CZASOPISMA WIELOBRANŻOWE ›
AURA ›
2010-7 |
| |
|
|
Prenumerata
|
Czy zbiornik Dobczyce spowodował powódź na dolnej Rabie w maju 2010 roku?
|
|
Edyta DROŻDŻAL  Konrad KĘPSKI Michał PIÓRECKI
|
Wezbranie w zlewni Raby
w drugiej połowie maja br.
miało charakter wyjątkowy,
odmienny od wezbrań
i powodzi, notowanych na tym obszarze
w ostatnich kilkunastu latach.
Powodzie, które do tej pory nawiedzały
zlewnię Raby, charakteryzowały się na
ogół przyborem wody w rzekach w zlewni
powyżej zbiornika. Ten dopływ do zbiornika
w znacznym stopniu był przechwytywany
i redukowany do wartości przepływu
nieszkodliwego. Powodzie te nie
miały tak katastrofalnego przebiegu, jak
w drugiej połowie maja 2010 roku.
Największe wezbrania w zlewni Raby
ostatnio notowano w latach 1997, 2001
i 2007. Kulminacje, jakie wtedy wystąpiły,
były w całości redukowane do odpływów
nie większych niż nieszkodliwy (300 m3/s).
Poniżej zamieszczono informacje na temat
przepływów kulminacyjnych i zredukowanych
przez zbiornik podczas tych wezbrań,
a obok hydrogramy fal z tych wezbrań
i sposób ich redukcji przez zbiornik.
Rok 1997 - kulminacja 885 m3/s -
odpływ zredukowany 300 m3/s.
Rok 2001 - kulminacja 424 m3/s -
odpływ zredukowany 250 m3/s.
Rok 2007 - kulminacja 534 m3/s -
odpływ zredukowany 264 m3/s.
Sytuacja w maju w tym roku nie może
być jednak w żaden sposób porównywalna
ze zdarzeniami z ostatnich lat. Prześledźmy,
jak wyglądało to w szczegółach.
Otrzymane z IMGW od 15/16 do 19/20
maja prognozy wskazywały na wielkość
opadu w zlewni Raby:
- 15/16 maja - 50 mm,
- 16/17 maja - 80 mm,
- 17/18 maja - 40 mm,
- 18/[...]
|
|
|
|
Jedz ryby nie tylko od święta
|
|
|
Władysław MIGDAŁ Joanna TKACZEWSKA Piotr KULAWIK Łukasz MIGDAŁ Arkadiusz OSIECKI Karolina LATOS Maciej PRZYBYŁKO
|
Haiku to zwięzły japoński wiersz i takie
właśnie jest sushi - drobne i fi nezyjne,
a w nim cały ogród wrażeń, harmonia
składników, wyrafi nowany smak.
Sushi to najbardziej znana na świecie
japońska potrawa. Danie to sporządza się
z zakwaszonego ryżu i różnorakich dodatków,
którymi mogą być: ryby, owoce
morza, warzywa, kawior, omlet oraz wiele
innych.
Słowo sushi wywodzi się od sumeshi:
su to sos vinegar, a meshi - ryż. Wskutek
zbyt szybkiej wymowy, nazwę tę skrócono
do sushi.
Historia sushi - od funa-zushi
do sushi
Przeważająca większość serwo[...]
|
|
|
|
KRONIKA EKOLOGICZNA
|
|
22 MAJA - MIĘDZYNARODOWY
DZIEŃ RÓŻNORODNOŚCI BIOLOGICZNEJ.
2010 rok ogłoszony został Międzynarodowym
Rokiem Różnorodności
Biologicznej. W związku z tym Komisja
Europejska zainicjowała kampanię, której
zadaniem jest zwiększenie świadomości społeczeństwa
na temat zagrożeń wynikających
ze spadku bioróżnorodności. Od początku
roku KE organizuje w krajach UE happeningi,
których celem jest zaangażowanie jak
największej liczby osób do dbania o różnorodność
biologiczną. Warszawa była kolejnym
miastem, gdzie w dniach 21-22 maja
trwały obchody święta bioróżnorodności.
