Wyniki 11-19 spośród 19 dla zapytania: authorDesc:"Jarosław Chmielewski"

Aspekty zdrowotne w krótkookresowym narażeniu na ołów DOI:


  Przewlekłe narażenie na ołów było przedmiotem wielu badań, jednak nie obejmowały one przypadków narażenia ostrego. Z uwagi na rozwój mechanizmów adaptacyjnych w narażeniu przewlekłym, analiza parametrów układu antyoksydacyjnego oraz wartości morfologii krwi w narażeniu ostrym jest uzupełnieniem obecnej wiedzy w tym zakresie. Ołów jest jednym z lepiej poznanych metali ciężkich pod względem zagrożenia, jakie stanowi na stanowisku pracy oraz dla środowiska aInstytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Sosnowiec, bŚląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Wydział Lekarski z Oddziałem Lekarsko-Dentystycznym w Zabrzu, cInstytut Ochrony Środowiska-Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa, dSzkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Warszawa, eŚląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Wydział Zdrowia Publicznego w Bytomiu, fSamodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej, Staszów, gUniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce Health aspects of an acute exposure to lead Aspekty zdrowotne w krótkookresowym narażeniu na ołów DOI: 10.15199/62.2018.4.22 Dr hab. n. med. Michał DOBRAKOWSKI ukończył studia lekarskie, a następnie doktoranckie na Wydziale Lekarskim z Oddziałem Lekarsko- -Dentystycznym w Zabrzu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. W 2017 r. uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego nauk medycznych oraz specjalisty radiologii i diagnostyki obrazowej. Pracuje na stanowisku adiunkta w Katedrze i Zakładzie Biochemii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Specjalność - toksykologia, biochemia, radiologia i diagnostyka obrazowa. Dr n. o zdr. Jarosław CHMIELEWSKI - notkę biograficzną i fotografię Autora drukujemy w bieżącym numerze na str. 562. Prof. dr hab. Barbara GWOREK - notkę biograficzną i fotografię Autorki drukujemy w bieżącym numerze na str. 562. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, ul. Kościelna 13, 41-200 Sosnowiec, tel.: (32) 634-12-95, e-mail: marta.boron@wp.pl Dr n. med. Marta BOROŃ[...]

Gazy anestetyczne. Zastosowanie, narażenie środowiskowe i sposoby zmniejszenia ryzyka zagrożenia DOI:10.15199/62.2018.10.25


  Postęp nauk medycznych przyniósł nie tylko wygodę codziennego życia zawodowego personelu medycznego, ale również wiele różnego rodzaju zagrożeń. Nowe technologie i techniki medyczne oraz nowe środki farmakologiczne stwarzają nieznane dotąd zagrożenia zdrowotne. Należy do nich narażenie zawodowe na gazy anestetyczne stosowane w medycynie. Pracownik w środowisku pracy narażony jest na działanie jednocześnie wielu czynników szkodliwych, które występują w różnych stężeniach. Skutki zdrowotne narażenia środowiskowego są różnorodne i objawiają się w postaci przejściowych lub trwałych zaburzeń funkcjonalnych, rzadziej w postaci ewidentnych chorób. Dlatego tak ważna jest dbałość o zapewnienie bezpiecznych warunków zdrowotnych w miejscu pracy1). Pierwszych korelacji warunków wykonywania pracy z negatywnym wpływem na zdrowie można doszukać się już w dziełach Hipokratesa i Pliniusza Starszego. Pierwszy opisał zatrucie ołowiem górników rud metali, drugi zaś pylice występujące wśród pracowników rzemieślniczych2). W 1700 r. uznawany za ojca medycyny pracy włoski lekarz Bernardino Ramazzini w książce zatytułowanej Rozważania o chorobach rzemieślników zdefiniował i usystematyzował objawy wielu chorób zawodowych występujących wśród pracowników służby zdrowia. Pod względem występowania ryzyka zawodowego wyróżnił je na drugim miejscu po zawodach związanych z górnictwem. W 1877 r. F.F. Erisman wydał pierwszy podręcznik higieny pracy, w którym ukazał wpływ oraz znaczenie warunków pracy na zdrowie pracowników3). Czynniki występujące w środowisku pracy, na które eksponowani są pracownicy, mogą prowadzić do powstania zaburzeń zdrowia i chorób zawodowych. Stan środowiska pracy, który może doprowadzić do powstania choroby wymaga czasu ekspozycji odpowiedniego do wystąpienia przekroczenia dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników4). Jako wynik ekspozycji ludzi na szkodliwe czynniki środowiska pracy wymienia się takie skutki zdrowotne, jak nowotwory, uc[...]

