Wyniki 1-4 spośród 4 dla zapytania: authorDesc:"Diana Wolańska-Buzalska"

Dieta Polaków a zalecenia żywieniowe część 1 DOI:10.15199/65.2019.8.5


  Priorytetem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO - World Health Organization) oraz krajów Unii Europejskiej jest podejmowanie działań z zakresu polityki zdrowotnej mających na celu zwalczanie przyczyn przewlekłych chorób niezakaźnych związanych z nieprawidłowym żywieniemi niską aktywnością fizyczną [22]. W tym celu tworzone są zalecenia żywieniowe, które odzwierciedlają najnowsze wyniki badań naukowych w zakresie żywienia człowieka. Stanowią one podstawowy instrument polityki rolnej, żywnościowej i prozdrowotnej oraz wprowadzane są lokalnie w każdym z krajów Unii Europejskiej [13]. W Polsce w 1995 roku na podstawie wytycznych Amerykańskiego Departamentu Rolnictwa (USDA - United States Department of Agriculture) powstała pierwsza Piramida Zdrowego Żywienia opracowana przez ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia. Piramida żywienia stanowi syntetyczny i graficzny opis odpowiednich proporcji różnych grup produktów spożywczych, które powinny znaleźć się w codziennej diecie przy założeniu, że im wyższe piętro piramidy, tym mniejsza częstotliwość i ilość spożycia produktów z danej grupy [1]. Modyfikacje Piramidy Zdrowego Żywienia wprowadzono w 2009 roku - największą zmianą było opracowanie zgodnie z wymogami Światowej Organizacji Zdrowia 10 zasad racjonalnego żywienia oraz dołączenie u podstawy piramidy aktywności fizycznej i tym samym zmiana nazwy na Piramidę Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej [1]. W 2016 roku nastąpiła kolejna nowelizacja, będąca odpowiedzią na zalecenia WHO i postęp w naukach medycznych [10]. Obecnie wytyczne dotyczące zaleceń żywieniowych dla zdrowej populacji przedstawiane w formie graficznej Piramidy Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej są w 3 wersjach, zależnych od etapu życia. Pierwsza przeznaczona jest dla dzieci i młodzieży od 4. do 18. roku życia, druga dla dorosłych, trzecia natomiast dla osób starszych. Podstawowe zalecenia żywieniowe dla populacji polskiej zdefiniowane zostały w 10 zasa[...]

Dieta Polaków a zalecenia żywieniowe część 2 DOI:


  MIĘSO I INNE ŹRÓDŁA BIAŁKA Ograniczaj spożycie mięsa (zwłaszcza czerwonego i przetworzonych produktów mięsnych do 0,5 kg/tyg.). Jedz ryby, nasiona roślin strączkowych i jaja. Zalecenia żywieniowe dotyczące spożycia produktów będących źródłem białka wskazują na potrzebę ograniczenia spożycia mięsa, zwłaszcza czerwonego, i przetworzonych produktów mięsnych oraz uwzględnienia ryb, nasion roślin strączkowych i jaj jako źródła tego składnika [14]. Zgodnie z analizą opublikowaną przez GUS w 2018 roku [7] spożycie mięsa wynosiło średnio 5,28 kg na osobę miesięcznie, czyli około 1,3 kg tygodniowo na osobę. Jest to znaczna ilość, która może przekładać się również na wysokie spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych pochodzących z mięsa i jego przetworów. Regularne spożywanie czerwonego i przetworzonego mięsa jest związane z większą częstością zachorowania na niektóre nowotwory złośliwe, w szczególności na raka jelita grubego, trzustki i gruczołu krokowego, co w swoim raporcie z 2015 r. wykazała Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC, International Agency for Research on Cancer), publikując raport podsumowujący wyniki ponad 800 badań z ostatnich 20 lat dotyczących zależności pomiędzy spożyciem mięsa a częstością występowania raka. Czerwone mięso zostało zakwalifikowane do grupy 2A, w której znajdują się czynniki prawdopodobnie rakotwórcze dla człowieka i z pewnością rakotwórcze dla zwierząt laboratoryjnych. Najwyższe zależności zaobserwowano dla raka jelita grubego, ponieważ wykazano, iż na każde 100 g spożywanego dziennie mięsa czerwonego ryzyko zwiększa się o 17%. Silniejszym karcinogenem, jak wynika z raportu, jest mięso przetworzone, które zostało zaklasyfikowane do grupy 1 - czynników, co do których istnieją przekonujące dowody, że są rakotwórcze dla człowieka. Wykazano, że regularne spożycie dziennie 50 g mięsa przetworzonego zwiększa ryzyko zachorowania na raka jelita grubego o 18% [5, 11, 12, 31]. Według szacunków [...]

