profil Twój Profil
Kliknij, aby zalogować »
Jesteś odbiorcą prenumeraty plus
w wersji papierowej?

Oferujemy Ci dostęp do archiwalnych zeszytów prenumerowanych czasopism w wersji elektronicznej
AKTYWACJA DOSTĘPU! »

Twój koszyk
  Twój koszyk jest pusty

Czasowy dostęp?

zegar

To proste!

zobacz szczegóły
r e k l a m a
FAIL (the browser should render some flash content, not this).

ZAMÓW EZEMPLARZ PAPIEROWY!

baza zobacz szczegóły
BUDOWNICTWO I GEODEZJA ›
MATERIAŁY BUDOWLANE › 2010-10
 

2010-10

 
  DOSTĘP CZASOWY do archiwalnych (lata 2004-2011) e-zeszytów czasopisma

UWAGA! - Oferujemy również w atrakcyjnej cenie dostęp czasowy do archiwalnych e-zeszytów czasopism z wybranej branży

 

Prenumerata

Zamów papierową prenumeratę w wersji PLUS czasopisma MATERIAŁY BUDOWLANE i zyskaj dostęp do pozostałych elektronicznych publikacji tego czasopisma z lat 2004-2011 (od 1 marca również rok 2012).
Nie zwlekaj - skorzystaj z tysięcy publikacji o najwyższym poziomie merytorycznym.
prenumerata papierowa roczna PLUS (z dostępem do archiwum e-publikacji) - tylko 296,28 zł
prenumerata papierowa roczna PLUS z 10% rabatem (umowa ciągła) - tylko 266,65 zł *)
prenumerata papierowa roczna - 252,00 zł
prenumerata papierowa półroczna - 126,00 zł
prenumerata papierowa kwartalna - 63,00 zł
okres prenumeraty:   
*) Warunkiem uzyskania rabatu jest zawarcie umowy Prenumeraty Ciągłej (wzór formularza umowy do pobrania).
Po jego wydrukowaniu, wypełnieniu i podpisaniu prosimy o przesłanie umowy (w dwóch egzemplarzach) do Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT.
Zaprenumeruj także inne czasopisma Wydawnictwa "Sigma-NOT" - przejdź na stronę fomularza zbiorczego »

 

BETOCRETE -Seria C pierwsze na świecie domieszki do krystalicznego uszczelnienia betonu
 
Krzysztof Kaczan  Michał Oleksik  
I nnowacyjna technologia krystalicznego uszczelniania struktury betonu opiera się na reakcji wody, wapna i ak- tywnych składników zawartych w domieszce. W efekcie powstają miliony nanokrystalicznych struktur w postaci włókien, które zapełniają wolne przestrzenie w matrycy ce- mentowej, ograniczając możliwość penetracji betonu przez wodę. Produkty krystalizacji wypełniają pory kapilarne w be- tonie oraz zamykają rysy włosowate. Należy podkreślić, że zastosowanie domieszek BETOCRETE ® -Seria C pozwala na znaczne zwiększenie odporności betonu na korozję chlor- kową, dzięki ograniczeniu penetracji matrycy cementowej przez wodę nie tylko w warstwie przypowie[...]
 
Betony wysokopopiołowe
 
Wioletta Jackiewicz-Rek  
Pomimo powszechności betonu z popiołem lotnym, beton wy- sokopopiołowy (ang. HVFAC) jest nadal w Polsce novum, na- tomiast z powodzeniem jest stosowa- ny w wielu niestandardowych konstruk- cjach w Stanach Zjednoczonych, Ka- nadzie, Australii, Indiach i Chinach. W Polsce wciąż występuje asekuracyj- ne podejście do betonów z dużą za- wartością popiołów lotnych, które nale- ży uznać za uzasadnione ze względu na brak kompleksowych badań łączą- cych charakterystyki materiałowe z właściwościami takiego betonu. Sto- sowanie betonów wysokopopiołowych wyraźnie wpisuje się w zrównoważony rozwój w technologii betonu, prowa- dzący do racjonalnego gospodarowa- nia zasobami surowcowymi i ograni- czenia emisji CO 2 , ale przede wszyst- kim konieczne jest zapewnienie właś- ciwego poziomu bezpieczeństwa tech- nicznego w stosowaniu tych materiałów. Betony zawierające popiół lotny można podzielić na dwie grupy w za- leżności od ilości tego składnika w skła- dzie spoiwa w stosunku do masy ce- mentu. Betony z niewielką zawartością tego dodatku pucolanowego nazywane są betonami popiołowymi, zaś te z większą zawartością - betonami wy- sokopopiołowymi. Granica ilości po- piołu w spoiwie, pozwalająca klasyfi- kować obie grupy betonów, jest różnie definiowana. Stworzone przez Malho- trę pod koniec lat osiemdziesiątych w CANMET pojęcie high volume fly ash concrete (HVFAC) odnosi się do beto- nów o małej zawartości wody, w któ- rych cement portlandzki został zastą- piony przynajmniej w 50% przez "do- brej jakości" popiół lotny. Betony takie wykonywane są przy użyciu superpla- styfikatorów, które umożliwiają zmniej- szenie zawartości wody i zachowanie odpowiedniej urabialności i konsysten- cji mieszanki betonowej. W praktyce, zarówno krajowej jak i zagranicznej, najczęściej stosowane są betony popiołowe, np. w przemyśle betonowym w Kanadzie najczęściej stosuje się popioły lotne w ilości 15[...]
 