Zawodowe i środowiskowe narażenie narządu słuchu na toksyczne działanie metali ciężkich DOI:10.15199/62.2018.12.34


  Metale ciężkie, których źródłem uwalniania do środowiska, a tym samym stanowiącym bezpośrednie narażenie ludzi na ich oddziaływanie, jest przemysł wydobywczy i przetwórczy, w tym hutniczy, metalurgiczny, chemiczny, nawozów sztucznych, celulozowo- papierniczy i elektrochemiczny. Kolejnym źródłem uwalniania do środowiska toksycznych pierwiastków jest gospodarka odpadami, a szczególnie odpadami niebezpiecznymi. Uwalniane metale ciężkie wykazują toksyczne działanie na zmysł słuchu i wraz z hałasem przyczyniają się do jego poważnego uszkodzenia. Według Centralnego Rejestru Chorób Zawodowych w 2015 r. zawodowy ubytek słuchu stwierdzono u 148 osób (7,1% wszystkich stwierdzonych chorób zawodowych)1). W ocenie narażenia zawodowego i szkodliwości czynników występujących na stanowisku pracy, działających negatywnie na narząd słuchu, poza stwierdzeniem nadmiernego hałasu pomijane jest współwystępowanie substancji chemicznych, ich działanie addytywne lub synergistyczne oraz osobnicza zmienność genetyczna, które jeszcze mogą pogłębiać problem uszkodzenia słuchu2, 3). Podobnie jest w przypadku ludzi zamieszkujących tereny uprzemysłowione, w tym chemicznie zdegradowane. Ilość opublikowanych danych naukowych o łącznym działaniu na zdrowie człowieka substancji ototoksycznych i hałasu jest uboga4). W literaturze przedmiotu najczęściej wymienianymi metalami wykazującymi negatywne działanie na narząd słuchu są: ołów, rtęć i kadm4-9). Pierwiastki te nie są metabolizowane w organizmie człowieka, przez co w czasie wystąpienia narażenia i wchłonięcia do organizmu kumulują się w tkankach (tkanka tłuszczowa, nerki, kości i zęby) i mogą powodować wystąpienie objawów toksycznego działania. Najważniejszym źródłem narażenia osób dorosłych na metale ciężkie jest przede wszystkim ekspozycja Marta Borońa,*, Maciej Cyranb, Bożena Wójtowiczc, Małgorzata Dziechciażd, Ilona Żeber-Dzikowskae, Barbara Gworekf, Małgorzata Czarny-Działake, Jarosław Chmielewskig 97/12[...]

Oleje odpadowe jako źródło zagrożeń środowiskowych i zdrowotnych DOI:10.15199/62.2019.8.24


  Gospodarka odpadami jest szczegółowo uregulowana prawnie. Jednak jak pokazuje codzienne życie uregulowanie prawne tego zagadnienia nie jest gwarantem prawidłowego postępowania z odpadami. Należy przypuszczać, że zestawienie przepisów prawa z właściwą ich realizacją przez podmioty do tego zobowiązane w połączeniu ze świadomością ekologiczną oraz zmianą mentalności pojedynczych członków społeczeństwa przyniosą zamierzony efekt działań prośrodowiskowych i zdrowotnych, u podstaw których legło wprowadzenie przepisów prawa w tym zakresie. Prezentowane treści artykułu odnoszą się do zagadnień związanych ze zużytymi olejami kwalifikowanymi jako odpadowe i przepracowane. aInstytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa; bUniwersytet Pedagogiczny, Kraków; cUniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce; dInstytut Medycyny Wsi, Lublin Waste oils as a source of environmental and health risks Oleje odpadowe jako źródło zagrożeń środowiskowych i zdrowotnych DOI: 10.15199/62.2019.8.24 Dr hab. Alicja WALOSIK w roku 1979 ukończyła studia na kierunku biologia na Wydziale Geograficzno-Biologicznym Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. KEN w Krakowie. W 1994 r. uzyskała stopień doktora na tym samym wydziale. Jest biologiem i dydaktykiem biologii, profesorem Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, kierownikiem Zakładu Dydaktyki Nauk Przyrodniczych. Zainteresowania i badania naukowe koncentrują się na tematyce związanej z edukacją ekologiczną i środowiskową oraz problemach dydaktyki biologii, przyrody i ochrony środowiska na wszystkich szczeblach kształcenia przyrodniczego i biologicznego. Jest współautorką programów nauczania, podręczników przyrody i biologii w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum, poradników metodycznych dla nauczycieli oraz podręcznika akademickiego z dydaktyki biologii i ochrony środowiska. Specjalność - biologia, przyroda, dydaktyka biologii, edukacja ekologiczna oraz ochrona śr[...]

