Wyniki 1-4 spośród 4 dla zapytania: authorDesc:"ANDRZEJ JAGUŚ"

Hydroenergetyka w dorzeczu Waitaki (Nowa Zelandia)


  Przedstawiono udział hydroenergetyki w produkcji energii elektrycznej na świecie, w tym w Nowej Zelandii. Zaprezentowano dorzecze i system hydroenergetyczny rzeki Waitaki. Podano podstawowe parametry obiektów służących hydroenergetyce w tym systemie (akwenów i elektrowni wodnych). Zwrócono uwagę na kaskadową specyfikę systemu. Hydroelektrownie są zaliczane do systemu odnawialnych źródeł energii. Ich funkcjonowanie opiera się zwykle na spiętrzeniu płynącej wody, której zrzut z utworzonego zbiornika zaporowego (ewentualnie podpiętrzonego jeziora) napędza turbiny prądotwórcze. W wypadku wystarczająco dużego spadku cieku (i energii kinetycznej wody) spiętrzenie nie jest konieczne, przy czym należy się liczyć z ograniczeniem produkcji energii w sytuacji zmniejszenia przepływu. W skali światowej hydroelektrownie produkują ok. 20% energii elektrycznej. W poszczególnych państwach odsetek ten jest jednak wyraźnie zróżnicowany [5], gdyż rozwój hydroenergetyki zależy zarówno od czynników środowiskowych (np. dostępności paliw kopalnych, posadowienia geologicznego i urzeźbienia dolin rzecznych, warunków hydrometeorologicznych), jak i społeczno- -ekonomicznych. Wśród krajów przodujących w energetycznym wykorzystywaniu wód należy wymienić m.in.: Norwegię (98,5% krajowej produkcji energii w 2008 r.), Brazylię (79,8%), Islandię (75,5%), Austrię (60,6%), Kanadę (58,7%). Z kolei znikomy udział hydroenergetyki w produkcji energii charakteryzuje np. Danię (0,1%), Białoruś (0,1%), Estonię (0,3%), Węgry (0,5%), Republikę Południowej Afryki (1,6%). W Polsce przytaczany odsetek wynosi ok. 2% - ocenia się, że wykorzystywane jest zaledwie 12% zasobów hydroenergetycznych kraju [8]. Nowa Zelandia, tworzona przez Wyspę Północną i Wyspę Południową (oddzielone od siebie cieśniną Cooka), należy do grupy krajów korzystających w przewadze z odnawialnych źródeł energii (głównie wody, geotermii i wiatru) - w 2011 r. pochodziło z nich 77% w[...]

Zapory wodne w USA - budowa, eksploatacja, usuwanie


  Artykuł przybliża - na przykładzie Stanów Zjednoczonych Ameryki - kontrowersyjną problematykę eksploatacji zapór wodnych. Podano liczne dane liczbowe dotyczące istniejących oraz usuniętych zapór w USA, zwracając uwagę na fakt usuwania przede wszystkim zapór niskich a także pochodzących sprzed kilkudziesięciu i więcej lat. Przedstawiono opinie w zakresie likwidacji zapór, dowodząc zarówno konieczności renaturyzacji rzek, jak i funkcjonowania zapór, w zależności od ekologiczno-ekonomicznego rachunku zysków i strat. Dostępne dla ludzkości zasoby wody słodkiej stanowią zaledwie 0,4-1,0% całej objętości wody słodkiej na Ziemi [11]. Wielkość zasobów odnawialnych, z których można korzystać, jest jeszcze mniejsza (0,10-0,15% wody słodkiej). Tylko regionalnie zasoby te są na tyle wysokie, a stopień zagospodarowania antropogenicznego terenu na tyle niski, że nie ma potrzeby retencjonowania wód powierzchniowych. W większości krajów rozwój osadniczy, rolniczy i przemysłowy spowodował potrzebę zatrzymywania i gromadzenia wód rzecznych, odpływających do mórz i oceanów. Rzeki przegradzano więc zaporami, tworząc zbiorniki retencyjne wody słodkiej. Największe zbiorniki zaporowe na świecie mają pojemność przeszło 100 km3 wody [12], lecz zdecydowanie dominującą liczebnie grupę stanowią zbiorniki mieszczące dużo poniżej 1 km3 wody - wystarczy wspomnieć, że największy zbiornik polski, czyli Solina na Sanie, ma pojemność 0,47 km3. Liczba wszystkich zapór wodnych na kuli ziemskiej jest trudna do określenia, lecz prowadzone są rejestry większych zapór. Międzynarodowa Komisja Wielkich Zapór (International Commission on Large Dams; skrót: ICOLD; siedziba: Paryż) stara się rejestrować wszystkie zapory o wysokości konstrukcyjnej powyżej 15 m, a także zapory o wysokości 10-15 m, ale tylko te, które tworzą zbiorniki o pojemności co najmniej 3 mln m3. Na przełomie XX i XXI wieku szacowano funkcjonowanie na świecie ok. 50 tysięcy takich [...]