Woda w żywieniu człowieka dylematy konsumentów DOI:10.15199/65.2019.9.6


  Woda jest substancją niezbędną do życia, ponieważ zapewnia odpowiednie środowisko praktycznie dla wszystkich przemian biochemicznych zachodzących w organizmie. Jest jednocześnie najobficiej występującą cząsteczką w organizmie człowieka - stanowi materiał budulcowy dla komórek i tkanek. Woda odgrywa kluczową rolę w transporcie różnych substancji - zarówno składników odżywczych, jak i szkodliwych produktów przemiany materii - oraz bierze udział m.in. w procesie termoregulacji, a także warunkuje prawidłową pracę układu krążenia, moczowego i pokarmowego [3]. Odpowiednie spożycie wody w stosunku do zapotrzebowania będzie zatem niezbędne do zachowania prawidłowego stanu zdrowia [32]. Głównym źródłem wody pochodzącej z diety są przede wszystkim różnego rodzaju płyny, do których oprócz czystej wody można zaliczyć również herbatę, kawę, mleko i napoje mleczne, soki, napoje gazowane i niegazowane oraz nektary owocowe. Pewnej ilości wody dostarcza też pożywienie o konsystencji stałej. Największą zawartością wody charakteryzują się niektóre warzywa i owoce, w których jej ilość może przekraczać nawet 90% masy produktu. Zazwyczaj przyjmuje się, że pokarmy stałe dostarczają około 20% wody w diecie, natomiast płyny - pozostałych 80% [3]. Regularne badania populacyjne dotyczące spożycia wody w Polsce nie są prowadzone. Brakuje także stałego monitoringu spożycia napojów z dietą wśród osób dorosłych i dzieci. Mimo braku obszernych opracowań po przeanalizowaniu danych z mniejszych badań i rekomendacji ekspertów wydaje się, że Polacy spożywają niewystarczającą ilość wody w stosunku do zapotrzebowania, a rodzaje spożywanych płynów są w nieprawidłowych proporcjach [17]. Ponadto wokół samego spożycia płynów pojawia się wiele dylematów na poziomie konsumenckim [4]. Celem artykułu jest przedstawienie aktualnych danych dotyczących spożycia płynów przez Polaków oraz wyjaśnienie najczęściej pojawiających się wątpliwości w tym zakresie. ROLA ODPOWI[...]

Związki bioaktywne w przyprawach i ich rola w dietoterapii DOI:10.15199/65.2019.11.6


  Przyprawy są powszechnie używane w przetwórstwie żywności, jak również w codziennej diecie. Z jednej strony nadają wyjątkowy smak, kolor i aromat potrawom, wpływając na ich atrakcyjność, a z drugiej strony wykazują właściwości prozdrowotne, które mogą być wykorzystywane zarówno w profilaktyce, jak i w leczeniu chorób cywilizacyjnych [10]. Ich walory zostały zauważone przez ekspertów Instytutu Żywności i Żywienia i uwzględnione w Piramidzie Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej, która została opublikowana i upowszechniona w roku 2016 [9]. Celem wprowadzenia ziół i przypraw do zaleceń zdrowego żywienia jest urozmaicenie dotychczas spożywanych potraw i nadanie im często nowego smaku przy jednoczesnym wykorzystaniu ich prozdrowotnego potencjału oraz edukacja społeczeństwa w zakresie możliwości zastosowania przypraw jako zamiennika soli kuchennej a tym samym ograniczenia jej stosowania. Prozdrowotne właściwości przypraw wynikają przede wszystkim z obecności składników biologicznie czynnych, do których zaliczyć możemy głównie polifenole, a w szczególności flawonoidy oraz alkaloidy, glikozydy czy garbniki [9, 16]. Warunkują one działanie przeciwutleniające, przeciwwirusowe oraz przeciwbakteryjne. Doniesienia z ostatnich lat wskazują na możliwość zastosowania przypraw - takich jak kurkuma, cynamon, imbir czy ostra papryka - w prewencji i wspomaganiu leczenia wybranych chorób cywilizacyjnych. W artykule zaprezentowano dane naukowe, które wskazują na zasadność stosowania wybranych przypraw w dietoterapii jednostek chorobowych. CHOROBY UKŁADU pokarmowego Powszechną przyprawą wykorzystywaną we wspomaganiu leczenia chorób przewodu pokarmowego jest kurkuma. Kurkuma to przyprawa uzyskiwana z rośliny należącej do rodziny imbirowatych. Jej głównymi aktywnymi składnikami odpowiedzialnymi za nadanie żółtej barwy są kurkuminoidy, do których zaliczamy między innymi kurkuminę, powszechnie wykorzystywaną do barwienia produktów spożywczyc[...]

 Strona 1