Zainaugurował je happening z udziałem
przedstawicieli KE, instytucji naukowych,
organizacji pozarządowych oraz osob[...]
|
|
|
|
List otwarty środowisk ekologicznych do Rządu, Parlamentu i władz samorządowych oraz mediów
|
|
Setki tysięcy hektarów pod wodą,
tysiące zalanych domów i ewakuowanych
ludzi, kilkanaście
ofi ar śmiertelnych, miliardowe
straty. Zdajemy sobie sprawę, że w tak
tragicznej sytuacji mogą rządzić nami
emocje. Trudno uwierzyć jednak, że obserwowana
ostatnio bezprecedensowa nagonka
na środowiska ekologiczne, m.in.
z udziałem prominentnych polityków
i niektórych mediów, może odbywać się
w demokratycznym kraju europejskim na
początku XXI wieku. Jesteśmy oburzeni
tym procederem szukania kozła ofi arnego
i stygmatyzacji. Atak na ruch ekologiczny
- element społeczeństwa obywatelskiego
- do złudzenia przypomina haniebne
praktyki odwracania uwagi od istoty problemu,
rodem z PRL-u.
Nie będziemy udowadniać, że nie jesteśmy
wielbłądem. Nie wskazujemy też
winnych. Przedstawiamy fakty i stawiamy
pytania.
Ochrona przeciwpowodziowa
a priorytety w gospodarce wodnej
Po powodzi 1997 powstał Program dla
Odry 2006. Ekolodzy go krytykowali, nie
tylko z uwagi na zagrożenia środowiskowe,
ale wskazując m.in. na niejasne, a czasem
wewnętrznie sprzeczne cele. Program
nadal realizuje takie przedsięwzięcia, jak
regulacja rzek i potoków, podczas gdy
działanie to, jako przyspieszające spływ
powierzchniowy, jest uznawane za szkodliwe
i zwiększające ryzyko powodziowe
na niżej położonych terenach. W ramach
Programu fi nansowane są z publicznych
środków kosztowne przedsięwzięcia, zupełnie
nie związane z ochroną przed powodzią,
np. żeglugowe. Nawet nie określono
precyzyjnie ich wpływu na bezpieczeństwo
powodziowe.
Służby odpowiedzialne za gospodarkę
wodną i ochronę przeciwpowodziową narzekają
na brak funduszy. Równocześnie
setki milionów złotych inwestowane są
w stopień wodny Malczyce na Odrze, mający
służyć wyłącznie żegludze. Utrzymazintegrowane
podejście do ochrony przeciwpo[...]
|
|
|
|
LISTY DO REDAKCJI
|
|
|
Roman GRABOWSKI
|
Żuławy Wiślane i Elbląskie to jest dawna rozległa delta Wisły
i Elbląga. Teren ten leży około 1 metra poniżej poziomu morza
i został mu wyrwany dzięki dzielnym Holendrom - mennonitom,
zwanymi też olędrami. Mieszkańcy tych ziem opuścili je
w 1945 roku, kiedy wycofujące się wojska niemieckie zatopiły
Żuławy, by się schronić na Mierzei Wiślanej i Wyspie Sobieszewskiej.
Tam trwały, ewakuując się morzem na zachód, aż do
kapitulacji Niemiec (8 maja 1945). Taki manewr obrony przez
zalanie Żuław stosował już niejednokrotnie Gdańsk.
Lecz tym razem wojska niemieckie poczyniły olbrzymie
szkody. To nie było zwykłe zalanie przez otwarcie wrót i wyłączenie
pomp. Przerwano obwałowania, niszczono śluzy, stacje
pomp, nawet linie energetyczne.
Przywracanie Żuław do życia trwało bez mała dwa lata. Dużą
stratą było też to, że usunięto stąd ludność, która na Żuławach
umiała żyć i gospodarzyć. Ludzie, którzy tu napływali z różnych
stron Polski i przejmowali te ziemie na podstawie porozumień
zwycięskiej koalicji, nie mieli pojęcia, jak tę delikatną strukturę
żuławską obsługiwać. A przede wszystkim nie czuli się tu gospodarzem,
lata całe tęskniąc do swoich stron rodzinnych.
Zderzenie tych dwóch czynników odbiło się fatalnie na stanie
gospodarstw i tej szczególnie delikatnej strukturze rowów,
kanałów i kanalików. Czego człowiek nie pielęgnuje, to przyroda
szybko bierze z powrotem we władanie. Ta struktura zarosła
trzciną, zamuliła się i wody nie schodziły należycie z pól.