Betony z proszków reaktywnych
 
Tomasz Zdeb  Jacek Śliwiński  
Betony z proszków reaktywnych (BPR) stanowią obecnie jedną z najnowocześniejszych grup two- rzyw cementowych zaliczanych do materiałów o ultrawysokich właściwościach wytrzymałościo- wych (np. wg Ackera 2004, Aїtcina 2001 i in.). Ze względu na swój charakter i warunki powstawania często są one kla- syfikowane jako tzw. ceramika niskotemperaturowa. W du- żym uproszczeniu można je uznać za efekt sukcesywnego i wieloletniego likwidowania lub wręcz redukowania manka- mentów tradycyjnego betonu cementowego. O zasadności takiej opinii, oprócz podobieństwa podstawowych składni- ków (cement, kruszywo i woda), świadczyć może także po- dobieństwo obrazów makrostruktury betonu tradycyjnego i mikrostruktury BPR (fotografia 1). Idei tworzenia materiałów cementowych o ultrawyso- kich właściwościach mechanicznych przyświeca kilka podstawowych i dosyć oczywistych zasad, a mianowicie: ● minimalizacja porowatości kompozytu na drodze: stosowania kruszywa (wypełniacza) o uziarnieniu zapewnia- jącym maksymalny stopień upakowania jego ziaren; ekstre- malnej redukcji wskaźnika wodno-spoiwowego, co w sposób oczywisty wiąże się z koniecznością stosowania wysoko- efektywnych domieszek upłynniających; ewentualnego sto- sowania zabiegu prasowania mieszanki w początkowym okresie wiązania spoiwa; ● modyfikacja mikrostruktury matrycy spoiwowej sprzyjającej wzrostowi jej cech mechanicznych przez stoso- wanie odpowiedniej obróbki cieplnej; ● zwiększenie fizycznej jednorodności tworzywa przez stosowanie kruszywa (wypełniacza) o bardzo drobnych ziarnach. W przeciwieństwie do betonów zwykłych, rola poszczegól- nych składników betonów z proszków reaktywnych nie jest jednoznaczna. W przypadku tych pierwszych za matrycę spoiwową uznać można bowiem stwardniały zaczyn cemen- towy (cement i woda), zaś kruszywo zazwyczaj za bierny chemicznie, wzmacniający wy[...]
 
Bogata oferta ULMY dla budownictwa inżynieryjnego
 
Wywiad z Krzysztofem Orzełowskim, Dyrektorem ds. Budownictwa Inżynieryjnego, Członkiem Zarządu ULMA Construccion Polska S.A. 10 ’2010 (nr 458) Redakcja: Budownictwo inżynie- ryjne to sektor, z którym firmy bu- dowlane wiążą dziś największe na- dzieje. Jak długo ULMA przygotowy- wała się do realizacji inwestycji w tym sektorze i na czym polegały te przygotowania? Krzysztof Orzełowski: Początki rozwoju oferty dla budownictwa inży- nieryjnego w naszej spółce (wówczas jeszcze BAUMA) sięgają 2000 r., kie- dy to rozpoczęły się prace nad projek- tem systemu DSD 12/20 opartego na dźwigarkach drewnianych i ryglach stalowych. System ten od początku przeznaczony był do realizacji kon- strukcji pionowych w budownictwie in- żynieryjnym oraz obiektów budownic- twa kubaturowego, cechujących się nieregularnymi kształtami lub zwiększo- nymi wymaganiami dotyczącymi lica betonu. Praktyczne i pewne rozwiąza- nia s[...]
 
Departament Prawno-Organizacyjny GUNB informuje
 
Nowe zasady kontrolowania wyrobów budowlanych. 30 grudnia br. wchodzi w życie ustawa z 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o wyrobach budowlanych oraz ustawy o systemie oceny zgodności (Dz.U. nr 114, poz. 760), któ- rej celem jest wdrożenie rozporządzenia Parlamentu Euro- pejskiego i Rady (WE) nr 764/2008 z 9 lipca 2008 r. usta- nawiającego procedury dotyczące stosowania niektórych krajowych przepisów technicznych do produktów wprowa- dzanych legalnie do obrotu w innym państwie członkows- kim oraz uchylające decyzję nr 3052/95/WE (Dz. Urz. UE L 218/21 z 13.08.2008 r.) oraz rozporządzenia Parlamen- tu Europejskiego i Rady (WE) nr 765/2008 z 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nad- zoru rynku odnoszące się do warunków wprowadzania pro- duktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 339/93 (Dz. Urz. UE L 218/30 z 13.08.2008 r.). Zapisy ustawy zmieniają wiele artykułów dotyczących wpro- wadzania do obrotu i kontroli wyrobów budowlanych. Nowy przepis art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o wyrobach budowlanych uznaje za nadające się do stosowania również te wyroby bu- dowlane, które wprawdzie nie są objęte zakresem przedmio- towym norm zharmonizowanych lub wytycznych do europej- skich aprobat technicznych, ale zostały wprowadzone do ob- rotu legalnie w innym państwie członkowskim Unii Europej- skiej. Pod warunkiem jednak, że ich właściwości użytkowe umożliwiają spełnienie wymagań podstawowych przez obiek- ty budowlane. Zmiana ta wynika z art. 6 ust. 1 rozporządze- nia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 764/2008. Status strony postępowania administracyjnego w sprawach wyrobów budowlanych przyznano w nowelizacji importerowi (art. 33 ust. 1 ustawy), z czy[...]
 
Domieszki chemiczne do betonu towarowego
 
Robert Czołgosz  
Dynamiczny rozwój technologii beto- nowych jest ściśle powiązany z rozwo- jem chemicznych domieszek do betonu. Środki te mogą modyfikować zarówno parametry mieszanki betonowej, jak i stwardniałego betonu. W artykule za- prezentuję przegląd najczęściej stosowa- nych domieszek do betonu towarowego. Rodzaje domieszek Domieszki plastyfikujące - plasty- fikatory (grupa BV) to środki chemicz- ne najczęściej na bazie lignosulfonia- nów o różnym stężeniu, których pod- stawowym zadaniem jest zmniejszenie ilości wody zarobowej o 5 - 15%. Dzię- ki temu można obniżyć stosunek wod- no-cementowy przy utrzymaniu zało- żonej wyjściowej konsystencji lub po- prawić urabialność bez zmiany stosun- ku w/c (rysunek 1). Kolejną korzystną cechą betonu z dodatkiem plastyfikato- rów jest jego zwiększona odporność na segregację składników oraz możli- wość nadania właściwej konsystencji również mieszance na bazie trudno urabialnych kruszyw (łamanych lub o ziarnach płaskich i wydłużonych). Za- stosowanie domieszek zmniejszają- cych ilość wody zarobowej zmniejsza "czułość" mieszanki betonowej na róż- nice w uziarnieniu kruszywa (niestabil- ność uziarnienia kruszyw zdarza się u nas dość często) i na niewielkie nie- dokładności w dozowaniu wody. Moż- na zatem produkować mieszanki o bar- dziej powtarzalnych właściwościach. Plastyfikatory o lekkim działaniu opóźniającym (grupa BVT) mają bazę chemiczną podobną do zwykłych pla- styfikatorów, z tym że lignosulfoniany są dodatkowo zmodyfikowane odpowied- nim środkiem opóźniającym. Powoduje to opóźnienie początku wiązania cemen- tu o 2 - 4 h. Domieszki z grupy BVT są używane przede wszystkim w przypad- ku dowozu betonu na większą odle- głość, gdy procedura produkcji, trans- portu, układania i zawibrowania ele- mentu może trwać dłużej niż określo- ny przez producenta czas początku wiąz[...]
 