Emisja amoniaku do atmosfery. Przyczyny, zagrożenia zdrowotne, procedury ratownicze DOI:10.15199/62.2019.10.16

Czytaj za darmo! »

Amoniak (NH3) odgrywa istotną rolę w funkcjonowaniu całego ekosystemu. Szacuje się, że w skali rocznej w przyrodzie krąży 1-3 mld t naturalnego amoniaku1). Związek ten znalazł również dość szerokie zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu. Dane Głównego Urzędu Statystycznego wykazują, że aż 98% emitowanego w Polsce amoniaku pochodzi z rolnictwa2). Z szacunkowych danych Departamentu Spraw Wewnętrznych Stanów Zjednoczonych wynika, że w skali przemysłowej rocznie na całym świecie wytwarza się ok. 140 mln t amoniaku. Największymi światowymi producentami tego związku są Chiny (44 mln t/r), Rosja (14 mln t/r) i Stany Zjednoczone (12,5 mln t/r). W Polsce w 2018 r. Arkadiusz Rutkowskia, Dorota Karkowskab, Małgorzata Czarny-Działakc, Halina Królc, Monika Szpringerc, Karol Bielskid, Igor Kondzielskie, Barbara Gworeke, Jarosław Chmielewskie,* 98/10(2019) 1609 Dr Igor KONDZIELSKI w roku 2000 uzyskał stopień doktora nauk chemicznych na Wydziale Chemii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od 2003 r. pracuje jako adiunkt w Instytucie Ochrony Środowiska - Państwowym Instytucie Badawczym w Warszawie. Specjalność - ocena ryzyka dla środowiska w zakresie losu i zachowania w środowisku środków ochrony roślin. Dr n. o zdr. Karol BIELSKI jest adiunktem na Wydziale Prawa i Administracji Uczelni Łazarskiego, radcą prawnym, członkiem Rady Ochrony Pracy przy Sejmie RP IX i X kadencji, dyrektorem Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego i Transportu Sanitarnego SPZOZ w Warszawie. Specjalność - zdrowie oraz prawo. Dr hab. Monika SZPRINGER, prof. nadzw. - notkę biograficzną i fotografię Autorki wydrukowaliśmy w nr. 1/2019, str. 42. Table 1. Ammonia gas emissions from terrestrial sources4) Tabela 1. Emisja amoniaku (N-NH3) do atmosfery ze źródeł lądowych4) Źródło Emisja, mln t/r Udział w emisji całkowitej, % Chów zwierząt 21,6 48,6 Nawozy sztuczne 9,0 20,3 Uprawa roślin 2,6 5,9 Odchody ludzkie 2,6 5,9 Gleby naturalne 2,4 5,4 Spalanie bioma[...]

Analiza składu chemicznego napojów energetycznych w zakresie związków pobudzających i wypełniających DOI:10.15199/62.2018.4.9