Państwo próbowało pomagać materialnie,[...]
|
|
|
|
Niekonwencjonalne zasoby gazu ziemnego
|
|
|
Jakub SIEMEK
|
Istota klasyfi kacji zasobów gazu
ziemnego jako konwencjonalne lub
niekonwencjonalne została dobrze
ujęta na rysunku 1 [1].
Zasoby konwencjonalne to gaz znajdujący
się w skałach piaskowcowych lub
wapiennych o rozwiniętej porowatości
i przepuszczalności. Złoża gazu, mogące
się znajdować na głębokości od kilkuset
do kilku tysięcy metrów (6000-8000), są
zwykle ograniczone warstwami nieprzepuszczalnymi,
również warstwami podścielającymi
i otaczającymi nasyconymi
zasoby udokumentowane i jako zasoby
perspektywiczne (wydobywalne).
O ich wielkości orientują liczby przytoczone
w tabeli 1 (wg [1]).
Zasoby perspektywiczne są ponad 2 razy
większe od zasobów w dobrze rozpoznanych
i udokumentowanych złożach
gazu ziemnego. Przy zużyciu gazu
w świecie, wynoszącym w 2008 r. ok.
3018 mld m3, ilość gazu w złożach udokumentowanych
wystarczyłaby na nieco
ponad 60 lat, natomiast zasoby perspektywiczne
przedłużają ten okres znacznie pogłych
złóż gazu, przy trudnych warunkach
geologicznych.
Niekonwencjonalne zasoby gazu ziemnego
znacznie przewyższają konwencjonalne
i mogą stanowić poważną rezerwę energetyczną
ludzkości, biorąc w dodatku pod
uwagę ponad 2,5-krotnie mniejszą emisję
dwutlenku węgla w stosunku do emisji CO2
przy spalaniu w przemyśle energetycznym
węgla kamiennego, brunatnego, a także
ropy naftowej i jej pochodnych.
Zasoby niekonwencjonalne gazu ziemnego
to:
􀂃 gaz w złożach o niskiej przepuszczalności
(od < 0,1 mD do < 0,001 mD), znajdujący
się w porach o ograniczonych połączeniach
miedzy sobą (tzw. tight gas),
􀂃
gaz (metan) w pokładach węgla, w stanie
wolnym w szczelinach i w postaci zaadsorbowanej
(coal Bed Methane - CBM),
􀂃
gaz w skałach ilasto-mułowcowych
(tzw. shale gas, gaz w łupkach ilastych).
Podstawową substancją organiczną stanowiącą
warstwę macierzystą generującą
gaz, także ropę naftową, jest kerogen,
􀂃
gaz związany w postaci hydratów. Dotychczas
nie zdołano, mimo zna[...]
|
|
|
|
Ochrona środowiska w Polsce na tle innych krajów w świetle statystyki
|
|
|
Kazimierz GÓRKA
|
Porównania międzynarodowe
stanowią ostatni rozdział rocznika
GUS "Ochrona środowiska".
Prezentuje on sytuację
Polski na tle innych krajów Unii Europejskiej
oraz państw tworzących Organizację
Współpracy Gospodarczej i Rozwoju
(OECD) w takich dziedzinach, jak użytkowanie
gruntów, zasoby i pobór wody,
ochrona przyrody i zasobów leśnych, emisja
zanieczyszczeń powietrza, reaktory
jądrowe oraz wydatki na ochronę środowiska
naturalnego, głównie na podstawie
Rocznika statystycznego UE "Eurostat".
Dane o wielkości zużycia nawozów
sztucznych mówią o stabilizacji, a nawet
pojawianiu się lekkich tendencji spadkowych,
co jest nowym zjawiskiem gospodarczym,
powodowanym w dużej mierze
względami ekologicznymi.
Z punktu widzenia zasobów wody,
a zwłaszcza ich potencjału energetycznego,
Polska należy do krajów uboższych.
Wprawdzie pod względem natężenia
i wielkości opadów atmosferycznych niewiele
odbiega od krajów sąsiednich, to
jednak parowanie wody jest tu intensywniejsze.
Tak więc średnioroczne opady
wynoszą
w Polsce 193 km3, ale po wyparowaniu
71,5% pozostaje tych zasobów
wewnętrznych 55 km3. Wysoki wskaźnik
parowania występuje m.in. w Czechach
(oraz np. w Meksyku, a w Australii aż
89,3%!),
ale w większości krajów europejskich
jest on znacznie niższy. Na
przykład
w Niemczech roczny opad sięga
307 km3
i po wyparowaniu 61,9% pozostaje
117 km3. Pobór i zużycie wody
przedstawia tabela 2.