Europejski przemysł o zrównoważonym budownictwie
 
Jadwiga Tworek  
Pod koniec czerwca 2009 r. dwie organizacje mające sta- tus społecznych partnerów Komisji Europejskiej, a re- prezentujące europejski przemysł budowlany: EFBWW - Europejska Federacja Pracowników Budownictwa i Przemysłu Drzewnego oraz FIEC - Europejska Federacja Przemysłu Budowlanego podpisały wspólną deklarację w spra- wie globalnego kryzysu gospodarczego i jego konsekwencji dla europejskiego przemysłu budowlanego, zawierającą propozycje działań naprawczych i prezentującą obawy związane z poja- wiającymi się zagrożeniami.10 ’2010 (nr 458) ZRÓWNOWAŻONE BUDOWNICTWO P od koniec czerwca 2009 r. dwie organizacje mające sta- tus społecznych partnerów Komisji Europejskiej, a re- prezentujące europejski przemysł budowlany: EFBWW - Europejska Federacja Pracowników Budownictwa i Przemysłu Drzewnego oraz FIEC - Europejska Federacja Przemysłu Budowlanego podpisały wspólną deklarację w spra- wie globalnego kryzysu gospodarczego i jego konsekwencji dla europejskiego przemysłu budowlanego, zawierającą propozycje działań naprawczych i prezentującą obawy związane z poja- wiającymi się zagrożeniami. W ślad za pierwszą deklaracją, w styczniu br. obydwie orga- nizacje sformułowały wspólny apel wzywający Unię Europejską i państwa członkowskie do wzmocnienia wysiłków i nadania kon- kretnych form działaniom na rzecz rozwoju zrównoważonego budownictwa: Wyjście z kryzysu: Wspieranie rozwoju i za- trudnienia na rzecz zrównoważonego budownictwa. Pre- zentowany dokument programowy stanowi także wkład w dys- kusję nad strategią EUROPA 2020 (Komunikat Komisji EURO- PA 2020. Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego roz- woju sprzyjającego włączeniu społecznemu - KOM/2010 - 2020), wskazując kluczowe obszary, w których zacieśnienie współpracy UE i państw członkowskich może w znacznym stopniu przyczynić się do osiągnięcia ambitnych celów z dziedziny zatrudnienia i prze- ciwdziałania zmianom klimatu nie przez subsydia, lecz dzięki ukie- run[...]
 
Kierunki rozwoju domieszek do betonu
 
Paweł Łukowski  
Za domieszkę do betonu, zgod- nie z normą PN-EN 934-2 Do- mieszki do betonu, zaprawy i zaczynu. Domieszki do beto- nu. Definicje i wymagania, uważa się materiał dodawany podczas wykony- wania mieszanki betonowej w ilości nieprzekraczającej 5% masy cementu w betonie. Większa zawartość sub- stancji modyfikujących określa się jako dodatek. Do domieszek nie zalicza się produktów dodawanych podczas mie- lenia klinkieru portlandzkiego. Zgodnie z normą PN-EN 934-2 do- mieszki klasyfikuje się ze względu na skutki modyfikacji - decyduje głów- ny kierunek oddziaływania domieszki (rysunek 1). W przypadku, gdy domiesz- ka oddziałuje na więcej niż jedną właści- wość mieszanki betonowej lub betonu, traktowana jest jako kompleksowa. Domieszki upłynniające Domieszki uplastyczniające i upłyn- niające mieszankę betonową stanowią najliczniejszą grupę modyfikatorów be- tonu. Środki uplastyczniające pozwa- lają na zmniejszenie ilości wody zaro- bowej o co najmniej 5%, natomiast środki upłynniające, tzw. superplasty- fikatory, pozwalają na zmniejszenie ilości wody o więcej niż 12% (superpla- styfikatory nowej generacji nawet po- wyżej 30%). Stosowanie domieszek upłynniających mieszankę betonową może mieć różne skutki, korzystne z technologicznego, użytkowego lub ekonomicznego punktu widzenia (ry- sunek 2). Jako superplastyfikatory stosowane są sulfonowane żywice melaminowo- -formaldehydowe i naftalenowo-formal- dehydowe, modyfikowane lignosulfo- niany wapnia lub sodu i różne kopoli- mery, np. kwasu metakrylowego z gliko- lem polietylenowym. Domieszki upłyn- niające nowej generacji są związkami z grupy polikarboksylanów, kopolime- rów kwasu akrylowego z akrylanami oraz sieciowanych żywic akrylowych. Zawartość [...]
 
Kompozyty gipsowo-włóknowe z dodatkiem odpadów celulozowych
 
Małgorzata Sobala  
Kompozyty lub materiały kompo- zytowe to tworzywa składające się z co najmniej dwóch che- micznie różnych składników, występujących w postaci wyodrębnio- nych fizycznie faz, trwale połączonych w wyniku zaistniałych reakcji i przemian fizykochemicznych zapewniających mo- nolityczność [E. Osiecka Wybrane za- gadnienia z technologii mineralnych kompozytów budowlanych, OFPW, War- szawa, 1996]. Jedną z tych faz jest ma- teriał wiążący, a drugą równomiernie w niej rozprowadzony wypełniacz, np. materiał ziarnisty, włóknisty (mikrozbro- jenie) lub także pory powietrzne. W przypadku materiałów budowla- nych stwardniały materiał wiążący, któ- rym jest np. spoiwo mineralne (cement, wapno, gips), składniki ilaste, lepisz- cze bitumiczne, żywica syntetyczna, stanowi fazę ciągłą tworzywa, czyli ma- trycę, natomiast cząstki wypełniacza fazę rozproszoną. Kompozyt jest mate- riałem zewnętrznie monolitycznym, z widocznymi na ogół makroskopowo granicami rozdziału faz. W celu prawi- dłowej pracy kompozytu zawierającego wypełniacz ziarnisty lub włóknisty nie- zmiernie ważne jest dobre połączenie ze sobą obu faz, tj. matrycy z fazą roz- proszoną. Strefa połączenia wykazuje bowiem na ogół obniżoną wytrzyma- łość. Materiał kompozytowy powinien wykazywać lepsze właściwości w po- równaniu z właściwościami poszcze- gólnych składników lub średnią właści- wości tych składników. Właściwości mechaniczne tworzyw kompozytowych i sposoby ich wzmacniania Tworzywa kruche, mimo dużej wy- trzymałości, mają małe odkształcenia zniszczenia, czyli ilość energii potrzeb- nej do zniszczenia materiału nie jest duża, dlatego też wytrzymałość tych tworzyw na zmęczenie, uderzenia i wstrząsy cieplne jest niewielka. Dążąc do poprawy właściwości tworzyw kru- chych, takich jak gips, konieczne jest więc dodawanie włókien, które po pęk- nięciu kruchej matrycy mogą jeszcze przenosić pewne obciążenia. Ze względu na większy st[...]
 