  Napoje energetyzujące należą do środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, które wg definicji powinny charakteryzować się korzystnym wpływem na jedną lub więcej funkcji ponad efekt odżywczy, polegający na poprawie stanu zdrowia lub samopoczucia czy też zmniejszeniu ryzyka chorób1, 2). Należy odróżnić napoje energetyczne od napojów energetyzujących, które są pojęciem szerszym. Według klasycznego podziału do napojów energetyzujących zaliczają się napoje energetyczne (ogólnie rozumiane i postrzegane jako energy drinks) oraz napoje izotoniczne. Napoje te (potocznie zwane "energetykami") mają za zadanie pobudzić zmęczony organizm do działania. Napoje izotoniczne (potocznie zwane "izotonikami") dostarczają organizmowi brakujących składników (np. soli mineralnych i witamin) po dużym wysiłku, np. sportowym, lub niedyspozycji fizjologicznej3). Dodatkowo napoje izotoniczne wg ich działania można podzielić na: izotoniczne (dostarczają energii w postaci węglowodanów i soli mineralnych), hipotoniczne (nawadniają organizm, mają małą zawartość węglowodanów) i hipertoniczne (wysokoenergetyczne i uzupełniające brakujące składniki po wyczerpującym wysiłku fizycznym)3-6). Napoje energetyczne pełnią funkcję psychostymulującą, pobudzającą i zwiększającą aktywność procesów wewnątrzkomórkowych. Są one Wioletta Żukiewicz-Sobczaka, Paweł Sobczakb, Marta Siłucha, Marcin Weinera, Ewa T. Pawłowicz-Sosnowskaa, Paulina Wojtyła-Buciorac, d, Jarosław Chmielewskie, Ilona Żeber-Dzikowskaf, Barbara Gworeke, Jerzy Zagórskia 97/4(2018) 561 Dr hab. Marcin WEINER, prof. nadzw., ukończył studia na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. W 2006 r. uzyskał stopień doktora nauk weterynaryjnych, a w 2013 r doktora habilitowanego nauk weterynaryjnych w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym - Państwowym Instytucie Badawczym w Puławach. Jest dziekanem Wydziału Nauk o Zdrowiu i Nauk Społecznych w Państwowej Szkole [...]

Uwalnianie ftalanów do środowiska i związane z tym zagrożenia zdrowotne DOI:10.15199/62.2019.1.2


  Postęp cywilizacyjny związany nierozerwalnie z tworzeniem i rozwojem nowych technologii warunkuje powstawanie dóbr konsumpcyjnych, do produkcji których wykorzystywane są nowe materiały powstałe z różnego rodzaju związków chemicznych. Obecnie w przetwórstwie tworzyw sztucznych szerokie zastosowanie mają również środki pomocnicze, pozwalające na otrzymywanie materiałów o wymaganych, zróżnicowanych parametrach przetwórczych i użytkowych. Do takich środków należą ftalany, związki będące solami i estrami kwasu ftalowego (benzeno- 1,3-dikarboksylowego). Stosowanych jest 7 ftalanów oznaczanych skrótami: DEHP (ftalan di(2-etyloheksylu)), DPB (ftalan dibutylu), BBP (ftalan butylobenzylu), DiBP (ftalan diizobutylu), DiDP (ftalan diizodecylu), DiNP (ftalandiizononylu) i DnOP (ftalan di-n-oktylu), które obecnie stanowią najbardziej rozpowszechnione organiczne plastyfikatory, używane głównie przy produkcji poli(chlorku winylu) (PVC), poli(chlorku winylidenu) (PVDC) oraz poli(octanu winylu) (PVA)1, 2). Na początku XXI w. produkcja ftalanów szacowana była na ok. 2,7 mln t/r3), dlatego też na ich działanie narażeni są nie tylko pracow- Jarosław Chmielewskia,*, Arkadiusz Rutkowskib, Bożena Wójtowiczc, Ilona Żeber-Dzikowskad, Monika Szpringerd, Małgorzta Czarny-Działakd, Barbara Gworeka, Magdalena Florek-Łuszczkie, Małgorzata Dziechciażf 42 98/1(2019) Dr hab. Ilona ŻEBER-DZIKOWSKA, prof. nadzw., jest przewodniczącą Ogólnopolskiej Sekcji Dydaktyki Biologii Polskiego Towarzystwa Przyrodniczego im. Mikołaja Kopernika, współpracuje z Państwową Wyższą Szkołą Zawodową w Płocku oraz od wielu lat jest związana z Uniwersytetem Jana Kochanowskiego w Kielcach. Zajmuje się współczesnymi problemami nauk pedagogicznych, społecznych, biologicznych i środowiskowych, zrównoważonego rozwoju, lokalnymi działaniami środowiskowo-edukacyjnymi wśród szerokiego spektrum wiekowego dzieci, młodzieży i dorosłych. Ponadto w przestrzeni jej zainteresowań znajduje się p[...]