Większość pobieranej wody w Europie
pochodzi
z ujęć powierzchniowych, ale są
kraje, w
których ponad połowa wody dostarczana
jest z ujęć głębinowych: Malta
99%, Dania i Islandia 97%, Estonia 72%,
Luksemburg, Łotwa i Słowacja 52%.
Wody podziemne traktuje się jako strat[...]
|
|
|
|
Powodzie mogą się zdarzać coraz częściej i trzeba się do nich przygotować
|
|
|
Edward GARŚCIA
|
Niewiele nauczyła nas powódź z 1997 roku. Powódź
traktujemy jako dopust Boży, że zdarza się raz na 100
lat i że albo nas dosięgnie, albo szczęśliwie ominie.
Przykładem takiego myślenia może być budowa osiedla
mieszkaniowego we Wrocławiu na terenie typowo zalewowym.
Rok po powodzi z 1997 rozmawiałem z Januszem Wojciechowskim,
prezesem Najwyższej Izby Kontroli na temat ogromnych
szkód, jakie ona wyrządziła (zob. AURA 8/98, str. 4) i czy nie można
było ich uniknąć.
W Raporcie, który sporządziła NIK, a liczył on przeszło 200
stron, wykazano wiele błędów, zaniedbań i niedociągnięć.
"Przede wszystkim nie było koncepcji walki z powodziami. Do
1997 r. nie opracowano i nie przyjęto przez rząd koncepcji ochrony
przeciwpowodziowej i wieloletniego kompleksowego programu
przeciwpowodziowego kraju. Ochrona tego typu wymaga wielokierunkowych
działań administracji rządowej wszystkich szczebli
i organów gmin. Wymaga budowy zbiorników wodnych, obwałowań[...]
|
|
|
|
Powódź w dorzeczu górnej Wisły
|
|
Tegoroczna powódź jest tematem
wielu refl eksji i ocen. Poniżej
przedstawiamy taka ocenę,
nadal aktualną, z 1998 roku
w odniesieniu do dorzecza górnej Wisły
Środowisko naukowe Krakowa: Polska
Akademia Nauk Oddział w Krakowie;
Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej
Oddział w Krakowie; Politechnika
Krakowska im. T. Kościuszki; Akademia
Rolnicza im. H. Kołłątaja; Okręgowa Dyrekcja
Gospodarki Wodnej w Krakowie;
Urząd Wojewódzki w Krakowie; Urząd
Miasta Krakowa zorganizowało konferencję
"Powódź w dorzeczu górnej Wisły
w lipcu 1997 r.".
Przedstawiciele środowisk naukowych
i inżynierskich oraz przedstawiciele administracji
państwowej i samorządowej
uczestniczący w konferencji naukowej
"Powódź w dorzeczu górnej Wisły w lipcu
1997" dokonali wieloaspektowej analizy
przyczyn, przebiegu oraz skutków powodzi
z lipca 1997. Powódź ta, mimo iż nie
osiągnęła tak ogromnych rozmiarów jak
na Odrze, miała w wielu miejscach dorzecza
charakter katastrofalny, stawiający
ją w rzędzie kilku największych katastrof
powodziowych XX wieku. Pojawiła się
po[...]
|
|
|
|
RECENZJE
|
|
|
Kinga BONENBERG
|
Barometr zrównoważonego rozwoju
1 marca 2005 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych
ogłosiła Dekadę Edukacji na rzecz Zrównoważonego Rozwoju,
w celu integracji zasad, wartości i praktyk zrównoważonego rozwoju
we wszystkich dziedzinach edukacji i oświaty. Promotorem
i koordynatorem działań zostało UNESCO (Organizacja Narodów
Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury). Edukacja
na rzecz zrównoważonego rozwoju ma budzić poszanowanie
różnorodności, troskę o ochronę środowiska naturalnego i zasobów
Ziemi. Wdrażanie tych zaleceń ma kształtować zachowania,
zapewniające zrównoważoną przyszłość, czyli takie zintegrowanie
działań gospodarczych, społecznych oraz starań o przyrodę,
zachowanie jej biologicznej różnorodności, by pokolenia, które
przyjdą po nas, miały zapewnioną bezpieczną przyszłość. Tego
nie sposób dokonać bez podniesienia świadomości społecznej.