KONTRA 2010
 
Adam Zybura  
XVII konferencja naukowo-tech- niczna KONTRA 2010 - Trwałość budowli i ochrona przed korozją, w której uczestniczyło przeszło 120 osób z całej Polski, odbyła się w ma- ju br. w Szczyrku. Została zorganizo- wana przez Komitet Trwałości Bu- dowli Zarządu Głównego Polskiego Związku Inżynierów i Techników Bu- downictwa we współpracy z Katedrą Konstrukcji Budowlanych Politech- niki Śląskiej oraz Oddziałem PZITB w Gliwicach. Konferencja nawiązywa- ła do tradycji poprzednich spotkań, któ- re odbywały się w Zakopanem w latach 1994 - 2008 oraz wcześniejszych (z lat 1969 - 1988) w Łodzi, Kudowie-Zdroju, Bocheńcu i Szklarskiej Porębie. Celem k[...]
 
Krótkie włókna węglowe jako mikrozbrojenie w kompozytach cementowych
 
Agnieszka Ślosarczyk  
Pierwsze prace na temat włó- kien węglowych stosowanych zamiast włókien stalowych lub szklanych w technologii kom- pozytów cementowych zostały opubli- kowane w latach osiemdziesiątych ubiegłego stulecia. Rozmaitość stoso- wanych włókien węglowych różniących się długością, współczynnikiem kształ- tu L/d (L - długość włókna, d - średni- ca włókna) oraz matryc cementowych o w/c wynoszącym 0,3 ÷ 0,5, zawiera- jących różne dodatki i domieszki, np. pyły krzemionkowe, sprawiają, że bar- dzo trudno jest dokonać prostego pod- sumowania oddziaływania włókien wę- glowych na matrycę cementową. Więk- szość pierwszych prac aplikacyjnych na temat kompozytów cementowo-wę- glowych dotyczyła głównie badania wpływu włókien węglowych na odpor- ność na pękanie matrycy cementowej. Początkowo najczęściej stosowanymi włóknami węglowymi w matrycy ce- mentowej były wysokowytrzymałe włókna węglowe otrzymywane z po- liakrylonitrylu (PAN). Stosowano je przede wszystkim w postaci mat, cho- ciaż znalazły również zastosowanie w kompozytach cementowych w for- mie krótkich włókien jako zbrojenie roz- proszone. Z uwagi na wysokie koszty produkcji włókien wytwarzanych z PAN w technologii kompozytów cemento- wych szersze zastosowanie znalazły tańsze niskomodułowe włókna wę- glowe otrzymywane z paku węglo- wego. Dozowanie włókien węglowych Badania prowadzone w latach dzie- więćdziesiątych ubiegłego stulecia wy- kazały, że w miarę wzrostu udziału pro- centowego krótkich włókien węglowych wytrzymałość na rozciąganie i zginanie kompozytów cementowych wyraźnie wzrasta, przy czym wysokowytrzyma- łe włókna węglowe otrzymywane z po- liakrylonitrylu są bardziej efektywne niż krótkie włókna węglowe otrzymywane z paku węglowego. Maksymalna ilość włókien, jaką dodawano do matrycy ce- mentowej, wynosiła 5% obj. Najlepsze wyniki wytrzymałości na zginanie otrzy- mano jednak dla kompozytów cemen- towych z włóknami węglowymi doda-[...]
 
Możliwości modyfikacji spoiwa wapiennego domieszkami i dodatkami
 
Paweł Łukowski  
Wapno to jedno z najstarszych spoiw budowlanych znanych ludzkości. Obecnie główny obszar jego zastosowania stanowią zaprawy murarskie i tynkarskie (ok. 45% światowego zużycia spoiw wapiennych), a także wyroby wapien- no-piaskowe (silikatowe) i beton ko- mórkowy. Przyczyną popularności wapna jako spoiwa lub składnika spoiwa w zaprawach przeznaczo- nych do łączenia cegieł i do tynko- wania jest nadawanie tym tworzy- wom korzystnych właściwości: ● dobrej urabialności mieszanki; ● długiego czasu zachowania zdol- ności roboczych; ● dużej zdolności zatrzymywania wody (obniżenie desorpcji); ● małej sztywności w stanie utwar- dzonym; ● dobrej przyczepności do różnych podłoży, w tym ceramicznych; ● wytrzymałości dostosowanej do wytrzymałości łączonych elementów; nadmierna sztywność zaprawy wiążą- cej może prowadzić do spękania ele- mentów konstrukcyjnych; ● dużej paroprzepuszczalności, przy zachowaniu odpowiedniej wodoszczel- ności; ● zdolności do "samozaleczania" mi- krospękań przez powstający w wyniku karbonatyzacji spoiwa wapiennego wę- glan wapnia. Stosowanie wapna jest korzystne z ekologicznego punktu widzenia; ma- teriał ten jest uważany za "naturalny" w tym sensie, że jego wytwarzanie i stosowanie tworzą w pewnym stopniu cykl zamknięty, na którego początku i końcu znajduje się kamień wapienny (rysunek 1). Pod koniec XX w. nastąpił - praktycz- nie na całym świecie - spadek produk- cji spoiw wapiennych. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy była konkurencja ze strony innych materiałów budowlanych i technologii wykonawstwa - w tym zwłaszcza wprowadzenie domieszek do zapraw cementowych. Obecnie pro-31 W apno to jedno z najstarszych spoiw budowlanych znanych ludzkości. Obecnie główny obszar jego zastosowania stanowią zaprawy murarskie i tynkarskie (ok. 45% światowego zużycia spoiw wapiennych), a także wyroby wapien- no-piaskowe (silikatowe) i beton ko- mórko[...]
 