Substancje chemiczne w żywności jako zagrożenie zdrowotne DOI:10.15199/62.2019.10.17

Czytaj za darmo! »

Kluczowe znaczenie dla naszego zdrowia ma bezpieczna i odpowiednia pod względem jakości i wartości odżywczej żywność. Żywność zawierająca substancje chemiczne stanowi globalne zagrożenie dla zdrowia,przyczyniając się do powstawania wielu chorób - począwszy od biegunek, aż po nowotwory. Zgodnie z art. 3 ust. 3 pkt 57) ustawy1) zanieczyszczenia to substancje zanieczyszczające, zanieczyszczenia biologiczne oraz ciała obce, szkodniki lub ich części. Substancją zanieczyszczającą jest każda substancja nieumyślnie dodana do żywności, która jest obecna w niej jako rezultat produkcji (w tym działalności związanej z gospodarką roślinną i zwierzęcą oraz działaniami w zakresie weterynarii), wytwarzania, przetwarzania, przygotowywania, obróbki, pakowania, opakowywania, transportu lub przechowywania takiej żywności, lub jako wynik skażenia środowiska2). Z punktu widzenia jakości zdrowotnej żywności ważną rolę odgrywa Komisja Kodeksu Żywnościowego działająca przy Światowej Organizacji Zdrowia, WHO (World Health Organization) oraz Organizacji ds. Żywności i Rolnictwa (Food and Agriculture Organization)3, 4). Do składników, które występują w żywności, a jednocześnie stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia człowieka należą antybiotyki i hormony, środki ochrony roślin, produkty obróbki technologicznej, substancje konserwujące, polepszacze smaku i zapachu. Substancje chemiczne dodawane do żywności, dopuszczone przez Unię Europejską, oznaczone są specjalnymi kodami i rozpoczynają się od wielkiej litery "E". Zagrożenia chemiczne występujące w żywności można podzielić na naturalnie występujące w surowcach, np. aflatoksyny, patulina, oraz obecne na skutek zabiegów agro- i zootechnicznych, np. pozostałości pestycydów, azotany( V), azotany(III), pozostałości leków weterynaryjnych - antybiotyki i metale ciężkie5). Do zagrożeń chemicznych żywności zalicza się również pozostałości środków myjących i dezynfekcyjnych, substancje dodatkowe dozwolone - dodaw[...]

Wpływ środowiskowej i zawodowej ekspozycji na rtęć na poszczególne układy organizmu człowieka DOI:10.15199/62.2019.11.16


  Rtęć jest metalem barwy srebrzystobiałej o liczbie atomowej 80, masie molowej 200,59 g/mol, gęstości 13,55 g/cm3, który w warunkach normalnych występuje w ciekłym stanie skupienia. W naturalnym środowisku rtęć występuje głównie w postaci siarczku rtęci (cynober), rtęci elementarnej oraz w połączeniu ze srebrem (amalgamat)1). W przemyśle otrzymuje się ją z siarczku rtęci poprzez ogrzewanie w obecności powietrza2). Rtęć jest słabym przewodnikiem ciepła i zarazem dobrym przewodnikiem prądu elektrycznego3). Dzięki tym właściwościom metal ten stanowi katodę w procesie elektrolizy stosowanej np. przy produkcji chloru4). Rtęć nie reaguje z większością kwasów, chociaż takie kwasy, jak stężony kwas siarkowy, azotowy czy woda królewska rozpuszczają ją i są używane do produkcji soli tego pierwiastka5). Wiele metali, takich jak złoto lub srebro, rozpuszcza się w rtęci, tworząc amalgamaty. Wyjątek stanowi żelazo wykorzystywane do produkcji kolb, w których przechowywana jest rtęć6). Wiele badań wskazuje, że zarówno poprzez działalność człowieka, jak i w wyniku naturalnych procesów zachodzących w przyrodzie rtęć jest redystrybuowana w atmosferze, glebie oraz wodzie. Podstawowymi procesami prowadzącymi do uwalniania rtęci do atmosfery są: parowanie wody zanieczyszczonej rtęcią, emisje wulkanów, gnicie roślin, uwalnianie gazów z materiałów geologicznych oraz rozprzestrzenianie się pyłów z udziałem wiatru. Według raportu Programu Monitorowania i Oceny Regionu Arktyki oraz Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych AMAP/UNEP (Arctic Monitoring and Assessment Programme/United Nations Environment Programme)7) globalna emisja rtęci do atmosfery w 2005 r. wyniosła 1930 t. Według danych z 2007 r. z terytorium Polski do atmosfery przedostało się ok. 15,9 t rtęci8, 9). Ważnym źródłem zanieczyszczenia jest emisja rtęci w wyniku wietrzenia skał i uwalniania się tego pierwiastka ze złoży znajdujących się w opuszczonych kopalniach. W Europie [...]

« Poprzednia strona  Strona 2