"Barometr zrównoważonego rozwoju" jes[...]
|
|
|
|
Rozwój ogniw paliwowych
|
|
Rozmowę pt. "Paliwa, które zastępują
ropę naftową" (AURA 6/2010) prof. Wiesław
Ciechanowicz uzupełnił następującą
informacją:
Niezależne studia przeprowadzone przez
Narodową Akademię Nauk USA oraz Międzynarodową
Agencję Energii wykazały, że
wodór i ogniwa paliwowe mogą mieć znaczący
wpływ na redukcję emisji gazów cieplarnianych
oraz na uniezależnienie się od
importu ropy ze złóż arabskich.
Rozwój produkcji ogniw paliwowych
na rynkach komercyjnych w 2009 roku obrazują
informacje, zaczerpnięte z "Fuel Cell
Today" (maj 2010, Vol.10, No. 5).
W wyniku obniżenia kosztów produkcji
stacjonarnych ogniw paliwowych nastąpił
wzrost ich sprzedaży.[...]
|
|
|
|
Standardy z COSMOS-u dla kosmetyków
|
|
|
Barbara WŁUDYKA
|
Harmonizacja zasad określających,
co można nazwać kosmetykiem
naturalnym, trwała
długo, ale ostatecznie przyniosła
sukces. We wrześniu 2009 powstały
jednolite standardy o nazwie COSMOS
- Cosmetics Organic Standard. Celem
ich opracowania było określenie jednolitych,
wspólnych minimalnych wymagań
i jednoznacznych defi nicji dla kosmetyków
naturalnych i organicznych, do tej
pory różnie określanych przez narodowe
organizacje zajmujące się tą sprawą. Powodowało
to spore zamieszanie na rynku,
ponieważ klient spotykał się z różnorodnością
oznakowań, którym towarzyszyły
odmienne zasady przyznawania certyfi -
katów. COSMOS pozwoli na uporządkowanie
rynku, a konsumentowi da produkty,
które nie tylko mają w nazwie słowo
naturalne, ale są naturalne, bo spełniają
określone standardy.
Produkt, który spełni wymogi certyfi -
kacji według tych standardów może zostać
oznakowanynapisemCOSMOS-ORGANIC
lub odpowiadającym mu logo. Przejściowo,
do września 2012 roku, organizacje
narodowe, certyfi kujące do tej pory, mogą
nadal wprowadzać kosmetyki certyfi kowane
według swoich zasad i oznaczać swoim
logo. Dopiero po tym terminie wszystkich
zaczną obowiązywać wypracowane wspólnie
zasady. Pierwsze kosmetyki certyfi kowane
według nowych zasad powinny pojawić
się na rynku w 2010 roku, zależeć to
będzie od decyzji producenta, jaki sposób
certyfi kacji wybierze.
Standardy COSMOS obejmują
wszystkie zagadnienia związane z produkcją
kosmetyków naturalnych od wyboru
surowców, rodzajów upraw, technologii
Kosmetyk organiczny
Jeśli chodzi o stosowanie substancji syntetycznych,
musi on spełniać tę samą zasadę, co
produkt naturalny (maximum 5%), a ponadto:
● minimum 20% wszystkich składników
musi pochodzić z upraw ekologicznych,
● co najmniej 95% agroskładników przetworzonych
metodami fi z[...]
|
|
|
|
Tiry na tory
|
|
|
Jolanta ZIENTEK-VARGA
|
To hasło ogólnopolskiej kampanii
społecznej, którą na początku
czerwca br. rozpoczął Instytut
Spraw Obywatelskich. Jej
głównym celem jest przeniesienie tranzytu
towarów z dróg na kolej oraz promocja
kolei jako dobra wspólnego wszystkich
Polaków. Kampania potrwa do końca
2011 r.
Jej założenia przedstawiono podczas
konferencji prasowej w Warszawie.
Instytut Spraw Obywatelskich tematem
transportu kombinowanego (samochodowego
i kolejowego) zajmuje się od
1996 r. Na razie bez efektów, bo główny
cel, czyli wykorzystanie w większym
stopniu kolei do przewozu towarów, nie
został osiągnięty. Dlaczego jest szansa, że
tym razem będzie inaczej?