Niepalność materiałów gipsowych
 
Michał Wieczorek  Małgorzata Sobala  Krzysztof Nosal  
A ktualne normy, takie jak PN-EN 13279-1 obejmująca tynki gipsowe, PN-EN 13454-1 - podkłady podłogowe na bazie siarczanu wapnia, PN-EN 13963 - szpachle, PN-EN 12860 i PN-EN 14496 - kleje gipsowe stano- wią m.in., że wyroby, których dotyczą, podlegają badaniom re- akcji na ogień i nakładają na ich producentów obowiązek ozna- czania euroklasy odporności na ogień. Normy europejskie dotyczące spoiw i wyrobów gi[...]
 
Ocieplanie ścian zewnętrznych od wewnątrz w praktyce
 
Henryk Kwapisz  
10 ’2010 (nr 458) D o Biura Informacji Technicznej Isover & Rigips klienci często zwracają się z pytaniem: jak ocieplić ścianę zewnętrzną od strony pomieszczenia? Rzadko nato- miast pytają, czy w ogóle powinno się ścianę izolować od wewnątrz. Wszyst- kim zazwyczaj odpowiadamy, że ocie- planie od wewnątrz nie jest dobrym rozwiązaniem, ponieważ: ● nie do uniknięcia są mostki ter- miczne; ● ściana zewnętrzna (np. mur z ce- gły pełnej) będzie znajdowała się po zimnej stronie przegrody, co ma istot- ne znaczenie z punktu widzenia wpły- wu wilgoci na jej konstrukcję (np. za- marzająca woda w szczelinach muru); ● wewnętrzna izolacja wymaga bar- dzo szczegółowego zaprojektowania i wykonania, bo istotne staje się, gdzie w budynku jest zlokalizowane ociepla- ne pomieszczenie (czy ostatnia kondy- gnacja, czy nad nieogrzewaną piwnicą, mieszkania sąsiednie itp.); ● tolerancja w doborze rodzaju izo- lacji jest dużo mniejsza niż w przypad- ku ocieplenia od zewnątrz (istotne zna- czenie może mieć np. współczynnik oporu dyfuzyjnego i w zależności od jego wielkości inaczej będzie konstru- owana przegroda). Nie należy zapominać, że na efekt prac ociepleniowych od wewnątrz będą też miały wpływ wentylacja pomieszcze- nia (czy jest, jeśli jest, to jaka: grawita- cyjna, mechaniczna) oraz rodzaj okien (ich izolacyjność cieplna). Decydując się na izolację od wewnątrz, należy przed przystąpieniem do działania sprawdzić, czy są spełnione dwa pod- [...]
 
Oświetlenie zewnętrzne budynków
 
Krzysztof Zaremba  
W miesięczniku "Materiały Budowlane" 5/2010 w ramach "Podręcznika fizyki budowli" rozpoczęliśmy publikację cyklu artykułów na temat oświetlenia obiektów i przestrzeni publicznej. Dotychczas omówiono parametry źródeł światła, kontro- lę ich jakości i trwałość. Dokonano przeglądu typów źródeł światła, scharaktery- zowano wymagania dotyczące oświetlenia miejsc pracy we wnętrzach, audyt energetyczny typowych instalacji oświetleniowych oraz sterowanie oświetleniem. W tym numerze czasopisma omawiane jest oświetlenie zewnętrzne budynków, a kolejne artykuły będą dotyczyć oświetlenia dróg, autostrad, mostów i placów.10 ’2010 (nr 458) Oświetlenie zewnętrzne budynków jest integralną częścią ich architektury i w bardzo małym stopniu spełnia rolę użyteczną (np. umożliwia poruszanie się wokół obiektu) w porównaniu z oświetle- niem otoczenia. Powinno być zintegro- wane z oświetleniem otoczenia, gdyż zbyt jasne i źle skierowane oświetlenie otoczenia uniemożliwi prawidłowe oświetlenie elewacji budynków. Oświe- tlenie zewnętrzne budynków ma wy- eksponować charakter obiektu, po- szczególne jego bryły oraz ukryć w cie- niu ewentualne niedoskonałości. Nocą może zostać usunięty niedostatek oświetlenia dziennego, w którym nie zauważa się wielu ważnych lub szcze- gólnie interesujących detali. Należy podkreślić, że oświetlenie zewnętrzne bardzo rzadko ma za zadanie odzwier- ciedlać oświetlenie dzienne. W porze dziennej obiekty oświetlone są równo- miernie rozproszonym światłem niebo- skłonu i bezpośrednim światłem tarczy słonecznej. Przy takim oświetleniu wy- kształcił się nasz wzrok i postrzeganie otoczenia (obiektów wraz z ich cienia- mi). Oświetlenie sztuczne nie ma skła- dowej rozproszonej, a światło zazwy- czaj pada od dołu. Przy takim oświetle- niu wygląd budynku nocą musi być in- ny niż w dzień. Przykładowo, odwrotny kier[...]
 
Porównanie właściwości gipsowych i cementowych wypraw tynkarskich
 
Tomasz Kania  
Wykonywanie tynków z zas- tosowaniem fabrycznie go- towych, suchych zapraw do mechanicznego nakładania zyskało w ostatnich latach w Polsce na popularności. Oferta produktów w tej dziedzinie jest coraz bogatsza. Mechanizacja procesu tynkowania oraz wykorzystywanie gotowych mieszanek o stabilnym składzie pozwalają na znaczne zwiększenie wydajności robót oraz na osiągnięcie wysokich walorów technicznych i estetycznych tynków. Zdarza się często, że ekipy wyko- nawcze składają się z pracowników od- powiednio przeszkolonych, lecz niepo- siadających wykształcenia budowlane- go. Efektem tego są występujące nie- rzadko usterki wypraw tynkarskich spo- wodowane nieznajomością zasad sztu- ki budowlanej. Zalecenia stosowania Tynków gipsowych nie należy stoso- wać w pomieszczeniach wilgotnych (pralnie, suszarnie), natomiast w po- mieszczeniach o okresowo podwyż- szonej wilgotności (kuchnie, łazienki, garaże) dopuszcza się ich wykonywa- nie. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na prawidłową wentylację po- mieszczeń oraz zabezpieczenie po- wierzchni narażonych na bezpośredni kontakt z wodą np. izolacjami wodo- chronnymi typu płynna folia, na których układa się płytki ceramiczne. W Polsce nie ma przepisów regulujących kwe- stię stosowania tynków gipsowych w pomieszczeniach o podwyższonej wilgotności powietrza. W Niemczech stosuje się w tym przypadku normy DIN V 18550 oraz DIN 18350 cz. C. Na niemieckim rynku dostępne są gip- sowe mieszanki tynkarskie z dodat- kiem śro[...]
 
