[...]

 Strona 1