- Liczymy na sukces z kilku powodów -
mówił podczas konferencji Rafał Górski,
prezes ISO. - Polacy mają dość rozjeżdżanych
przez tiry dróg i permanentnego niszczenia
środowiska. Ponadto jest dobry klimat
w Komisji Europejskiej, która uważa
pr[...]
|
|
|
|
Usuwanie drzew na cmentarzu wyznaniowym
|
|
|
Wojciech RADECKI
|
PYTANIE: Jakie są konsekwencje działania proboszcza parafi
i Kościoła rzymskokatolickiego, który wystąpił do właściwego
organu z wnioskiem o zezwolenie na usunięcie kilku drzew
z cmentarza wyznaniowego, ale przed otrzymaniem decyzji
drzewa te usunął? Urząd Miejski we Wschowie
ODPOWIEDŹ: Analiza przepisów ustawy z 16 kwietnia 2004 r.
o ochronie przyrody (DzU z 2009 r. nr 151, poz. 1220 ze zm.)
nie pozostawia najmniejszych wątpliwości, że wójt (burmistrz,
prezydent miasta) ma obowiązek wymierzyć parafi i jako osobie
prawnej administracyjną karę pieniężną na podstawie art. 88
ust. 1 pkt 2 tej ustawy za delikt administracyjny polegający na
usuwaniu drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia.
Zasada przyjęta w art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody
jest prosta. Usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości
może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez
wójta, burmistrza lub prezydenta miasta na wniosek posiadacza
nieruchomości.[...]
|
|
|
|
Uwaga! Kleszcze
|
|
|
Krystyna BONENBERG
|
Nie wiadomo, kto i kiedy
rozpowszechnił przekonanie,
że siedliskiem kleszczy
są drzewa, na których czają
się, czekając by spaść na
przechodząca ofi arę. Tymczasem głównymi
żywicielami pospolitych gatunków
kleszczy są drobne gryzonie lub zwierzyna
płowa, mające nory na ziemi, w miejscach
o wysokiej wilgotności względnej powietrza.
Mogą nam zagrażać w wilgotnych lasach,
na mokrych pastwiskach. Można je
także znaleźć w norach i gniazdach zwierząt
będących ich żywicielami, na ocienionych
drzewami skwerach czy w parkach
miejskich. Czekają na swe ofi ary wzdłuż
ścieżek leśnych, na roślinach zielnych,
rosnących na łąkach blisko lasów czy
zagajników. Ścieżkami, którymi chodzą
dzikie zwierzęta, czyli żywiciele kleszczy,
lubimy chodzić na spacer z psami, a więc
prowokujemy kłopotliwe sytuacje.
Jak wyglądają ?
Na świecie jest około 800 gatunków
kleszczy (Ixodida). Biolog i leśnik Czesław
Okołów zgromadził dane o 25 gatunkach
kleszczy występujących
w Polsce.
Najbardziej u nas
pospolity jest Ixodes
ricinus, nazwany
tak z uwagi na
podobieństwo do
nasion rącznika (Ricinus),
barwy bladoniebieskiej,
średnicy
około 11 milimetrów. Rozmiary kleszczy
występujących w Polsce wahają się od
około milimetra u larwy, do około 20 mm
długości, jaką osiągają najedzone samice
z rodzaju Dermacentor. Pokryty ząbkami
hypostom kleszczy kształtem przypomina
nieco szyszkę lub końcówkę kołka rozporowego
z zadziorami, utrudniającymi
wysunięcie tak uformowanego elementu
z podłoża i dlatego trudno usunąć kleszcza
z żywiciela, bez pozostawienia w ofi erze
aparatu pyszczkowego pasożyta.
Jak tra[...]
|
|
|
|
WIADOMOŚCI Z INTERNETU
|
|
|
Adam WIECZOREK
|
Paprocie przyniosą oszczędności
dla statków
Naukowcy z uniwersytetów w Bonn,
Rostocku i Karlsruhe odkryli zaskakujące
właściwości paproci wodnej Salvinia molesta,
z południowo-zachodniej Brazylii.