Produkcja materiałów budowlanych w sierpniu 2010 roku
 
Badania statystyczne przeprowa- dzone przez GUS w dużych przedsiębiorstwach przemysło- wych, o liczbie pracujących 50 i więcej osób wykazały, że w sierp- niu 2010 r. nastąpił zdecydowany wzrost produkcji materiałów budowlanych, w porównaniu z sierpniem 2009 r. oraz poprzednim miesiącem bieżącego roku (lipiec 2010 r.). Spadła liczba wyro- bów z ujemną miesięczną dynamiką pro- dukcji z 15 (w lipcu 2010 r. w stosunku do lipca 2009 r.) do 6 grup w stosunku do sierpnia 2009 r. oraz z 23 (w lipcu 2010 r. w stosunku do czerwca 2010 r.) do 14 w porównaniu z lipcem br. Dobre wyniki produkcyjne w sierpniu wpłynęły na poprawę łącznych wyników notowanych w okresie narastającym sty- czeń - sierpień, tzn. produkcja za osiem miesięcy 2010 r. była w 24 grupach wyro- bów wyższa niż w analogicznym okresie ub. roku, a w 29 grupach wyższa od noto- wanej za siedem miesięcy 2010 r. Największy wzrost produkcji w sierp- niu 2010 r. w porównaniu z sierp- niem 2009 r., o ponad 40%, wykazali producenci gazomierzy - o 96,7%, bla- chy walcowanej na zimno - o 84,3%, szyb zespolonych wielokomorowych - o 40,7%, przy spadku produkcji szyb jednokomo- rowych - o 0,7%. Mniejszy, lecz rów- nież imponujący wzrost, o 20 - 40%, wykazali producenci farb i pokostów na bazie poliestrów o masie rozpusz- czalnika organicznego powyżej 50% - o 33,2%, masy betonowej - o 31,2%, ceramicznych pustaków stropowych - o 30,1%, płyt parkietowych do podłóg niemozaikowych - o 29,1%, a do podłóg mozaiko[...]
 
Program EUROSCAFFOLDER działaniem na rzecz bezpieczeństwa pracy na rusztowaniach
 
Janusz Zaleski  
U padki z wysokości należą do najczęstszych przy- czyn groźnych wypadków nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Z badań Państwowej Inspekcji Pracy wynika, że na ogół wypadki powstają nie podczas montażu lub demontażu rusztowań, lecz wykonywania róż- nego rodzaju prac budowlano-montażowych i wykończenio- wych z zastosowaniem rusztowań. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 6 lu- tego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy pod- czas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. nr 47, poz. 401) montażyści rusztowań podlegają obowiązkowemu szkoleniu specjalistycznemu, natomiast obowiązek[...]
 
Projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie wyrobów budowlanych zastępującego Dyrektywę 89/106/EWG
 
Jadwiga Tworek  
Zgodnie z procedurami UE jedy- ną instytucją, która ma prawo inicjatywy legislacyjnej, jest Ko- misja Europejska, natomiast przyjęcie nowego aktu prawnego wy- maga uzyskania konsensu między Par- lamentem Europejskim, Komisją i Ra- dą, w której reprezentowane są pań- stwa członkowskie. W przypadku roz- porządzenia określającego zharmoni- zowane warunki wprowadzania na ry- nek wyrobów budowlanych projekt zo- stał przedłożony przez Komisję w ma- ju 2008 r. (dokument KOM (2008) 311) i skierowany do PE i Rady. W Parla- mencie Europejskim stanowisko mery- toryczne w sprawie wniosku przygoto- wała Komisja ds. Rynku Wewnętrzne- go i Konsumentów (IMCO) i projekt po- nad 100 poprawek przedłożyła do gło- sowania podczas obrad zgromadzenia ogólnego PE. Zaakceptowano więk- szość uwag, zmierzających do zwięk- szenia znaczenia oznakowania CE i przyjęto rozwiązania służące ochronie finalnego użytkownika wyrobów bu- dowlanych (dokument PE o sygnaturze T6-0320/2009). W odpowiedzi na przy- jęte przez PE propozycje poprawek Komisja Europejska przygotowała sta- nowisko, dotyczące akceptacji części wniosków oraz komentarze uzasadnia- jące brak zgody na wprowadzenie czę- ści zmian (dokument KOM (2009) 579). Jednocześnie z pracami w PE rozpo- częła obrady Grupa Robocza Rady ds. Harmonizacji Technicznej. W wyniku ponadrocznych prac tej grupy wprowa- dzono przeszło 400 poprawek do tek- stu projektu. Kolejny etap prac polegał na scalaniu zbieżnych stanowisk i opracowaniu jednolitego tekstu, uwzględniającego gorące dyskusje w Radzie oraz stanowisko PE i uwagi Komisji. Dokument Rady o sygnatu- rze 10753/10 z sierpnia br. jest wyni- kiem prac prawników-lingwistów nad wersją projektu będącego rezultatem prac Grupy Roboczej ds. Harmonizacji Technicznej. Skonsolidowana wersja stanowiska Rady została opublikowa- na 13 września br. Komisja Europejska ustosunkowała się krytyczni[...]
 
Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w okresie ośmiu miesięcy 2010 roku
 
Janusz Kobylarz  
Sprzedaż produkcji budowla- no-montażowej zrealizowana w sierpniu br. na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budow- lane o liczbie pracujących powyżej 9 osób była o 8,5% wyższa niż przed ro- kiem (wobec wzrostu o 0,8% w lipcu br. i o 11,0% w sierpniu ub. roku) i o 6,7% w porównaniu z lipcem br. W porówna- niu z sierpniem ub. roku wzrost sprzeda- ży odnotowano w podmiotach zajmują- cych się głównie budową budynków oraz robotami budowlanymi specjali- stycznymi. W jednostkach specjalizują- cych się w budowie obiektów inżynierii lądowej i wodnej produkcja była niższa, wobec wysokiego jej wzrostu przed ro- kiem. W porównaniu z lipcem br. wzrost odnotowano we wszystkich działach bu- downictwa, największy w podmiotach, których podstawowym rodzajem działal- ności jest wznoszenie budynków (o 7,1%), najmniejszy w realizujących głównie roboty specjalistyczne (o 5,9%). Po wyeliminowaniu wpływu czynników o charakterze sezonowym w sierpniu br. sprzedaż produkc[...]
 
Stan wilgotnościowy drewnianych budynków w Wilkowie trzy miesiące po powodzi
 
Robert Wójcik  
65 N a terenach popowodziowych wiele jest budynków drewnia- nych. Jaka jest możliwość ich normalnego użytkowania po trzech miesiącach od zejścia wody? Od- powiedzi na to pytanie szukałem pod- czas kolejnej wizyty na terenach powo- dziowych w gminie Wilków. Szczegóło- we oględziny i badania rozkładu wilgot- ności kilkunastu obiektów przyniosły interesujące spostrzeżenia. Były to głównie mieszkalne budynki drewniane wzniesione jako masywne ze ścianami wieńcowymi i dachem siodłowym (obiekty o konstrukcji szkieletowej z re- guły pełnią funkcje gospodarcze). Ścia- ny masywne tych budynków wykonane są z belek o ostrych krawędziach. Typo- we ściany wieńcowe łączone są w na- rożach na zamki skośne, potocznie na- zywane rybim ogonem. W okolicach Wilkowa poszczególne belki wieńcowe nie mają wzdłużnych wpustów i żłob- ków. Układano je na tzw. dotyk, co aku- rat z perspektywy kilku miesięcy prowa- dzonego osuszania należy uznać za rozwiązanie korzystne. Nieco gorzej wy- gląda ocena szczelności powietrznej te- go typu przegród. W celu doszczelnie- nia stosowano więc różnego typu okła- dziny oraz wyprawy zewnętrzne i we- wnętrzne. Sporadycznie można też spo- tkać uszczelnienia z mchu, które po po- wodzi pospiesznie usuwano w celu przyspieszenia wysychania. O odpornosci mechanicznej budyn- ku podczas powodzi decydowały głów- nie: stan podmurówki, podwaliny i spo- sób łączenia poszczególnych wieńców. Obiekty wzniesione zgodnie z zasada- mi sztuki ciesielskiej przetrwały nawet bardzo duże obciążenia wodą. Przy- kładem może być dom w Zastowie Po- lanowskim przedstawiony na fotogra- fii 1. Pomimo że kilkanaście metrów od tego budynku doszło do przerwania wału, jego konstrukcja pozostała nie- naruszona. Na fotografii 1, na drugim planie, jest widoczny pospiesznie od- tworzony fragment wału, który obecnie znajduje się w stanie upłynnienia, co niepokoi okolicznych mieszkańców. Oględziny i badania wykazały, [...]
 
Szansa na rozwój innowacyjnych rozwiązań
 
Ewelina Kowałko  
W czerwcu br. odbyła się w War- szawskim Domu Technika konferen- cja inaugurująca projekt "Zwiększe- nie liczby innowacyjnych przedsię- biorstw poprzez dwuetapowe wspar- cie pomysłodawców projektów inno- wacyjnych", zorganizowana przez Centrum Innowacji NOT, Akcelerator InnowacjiNOTiSpółkęSATUSVenture. W spotkaniu udział wzięli przedstawi- ciele małych i średnich firm, stowarzy- szeń naukowo-technicznych, ośrodków naukowych i badawczo-rozwojowych. Gości przywitali Ewa Mańkiewicz- -Cudny - Prezes Federacji FSNT-NOT oraz Dariusz Szewczyk - Wiceprezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębior- czości. Konferencję poprowadził Wło- dzimierz Hausner - Dyrektor Centrum Innowacji NOT. Przedstawiciele firm realizujących projekt omówili jego zało- żenia oraz procedury zgłaszania i we- ryfikacji pomys[...]
 
Trendy w projektowaniu deskowań do betonowego budownictwa kubaturowego i inżynieryjnego
 
Zygmunt Orłowski  
Z danych statystycznych wynika, że 60 - 70% wznoszonych obecnie obiektów budowlanych i inżynieryjnych to obiekty beto- nowe. Prawie wszystkie wznoszone współcześnie budowle wysokie, pod- pory mostów, tunele oraz konstrukcje morskie wykonywane są w technologii żelbetowej, monolitycznej. W robotach monolitycznych prace związane z de- skowaniem konstrukcji są najbardziej kosztotwórczym i pracochłonnym pro- cesem. Podczas realizacji budynków wysokościowych w tej technologii, koszty deskowania sięgają 30 - 50% kosztów stanu surowego. Czynniki kształtujące wymagania deskowań Podstawowe wymagania stawiane współczesnym deskowaniom to: noś- ność i stateczność; trwałość (krotność użycia); bezpieczeństwo i łatwość użyt- kowania; niskie nakłady robocizny; spełnienie warunków zrównoważone- go rozwoju; minimalizacja kosztów wy- konania i użytkowania.53 DESKOWANIA I RUSZTOWANIA 10 ’2010 (nr 458) magających zastosowania coraz bar- dziej skomplikowanych technologii. W budownictwie mostowym oferujemy rozwiązania do projektów realizowa- nych metodą nasuwania podłużnego oraz z wykorzystaniem technologii wspornikowych, czyli z wykorzysta- niem wózków lub metody nawisowej z dźwigarem pomocniczym. Z kolei w segmencie budownictwa kubaturo- wego zaawansowane są już projekty uwzględniające samowznoszące sys- temy deskowań i osłon przeciwwiatro- wych. Z inwestycji obsługiwanych obecnie na uwagę zasługują pierwsze zastosowania systemu MK-120. W for- mie wież podporowych służy on np. do podpierania belek prefabrykowa- nych typu Kujan na budowie trasy S8 (Trasa Toruńska), realizowanej przez firmę J&P-Avax. Inna jego wersja zo- stała wykorzystana przez przedsię- biorstwo Polimex Mostostal do pod- parcia konstrukcji dachu nad trybuną Stadionu Legii w Warszawie. Nato- miast wózki do montażu prefabryka- tów do kap chodnikowych znajdują za- stosowanie na budowie mostu MA-145 w Toruniu, którego wykonawcą jest fir[...]
 