Możliwości rekultywacji zbiornika Tresna w kaskadzie Soły DOI:


  Przegradzanie dolin rzecznych zaporami w czasach historycznych wynikało głównie z potrzeby gromadzenia wody do nawodnień w rolnictwie (w tym na potrzeby hodowli ryb) i na cele gospodarczo-komunalne. Zbiorniki również budowano w celach ochrony przed powodziami. W XIX wieku nastała era spiętrzania wód na potrzeby hydroenergetyki. Powstawały też zbiorniki służące poprawie warunków żeglugi śródlądowej, zbiorniki przeciwpożarowe, zbiorniki przechwytujące rumowisko (tzw. wstępne - powyżej właściwych) i inne. Wiele zbiorników, niejako "przy okazji", stało się obiektami pełniącymi funkcje rekreacyjno-sportowe, kojarzone z plażowaniem, wędkarstwem, kajakarstwem, żeglarstwem, windsurfingiem. Obecnie zbiorniki są najczęściej budowane i użytkowane jako wielofunkcyjne [13] a liczni użytkownicy oczekują korzystnych parametrów jakościowych wody oraz całego otaczającego środowiska. Wymaga to ciągłego monitoringu zbiorników i organizacji ich ochrony przed niekorzystnymi wpływami z obszaru zlewni, a w sytuacji trwałego zanieczyszczenia - także rekultywacji. Rekultywacja to działania o charakterze odnawiającym, oczyszczającym, w tym wypadku czaszę zbiornika, mające prowadzić do odtworzenia dobrego stanu ekologicznego. Są one zasadne tylko wtedy, gdy równolegle, i w sposób ciągły, realizowane są zabiegi ochronne. Jest wiele metod rekultywacji jezior i zbiorników wodnych [21, 6, 13, 5, 17], które można podzielić na: ● działania fizyczne i fizykochemiczne (m.in. odmulanie czaszy, rozcieńczanie zanieczyszczeń, mechaniczne mieszanie toni wodnej, napowietrzanie hypolimnionu, usuwanie wód hypolimnionu, capping, inaktywacja biogenów w osadach dennych); ● działania biologiczne, w tym biomanipulacyjne (m.in. pobudzanie wzrostu roślin wodnych i ich zbiór, pobudzanie rozwoju biomasy na sztucznych podłożach, wprowadzanie gatunków odżywiających się fitoplanktonem, manipulowanie stosunkiem strukturalnym roślinożerców do drapieżników). Wszystk[...]

Bajkał i kaskada Angary - największy na świecie system gospodarowania zasobami wody słodkiej


  Przedstawiono podstawowe parametry zbiorników zaporowych na rzece Angarze. Omówiono warunki zasilania Angary z jeziora Bajkał. Wymieniono podstawowe funkcje zbiorników kaskady. Zasygnalizowano problemy konsekwencji środowiskowych i społeczno-gospodarczych związanych z utworzeniem zbiorników.Zapory, spiętrzające wody rzek w zbiornikach zaporowych, są szczególnie spektakularnym wyrazem działań hydrotechnicznych, trwale zmieniającym krajobraz. Najbardziej widowiskowe są wysokie zapory zlokalizowane w obszarach górzystych, determinujące znaczne głębokości zbiorników wodnych. Z kolei zbiorniki zaporowe terenów niżowych charakteryzuje często imponująca powierzchnia lustra wody. W hydrotechnice światowej, zgodnie z zasadami Międzynarodowej Komisji Wielkich Zapór (International Commission on Large Dams), zapory o wysokości konstrukcyjnej powyżej 15 m lub nieco niższe (o wysokości 10-15 m), lecz tworzące zbiorniki o pojemności co najmniej 3 mln m3, określa się mianem wielkich zapór. Liczba takich zapór funkcjonujących na świecie może sięgać 50 tysięcy, przy czym corocznie oddaje się do użytkowania od 160 do 320 nowych obiektów [6]. Rys. 1. Lokalizacja zbiorników wodnych kaskady Angary: 1 - zapora zbiornika Irkuckiego, 2 - zapora zbiornika Brackiego, 3 - zapora zbiornika Ust’Ilimskiego, 4 - zapora powstającego zbiornika Boguczańskiego Gospodarka Wodna nr 9/2012 383 Tabela I. Podstawowe parametry zbiorników wodnych kaskady Angary Parametr Zbiornik Irkucki Bracki Ust’Ilimski Boguczański Rok zakończenia napełniania 1962 1967 1976 - Lokalizacja zapory [km biegu rzeki] 1724 1118 820 445 Powierzchnia [km2] 154 5470 1833 2326 b Długość [km] 55 570 298 375 b Długość linii brzegowej [km] 276 6030 2500 2400 b Poziom piętrzenia wody [m n.p.m.] 457 a 402 296 208 b Wysokość piętrzenia wody [m] 31 106 88 67 b Pojemność [km3] 2,1 169,7 62,7 58,2 b Średni przepływ wody w profilu zapory [m3/s] 1863 2814 3200 3450 a poziom [...]

 Strona 1