Roślina ma rzadką umiejętność wytwarzania
powłoki powietrznej pod powierzchnią
wody. Roślina może pozostawać w zanurzeniu
nawet przez kilka tygodni, nie dopuszczając
do siebie płynu. Jej praktyczne
zastosowanie może pomóc w projektowaniu
szybkoschnących strojów dla nurków czy
ograniczyć nawet o 10% zużycie paliwa na
statkach. Największym problemem jest jednak
nietrwałość sztucznych rozwiązań naśladujących
zachowania salwinii. W płynącej
wodzie rozpadają się po kilku godzinach tracąc
unikatowe właściwości. Badania salwinii
wykazały, że za jej cechy odpowiada sieć
włosków. Ich końcówki służą do pobierania
wody z otoczenia, podczas gdy warstwy
bliższe roślinie chronią ją przed zalaniem. Ta
dwubiegunowość stanowi prawdziwe wyzwanie
dla naukowcó[...]
|
|
|
|
Wielka woda
|
|
|
Tomasz ŻYLICZ
|
może się wydarzyć, niezależnie od tego,
ile by wydać na ochronę (Niemcy inwestują
w regulację Renu już od dawna,
a i tak podtapia im Kolonię co jakiś czas).
Po drugie, dlatego że można pójść za daleko.
Doświadczenia krajów bogatych pokazują,
że im więcej się wyda na ochronę
przeciwpowodziową, tym więcej można
stracić.
Należy zachować właściwe proporcje
pomiędzy nakładami na ochronę przeciwpowodziową
a korzyściami z tej ochrony.
Oczywiście pewien zakres regulacji
i budowy wałów jest konieczny. Ale nie
można się łudzić, że wydając odpowiednio
dużo pieniędzy wyeliminujemy szkody.
One niestety pozostaną. Najlepsze, co
można zrobić, to zadbać o to, by koszt
z tytułu wzmocnienia ochrony przeciwpowodziowej
nie przekroczył osiągniętej
w ten sposób korzyści.
Jest tu wielka rola dla analizy ekonomicznej.
Jeśli zainwestowanie terenu zalewowego
jest bardzo duże, to rzeczywiście
trudno znaleźć alternatywę dla wałów. Ale
wysokie koszty[...]
|
|
|
|
Wody termalne
|
|
|
Józef CHOWANIEC
|
Wody podziemne, krążące
w środowisku skalnym,
mają różną temperaturę
i są w rozmaitym stopniu
zmineralizowane. Biorąc pod uwagę te
parametry możemy wyróżnić wody zwykłe,
mineralne i termalne. Wody termalne,
zwane również geotermalnymi, są to wody
podziemne mineralne lub zwykłe, których
temperatura mierzona na wypływie ze źródeł
naturalnych lub odwiertów wynosi co
najmniej 20oC. Wielkość ta stanowi granicę
umowną od wielu lat stosowaną w balneologii.
Opiera się ona na relacji do temperatury
ciała ludzkiego. Ciepło, które niosą
wody termalne, pochodzi z wnętrza Ziemi.
Jego głównym źródłem jest płynna magma,
dodatkowym zaś - procesy naturalnego rozkładu
pierwiastków promieniotwórczych.
Rozkład temperatur w skorupie ziemskiej,
od którego m.in. zależy temperatura wód
termalnych, jest bardzo zróżnicowany. Podstawowym
parametrem, który charakteryzuje
pole temperaturowe Ziemi, jest gradient
geotermiczny. Określa on przyrost temperatury
na jednostkę przyrostu głębokości wewnątrz
Ziemi, poniżej strefy termicznie neutralnej.
Jego odwrotnością jest stopień geotermiczny,
mówiący co ile metrów w głąb
Ziemi temperatura przyrasta o 1oC.
Jak można z tego wywnioskować, wody
występujące na większych głębokościach są
wodami termalnymi wskutek istnienia gradientu
geotermalnego. W polskich Karpatach
Zachodnich na szczególną uwagę pod
względem występowania wód termalnych
zasługuje niecka podhalańska, stanowiąca
część polskich Karpat wewnętrznych.
Obecność wód termalnych w tym rejonie
związana jest z odsłonięciami skrasowiałych
i spękanych mezozoicznych i eoceńskich
skał węglanowych w Tatrach, gdzie
następuje ich zasilanie wodami meteorycznymi.
Utwory te zapadają w kierunku północnym
pod nieprzepuszczalne i słabo przepuszczalne
osady fl iszu podhalańskiego,
zalegającego do głębokości około 3 km. Na
tym obszarze, w odległości około 1 km od
północnego brzegu Tatr, aż do pienińskiego
pasa skałkowego, wody zawarte [...]
|
|
|
|
Twój Profil
Twój koszyk