Tylko "Pewny Cement"
 
Danuta Kostrzewska-Matynia  
Wyniki przemysłu cementowego po ośmiu miesiącach br. oraz kampania "Pewny Cement" to główne tematy konferencji prasowej Stowarzyszenia Producentów Cementu (SPC), która odbyła się w Warszawie pod koniec września br. W spotkaniu z ramienia Stowarzyszenia udział wzięli: Leonard Palka, przewodniczący SPC, Iwona Górakowska-Szyszka, dyrektor han- dlowy Cemex Polska oraz Jan Deja, dyrektor Biura SPC. Kampania "Pewny Cement" Produkcja i jakość cementu jest znor- malizowana. Skład cementu i jego właści- wości określa PN-EN 197-1. Norma pre- cyzyjnie podaje nawet, jakie informacje muszą być zawarte na opakowaniu ce- mentu. Zaleca, aby na worku umieszczo- no: oznakowanie CE, numer identyfika- cyjny jednostki certyfikującej, nazwę lub[...]
 
Wprowadzanie do obrotu cementów, dodatków typu II i domieszek do betonu
 
Joanna Babińska  Barbara Dobosz  Zbigniew Gałkowski  
Z godnie z art. 9, ust. 1 ustawy o wyrobach budowlanych z 16.04.2004 r. (Dz.U. nr 92/2004, poz. 881), aprobaty techniczne mogą być udzielane w przypadku wyrobów budowlanych objętych mandatami Komisji Europejskiej na opracowanie europejskich norm zharmonizowanych lub wy- tycznych do Europejskich Aprobat Technicznych, dla których nie ustanowiono Polskiej Normy wyrobu, albo wyrobów budowla- nych, których właściwości użytkowe, odnoszące się do wyma- gań podstawowych, różnią się istotnie od właściwości określo- nych w Polskiej Normie wyrobu. Wykaz mandatów zamieszczo- ny jest w obwieszczeniu Ministra Infrastruktury z 5 lipca 2004 r. (Monitor Polski nr 32/2004, poz. 571). Na podstawie mandatu M/114 Cement, wapna budowlane i spoiwa hydrauliczne zostały opracowane m.in. następujące normy: ● PN-EN 197-1 Cement - Część 1: Skład, wymagania i kry- teria zgodności dotyczące cementów powszechnego użytku; ● PN-EN 197-4 Cement - Część 4: Skład, wymagania i kry- teria zgodności dotyczące cementów hutniczych o niskiej wy- trzymałości wczesnej; ● PN-EN 413-1 Cement murarski - Część 1: Skład, wyma- gania i kryteria zgodności; ● PN-EN 14216 Cement - Skład, wymagania i kryteria zgod- ności dotyczące cementów specjalnych o bardzo niskim cieple hydratacji; ● PN-EN 14647 Cement glinowo-wapniowy - Skład, wyma- gania i kryteria zgodności; ● PN-EN 15743 Cement supersiarczanowy - Skład, wyma- gania i kryteria zgodności. W normie PN-EN 197-1 zdefiniowano i podano wymagania dotyczące 27 odrębnych wyrobów - cementów pow- szechnego użytku i ich składników. Definicja każdego cemen- tu obejmuje proporcje, w jakich poszczególne składniki są ze- stawiane w celu wytworzenia odrębnych wyrobów w sześciu klasach wytrzymałości. Definicja obejmuje zarówno wymaga- nia, jakie powinny spełniać składniki, jak również wymagania mechaniczne, fizyczne i chemiczne dotyczące cementów oraz klasy wytr[...]
 
Współdziałanie dodatków mineralnych w składzie cementów wieloskładnikowych
 
Zbigniew Giergiczny  Albin Garbacik  
W krajowej praktyce budowla- nej coraz szersze zastoso- wanie znajdują cementy z dodatkami mineralnymi. Wynika to z efektywnego obniżenia kosztów produkcji przez zastąpienie części klinkieru portlandzkiego dodat- kami mineralnymi i prowadzi do uzyska- nia spoiw bardzo dobrej jakości, cha- rakteryzujących się dużą odpornością na korozyjne działanie mediów agre- sywnych. W artykule przedstawiono właściwości wybranych cementów z dodatkami mi- neralnymi, ze szczególnym uwzględ- nieniem właściwości cementów wielo- składnikowych CEM II/B-M i CEM V/A, B, zawierających co najmniej dwa dodat- ki mineralne: granulowany żużel wielko- piecowy (S), popiół lotny krzemionkowy (V) i/lub kamień wapienny (L; LL). Po- równano podstawowe właściwości nor- mowe cementów. Analizując efekt współdziałania dodatków mineralnych w składzie cementów wieloskładniko- wych, uwzględniono wybrane wyniki z obszernych badań cech użytkowych betonów wykonanych z tych cementów. Potwierdzono, że właściwości mecha- niczne i fizyczne cementów wieloskład- nikowych zawierających dwa składniki nieklinkierowe są korzystniejsze niż za- wierających jeden składnik nieklinkie- rowy. Rodzaje cementów portlandzkich wieloskładnikowych W ostatnim dziesięcioleciu obserwu- je się gwałtowny wzrost produkcji ce- mentów wieloskładnikowych zawiera- jących jeden lub więcej dodatków mine- ralnych. W krajach Unii Europejskiej wielkość produkcji takich cementów osiąga poziom ok. 70%. Dynamikę roz- woju produkcji cementów z dodatkami mineralnymi kształtuje w znacznym stopniu wprowadzanie opłat za emisję CO 2 z procesów produkcyjnych do at- mosfery. Wielkość produkcji cementu musi być realizowana z uwzględnie- niem przyznanych limitów emisji CO 2 . Zwiększenie udziału dodatków mineral- nych w składzie cementu, a co za tym idzie ograniczanie udziału klinkieru, umożliwia znaczne obniżenie emisji dwutlenku węgla przez przemysł ce- mentowy. Podstawowy[...]